Антик философиясы туралы ақпарат

«Антик философиясы» деген термин мың жылдан аса тарихы бар грек-рим философиясын білдіреді. «Антик» сөзінің латын тілінен аударғанда «көне» деген мағынаны білдіретінін ескерсек, бұл жалпы философиялық ой дамуының бастапқы кезеңін аңғартар еді. Алайда, қалыптасқан дәстүр бой-ынша антик дәуірі тек батыстың көне заманын білдіріп, осы грек-рим әлеміне қатысты айтылады. Ал, хронологиялық шең-беріне келер болсақ, антик философиясы өзінің бастауын б.з.д. VII—VI ғасырдан алып, ал оның аяқталуы б.з. 529 жылы импе-ратор Юстинианның барлық христиандық емес философиялық мектептерді ресми түрде жаптырған датасымен байланыс-тырылады. А.С.Богомоловтың айтуынша оның ішіндегі үш ірі кезеңці айқындауға болады: антик философиясының қалыптасуы немесе Сократпен аяқталатын ерте классика (б.з.д. VII—V ғ.); классикалық грек философиясы (б.з.д. IV ғ.); эллиндік-римдік философия (б.з.д. III ғ. - б.з. V ғ.). Ал Дж.Реале мен Д.Антисе-ри антик философиясы дамуының төмендегідей жетілдірілген жүйесін ұсынады:
        
        Антик философиясы
«Антик философиясы» деген термин мың жылдан аса тарихы бар ... ... ... ... латын тілінен аударғанда «көне»
деген мағынаны білдіретінін ескерсек, бұл ... ... ой ... кезеңін аңғартар еді. Алайда, қалыптасқан дәстүр бой-ынша ... тек ... көне ... ... осы ... ... қатысты
айтылады. Ал, хронологиялық шең-беріне келер ... ... ... ... ... VII—VI ғасырдан алып, ал оның аяқталуы б.з. 529 жылы
импе-ратор Юстинианның барлық христиандық емес ... ... ... жаптырған датасымен байланыс-тырылады. А.С.Богомоловтың
айтуынша оның ішіндегі үш ірі ... ... ... ... ... немесе Сократпен аяқталатын ерте классика (б.з.д.
VII—V ғ.); классикалық грек ... ... IV ғ.); ... (б.з.д. III ғ. - б.з. V ғ.). Ал Дж.Реале мен Д.Антисе-ри антик
философиясы ... ... ... ... ұсынады:
Б.з.д. VI және V ғасырлар аралығын қамтитын физис және
космос ... ... ... ... ... ... ... пифагоршылдар, элеаттар,
физик-плюралистер және физик-эклектиктер жатады.
Адам болмысының мәнін айқындаумен тұңғыш айналысқан гуманистік кезең.
Бүл кезеңнің басты ... - ... ... ... тыс әлемнің ашылуы және негізгі философиялық мәселелерді
органикалық түрде қарастырған Платон мен
Аристотельдің үлкен синтезі кезеңі.
Александр Македонский ... ... ... мен ... ... заманы соңына дейін — кинизм, эпикуреизм,
стоицизм, скептицизм және ... ... ... ... дүниетаным ойының діни
дәуірі — неоплатонизм және оның модификацияларының жан-
дану кезеңі.
Христиандық ойдың қалыптасуы және грек философия-
сының категориялары түрғысында жаңа дін догмаларын ... ... ... ... ... жаңа формасы — философияны қалыптастырған
негізгі үш мәдени орталықтың бірі болып табылады. Оның ... да ... және ... ... жерлерінде байқалған заңдылықтарға сай жүзеге асты.
Бірақ эллиндік ақыл-ойдың дүниеге келтірген ... ... ... ... түбірлі ерекшеліктері болды. ... ... ... грек ... ... ... тагы да басқа
халықтардағы сияқты мифология, дін, ғылыми ... ... ... сана және ... ... ... философиясы «физис» философтары немесе натурфилософтар болған
милет мектебі өкілдерінен (Фалес, Анакси-мандр және Анаксимен), Гераклиттен
және ... ... Олар ... ... заттардың түпнегізін
іздеумен айналысты, ... ... ... басталып,
философияның қалыптасуына әкеліп соқты.
Түпнегіз (архэ) - бұл барлық нәрселердің шығу тегін, олардың мәнділік
ретінде өмір сүруін және неге ... ... ... ... ... ... түпнегізін су деп пайымдаса, Анаксимандр өзі апейрон ... ... пен ... ... Архэ ретінде Анаксимен ауаны,
Гераклит отты атаса, ал Пифагор - ... ... аса мән ... арасында Анаксимандр түпнегізді негұрлым философиялық және
абстракциялық тұрғыда түсіндіруге ... ... су, ауа және ... ... немесе үдерістердің бір бөлігі ғана деген
ой туындамауы тиіс, себебі олар ең ... ... ... Бұл ... ... ... қасиеті бар, өйткені ол
мәңгі өмір сүреді және бұзылмайды. Сократқа дейінгі алғашқы философтар осы
құдіретті түпнегізді әлемнен бөліп алмай, ... ... мәні ... ... деп аталады. Сондықтан Гомер және ... ... бұл ұғым ... ... ... болып
табылады. Мысалы, Фалес «бәрі құдайға толы» деп айтқанда барлық ... ... ... ... ... меңзейді. Ал өмір бастапқы болғандықтан, бар
тірі нәрсенің де жаны ... ... грек ... ... ... үстемдік етуге ұмтылған
қарама-қарсылықтарды аңғара білді ... пен ... ... пен ... т.б.). Анаксимен барлық өзгерістер мен трансформацияларды түсіндірудің
негізі ретінде өзінің үнемі өзгермелі табиғатына орай универсалдық ... ... ... етіп ... ... Ол сонымен қатар, «тығыздалу»
мен «сиректелу» үдерістеріне динамикалық себеп ... ... ... ... ... ... ... милеттік ақыл-ойдың қатаң және логикалық ... ... ... Кейінірек, бүл парадигмаға, иониялық ақыл-ойдың үлгісіне
айналып, әсіресе Гераклитте барлығын басқаратын ... ... ... ... ... ... ... жалғасын табады. Гераклит сонымен ... ... ... тақырыбын онан әрі дамытты. Оның «бәрі
ағады, бәрі ... ... ... ... осы ағын образынан туындайды.
Осыған байланысты Гераклит мынадай ... де ... ... ... ... ... ... алмасу ретіндегі қалыптасу ... ... мен ... ... олардың үйлесімділікке бірігуі, ақиқат
пен танымның көп қырлылығы. Гераклиттің дәл осы тұжырымдарын Гегель ... өз ... ... дүниеге келісімен құдіреттілік (Ксенофан) пен ақиқатқа
(элеаттар) қатысты ... бойы ... ... ... ... күш-қуатын байқатты. Элейден шыққан ойшылдардың ... ... ... ... ... ... ... философиялық категорияларды ойлап табу («болмыс», «болымсыздық»,
«ойлау»), диалектикалық ... ... мен ... ... (Зенонның
атақты апорийлары) философияда дәлелдеудің қажеттілігі мен оның тәсілдерін
қолдануды (абсурдқа әкелу принципі) ... ... ... ... ... бекітетін тәжірибе деректеріне күмән келтіретін
логос позициясын күшейтуге бағытталған.
Эллиндік-римдік философия сегіз ... жуық ... ... антик
философиясы тарихындағы ең ұзақ кезең ... ... ... дәуір
гректердің саяси өмірімен қатар рухани әлемін де ұлы ... ... ... ... ... ... 334-323) ... А.С.Богомоловтың айтуынша, орасан зор ... ... ... ... ... эллиндік мәдениетті қабылдай отырып,
грек және әр түрлі варвар халықтар мәдениеттері ... ... ... ... өркениетті қалыптастыруы болып табылады.
Саяси дербестікті жоғалту гректің ... ... ... ... ... ... жаңа өмір тәртібі бұрынғы
«құндылықтарды» қажет етпеді, мемлекет пен адам ... ескі ... ... адам енді ... емес, орасан зор империяның арасына
сіңіп кеткен «бағыныштылар» еді. «Варварлармен» салыстырғанда өзін ... ... ... ... ... ... идеал
алмастырды. Азамат пен мемлекет ара-сындағы тығыз тұтастықтың бұзылуы бұл
кезеңде этиканың саясаттан бөлінуіне ... ... грек ... эллинизмге өзгеруі ... ... ... ... ... ... синтезделу нәтижесінде
оның интенсивті дамуына жол ашылды. Жаңа мәдени орталықтар пайда ... ... ... ... ... ... ... Афиныдан асып
түсті. Әсіресе, Александрияда жекелеген ғылымдардың гүлденуі ... ... ... жұмысымен байланысты филологияның қалыптасуы,
математиканың (Евклид), ... ... ... ... ... ... ... (Аристарх), эллиндік медицинаның
жеткен шыңдары, анатомиядағы табыстар, географияның жүйеленуі (Эратосфен),
сипаттамалы жаратылыстанудың, ... ... ... ... ... бәрі — ерекшелігі мамандану болып табылатын көлемі жағынан да,
сапасы жағынан да өзгеше жаңа феноменнің өмірге келгендігін дәлелдейді.
Эллиндік ... ... ... ... философиясы дағдарысын,
деградациясын білдіретін философиялау сипатын айқындайды. Философия ... ... ... сипатынан арылып, философия бет-бейнесіндегі
акцент те өзгере бастайды. Басты назарға ... ... ... ... ... ... ... шықты: әлемнің бұзылып жатқан
тұсында қалай ... ... ... болады? Сондықтан да стоиктер
философияны жеке бөліктерге бөле отырып (логика, физика және ... ... ... онда бақтың қоршауы - логика, ағаштары - ... ... ... ... мен ... мақсаты этика болып табылады.
Эллиндік-римдік философияның жалпы дағдарыстық сипатына қарамастан
оның ... ... ... болмайды, өйткені онда сол заманға тән
қайшылықтардың барлығы да ... ... ... ең ... ... ... бі-рі - кинизм
болды. Оның символы ... ... ... ... іздеп жүрмін» (тобырлар
ортасынан, тал түсте қолына шам ... ... ... ... және
ешқандай өркениет пен комфортты мойындамай, өмірін бөшке ішінде ... ... кең ... ... ... ... даңқ, билік және тағы басқа да ба-қытсыздыққа
әкелетін адамға тән иллюзияларды теріске шығара ... ... ... ... ... ... жеткізетін кемелдік пен даналықтың шарты
болып табылатын — ... және ... Бұл ... эллинизм дәуіріндегі
өзге де философиялық бағыттарға тән^
Өзге философиялық ағымдармен салыстырғанда киниктердің дәуірі аз
уақытты ... Олар ... ... ... шығарғанымен, өздері
ешқандай жаңа нәрсе ұсына ... ... ... ... әкеліп тіреу
және осындай тұрпайы адамнан жоғары рухты талап ету ғылым мен ... ... ... ... ... сөзсіз. Ертедегілер кинизмді
«ізгілікке жетудің қысқа жолы» деп атағаны ... ... ... ... де қысқа жолдың болмайтыны айдан анық. Б.з.д. III ... өзге ... ... ... ... ... өмір сүрулерін
тоқтатты.
Эллиндік философияның жарқын беттерінің бірі Эпикур шыгармашылығы және
б.з.д. IV ғасырдың соңында ол негізін ... ... ... ... болды. Эпикур және оның ... ... ... ... ... айшықты көрінісін білдіреді. Оның
ілімінде канониііа да (ақиқаттың өлшемі және таным ережелері ... ... да ... қүрылысы ту-ралы ілім) бар, ... олар ... ... ғана ... асады. Яғни, бұл - адамның мақсаты туралы
ілім, барлық философия негізінде дами ... ... ... қоғамдық
танымды да қамтитын энциклопедизм шекарасына ұласты.
Римде бұл бағыттың ең ... ... ... ... және ... шығармашылығы эклектизмнің принципсіз және бұлдыр, қайшылықты
емес екендігін дәлелдейді. ... ... ... ... ... қажеттілік айқын көрінеді, ал бүл синтезге объективті
түрде қол жеткізу мүмкін еместігі ... ... ... мәдениет
феномені ретіндегі баға жетпес маңызы грек мәдениетін рим ... ... ... ... еді. Латын ғұламасының маңызы осы
грек ақыл-ойының бүкіл әлемде триумфын жасауда, оның ... ... ... ... ... ғасырлары әр түрлі дүниетанымдық бағдарлардың
бір-бірімен араласа дамуымен ... ... ... монотеистік
идеаларды ендірудегі шешуші қадамды Александриядан шыққан Филон жасады.
Оның дүниетанымында грек ... ... ... ... ... дәуіріндегі пұтқа табынушылық даналықтың соңғы бағытының бірі
б.з. III—IV ғасырларында дамыған ... ... ... ... ... Саккас, Плотин, Порфирий), Сириялық
(Ямвлих) және Афинылық (Прокл) ... ... өз ... тән ... ... ... сол заманның
қоғамы мен адамының әлеуметтік тәжірибесін дәл ұғынып, оны абстракциялық
философиялық формулаларда шебер ... ... Тіл ... ... ... ... түрлілікпен байланысын іздеу, Тұтастықты абсолюттендіру және
Тұтастық пен материалдық ғарыш, құдай мен адам ... ... ... ... ... ... философиялық тұрғыда жаңғыртуға
әкелді. Тәнге қатысты барлық нәрселерге қарсы шығу, аскетизм мен ... ... ... беру тек ертехристиандық философияға ғана емес,
бүкіл ортағасырлық теологиялық ой-лауға ... ... ... ... ... Көне Өсиетті (Ветхий Завет) грек философиясымен
алғаш син-тездеуге ... ... ... ... ... ... жетуі ертедегі гректердің ойлау тәсілін игере отырып, теріске
шығару ... ... ... Бүл ... ... ... ... ал кейінірек еуропалық христиандықты даярлады.
Ортағасырлык, батысеуропалық философия
Ортағасырлық батысеуропалық философия — дүниетаным дамуындағы ... бар ... ... Бұл ... ... ой ... діни-теологиялық шеңбері ішінде, христиандық діни ... ... ... ... ... ... ... мен дамуына Муций Феликс, Тертуллиан, Ориген сияқты
апологеттер, неоплатонистер және Аврелий Августин өздерінің интеллектуалдық
ықпалдарын тигізді. Рим ... ... ... ... ... мен
ақылдың үйлесімділігі тұрғысынан христиандық діни ... ... зор ... ... үшін «әкей» ретінде мойындаса, көптеген батыстық
зерттеушілер оны «батыстық ортағасырлық мәдениеттің ұлы ... ... ... өзінің «Құдай қаласы туралы» еңбегінде атақты формуласын —
(ұғыну үшін ... сену үшін ... ... ... Бұл «ақыл
мен сенімнің өзара бірін-бірі толықтыру принципі» V— XV ғасырлар аралығын
қамтитын Батыс Еуропаның бүкіл ортағасырлық ... ... ең ... ... ... ... ... Рим шіркеуінің «әкейі» болса, онда Боэций
(480—526) М.Грабманның дәл сипаттамасы бойынша «соңғы ... және ... ... ... және ... ... ... негізін қалаушы
ретінде де (Э. Рэнд) орынды саналады. Боэций антик дәуірінің ... ... ... ... ... ... дәстүрдің ортағасырлық руханиятпен
сабақтастығын жүзеге ... ... ... болып табылады. Боэций
аристотельдік ілімнің ... ... ... ... жасап қана
қоймай, ортағасырлық философиялық ... ... ... ... ... да ... универсалийлер мәселесі,
тринитарни (Қүдіретті Құдай, оның Ұлы және ... Рух ... ... және ... Боэцийдің айтуынша субстанция — бұл
барша аорибуттар мен акциденцияларды ... ... ... негізі.
Егер субстанция — заттардың жалпы негізі ... ... ... ... ... Олар ... ... нәтижесі болғанымен, әлемде
бар және нақты өмір сүретіндерді бейнелейді.
Схоластикалық философияның ... ... ... ... ... ... ... бөлінісі туралы» деген
жұмысында әлемдік ... ... ... ... Онда құдай барлық
бастаудың түпнегізі бола отырып, болмыс үдерісін өзі аяқтайды: «Құдай өзі
танылмағанымен өзі жаратқан ... ... ... ал ... өзі - ... ... ... философиясының дамуына үлкен үлес қосқан Ансельм Д' Аоста
(1033-1109) болды. Ол өзінің «Прослогион» деген ... ... ... ... ... ... ... негіздейді. Сол сияқты
П.Абеляр (1079—1142) заттардың мәніне сәйкес келетін және ... ... ... ... ... дайындап шығарады.
Ф.Аквинский (1225—1274) өзіне дейінгі ойшылдардың универсалийлер
туралы барлық идеяларын жүйелей отырып ортағасырлық ... ... ... қадамымен ерекшеленді. Бүл қайта пайымдаудың ... ... оның ... ... ... негізделді. «Тән туралы
ой жан туралы ойға, жал туралы ой жекелеген субстанция жайлы ойға, ал ... ... ... ойға жетелейді», — ... ... ... ... ... қайта пайымдаумен сипатталатын
схоластикалық философия дамуындағы жаңа кезеңді ... Ол ... ... да ... Ф.Аквинскийдің ілімі - христиандық діни ілім
мен ... ... ... ... мен ... ... жатқан жаратылыстанымның арасындағы ымыраға келушілік.
Әлемде санаға бағынышты емес заттар да өмір ... ... - ... ... Осы ... ... ... дамыта отырып,
У.Оккам теологиялық спекуляция жасауға негіз жоқ деген шешімге келеді,
өйткені олар ... ... ойға ... ... діни мәселелерді
шешуде Папа сөзінің абсолюттігі туралы тезиске оппонент болды.

Пән: Философия
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Антик философиясы8 бет
Антик философиясы жайлы39 бет
Антик философиясы туралы9 бет
Антик философиясының дамуы12 бет
Антик философия. Софистер4 бет
Антикалық мәдениеттегі философия7 бет
Антикалық философияның даму кезеңдері9 бет
Антикалық әдебиет:түрлі жанрлық салаларының қалыптасуы11 бет
Ежелгі Грекия мен Рим мәдениеті11 бет
Ежелгі дүние философиясы21 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь