ХХ ғасырдағы ауызша аударманың өркендеуі

Кіріспе: Жалпы аударма туралы

Негізгі бөлімі:
а)Аударманың түрлері
б)Ауызша аударма тарихынан
с)Ауызша аударманың ХХ ғасырдағы өркендеуі

Қорытынды:Ауызша аударманың ерекшелігі және аударма саласындағы атқаратын рөлі

Қолданылған әдебиеттер
Аударма - адам қызметінің байырғы түрлерінің бірі. Халық арасындағы үзілмейтін үрдіс. Аударма көптеген халықтардың тілдерінің және әдебиеттерінің пайда болуында және дамуында маңызды рөл атқарады.
Аудармашы түпнұсқа тілін терең әрі жан-жақты біліп, сондай-ақ, сол халықтың тарихы мен мәдениетін көрсеткен жағдайда ғана аудармашы аударманың әлеуметтік жоспарын сәтті орындайды. Аударманың бірінші теоретиктері аудармашылардың өзі болды. Кез-келген теориялық концепциялар аударма процесінің қадағаланып отырған фактілерінің сипаттамасына сүйену керек, сонымен бірге осы фактілерді жалпылап, түсіндіру керек.
Аударма - бұл күрделі құбылыс. Оның жеке аспектілері түрлі ғылым салаларын зертеу пәні болуы мүмкін. Пәнге байланысты зертеуді бірнеше түрге бөлуге болады:психологиялық аударматану, әдебиет аударматану, этнографиялық аударматану, тарих аударматануы және т.б.
1) “Мастерство перевода” Сборник статей. М- 1959[7]

2) В.Н. Комиссаров “Теория перевода” М-1990 [98-108]

3) А.Қ. Жұмабекова, Г.А. Жұмашева “Аударма терминдерінің қысқаша орысша - қазақша түсіндірме сөздігі” А-2005[24;26;39]

4) А.П. Чужакин “Общая теория перевода и переводческая скоропись” М-2002[7-9;14;15]

5) Р.К: Миньяр-Белоручев “Общая теория перевода и устный перевод” М-1980[11;12]
        
        Ауызша аударманың тарихы. ХХ  ғасырдағы ауызша аударманың
өркендеуі
Жоспары:
Кіріспе: Жалпы аударма ... ... ... ... тарихынан
с)Ауызша аударманың ХХ ғасырдағы өркендеуі
Қорытынды:Ауызша аударманың ... және ... ... ... ... ... түсінік
Аударма - адам қызметінің байырғы түрлерінің бірі. Халық ... ... ... ... ... ... және
әдебиеттерінің пайда болуында және дамуында маңызды рөл атқарады.
Аудармашы түпнұсқа ... ... әрі ... ... ... ... ... мен мәдениетін көрсеткен жағдайда ғана аудармашы аударманың
әлеуметтік жоспарын сәтті орындайды. Аударманың ... ... өзі ... ... теориялық концепциялар аударма
процесінің қадағаланып ... ... ... сүйену керек,
сонымен бірге осы фактілерді жалпылап, түсіндіру керек.
Аударма - бұл күрделі құбылыс. Оның жеке ... ... ... ... пәні ... ... Пәнге байланысты зертеуді бірнеше түрге
бөлуге болады:психологиялық аударматану, әдебиет ... ... ... аударматануы және т.б.
Аудармашылық халық арасындағы мәдениеттің әдебиеттің, қатнастың
ортақ жылжу процесіндегі даму ... сын - бұл, ... ... қандай дәрежеге жеткендігін
көрсететін бірден-бір көрсеткіш.
“Әр халықтың ... ... ... ... деген өзіндік
ерекше қатысы бар. Әр ... ... іске ... ... бар. ... ... мәдениеттің дамуындағы халықтың шығармашылығы,
әдеби тілінің өзара байланысындағы ... рөлі ... ... ... ... ... жалпы екі түрі бар;
1) Жазбаша аударма
2) Ауызша аударма
Жазбаша аударма мен ауызша аударманың бір-бірінен айырмашылығы – ... ... ... ... ... ... ... түпнұсқаның
әртүрлі үзінділерімен жұмыс атқарады. ... ... ... ... айтылымды бірінен соң бірін аударады, бірақ түпнұсқаның
мәтіні түгелдей оның ... ... және де әр ... ... ... болып есептеледі. Аудармашы бөлек айтылымды бүкіл мәтіннің
мазмұнымен қатыстыра ... ... ... және ... бөлімдерінен
аударма нұсқасын таңдауға қажетті қосымша ақпаратты іздей ... ... ... , бөлек айтылымдар арасындағы дұрыс байланысты бақылай
алады.
Ауызша аударма кезінде түпнұсқа мәтінін оратор сөйлегеннен ... ... ... ... ... аударма барысында түпнұсқаны басқа
бөліктерін білуге ... ... ... аударма барысында коммуниканттармен тікелей қатынаста
болады. Аудармашы тіларалық қатынаста ... кері ... ... ... Ол ... ... сөйлемді, оның темпінің дұрыстығына
қарамастан қабылдауға, оратордың сөйлеу мәнерінің ерекшелігін ... ... мен ... ... ... ... ... Оратормен кері байланыс болған кезде, айтылған ойды нақтылауға,
бөтен терминнің мағынасын айқындауға мүмкіндігі болады.[98-108]
Ауызша аударма - ... ... ... аударма, және парақтан
аудару сияқты ауызша рәсімдеуді қажет ететін, аударма түрлерінің ... ... ... процесінде түпнұсқа мен оның аудармасы ауызша
жасалғандықтан, аударманың бұл түрінде аудармашы түпнұсқа бөліктерін ... рет ... оны ... салыстыруға немесе жасалған аударманы
түзетуге болмайтынын ескертеді.
Ілеспе аудармада қабылдау және аудару ... ... ... асады.
Аудармашы осы кезде уақыт тапшылығына ... ... ... ... осы ... ... аударма мәтініндегі ойы
аяқталған айтылымдармен бірге құрады.
Ауызша ... өз ... үшке ... ... ... аудару
1)Ілеспе аударма – бастапқы мәтінді қабылдай отырып, қатар ... ... ... ... бір түрі.
2)Қосарласқан аударма – мәтін тыңдалып болғаннан кейін жасалатын аударма.
Қосарласқан аударманың жазбалары бар және ...... ... ... және екі ... сияқты түрлері болады. Көбінесе қосарласқан
аударма деп, жазбалары бар аудармашылық әрекеттің ... ... ... ...... ... алдын-ала оқымай, оны қабылдау
барысында ауызша аудару.[24;26;39]
Ауызша аударманың теориясы ауызша аударманың барлық түрлерінің ... ... ... ... қосарласқан, ілеспе және
парақтан аударудың ... ... ... ... теориясының
шеңберінен аспайтын сана ... ... ... ... ... ... ... тарихынан.
Бір жарым миллион жыл бұрын пайда болған homo habilis (лат. епті адам)
өзімен ... ... ... ... ... ... ... Санасы
арқылы эволюцияның жаңа сатысына аяқ басты. Әлем ... ... ... ... екі ... ... болып келді.
Адамзаттың квадраттық заңының өсуі, адамдардың ұжымдық өзара ... ... ... ... ... ... адамзат қоғамы ақпаратты болды. Сондай-ақ,
ақпараттық алмасу экономикалық ... ... ... ... ... айырыласың, бірақ ауқатқа ие боласың. Бір-бірінің
ойларымен алмасқан екі адам ... құр ... ... білім
әлемдерін дамыта отырып,екі түрлі ойдың иелері болады.
Адамзат пен оның тіл рөлі ... ... ... ... ... мен ... мәліметтерімен
үйлеседі. Бұл, адамзат демографиялық ... ... ... ... Бұл ... ... емес, ақпараттық
қауымның дамуын және сақталып қалуын, ... өсу ... енді ... ... ... өз-өздігінен дами бастады; компьютерлерге ұқсас
машиналар ... ... ... және де ... қызмет бағытында
және аумағында, оның ішінде аударма аясында адамның орнына жүрді.
Әлем елдерін ... ... ... ... өте ... бір жүз ... ғана ... Бір жарым миллион жылмен
салыстырғанда бұл сәт қана, алайда ол мәдениеттің ... ... ... ... ... глобализациясымен ерекшеленді.
Алғашқы ақпараттық ... ... болу мен даму ... ... ... түрлі адамдар топтарының арасындағы коммуникацияны жүзеге асыруға,
ұғатын және тез ойлай ... ... есте ... қабілеті бар, өз ойларын
айта алатын, сұхбаттасушыны түсініп, оның ... өз ... ... ... ... деп ... ... Осыған сәйкес ауызша аударма жазу пайда
болмай тұрған ... ... және ... ... – ең көне кәсіптердің
бірі екенін дәлелдей аламыз.
В.Н. Комиссаров өзінің “Современное ... ... ... деректерге тоқталады:
“ Ауызша аударманың мыңжылдық тарихы бар екенін көптеген ... ... ... мен ... патшалардың бұйрығын, жаулап
алынған халықтарға жеткізетін аудармашылардың тобы ... ... әр ... халықтар орналасқан, көптеген елдерді жаулап алу
нәтижесінде пайда болған ежелгі империялардың құрылуы мүмкін емес еді. ... ... ... ... ... үшін аудармашыларды
дайындайтын арнайы мектеп болған.”
Библияда Жүсіп және оның ағайындары туралы ... ... ... ... оны ... ... ... жібереді. Ал кейін бұл жерде
Жүсіп Мысыр ... ... ... тұлға болады. Біраз уақыт
өткеннен кейін, Жүсіптің отанында өнім шықпай, оның ... нан ... ... ... ... ... алып ... кезде, олар інісін
танымай қалады, ал Жүсіп болса, оларға ... ... ... арқылы
сөйлеседі. Аударма және аудармашы туралы осындай ... ... ... ... ... ... бойынша, алғашқы қауымда әйелдер ... мен ... оқу ... алғашқы ұстаз және маман болған.
Әйелдер тұтқынға түскенде немесе басқа рудың өкіліне күйеуге ... ... не ... ... ... ... аудармашының міндеттерін өз
мойындарына алған. Олар ... пен ... ... ... ... атқарды. Сондай-ақ, әйелдер балаларын өз тілдеріне үйретті.
Әлемнің тауарлық алмасуының және шекарасы кеңеюінің ... ... ... ... мен ... ... өсті. Ауызша
аударма Месопотамия, Мысыр, Ежелгі ... көне ... ... Рим ... одан ары ... дамыды.
Өкінішке орай, берілген тақырыптың ... ... ... ... суретті толықтай қалпына келтіру мүмкін ... ... ... ол тек жазу ... және ... ... мүмкін.) Бұл жоспарда жазбаша аударманың объективті ... ... ... және ... жеке бөліктерін қамтамасыз
ететін мәтінаралық байланыстың қате түсінігі, сондай-ақ, ... ... ... ... ... ... ... жиі
аудармашы себеп-салдар байланысын жеткізгенде, қиындықтарға тап ... ... ... пен ... орындары ауысып, мағыналық акценттер орнынан
жылжиды.
Ауызша аударманың ең маңызды мәселелерінің бірі- мәдениетаралық
айырмашылық; оқып отырған ... ... ... ... білу. Кәсіби аудармашы оқып ... ... ... ... салт-дәстүрінен хабардар болуы керек.
Ауызша аударма тек коммуникативтік ... ... және ... ... ... ... міндетті емес. Бұл кезде әр сөйлем мүшесін
орын-орнымен бірден айту мүмкін емес. Осы сатыға кәсіби емес және ... ... ... ... ... сатының жүзеге асырылуы-бұл бір басқа іс;
аударма толықтай баламалы ... ... ... ... ... ... сатыны , әрине, өз тіліңде жүзеге асыру ... ... ... және ... ... ... болып саналады,
бұл жағдайда, баламалылық өте жоғары деңгейде болады.
c) ХХ ғасыр ауызша аударманың ... ... ... ... 1990 ... мен ... ... (ілеспе аударма үшін жасалған жабдықтар,
аудио және ... ... ... ... және ... ... арқасында ауызша аударма адамзат қызметінің маңызды
әрі таралған түрі ... ... жылы ... ... Кайе елу
елдің аудармашыларын ... ... ... ... ... des ... FIT-
кәсіби, саяси емес, коммерциялық мақсаттарды көздемейтін ұйым. ... ... ... ... ұйымын біріктіру.
Алайда, ХХ ғасырдың аяғында ... ... ... ... ... ... ... сұраныс төмендей бастағанын білдірді.
Сонымен бірге сапалы және арнайы (экономикалық, банктік, заңдық және т.б)
ауызша аударманың сұранысы ... [7-9; 14; ... ... ең көне аударма түрі болып ... Ол жазу ... ... ... де ... ... оның ... зерттеулері бізге
белгісіз. ... ... ... ... ... мынадай
айырмашылықтары бар:
-Ауызша аударылатын мәтін әдетте дәл сол ... ... ... ... ой ... ... ... оның жалғасын болжау көп жағдайда
мүмкін емес;
-ауызша айтылған ой тындаушыға аудармашылық есте сақтау ... ... ... ... және ... ... ... болады;
-аудармашы сөйлеушімен тікелей қатынаста болғандықтан, оның эмоциялық
әсерінің ықпалында ... ... ... ... ... табылатын мәтін сәл де болса ерте
құрастырылған;
-аудармашы түпнұсқа авторының заманынан тыс болғандықтан, мәтінге эмоциялық
сезімсіз ... ... ... мүмкін;
-мәтін тоығымен жазылған сөздерден тұрады.Аудармашы оның ... ... ... рет ... ... ... қайта рәсімдеуіне
болады;
-аудармашы көп жағдайда түпнұсқа авторымен де кездесе алмайды;
Міне жалпы ауызша аударма мен жазбаша аударма арасындағы ... ... ... ... ... ... рөлі өте зор.
Ауызша аударма өз ішінен үшке бөлінеді:Әр ауызша аударма түрлерінің өзіндік
ерекшеліктері, атқаратын ... ... ... ... ... үлесі зор.
Қолданылған әдебиеттер:
1) “Мастерство перевода” Сборник статей. М- ... В.Н. ... ... ... М-1990 ... А.Қ. ... Г.А. Жұмашева “Аударма терминдерінің қысқаша орысша -
қазақша түсіндірме сөздігі” ... А.П. ... ... ... ... и ... ... Р.К: Миньяр-Белоручев “Общая теория перевода и устный перевод”
М-1980[11;12]
Қазақстан ... ... және ... ... ... ... ұлттық педагогикалық университеті
«Теориялық және қолданбалы тіл білімі» кафедрасы
Баяндама
Тақырыбы: Ауызша аудармның тарихы. ХХ ғасырда ауызша аударманың
өркендеуі.
Орындаған:
Бимуханова А.Б.
Тексерген:
Жабагиева ... 2007

Пән: Тілтану, Филология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
XIX ғасырдың 60-жылдарындағы қоғамдық педагогикалық қозғалыс49 бет
Абай (Ибраһим) Құнанбаев Құнанбайұлы4 бет
Еуропалық орта ғасыр әдебиеті11 бет
Музыкадағы романтизм бағыты6 бет
Қазақтың ат тағалау өнері4 бет
18 ғасырдағы ерте буржуазиялық мемлекеттер(еуропа), Британдық Үндістан(18-19 ғғ.)5 бет
Билер соты7 бет
Ежелгі жырлар мен жыраулар поэзиясының ерекшеліктері4 бет
М. Мағауин жайлы бірер сөз22 бет
Мұхаммед Хайдар Дулатидың негізгі еңбегі “Тарихи-и-Рашиди”6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь