Лизингтің экономикадағы мәні мен мазмұны


Лизингтің идеясы жас емес. Берілген деректер бойынша адамзатқа лизингтің ертеден болуы белгілі. Көптеген тарихшылар мен экономистердің пікірінше, лизинтік келісім-шарттар б.э.д. Шумер мемлекетінде де жасалды. Аристотельдің (б.э.д. 384 / 383 - 322 ж.ж.) “Богатство состоит в пользовании, а не в праве собственности” атты еңбегінде лизинг идеясы туралы пікірлер жазылған. Басқа сөзбен айтқанда, пайда алу мақсатында мүліктің иесі болуы міндетті емес, осы мүлікті пайдалану құқығы болу керек, соның нәтижесінде пайда алу мүмкін болады дейді. Лизинг ертеде тек белгілі бір меншік түрлерін жалға алумен шектелген жоқ. Тарихи мәліметтер бойынша, ауылшаруашылық техниканың түрлері және шеберлік құрылғылар, сонымен қатар әскери техника да жалға алынды.
Венецияда 11 ғасырда лизингтік операцияларға ұқсас мәмілелер жасалынды: венециандықтар сол уақытта өте қымбат болған якорьларды саудагерлер мен сауда қайықтарын жалға берді. Жүзі аяқталғаннан соң якорьлар өз иелеріне қайтарылған және қайтадан жалға берілді. Ұлыбританияда лизингтік қатынастарға ұқсас қатынастарды реттейтін алғашқы нормативтік акт болған 1284 жылы Уэльс заңы болды (Statute of Wales).

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге




Лизингтің экономикадағы мәні мен мазмұны
Лизингтің даму тарихы
Лизингтің идеясы жас емес. Берілген деректер бойынша адамзатқа
лизингтің ертеден болуы белгілі. Көптеген тарихшылар мен экономистердің
пікірінше, лизинтік келісім-шарттар б.э.д. Шумер мемлекетінде де жасалды.
Аристотельдің (б.э.д. 384 383 - 322 ж.ж.) “Богатство состоит в
пользовании, а не в праве собственности” атты еңбегінде лизинг идеясы
туралы пікірлер жазылған. Басқа сөзбен айтқанда, пайда алу мақсатында
мүліктің иесі болуы міндетті емес, осы мүлікті пайдалану құқығы болу керек,
соның нәтижесінде пайда алу мүмкін болады дейді. Лизинг ертеде тек белгілі
бір меншік түрлерін жалға алумен шектелген жоқ. Тарихи мәліметтер бойынша,
ауылшаруашылық техниканың түрлері және шеберлік құрылғылар, сонымен қатар
әскери техника да жалға алынды.
Венецияда 11 ғасырда лизингтік операцияларға ұқсас мәмілелер
жасалынды: венециандықтар сол уақытта өте қымбат болған якорьларды
саудагерлер мен сауда қайықтарын жалға берді. Жүзі аяқталғаннан соң
якорьлар өз иелеріне қайтарылған және қайтадан жалға берілді.
Ұлыбританияда лизингтік қатынастарға ұқсас қатынастарды реттейтін алғашқы
нормативтік акт болған 1284 жылы Уэльс заңы болды (Statute of Wales).
1572 жылы Ұлыбританияда тек қана нақты лизингті қолдануға рұқсат
беретін заң актісі шығарылды. Осы заңның мәні: осы уақытта келісім-шарт
жасасқан жақтардың мүліктің нақты иесі кім екені жасырылды, ол несие
берушілерді адастыру мақсатында жүргізілді, сондықтан оны реттеу үшін
қолданылды.
1930 жылдары Генри Форд өз автокөліктерін өткізу мақсатында жалға
беруді кеңінен қолданды. Бірақ автокөліктік лизингтік бизнестің бастамашысы
ретінде Золли Фрэнкті есептейді. Ол 1940 жылдары алғаш рет автокөліктерді
ұзақ мерзімді жалға беруді ұсынушы сауда агенті болды.
Жалға беру қатынастарында болатын құбылысты Америкада 1950 жылы
революция деп атауға болады. Осы уақытта өндірістің көптеген құралдары
жалға берілді: технологиялық құрылғылар, машиналар мен механизмдер,
кемелер, ұшақтар, т.б.. АҚШ Үкіметі осы құбылысты бағалап, оны
ынталандыратын мемлекеттік бағдарламаны жедел түрде әзірледі және жүзеге
асырды. Экономикалық лексикалық терминологияға жаңа “лизинг” терминінің
енгізілуін (ағыл. lease – жалға беру) “Белл” телефон компаниясының
операцияларымен байланыстырады. Осы компанияның басқармасы 1877 жылы өз
телефон аппараттарын сатпайтыны туралы, оны жалға беру туралы шешім
қабылдады.
Сан-Францискода белгілі болған “United States Leasing Corporation”
американ компаниясы 1952 жылы лизингтік операциялар іскерліктің негізгі
болған алғашқы акционерлік қоғам болып саналады. Сонымен, АҚШ жаңа
бизнестің отаны болды. 60 жылдардың ортасында лизингтік операциялар 1
млрд.$, ал 80 жылдары олар110 млрд.$-дан асып түсті. Осындай жоғары
қарқынды темптің болу себебі лизингтік мәміле бойынша серіктестктер ала
алатын артықшылықтарға байланысты болды. Лизингтік операциялар өте тез АҚШ
шекарасынан өтіп, халықаралық лизингке айналды.
АҚШ-та лизинг экономикалық бизнестің негізгі түрлерінің бірі болып
табылады. Өз қызметтерінің кең спектрін ұсынған жаңа лизингтік компания-
лар санының өсуі, және лизингтік келісім-шарттарының үлкен модифи- кациясы
экономиканың әртүрлі сфераларында кәсіпкерлердің инвестициялық қаражаттарын
алудың әртүрлі нұсқаларын анықтады. Кейіннен лизингтік компаниялар “қаржы-
лизингтік қоғамдар” деген атқа ие болды.
Батыс Еуропада алғашқы алғашқы қаржы-лизингтік қоғамдар 50-60 ж.ж.
пайда болды. Бірақ та лизингтік операциялардың дамуына көптеген факторлар
әсер етті, т.қ. салықтық заңнамада лизингтік келісім-шарттардың заңды түрде
қабылдауы көптеген қиыншылықтардан шығуға мүмкіндік берді.
Мысалы, алғашқы француз лизингтік компания “Локафранс” 1982 жылы
құрылды. Ал төрт жылдан кейін лизингтік компаниялардың жалпы саны 30 тең
болды. 1987 жылы елде жылжыйтын мүлікпен айналысатын 56 лизингтік компания
жұмыс істеді, олардың жылдық келісім-шарттар саны 57 тең болды. Ал
жылжымайтын мүлікпен айналысатын компаниялар саны 94-ке тең болды. Франция
мемлекетінің ірі компаниялары “Локафранс”, “Слибай”, “Локабай”,
“Софимобай”, “Слиминико”, т.б..
Италияда алғашқы лизингтік компания 1963 жылы құрылды, бірақ та
лизингтік бизнестің кең өріс кезеңі 70-80 ж.ж. болды. Олардың ішінен 50 ең
ірі компаниялар “Ассима” ұлттық ассоциациясының мүшелері болып табылады.
осы уақытта он ірі лизингтік компаниялардыңлизингтік операциялар санының
жалпы үлесі 80%-ға тең болды.
60 жылдары лизингтік бизнес Азия континентінде дами бастады.
Қазіргі уақытта лизингтік қызметтерің негізгі бөлігі “АҚШ – Батыс
Еуропа - Жапония” мемлекеттерінде шоғырланды. Батыс Еуропада лизинг
берушілер ретінде, көбінесе, арнайы лизингтік компаниялар бола алады. Осы
лизингтік компанияларды 75-80%-ға жуық банктер немесе оларды еншілес
қоғамдар бақылайды. Жапония үшін сипатты белгі ретінде лизингтік
операциялардың қаржыландырудан “қызметтер пакетіне” дейін ұлғайтты.
КСРО-да лизингтік бизнестің дамуы 1989 жылы басталды. Лизингті
қолданудың бастапқы ережелерінің белгілі құбылысы ретінде жалға беру туралы
23 қарашаның 1989 жылы № 810-1 КСРО заңнаманың және 16 ақпанның 1990 жылы
қабылданған, лизингті бухгалтерлік есепте көрініс табу тәртібі көрсетілген
№ 270 “бухгалтерлік есеп шоттарының жоспары” КСРО Мемлекеттік Банктің хаты
негізі болды.
1991 жылдың маусым айында халықаралық кеңес-неміс лизингтік компания
“Евролизинг”құрылып, ал желтоқсан айынан бастап өз қызметін жүзеге асырды.
Оның құрылтайшылары болып, кеңес жағынан КСРО-ның Сыртқы экономикалық банк,
КеңесМорфлот және КСРО-ның Госснаб болды, ал француз жағынан – Еуропаның
бір ірі лизингтік компаниясы “ Насиональ де Пари Банкісі”, ал неміс жағынан
– Батыс Германияның ірі лизингтік компания - “Митфинанц ГмбХ” болды.

Лизинг түсінігі мен лизингтік операциялардың негізгі элементтері
Әлемдік тәжірибеде “лизинг” термині ұзақ мерзімді пайдаланылатын
заттарды жалға беру негізінде, әртүрлі мәмілелерді белгілеу үшін
қолданылады.
Аренда келісім-шарты жасалу мерзіміне байланысты арендалық
операциялардың үш түрі бар:
- Қысқа мерзімді аренда (рентинг) – бір күннен бір жылға дейін;
- Орта мерзімді аренда (хайринг) – бір жылдан үш жылға дейін;
- Ұзақ мерзімді аренда (лизинг) – үш жылдан жиырма жылға дейін.
Әрбір күрделі экономикалық ұғымдар секілді лизингте де бірнеше
анықтамалар бар. Ең біріншіден, лизинг - бұл ағылшын сөзі to lease –
уақытша жалға беру немесе жалға алу деген мағынаны білдіреді.
1. Лизинг – бұл жалға берушінің уақытша бос немесе тартылған
қаржы қаражаттарын инвестициялау. Бұл кезде жалға беруші
белгілі бір сатушыдан өз меншігіне келісім-шартта
көрсетілген мүлікті сатып алуға міндетті болады және осы
мүлікті жалданушыға уақытша пайдалануға, ақылы негізде,
беруге міндетті болады және оны кейін сатып алу құқығының
бар болуын көрсетеді.
2. Лизинг дегеніміз аренда келісім-шарты. Ол жалға беруші өз
иелігіндегі жабдықтарды, машиналарды, ЭЕМ, оргтехниканы,
транспорттық құраларды, өндірістік, сауда және қойма мәні
бар құрылғыларды жалданушыға белгілі бір мерзімге, өзіне
проценттік ставканы қосатын, жалданушының ақша нарығындағы
тартылған қаражаттардың құнын жабатын, банктің пайдасын
есепке алатын және мүліктің амортизациясын ескеретін,
анықталған арендалық төлем негізінде беруді білдіреді.
Сонымен қатар, лизингті үшінші тұлға үшін мүлікті сатып алатын және
оған ұзақ мерзім периодына беретін, мамандырылған (лизингтік) компанияның
делдалдық қызметі арқылы негізгі қорларға салымдарды қаржыландырудың арнайы
нысаны ретінде де қарастыруға болады. Яғни, лизингтік компания нақты түрде
жалданушыны несиелендіреді. Сондықтан лизингті кейде “несие - аренда” деп
атайды.
Сатып алу-сату келісім-шартында тауарға иелік ету құқығы сатушыдан
сатып алушыға өтеді, ал лизингте аренда келісім шартын жасасқан кезінде,
мүлікке ие болу құқығы жалға берушіде қалады. Лизингтік келісім шартының
мерзімі аяқтаған соң, ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Лизингтің экономикадағы мәні мен мазмұны туралы
Лизингтің мәні және экономикадағы ролі
Экономикадағы банктердiң мәні мен рөлі
Қосылған құн салығының экономикадағы мәні және мазмұны
Жалгерліктің мәні мен мазмұны
Несиенің мәні мен мазмұны
Инфляцияның экономикадағы ролі мен мәні
Этиканың мәні мен мазмұны
Кәсіпорынның мәні мен мазмұны
ҚР лизингтің мәселелері мен дамуы
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь