Еңбек құқығы туралы ақпарат


1. Еңбек құқығы.
2. Еңбек құқығының негізгі принциптері.
3. Еңбек құқығының қайнар көздері.
4. Еңбек құқығының басшылыққа алатын қағидалары.
Пайдаланған әдебиеттер
Еңбек құқығы – құқықтың азаматтардың еңбек бостандығына конституциялық құқығын іске асыру барысында, жұмыс беруші мен қызметкердің арасында, жеке, ұжымдық және басқа шарттар негізінде белгілі бір еңбек қызметін тараптардың жүзеге асыруы кезінде туындайтын еңбек қатынастарын реттеуші саласы.
Еңбек құқығының негізгі бастауы 1999 жылы 10 желтоқсанда қабылданған «Қазақстан Республикасындағы еңбек туралы» Қазақстан Республикасының Заңы болып табылады. Еңбек құқығы нормалары, сондай-ақ, басқа да нормативтік актілерде мазмұндалаған: Ұжымның шарттар туралы, Еңбекті қорғау туралы, Кәсіптік одақтар туралы Қазақстан Республикасының Заңдары. Олар «Еңбек туралы» Заңға қайшы келмеуі себепті қолданылады.
«Қазақстан Республикасындағы еңбек туралы» Заң 109 баптан тұрады, олар жалпы ережелерге, жеке еңбек шартына, ұжымдық шартқа, қызметкерлердің жекелеген санаттарының еңбек қатынастарын реттеуге, жұмыс уақытына, демалыс уақытына, жалақы және еңбекті нормалауға, қызметкерлерге кепілдіктер беру мен өтемақы төлеуге, және еңбек шарты тараптарының материалдық жауапкершілігіне, қызметкерлерді көтермелеу және жазалау шараларына, еңбек дауларына және «Қазақстан Республикасындағы еңбек туралы» Заңның сақталуына бақылау жасауға арналған 12 бөлімге топтастырылған.
1) Дулатбеков Н.Амандықова С.Турлаев А. Мемлекет және құқық негіздері.
2) С.А. Табанов Салыстырмалы құқықтану негіздері
3) З.О. Ашитов Б.З. Ашитов Қазақстан Республикасының құқық негіздері.
4) Оқулық Алматы 2003 Қазақстан Республикасының мемлекеті мен құқығының негіздері.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге




ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
Алматы Технология және Бизнес Университеті

РЕФЕРАТ

Тақырыбы: Еңбек құқығы

Орындаған: Наметкулова А.
Тексерген: Хусаинова А.Б.

Алматы, 2006ж.

Жоспар

1. Еңбек құқығы.
2. Еңбек құқығының негізгі принциптері.
3. Еңбек құқығының қайнар көздері.
4. Еңбек құқығының басшылыққа алатын қағидалары.

Еңбек құқығы

Еңбек құқығы – құқықтың азаматтардың еңбек бостандығына конституциялық
құқығын іске асыру барысында, жұмыс беруші мен қызметкердің арасында, жеке,
ұжымдық және басқа шарттар негізінде белгілі бір еңбек қызметін тараптардың
жүзеге асыруы кезінде туындайтын еңбек қатынастарын реттеуші саласы.
Еңбек құқығының негізгі бастауы 1999 жылы 10 желтоқсанда қабылданған
Қазақстан Республикасындағы еңбек туралы Қазақстан Республикасының Заңы
болып табылады. Еңбек құқығы нормалары, сондай-ақ, басқа да нормативтік
актілерде мазмұндалаған: Ұжымның шарттар туралы, Еңбекті қорғау туралы,
Кәсіптік одақтар туралы Қазақстан Республикасының Заңдары. Олар Еңбек
туралы Заңға қайшы келмеуі себепті қолданылады.
Қазақстан Республикасындағы еңбек туралы Заң 109 баптан тұрады, олар
жалпы ережелерге, жеке еңбек шартына, ұжымдық шартқа, қызметкерлердің
жекелеген санаттарының еңбек қатынастарын реттеуге, жұмыс уақытына, демалыс
уақытына, жалақы және еңбекті нормалауға, қызметкерлерге кепілдіктер беру
мен өтемақы төлеуге, және еңбек шарты тараптарының материалдық
жауапкершілігіне, қызметкерлерді көтермелеу және жазалау шараларына, еңбек
дауларына және Қазақстан Республикасындағы еңбек туралы Заңның сақталуына
бақылау жасауға арналған 12 бөлімге топтастырылған.
Әркімнің де өзінің еңбек құқықтарын іске асыруға тең мүмкіндіктері бар.
Жынысына, жасына, нәсіліне, ұлтына, тіліне, мүлік пен қызмет жағдайына,
тұрғылықты жеріне, дінге көзқарасына, сеніміне, азаматтыққа, қоғамдық
бірлестіктерді болуына, сондай-ақ қызметкердің іскерлік қабілеті мен оның
еңбегінің нәтижелеріне байланысты болмайтын басқа да мән-жайларға
қарамастан, ешкімнің де еңбек құқықтары шектелуге немесе оларды іске
асыруда қандай да бір артықшылықтар алуға тиіс емес.
Қазақстан Республикасындағы еңбек туралы Заң еңбек қатынастарының ең
төменгі стандарттарын белгілейді, олар жеке еңбекпен немесе ұжымдық шартта
жақсы жаққа өзгеруі мүмкін және қажет. Басқа нормативтік құқықтық
актілермен реттелетін қызметкерлердің жекелеген санаттарының еңбек
жағдайлары Қазақстан Республикасындағы еңбек туралы Заңда белгіленген
стандарттан төмен болуы тиіс емес.
Жеке еңбек, ұжымдық шарттардың мәмілелері, егер олар тзаңдылықтарға
қайшы келмейтін болса, тараптардың орындалуы үшін міндетті болып табылады.
Ұжымдық шарт – жазбаша шарт түрінде әзірленген, бір немесе бірнеше жұмыс
берушілер (олардың өкілдері) және бір немесе бірнеше кәсіптік одақтар не
кәсіптік одақтардың мүшесі болып табылмайтын, келіссөздер жүргізу үшін өз
ұйымын құрған қызметкерлер қол қойған құқықтық акт.
Жеке еңбек шарты – жазбаша түрде, кемінде екі дана етіп, жұмыс беруші
мен қызметкерлердің арасында жасалынған екі жақты келісім. Ол бойынша
қызметкер белгілі бір мамандық, біліктілік немесе қызметбойынша, жұмыс
берушінің актісін орындауға міндетенеді, ал жұмыс беруші қызметкерге дәл
уақытында және толық көлемде жалақысын және басқа, заңдылықтар мен және
тараптардың келісімімен қарастырылған ақшалай өтемдірді төлеуге, еңбек
туралы заңдылықтармен және ұжымдық шартпен және жағдайын қамтамасыз етуге
міндетенеді. Жеке еңбек шарты: а) белгісіз мерзімге, ә) белгілі бір
мерзімге, б) белгілі бір жұмысты орындау уақытында жасалуы мүмкін. Егер
жеке еңбек шартында оның орындалу мерзімі жазылмаса, онда ол белгісіз
мерзімге жасалынған болып есептелінеді. Жеке еңбек шартын он алты жасқа
толған адамдармен жасауға жол беріледі. Ата-анасының бірінің (қорғаншының,
қамқоршының) келісімімен жеке еңбек шарты оқудан бос уақытында денсаулығына
зиян келтірмейтін және оқу процесін бұзбайтын жұмысты орындау үшін он төрт
жасқа толған оқушымен жасалуы мүмкін. Ата-аналардың (қорғаншының,
қамқоршының) келісімі жазбаша түрде беріледі, бұл жағдайда ата-аналар
(қорғаншылар, қамқоршылар) жеке еңбек шартына кәмелетке жасы толмаған
тұлғамен бірге қол қояды.
Қызметкерлердің еңбек функциясын орындай бастауы шартта белгіленген
жұмыстың басталу датасы болып есептелінеді, егер жұмыс беруші тарапынан
тиісті дәрежеде жеке шарт болмаған немесе әзірленбеген жағдайда, жеке еңбек
шартының жасалынғаннан кейін жұмыс беруші қызметкерді жұмысқа алу туралы
бұйрық жазуға міндетті, онымен қол қою арқылы танысады.
Қызметкер жұмыс уақытының толық емес ұзақтылығын қарастыратын бірнеше
орынмен жеке еңбек шарттарын жасасуға құқылы. Жеке еңбек шарттарын жасасу
үшін жұмыс беруші қызметкердің еңбек жолын дәлелдейтін құжаттарды, жеке
куәлігін (төлқұжат), әлеуметтік жеке код берілгені туралы, куәлікті,
зейнетақылы шартты, он алты жастан кіші тұлғалар үшін тууы туралы куәлігін,
білімі туралы немесе кәсіптік дайындығы туралы құжаттарды және
заңдылықтармен қарастырылған басқа да құжаттарды талап етуге құқылы.
Жеке еңбек шарты:
1) мерзімнің бітуі бойынша;
2) тараптардың еркіне байланысты емес мән-жайлар бойынша:
- қызметкерлерді әскери қызметке шақырған кезде;
- сот үкімінің заңды күшке енген кезінде;
- қызметкер қаза болған жағдайда;
- сот қызметкердіәрекетке қабілетсіз немесе шектеулі қабілетсіз деп
таныған жаңдайда тоқталуы мүмкін.
Жеке еңбек шарты:
1) тараптардың келісімі бойынша;
2) тараптардың бірінің бастамасы бойынша;
- заңды тұлғаның қызметін таратқан немесе тоқтатқан;
- қызметкерлердің саны немесе штаты қысқартылған;
жеке еңбек шартының қолданылу мерзім ішінде қызметкердің жеткілікті
біліктілігін болмауы не белгілі бір жұмысты жалғастыруға кедергі келтіретін
денсаулық жағдайы салдарынан атқаратын қызметіне немесе горындайтын
жұмысына сәйкессіздігі аңғарылған;
- уақытша еңбекке жарамсыздығы салдарынан, сондай-ақ заңдарда сол ауру
бойынша еңбекке жарамсыздықтың неғұрлым ұзақ мерзімді белгіленбесе, жұмысқа
екі айдан астам уақыт бойы келмеген жағдайда;
- қызметкер ұйыммен бірге басқа жерге ауысудан бас тартқан;
- еңбек ақысын сақтай отырып, неғұрлым жеңіл жұмысқа ауыстырудан
қызметкер бас тартқан;
- еңбек жағдайының өзгеруіне байланысты жұмысты жалғастырудан бас
тартқан;
- егер қызметкер тәртіптік жаза алған болса, ол дәлелді себептерсіз
еңбек міндетерін қайталап орындамаған;
- қызметкер өзінің еңбек міндеттерін бір рет өрескел бұзған;
- егер іс-әрекетті оған жұмыс беруші тароапынан сенімінің жоғалуына
негіз болса, ақшалай немесе тауарлық құндылықтармен тікелей қызмет ететін
қызметкер кінәлі іс-әрекет жасаған;
- білім беру саласында тәрбиешілік міндетті атқарушы қызметкер аталған
жұмысты жалғастыруға сыйымсыз моральға жат қылық жасаған;
- жеке еңбек шартына сәйкес өзіне сеніп тапсырылған мемлекеттік,
қызметтік, комерциялық және заңмен қорғалатын өзге де құпияларды құрайтын
мәліметтерді жария еткен;
- басқа жұмысқа уақытша ауыстырған жағдайда қызметкер жұмыстан бас
тартқан;
- бұрын осы жұмысты орындап келген қызметкер сот шешімімен жұмысына
қайта алынған жағдайда бұзылады.
ә) қызметкердің бастамасы бойынша, бұл жағдайда ол жұмыс берушіні бір
ай бұрын жазбаша түрде ескертуге міндетті. Тараптардың келісімі бойынша,
шарт ескерту мерзімі бітпей-ақ тоқтатылуы мүмкін. Жұмысты жалғастыруға
мүмкіндік жоқ немесе мейілінше қиындататын жағдайларда (денсаулық жағдайы,
зейнетақы жақсы, басқа орынға қоныс аудару, жалақының уақтылы төленбеуі
және басқа мән-жағдайлар) жеке еңбек шартын бұзу қызметкерлердің арызында
белгіленген мерзімде жүргізіледі.
3) Заң актілерінде көзделген өзге де негіздер бойынша бұзылу мүмкін.
Қазақстан Республикасындағы еңбек туралы Заң қызметкерлердің
жекелеген санаттарының еңбек қатынастарын зерттейді. Оларға: маусымдық
қызметкерлер, үй қызметкерлері, үйде жұмыс істейтін қызметкер, бақталық
әдіспен жұмыс істейтіндер және жұмыс берушімен қатынасы жеке еңбек шартымен
және еңбек туралы заңдылықтар мен реттелетін қызметкерлердің басқа да
санаттары жатады.
Қызметкерлер жеке еңбек шартының талаптарына сәйкес еңбек міндеттерін
орындауға міндетті уақыт жұмыс уақыты болып есептеледі. Жұмыс уақытының
қалыпты ұзақтығы аптысына 40 сағаттан аспауы тиіс. Бес күндік немесе алты
күндік ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Еңбек құқығы туралы мәлімет
Еңбек құқығы туралы ұғым
Еңбек құқығы туралы түсінік
Меншік құқығы туралы ақпарат
Еңбек құқығы туралы
Еңбек және еңбек құқығы туралы түсінік
Еңбек нарығы туралы ақпарат
Еңбек және еңбек құқығы туралы жалпы түсінік
Еңбек құқығы
.Еңбек құқығы
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь