Экономикалық теорияның қалыптасуы және дамуы

Экономикалық теорияның құрылымында бұл тақырыптың алатын орны ерекше. Өйткені бұл тақырып біз зерттеп танысатын курс үшін ерекше методологиялық кіріспе болып табылады. Мұнда экогомикалық теория нені зерттеп талдайды, бұл үшін қандай әдістер пайдаланылады, оның қоғам дамуында атқаратын ролі қандай және т.б. маңызды мәселелер анықталады.
Бүгінгі ада, егер ол қоғамдық дамудың заңдарын зерттеп түсінбесе, экономикалық теорияны меңгермесе, ол адам өзін білім мен мәдиенетке қол жеткіздім деп айта алмайды. Бұл тақырыпты жете түсініп блу арқылы студенттер бірнеше жаңа категориялармен танысады.
Қандай ғылым болмасын, ол адамдардың табиғатпен, қоғаммен, бұлардың өзара әсер етуімен байланысты мәселелерді шешуге бейімделген мақсатты талаптарының (әрекеттерінің) нәтижесінде пайда болады. Бұны толығынан экономиканы зерттейтін ғылым кешеніне жатқызуға болады. Адамдар көне заманнан бастап адамзат қоғамының дамуы немен байланысты, экономика қандай заңдармен дамиды деген сұрақтарға жауап іздеген.
        
        1. Экономикалық теорияның қалыптасуы және дамуы
Экономикалық теорияның құрылымында бұл тақырыптың алатын ... ... бұл ... біз ... танысатын курс үшін ерекше
методологиялық кіріспе ... ... ... ... ... нені
зерттеп талдайды, бұл үшін ... ... ... оның ... атқаратын ролі қандай және т.б. маңызды мәселелер анықталады.
Бүгінгі ада, егер ол қоғамдық ... ... ... ... теорияны меңгермесе, ол адам өзін білім мен мәдиенетке қол
жеткіздім деп айта ... Бұл ... жете ... блу ... ... жаңа ... ... ғылым болмасын, ол адамдардың табиғатпен, қоғаммен, бұлардың
өзара әсер етуімен байланысты мәселелерді шешуге ... ... ... ... ... болады. Бұны толығынан
экономиканы зерттейтін ғылым кешеніне жатқызуға болады. Адамдар ... ... ... ... дамуы немен байланысты, экономика қандай
заңдармен дамиды деген сұрақтарға жауап іздеген.
Адамдар өмірі құбылмалы, ... және ... мол ... Бұл өмір
экономиканы, саясатты, мәдиенетті және т.б. қамтиды. Қоғам өмірінің әр
салаларын ... ... ... Экономикалық ғылым осылардың біреуі
болып табылады.
Тұңғыш экономикалық ... көне ... ... ... Ертедегі
Греция, Рим, Қытай, Индия ғалым-философтары экономиканың ... ... ... не ... байлық қалай көбейеді, т.б.
шешуге талаптанған.
Ксенофонт (б.д.д. 430-354 жж.), ... ... 427-347 ... ... 384-322 жж.) ... туралы экономикалық теорияның
бастапқы принциптерін анықтаумен айналысқан.
Көне Рим ойшылдары Сенека (4-65 ... жж.), ... Кар ... жж.) құлиеленушіліктің құлдырап күйреуінің экономикалық себептерін
зерттеген. Осының басты себебі материалдық ... ... ... ... ... ... ... концепцияларының
қалыптасуына ықпал еткен. Осы концепциялар соңынан адамзат дамуының тарихи
процесінде шаруашылық өмірге көзқарасты мүлде өзгертеді. ... ... ... келмесе, ол тамақ жемесін» деп, христиандық ойшылдар және
уағызшылар жабайы шаруашылық еңбекті қажетті және киелі іс деп ... ілім ... баға ... ... дәлелдейді, еңбек
шығындарымен есептесе отырып, мүліктер индивидуалдық ... ... жөн ... ерте ... орта ... ... ... ғылым
болып қалыптаспаған болатын. Сол замандардың ойшылдары ... ... ... ... ... ... алып жеке ... экономика туралы ілімді жүйеге келтіріп қалыптастыра алмаған.
Экономикалық теория қолданбалы ... ... ... ... ... пайда болды. Экономикалық теория ғылым болып тек 16-17
ғасырларда ғана қалыптасады. Алғаш бұл теория «саяси экономия» ... ... ... ... «политейя»- қоғам, «ойкос»- үй, шаруашылық, ... ... ... ... қоғамдық шаруашылықтың заңдары туралы ғылым
болып табылады. 17 ғасырдың басында саяси экономия дербес ғылымға айналды.
Экономикалық ... ... ... ... қалыптасуы
сауда, өнеркәсіп капиталының дами ... ... Бұл ... ... 16-17 ғғ. ... ... ... қатынастары 1861
ж. реформадан кейін дами бастады.
Қазақ елінде 19 ғасырдың ... 20 ... ... ... ... ... ... халықаралық нарық, еңбек бөлінісін қамту процесі бірте-бірте
жанданған болатын. Еліміздің слотүстік, батыс аймақтары Ресеймен ... ... ... ... ... шығыс, орталық аудандарға Орта
Азия, Қытай, т.б. елдердің саудагерлері жиі келе ... рет өз ... ... ... ... ... ... меркантилизм (итальянша: «мерканте»- көпес, саудагер), немесе,
меркантилистер мектебі деп аталды. Бұл бағыт өкілдерінің ... ... ... алтын) тек саудада ғана пайда болады. Олар ғылымының бас ... ... ... ... түсінген. Бұл сияқты ой-пікірді кездейсоқ деп
айтуға болмайды, өйткені капиталистік ... ... ... ... ... арқылы тауарлар бір елде ... ... ... ... елде қымбатқа сатылған. Сондықтан меркантилистер мемлекет сауданы
жандандырып ... оның ... ... ... талап етуге тиісті
делінген болатын. Осы мектептің белгілі өкілі Томас Манн ... ... ... ... ... ... шаруашылық өміріне белсенді
араласып, саудада протекционистік саясатты кең қолдануын тілеген. Бұларды
сынаушылар дұрыс байқаған: таза ... ... ... ... ... ... тауарға, тауар ақшаға айырбасталады. Айырбастағы тепе-теңдік бұзылса,
байлық ... ... ... пайдасына ғана ... ... ... ... ... тең болғанда ешкім байып кете
алмайды.
Экономикалық ғылымның дамуындағы келесі кезеңді ... ... грек ... аударғанда табиғаттың билігі) ілімі қамтиды.
Бұл бағыттың ... ... ... Кенэ (1694-1774 жж.). Физиократтар
қоғамдық байлықтың көзі өндірісте екенін дәлелдейді. Ал өндірісте, ... ... бір ғана сала ... ол- ... ... ауыл шаруашылығында байлықтың өсуін тек жердің ... ... оны ... тегін сыйлығы деп түсінген.
Олар өнеркәсіпті табыстарды өсіруге ат ... ... ... деп
есептемейді. Ал ақиқатқа келсек, капитал мен еңбек жұмсалмаса табиғаттың
жеке өзі байлықты үздіксіз ... ... ... бет бұру ғылыми саяси экономияның жарыққа келуіне
жол ашты. Құн ... ... ... ... жауап берген классикалық
саяси экономия. Бұның көрнекті өкілдері Уильям Петти (1623-1687 жж.), ... ... жж.), ... ... (1772-1823 жж.) ұлттық байлық
материалдық өндірістің барлық ... ... ... ... ... ... құны деп ... олар. А.Смит еңбек
құн теориясының негізін қалады, еңбек өнімділігінің роліне көп ... ... ... ... жарыққа әкелуші болды.
Байлық өсу үшін алғашқы жұмсалған қаражат қосымша шамаға (қосымша
құнға немесе пайдаға) көбейтуі керек. Осы өте ... ... ... ... ... ... ... ретінде қалыптастырды. Утопиялық
социализм ілімі осы мезгілде ... ... Бұл ... негізгі
идеялары Томас Мордың «Утопия», Кампанелланың «Құн ... ... ... ... бұл ... үлес ... Ш. Фурье, К.Сен-
Симон, Р.Оуэн.
Классикалық саяси экономия мен ... ... ... ... қалыптасқан еді.
Біздің елдің экономикалық ғылымы осы күнге дейін марксистік теория
негізінде дамып келді. ... ... ... ... ... ... та, оларда марксистік ілімге елеулі назар
аударылады. ... ... мен ... ... ... ... ... және Д.М.Кейнстің «Жұмыспен қамту, процент
және ақшаның жалпы теориясымен» қатар ... осы ... ... ... ... ... маңызды кезеңдері деп ұғынады.
Марксистік саяси экономия ... құн ... ... ... ... ... ілімді қалыптастырды.
Қазіргі замандағы экономикалық ой-пікірдің ... ... ілім ... Осы ... өкілдері субъективтік құн
теориясын тұжырамдаған. Бұлар ... ... ... аз ... ... мол ... ие болғысы келетін ... ... деп ... талдау сұраныс пен ұсынысты және қажеттік пен тұтынуды зерттеуге
негізделген.
19 ғасырда экономикалық ғылым ... ... ... ... ... ... өндіріс факторларын оптималды қолдану
арқасында шекті нәтижеге жету мәселелерін ... ... ... (бұл ... белгілі өкілдері А.Маршалл, К.Кобб, П.Дуглас).
Осымен қатар жалпы динамикалық тепе-теңдік теориясында ... ... Осы ... арқылы тауарлар мен қызметтерге сұраныстың, оның
өндіріс ... ... жер, ... сұранысына әсерін болжап анықтауға
мүмкіндік береді.
Қазіргі замандағы экономикалық ткория ... ірі ... ... ... институционал-социологиялық) қамтиды.
Ресейге келсек, бұнда экономикалық ой- пікірлердің дамуы белгілі
экономист және ... ... ... ... жж.)
атымен және 17 ғасырда Жалпыресейлік ... ... ... ... ... ... ресейлік меркантилизмнің көрінісі деп
бағалауға болады. Соңынан экономикалық ілімге үлес қосқандар-И.Т.Посошков
(1652-1726 жж.), М.В.Ломоносов (1711-1765 жж.), ... ... және А.Н. ... А.И.Герценнің, С.Ю.Виттенің, П.А.Стольпиннің,
Г.В.Плехановтың т.б. еңбектері. ... ... ... және өнеркәсіптік
реформалар жүргізудің негізінде Ресейдің сфералары мен ... ... ... қажеттігін дәлелдеген.
Экономикалық ой-пікірлер қатарында марксистік бағыттың орны ерекше
деуге болады (20 ғасырдың 20-90-шы жж.). ... ... ... ... ... ... ... прогрессивтік
экономикалық қағидаларды, олардың дамуға ұмтылуына қарамастан тежеп, ... ... ... ... ... жж.), экономикалық
циклдер (1888-1938 жж.) экономиканың ұымдасдыру- өндірістік және отбасы
шаруалық бағыттарын дәлелдеген идеяларын атап ... жөн. ... ... ... ... ... ... трактовкалардың көбі
«социализм үшін саяси жағынан зиянды» деп жарияланды.
Қазақстан экономикасын қайта құрудың, демократияның, ... ... ... ... ... мектептердің
көзқарастары мен жетістіктердің өтпелі дәуір экономикасына бейімдеп және
ерекше ... ... ... ... қалыптасуына
бейімдеп, интеграциялауға бет бұрып отыр. Осы ... ... және ... реттеуді пайдалану арқылы, экономикадағы
микро- және макропроцестерді ... ... ... ... ... ... заңдар және экономиклық
категориялар
Барлық экономикалық құбылыстар мен процестер экономикалық заңдардың
әсері арқылы дамып ... ... заң ... не? Ол ... өмірінің аса маңызды, тұрақты құбылыстары мен процестерінің
байланыстары. Олар өндіріс, бөлу, айырбас және тұтыну қатынастарының ... даму ... ... мен табиғат заңдарының,
ортақ белгілері және сонымен қатар айырмашылықтары болады.
Бұларға ортақ ... ол ... ... ... ... ... заңдар, яғни, олар адамдардың еркі мен ... ... ... ... Ал ... келейік.
Экономикалық заңдар адамдардың іс-әрекет, қызметін билейтін заңдар.
Олар адамдардың еңбек-қызметтерінің процесінде ... осы ... ... ... Ал ... ... (мысалы, әлемдік тартылыс ... ... тыс ... да ... ... ... (табиғат заңдарынан ерекшелігі), олар мәңгілік,
ұзақ мерзімді емес. ... ... ... ... ... бір кезеңде
туып, өзгеріп, жойылып кетіп отырады. Экономикалық ... ... ... тәуелсіз, қоғамдағы объективтік экономикалық хал-ахуалдық
процестердің өзгерісімен тікелей байланысты болады.
Экономикалық заңдарды ашып қолдану адамдардан белгілі күш ... ... ... қоғамдағы реакцияшыл, керітартпа күштер ... ... ... жол ... бар күші ... ... ... сипатта болады дедік. ... ... ... осы ... ... танып біліп,
экономикалық өмірде пайдалана ала ма? ... ... ... мен ... ... үңіле отырып, олардың даму заңдарын
ашып, ... ету ... ... ... ... ... түрде осы
заңдардың талабын жүзеге асырады.
Экономикалық ... ... ... ... ... ... ... өмірінің нақты жағдайларын теориялық
тұрғыдан сипаттайтын логикалық түсіністер. Мысалы: сұраныс, ұсыныс, ... ... ... ... пайда, тауар, ақша, т.б.
Экономикалық заңдардың жиынтығы, қоғамның даму заңдылықтарын
белгілейтін, экономикалық ... ... ... Бұл ... құратын
заңдарды негізгі, басты, басты емес деп бөлуді дұрыс деуге ... ... ... ... ... қолдану керек жағдайда, барлық заңдар
маңызды, өзара байланысты болады. Тек бір ғана ... ... ... ... ... ... ... тепе-теңдікті жояды.
Экономикалық ғылым, жалпы жүйедегі экономикалық заңдарды ерекше ... ... ... деп, ірі ... ... ... заңдар-бұл шаруашылықтың нақты-тарихи формасының
даму заңдары.
Жалпы экономикалық заңдар-бұл барлық тарихи дәуірлерге тән ... ... ... ... ... үйлесімді процесс етіп
байланыстырады. Бұған қоғамдық еңбек бөлінісі ... т.б. ... ... қанағаттандыруды тілейтін, өмір ... ... ... ... ететін, адамның жеке басын ... ... ... ... ... ... қажеттіліктері көп түрлі болады. Американдық ғалым А.Маслоу
бойынша, «төменгі сатыдағы» материалдық қажеттіктерден ... ... ... ... ... ... ... қажеттіктер (тамаққа, ішімдікке, т.б.);
2) қауіпсіздік қажеттіктері (аурудан, жанжалдан, қорқыныштан, т.б.);
3) ... ... ... ... ... кейбір
топтардың мүшесі болуға, т.б.);
4) өзін-өзі сыйлап қадірлеуге (мақсатқа жетуге, өзін танытуға, ... ... ... ... ... ... ... түсінуде,
т.б.) қажеттіктер.
Қажеттіктердің бұл ... ... ... ... ... материалдық пен рухани қажеттіктер,
рационалдық пен иррационалдық, абсолюттік пен ... ... ... қате түсінілген, т.б. қажеттіктер.
Саналы түрде жете түсінілген қажеттіктер еңбекке деген ынта-жігер
тудырады. Бұл ... ... ... ... формасына, мүдделер
формасына ие болады.
Экономикалық мүдделер-бұл эконоикалық ... ... ... ... ... ... пәні ғылыми негізде анықталып қалыптасу
кезеңінде болып отыр.
Біздің елде экономикалық ... және ... ... 20 ... 90-шы ... ... ... рол атқарған
марксистік саяси экономия болатын. Әлеуметтік-экономикалық мәселелерге
арналған әдиебеттер тек ... оның ... ... ... ... ... ол кезде біз бүкіләлемдік әдиебетке көңіл аудармадық,
өйткені олар Маркс ... ... ... ... ... мен ... ... ғылымның алшақтығы
сонша елеулі болғандығы экономистерді әр түрлі түсініктер мен терминдерді
пайдалануына мәжбүр етті: ... ... ... тікелей қоғамдық еңбек,
т.б. тәрізді, ойдан ала салған, жалған түсініктер пайда болды.
Фактілерді, ақиқатты талдауда ... әдіс ... ... деген
көзқарасқа сәйкес, саяси экономияның зерттеу-талдау предметі ... ... ... ... тек ... ... аталған еді.
Экономикалық заңдар, қайшылықтар, топтар арасында таптық қарама қарсылықтар
болуының қажеттігі, пролетариат диктатурасы және бұйрық-әкімшілік жүйесінің
үстемшілдігі-осының ... ... ... ... ... ... ашуға қолданылған. Экономикаға таптық
көзқарастың болуы қоғам өмірінде ұнамсыз жағдайлар тудырады-объективтік
процестермен ... ... ... ... ... ... ... және өркениеттік факторларының ролін жете
түсінбеулікке, т.б. әкеліп соқты. Осы ... ... ... мен
практиканы дағдарысқа ұшыратып, зерттеу ... және курс ... ... ... тудырды.
19 ғасырдың 40-шы ... ... ... ... ... емес, заттық-мүліктік байланыстарды ... ... деп ... ... ой-пікірдің (П.Самуэльсон)
бағыты пайда болды, альтернативтік мақсаттардың аталған ... ... ... ... рационалды пайдалану әдістерін іздеп-табу күн
тәртібіне келді. Экономикстің предметі-өндірісті, еңбекті, өнімді өткізуді
фирма көлемінде ұйымдастыру болып табылады.
Экономикалық теория ... ... ... ... етуді көздеген, адамдар мен топтардың материалдық игіліктер мен
қызметтерді ... ... ... және тұтынудағы іс-әрекеттерін
зерттеп, талдайтын қоғамдық ғылым.
Экономикалық теорияның пәнін ... мен ... ... ... деп ... ... ... зерттеуден бас тартқандық
деп түсінуге болмайды. Іс-әрекет дегеніміз, сол өндірістік қатынастардың
өзі болып табылады, тек ... ... ... ... ... ... заттары) сол қатынастардың субъектілеріне-адамға,
аударылып отыр. Ал ресурстардың шектелуіне ... ... ... шегі бар
болғанында емес (бұл жағдайда жоқ емес). Мәселе осы шектелген ресурстар
жағдайында, ... ... ... ... бір ... ... ... ету мүмкін еместігінде, ресурстардың шектеулі болған
жағдайында, оларды ... ... ... ... Бұл ... ... ... мен оларды пайдалану мүмкіндігінің ... ... Осы ... ... ... үш ... ... арқылы
шешіледі:
*әдет-ғұрып, қалыптасқан салт, дәстүрге негізделген;
*бұйрық-әкімшілік жүйесіне ... ... ... ... жүйесіне негізделген
әдістерді қолдану арқылы.
Осы аталған жүйелік құрылымдар өмірде бір-бірімен қштасып ... ... ... құрайды.
Осыны экономикалық теорияның зерттейтін мәселелерінің бірінші жүйесі
деуге болады. Бұл өте маңызды ... ... да, ол, ... баршалық
жағдайды, өндіріс пен айырбастың функционалдық мақсатын анықтамайды. Ал,
экономикалық теория, методологиялық ғылым ретінде, алдымен қоғам ... пен ... ... сипаттайтын мәселелерді зерттеуі қажет.
Адамдар тұтынбай, немесе, еңбек нәтижелері-материалдық, ... ... ... ... ... ... өмір ... мүмкін
емес. Игіліктер өндірістің тұрақты түрде көбейіп айырбасқа түсіп отыруы,
қоғамның ... ... ... ... өсу ... еңбек
нәтижесін, оның өнегелік, рухани сипаттамаларын көрсетеді. ... ... және ... ... Бұл ... теорияның
предметі мәселелерінің екінші жүйесі.
Сондықтан экономикалық ... ... мен ... ... ... ... Бұларды зерттеу, ұдайы өндіріс
фазаларының: өндіріс, бөлу айырбас, тұтыну динамикасын және, осымен қатар,
қоғамдық ... ... алыс ... ... ... қамтиды.
Экономикалық теория ғылым болғанда, экономикалық өсу оның мазмұны
болып табылады. Ол экономиканың жалпы болмысын және ... ... ... ... экономикалық мүмкіндік динамикасын
сипаттайды.
Микроэкономика жеке өндірушілердің қызмет әрекеттерін, кәсіпкерлік
капитал мен бәсекелік ... ... ... ... ... жеке
тауарлардың бағасы, жұмсалған ресурстар, шығындар, фирманың қызмет атқару
механизімі, бағаның құрылуы, еңбекке ынта және т.б. ... ... ... ... ... анықтайтын бастапқы
(алғашқы) пропорциялар ... ... ... ... ... ... жүйенің қызмет-әрекеттерін
зерттейді. Бұның зерттеу объектіне ұлттық өнім, бағаның жалпы дәрежесі,
инфляция, жұмыспен ... ... ... микропропорциядан пайда
болып жарыққа келеді, бірақ, олардың дербес сипаттамалары болады.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 10 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Экономикалық теорияның қалыптасуының негізгі кезеңдері."4 бет
Экономикалық теорияның даму кезеңдері және оның қалыптасуындағы көзқарастар9 бет
Экономикалық теорияның қалыптасуы12 бет
Экономикалық теорияның қалыптасуы және даму кезеңдері. ҚР жекешелендіру процесі және оның ерекшеліктері9 бет
Экономикалық теорияның қалыптасуы мен тарихи даму кезеңдері8 бет
Экономикалық теорияның қалыптасуының негізгі кезенддері14 бет
Экономикалық теорияның қалыптасуының негізгі кезеңдері7 бет
"Генетиканың даму тарихы."29 бет
"Экономикалық жүйенің дамуы үшін қажетті алғы шарттар мен жағдайлар."4 бет
Аграрлық секторды мемлекеттік реттеудің қажеттілігі мен мүмкіндіктері20 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь