Атмосфераның құрылысы

1. Атмосфераның құрлысы

2. Газдық құрамы

3. Атмосфераның дүние жүзілік экологиялық мәселелері:
А) Жылу эффектісі
Ә) Озон қабатының жұқаруы
Б) Фототумша немесе смог
В) Қышқыл жауындар

4. Атмосфераның химиялық ластануы

5. Атмосфераның биологиялық ластануы

6. Атмосфераның радиациялық ластануы

7. Ауа райы және климат

8. Атмосферадағы желдер

9. Атмосфераны ластанудан қорғау шаралары

Пайдаланған әдебиеттер
АТМОСФЕРА деген атау гректің екі сөзінен аtmos-aya sphaira – шар, алынған. Атмосфера әр түрлі газ, су буы және ауа тозаңы бөлшектерінің қоспаларының тұратын жердің газ тәрізді қабықшасы. Ауа осы газды қабаттың жерге жақын орналасқан бөлігінде шоғырланады және бұл ең тығызды қабат болып саналады. Жоғарғы биіктікке көтерілген сайын атмосфералық қысым төмендеп отырады:
Биіктік (км) 0 1 2 3 4 5 20 50 100
Қысым (мм) 760 671 593 524 463 405 41,0 0,40 0,007
С кезіндегі биіктігі 760 мм сынап бағанасына тең ауа қысымы өлшем бірлігі болып саналады. Интернационалдық жүйе бойынша бір атм=101,325 к Па –ға тең. Атмосфераның жалпы массасы 5,51*10 тоннаға (500 триллион т) жуық, оның ішінде оттекке келетіні 105 триллион тонна, жыл сайын жұмсалатын оттектің мөлшері 0,01%. Планетадағы оттекті тірі заттектер 5200-5800 жылда толық жаңартады. Ал оның барлық массасы тірі организмдер арқылы шамамен 2000 жылда өтеді. Атмосфералық көмір қышқылының тірі организмдер арқылы өтуі 300-395 жыл аралығында.
Атмосфера жер бетіндегі өмірдің кепілі. Атмосфераның төменгі шекарасы – жер болып саналады. Бірақ бұл шекарада дәл емес. Өйткені ауа жердің ішкі қабаттарына да өте алады. Сонымен бірге ол мұхит және теңіз суларында да ерітінді түрінде кездеседі.
Шілдебаев Ж.Б «Экология және табиғатты тиімді пайдалану» Алматы 2004 ж.

Сәтімбеков Р. «Табиғатты қорғау» Алматы 1994 ж.

Турманов Н. «Экология және табиғатты қорғау» Алматы 1986 ж.

Акимова Т. Кузьмин А. «Экология» Москва 2001г.

Неклюкова Н. «Жалпы жертану» Алматы 1980 ж.

Шубаев П.К «Общее землеведение» Москва 1977 г.

Мукашева Ж.Н «Жалпы жертану» Алматы 1981ж.

Ақбасова А.Ж. Саинова Г. «Экология» Жоғарғы оқу орындарына арналған оқу құралы, - «Бастау»баспасы Алматы 2003 ж.
        
        Ж О С П А Р Ы:
1. Атмосфераның құрлысы
2. Газдық құрамы
3. Атмосфераның дүние жүзілік экологиялық мәселелері:
А) Жылу эффектісі
Ә) Озон қабатының ... ... ... ... ... ... Атмосфераның химиялық ластануы
5. Атмосфераның биологиялық ластануы
6. Атмосфераның ... ... Ауа райы және ... Атмосферадағы желдер
9. Атмосфераны ластанудан қорғау шаралары
М А Қ С А Т Ы
1.Қоршаған ортаны қорғаудың, табиғатты тиімді пайдаланудың,
экологиялық қауіпсіздікті қамтамасыз ... және оның ... ... заманғы талаптарын үйрету
2. Атмосфера тақырыбының мазмұнын ашып, адамзаттың табиғатқа ықпалын,
әсерін түсіндіру
3. Ауа қабатының құрылысы, құрамы экологиялық мәселелерді шешу
жолдарын, қоршаған ортаны ... ... ... ... ... І Н Д Е Т ... Атмосфераны қорғау шаралары бойынша түрлі іс-әрекеттер
ұйымдастыруды жолға қойып, оның жүзеге асып жатқандығын қадағалау
2. Келер ұрпаққа ... ... ... ... ... ... арқылы жүзеге асыру, оқу – тәрбие жұмысында қолдану
Пайдаланылған әдебиеттер:
Шілдебаев Ж.Б «Экология және табиғатты тиімді пайдалану» Алматы 2004
ж.
Сәтімбеков Р. ... ... ... 1994 ... Н. ... және табиғатты қорғау» Алматы 1986 ж.
Акимова Т. Кузьмин А. «Экология» Москва 2001г.
Неклюкова Н. «Жалпы жертану» Алматы 1980 ... П.К ... ... ... 1977 ... Ж.Н ... ... Алматы 1981ж.
Ақбасова А.Ж. Саинова Г. «Экология» Жоғарғы оқу орындарына арналған
оқу құралы, - «Бастау»баспасы Алматы 2003 ж.
АТМОСФЕРА деген атау ... екі ... ... sphaira ... ... ... әр ... газ, су буы және ауа ... ... ... ... газ ... қабықшасы. Ауа
осы газды қабаттың жерге жақын орналасқан бөлігінде шоғырланады және
бұл ең тығызды қабат болып ... ... ... ... атмосфералық қысым төмендеп отырады:
Биіктік (км) 0 1 2 3 4 5 20 50 ... (мм) 760 671 593 524 463 405 41,0 0,40 ... ... биіктігі 760 мм сынап бағанасына тең ауа ... ... ... саналады. Интернационалдық жүйе бойынша бір атм=101,325
к Па –ға тең. Атмосфераның жалпы массасы 5,51*10 тоннаға (500 триллион
т) жуық, оның ішінде ... ... 105 ... ... жыл ... ... мөлшері 0,01%. Планетадағы оттекті тірі заттектер
5200-5800 жылда толық жаңартады. Ал оның ... ... ... ... ... 2000 ... өтеді. Атмосфералық көмір
қышқылының тірі организмдер арқылы өтуі 300-395 жыл ... жер ... ... ... ... ... – жер ... саналады. Бірақ бұл шекарада дәл емес. ... ... ішкі ... да өте ... Сонымен бірге ол мұхит және
теңіз суларында да ерітінді түрінде ... ... және жер ... өмір ... ... ... күлгін сәулелердің зиянды әсерінің, сонымен бірге ірілі-
ұсақты метеориттердің бомбылауынан сақтайды. Атмосфераның өзі ... ... ... ... болып саналады. Ол тау жыныстарының
үгілу процесінде ең басты рөль атқарады.
Атмосфера газдардың қоспасынан ... ... ... ... азда болса қосымша су буы мен шаң ... ... көп ... ... ... ... деп айтуға болады:
тұрақты, өзгеріп тұратын және қосалқы.
1. Оттек (21,0%), азот (78,1%) және ... ... ... 1% жатады.
Ауа сынамасын қай жерден алсақта оның яғни осы ... ... ... ... келеді. Жалпы молекула массасы 28,98. Екінші
топқа көмірқышқыл газы 0,02-0,04% мен су буы 4% ... ... ... ... ... және ... ... алынған жердің
жағдайына байланысты келеді. Мысалы, оларға жер бетінен ... ... және ... ... түзілген заттар, топырақ
бөлшектері т.б.) космостан ... ... ... ... әр ... ... және микроорганизмдер. Жер бетінде тоқтаусыз
жүріп жатқан экзогендік геологиялық ... үшін ... газы және су буы өте ... рөль атқарады. Оттегі әр
түрлі табиғи заттардың тотығуын және организмдердің ауамен дем ... ... ... ... ... азон ... 70 км биіктігіне дейін кездеседі. Әсіресе 20-30 км
биіктіктерде атмосфера ... ... ... ... ... күлгін
және т.б. зиянды ғарыштық сәулелердің әсерінен сақтайды.
Атмосфераның аз болса да, өте ... бір ... – су буы ... Су буы ... ... көлемінің 3 % ғана алып жатады. Су
буының көпшілігі ауа қабатының 3000 метрден ... ... ал 10-15 км ... ... оның ... ... қасы деуге
болады.
Ауа қабатының кейбір бөлігінде су булары әдеттегіден көбірек
жиналған жағдайда ... ... ... ... ... олар су ... немесе мұз кристаллдарына
айналып жауын-шашын (жаңбыр, қар және ... ... ... ... газы және су булары жер бетіндегі температура
шамасын реттеп отыратын регулятор ... ... ... ... ... және ... ... кезінде, сонымен қатар
вулкандық атқылау процесстері кезінде де бөлініп шығады, ауа ... ... ... көпшілігі өсімдіктердің дем алысына
жұмсалады.
Ауа масссасы әр уақытта да тоқталмас ... ... ... жер ... жеке аудандары, мөлшерде қызу әрекеттеріне ұшырап
отырады. Соның нәтижиесінде және Кариолис күшіне байланысты периодты
түрде қайталана соғып отыратын желдер ... ... ... және ... ... ... Ауа қабатының қозғалысы жер
бетін жеке аудандарының температуралық өзгерістеріне, ... ауа ... ... ... тікелейәсер етеді.
Атмосфера жер бетіне жоғары қарай ... 3000 км ... ... ... ... ... құрамы мен физикалық
қасиеттері өзгереді. Температураның өзгеруіне байланысты атмосфера
бірнеше қабаттарға ... ... ... ең ... ... қабатты тропосфера деп атайды.
Бұл қабат жер ... 7-10 км ... ... 16-18 ... ... ... дейін созылады. Осы қабатта ауаның 80 %
мөлшері және су буының да 80 % ... ... ауа ... ... ... ... тәртіпсіз қозғалып өзгеріп
отырады. Қозғалыс ... ... ауа ... ... жылы ... ауамен алмасып тұрады. Негізгі бұлттардың түзілетін жеріде осы
қабат. Циклондар мен антициклондар осында өрбіп өшіп ... ... жер ... ауа райы тропосфераға байланысты.
Атмосфералық ауа жер бетіндегі тіршілікті ашық ... ... ... Атап ... күн ... жерге түсетін мөлшерін
реттейді. Ол болмаса тәулік ішінде жер бетінің температурасы шамамен
2000С құбылып ... ... еді: ... қатты ысып, ал түнде аяз 1000
С. Осыдан да жоғары айырмашылық жаз бен қыс айларының арасында ... еді. Атап ... ... ... жер беті ... 150С ... Сонымен қатар, атмосфера болмаса, жердің
әр 1 км2 3-4 ... ... ... ... ... еді. ... өздері таралған кеңістікте толассыз қозғалыста болғандықтан
көлемі мен пішіні сақтамайды. Сондықтан ауаның ... бір ... ... ... аз ... ... ауысып отырады. Ауаның осындай
қозғалысынан жел ... ... ... әрі ... ... ... ауаның температурасы
6,5С төмендеп отырады, ал 18-20 км биіктіктен төмендеу тоқтатылып,
температура ... ... -560С ... ... ... тропопауза деп атайды.
Жер бетінің 20-25 км биіктікте орналасқан, ... ... ... ... ... ... осы қабатта болады. Жел екпіні
төменгі қабаттарымен салыстырғанда мұнда өте баяу ... 25 ... ... бұлқабаттын жоғары бөлігінде әр шақырымға көтерілген
сайын температура орта ... 60С ... ... 46-54 ... ... ... ... деп аталады.
Стратосфераның жоғарғы шекарасында температура ... ... ... ... бұл ... озон ... ал ... болуы ультра күлгін сәулелердің оттегімен ... деп ... ... жолмен пайда болған озон ультра
күлгін сәулелердің жаңа ... өз ... ... ... жоғарғы
қабаттарға жылу энергиясының ... ... ... ... және тік және ... бағытталған ауа қозғалысы ылғи байқалып
отырады.
Атмосфераның 55-80 км биіктігіне ... ...... қабатта әр шақырымға жоғары көтерілген сайын температура 2-30С
төмендеп отырады. Мезосфера қабатында ... ... деп ... ... пайда болады. Олар ылғи 80-85 км биіктікте тұрақты
түрде байқалып отырады.
Мезопауза деген ... ... ... мөлшері 75-90С
шамасында. Жоғарыда қаралған қабаттардың үстіндегі атмосфера қабатында
газ молекулларының иондарға ыдырау ... өте ... ... ионосфера деген атау қолданылады. Ионосфера қабатында ауа ... ... ... ... ионданады, соның нәтижиесінде
электр тогын өткізетін қасиетке ие болады. Бұл қабаттың қалындығы
бірнеше мыңдаған км ... ... ... ... ... Жер серіктері
мен ракеталар арқылы алынған ... ... ... 10-20 мың ... жайылған. Атмосфераның ең үстінгі қабатын экзосфера деп
атайды. Атмосфералық газдардың экзосферада әлем ... ... ... осы ... ... арлық кеңістік деп те
есептейді. Экзосфера құрамында жеңіл ... ... ... ... ... зор жылдамдықпен планетаарралық кеңістікте ұшып ... ... ... экологиялық мәселелері
Жылу эффектісі.
Жалпы атмосферадағы көмірқышқыл газының және басқа да ... ... ... азот ... ... ... ... күрделі құбылыстардың бірі «Көшетхана эффектісінің»орын
алуына әкеп соғады. Ластану нәтиежиесінде ... ... ... газы ... ... жерге бағыттанған қысқа толқынды
күн ... ... ... ... ... ... негізінен
қазба отынды (көмір мұнай газы), жағудан қорланады.
Озон қабатының жұқаруы
Атмосферадағы оттектің ... бір ... ... ультра күлгін
әсерінен озонға айналып отыратын белгілі. Ол 22-24 км биітікте. Жер
бетіне қауіпті ... ... ... ... ... ... озон ... қорғаныш қабаты деп атады. Озон қабатында
басталған бұзу ... ... ... ... ... фреондар мен космостық аппаратының толық жанбаған ... ... 1985 ж. Вена ... осы ... конвенция
қабылданған.
Қышқыл жауындар
Атмосфера ластанған жағдайда жаңбыр суына, онда ерген азот және күкірт
оксидтері қосылып ерітінді ... де ... ... ... ... жаңбыр
жауады, тұмша да орын алады. Күкіртті газ ... көп ... ... 3 апта ... ... ... газ алдымен адам мен
жануарлардың тыныс жолдарын зақымдайды. Ауыл шаруашылығына көп зиян
тигізеді.
Фототұмша
Түтін мен ... ... смог ... 1952 ж 5 ... Англияда
ауа қысымы арта бастады. Бірнеше күн бойы үп еткен самал соқпай қойды.
Соның салдарынан болған қайғылы ... ... ... ... ... 4000 адам өлді ... зерттеуінше Лондонның
үстін жауып тұрған смогтың құрамында бірнеше 100 тонна түтін ... ... ... екі типі ... Лондондық тұман типі – негізгі көзі көмір мен ... ... ... газдың атмосфера көбейуі.
2. Фотохимиялық тұман – ... ... озот ... ... ... ... ұшырауға нәтижесінде пайда
болады.
Химиялық ластану
Ол – ... ... ... ... ... ... ауыр металдар. Химиялық заттар ауаға және топыраққа түсіп,
біріншісінен екіншісіне өте отырып, сонынан адам ... ... ... 150 түрі ... ... ластаушыларға, ауру туғызатын микроорганизмдер, вирустар,
құрттар жатады. Олар ауада, суда, топырақта, тірі ... ... ... ... Биологиялық ластаушылар адамға ауа арқылы
жұғып, түрлі тұмау көк жөтел, қызылша және басқада аурулар туғызады.
Радиациялық ... ... ... ... көп ... бар.
Радиоактивті нуклейдтер және ... ... ... ... ... бұзады, соның нәтижиесіне түрлі
аурулар пайда болады. Радиациялық ластанудың негізгі көздері – ... ... ... Бұл ... сәуле ауруының дамуына әкеледі.
Ауа райы және климат
Ауа райы – белгілі бір ауданда, бір ... ... ... ... Ауа ... қалыптасқан көп жылдық режимін сол
аймақтың климаты дейді.
Климат жағдайы жер ... ... ... ... ... үлкен әсерін тигізеді. Мысалы, ... және тас ... ... немесе мұздық және ... ... ... т.б. ... ... ... климат жағдайының ерекшелігіне байланысты. В.П. Кеппеннің
жіктеуі ... ... ... – А – ... В – ... С ... жылы, Д – қоңыржай суық, Е – суық болып бес топқа бөлінеді.
Бұл ... ... ... кең ... ... ... құрлық пен теңіздің қарым қатынасын, бедер ерекшеліктері,
өсімдіктер жамылғысының болу – болмауы, тұрақты желдердің ... ... ... мен ... жылы ... суық
ағымдарының болу болмауы көп әсерін тигізеді.
Ауа қозғалысы
Атмосферада жел пайда болады. Тұрақты желдер пассатар деп ... ... ... ... ... ... ... планетааралық
масштабтан соғады. Судың және құрлықтың ... ... ... ... ... байқалған ауа қозғалыстары
туады. Олар муссондар деп аталады. ... ... ... ... ... ... түрде, өзгерістеріне
қарай соғады, олардың бағыты жаз айларында теңіздер құрлыққа ... ... ... теңізге қарай ... ... ... ... ... периодты түрде қайталана соғатын
желдер, бриздер туғызады. Олар ... ... ... ал ... теңізге соғады.
Периодсыз соғатын желдердің қатарына құйын, дауыл және
циклондарды (тайфун, ураган) ... ірі ... ... ... ондағы
кейде 100 км биіктігі 10-15 км дейін жетеді. Олар солтүстік ... ... ... қозғалыс бағытына қарсы бағытта слғады. Циклондардың
орталық бөлігіндегі ауа массасының қысымы өте аз болады.
Антициклондарда ауа массасының қозғалысы сағат тілінің бағытымен
соғады.
Циклондар кейде өте тез ... орын ... ... ... ... 200-250 ... жылдамдықпен қозғала
отырып көп зиян тигізеді.
Тұрақты желдер климаттың қалыптасуына үлкен әсер етеді.
Қорғау ... ... ... ... ... ... ... сарқылмайтын болса да, біз бұл ресурсты тиімді пайдаланып,
қорғай ... ... ... ... ... ... әлемінде
де, бізді қоршаған басқада объектілерге қажет.
Зиянды заттектердің ... ... ... ең тиімді
жолдарының бірі қалдықсыз аз қалдықты өңдірістерді және технологиялық
процесстерді іске қосу, ауа ... ... ... ... ... ... ... рециркуляциялау арқылы
тұйықты ауа айналымдарын ... Олар осы ... ... ... зиянды шығарындылардың көлемін азайту үшін ... ... ... ... ... саналады. Өнеркәсіптік шығарындыларды
тазалау үшін негізгі термо ... ... ... ... ... ... шешу ... қолға алғанда ғана
таза ауада, таза табиғат жағдайында өмір ... ... ...

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Атмосфераның құрылысы мен газдық құрамы25 бет
Жер төсемесі5 бет
Тахеометр-автоматтар және электронды тахеометрлер9 бет
"Атмосферадағы оттегі эволюциясы және фотосинтез."9 бет
"Өскемен қаласының атмосфералық ауасы және агроценоздарының ластануын бағалау"32 бет
2010-2012 жылдары аралығында атмосфералық жауын-шашынның химиялық құрамының өзгеруі46 бет
Statistic analytic system (SAS) бағдарламалық өнімін қолдана отырып әр бақылау бекетіндегі уақыттың әр түрлі кезеңіндегі (тәулік, ай, жыл), қала кескініндегі (ауданында) атмосфералық ауаны ластайтын заттардың орта шоғырын есептеу бойынша бағдарламалық қамтама өңдеу43 бет
«Атмосфераның құқықтық режимі»16 бет
Алматы қаласы атмосфералық ауасының ластану жағдайы22 бет
Атмосфера жайлы6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь