Мезолит және Неолит дәуірлері

Мезолит (б.з.б. 12-5 мыңжылдықтар дәуірі)-орта тас ғасыр, палеолит пен неолит аралығындағы тас дәуіріне жататын кезең. Бұл кезең аз зерттелген. Бұл терминді 19 ғасырдың 70 жылдарының аяқ кезінде швед ғалымы О.М.Торелль енгізді. Еуропа мезолитті шамамен б.з.б. 9-5 мыңжылдықтарды, Таяу Шығыста ол б.з.б 10-7 мыңжылдықтарды қамтиды. Ғалымдар арасында мезолиттің тарихи-мәдени, хронологиялық шегі жөнінде әртүрлі пікірлер бар. Материалдық мәдениеттің даму тұрғысынан қарағанда мезолит палеолиттің жалғасы болып табылады, бірақ бұл бұл дәуіріде өнім өндірудің алғышарттары қалыптаса бастайды, ол өз кезегінде мезолитті неолит дәуірімен тығыз байланыстыра түседі. Сондықтан бірқатар археологтар бұл термин орнына эпипалеолит (палеолиттен кейінгі), ал кейінгі мезолитке протонеолит сөзін қолданып келді. Кейбіреулері жоғарғы палеолит пен мезолитті қосып миолит деп те атады. Мамандардың көпшілігі тас өңдеу техниасындағы ерекшеліктер арқылы мезолитті басқа дәуірлерден ажыратуға болады деген пікірді ұстанды.
1. К.М.Бапақов «Қазақстан тарихы» оқулық 6 сынып. Алматы «Рауан» 1998 жыл
2. Қазақ Ұлттық Энциклопедиясы.
3. Х.К.Ермұханова Жоғарғы оқу орындарына түсушілерге арналған оқулық-тест. «Шың» Алматы 2006 жыл.
        
        Мезолит дәуірі
Мезолит (б.з.б. 12-5 мыңжылдықтар дәуірі)-орта тас ғасыр, палеолит
пен ... ... тас ... жататын кезең. Бұл кезең аз
зерттелген. Бұл ... 19 ... 70 ... аяқ ... швед ... ... Еуропа мезолитті шамамен б.з.б. 9-5 мыңжылдықтарды,
Таяу Шығыста ол б.з.б 10-7 ... ... ... ... ... ... шегі ... әртүрлі пікірлер бар.
Материалдық мәдениеттің даму тұрғысынан қарағанда мезолит палеолиттің
жалғасы болып табылады, бірақ бұл бұл ... өнім ... ... ... ол өз кезегінде мезолитті неолит дәуірімен тығыз
байланыстыра түседі. Сондықтан бірқатар археологтар бұл термин орнына
эпипалеолит (палеолиттен ... ал ... ... ... ... келді. Кейбіреулері жоғарғы палеолит пен мезолитті қосып миолит
деп те ... ... ... тас ... ... ерекшеліктер
арқылы мезолитті басқа дәуірлерден ажыратуға болады деген пікірді ұстанды.
Тас құралдарын дайындау мезолитте одан әрі жетіле түсті. Сегмент, трапеция,
үшбұрыш түріндегі ұзындығы 1-2 см ... ... ... ... ... мезолитке көшу ауа райындағы өзгерістерге, ең алдымен,
бірнеше мыңжылдықтарға созылған мұз дәуірінің аяқталуына байланысты б.з.б.
10-мыңжылдықтар шамасында қазіргіге жақын гидрографиялық ... ... ... ... ... Адамзат тарихындағы ең алғашқы экономикалық дағдарыс
палеолит дәуірінің соңында болып өтті. Бұл кезде адамдар саны арта түсті.
«Мамонттық ... ... ... жануарлар түрлері жойылды. Бұрынғы аңды
қаумалап ұстау, қуалап аулау, т.б. аңшылық әдістер маңызын жойды. Осы ... ... ең ... ... пен жебе ... ... Ол ұсақ
әрі жүйрік аңдарды, тіпті құстарды ды аулауға мүмкіндік берді. Оның ... ... ... ... шын ... ... болды. Енді
жекелеген аңшылар қауымға онша тәуелді болмай, өзі-ақ аң аулауға шыға ... ... ... кезбе аңшылықтың ролі күшейді. Голоцен
кезеңінде жылынған күн терімшіліктің маңызын ... ... ... ... ... ... ... тигізді. Мұздық
ерігеннен кейін судың мол болуы балықтардың өсіп-өнуіне қолайлы жағдай
туғызады. Бұл балық аулау тәсілдерін жетілдіруге ... ... ... қармақтарды, ауды, гарпундарды пайдаланып, балық аулаумен айналысты.
Алғашқы қайық ... мен ... ... Ит ... ... ... өмір ... өзгерді, аң аулап, қолайлы алаптарды іздестіріп жиі
қоныс аударып ... ... ... ... ... ... ескерткішінің
50 шақты орны табылған. Олар негізінен Оңтүстік Қазақстан ... ... ... т.б.), ... ... ... т.б.), ... (Мичурин, Боголюбова, Явленко т.б.), Атбасар төңірегінен (Тельман,
тб.), Сарыарқадан (Әкімбек, Қарағанды, т.б.), Торғайдан (Тұз, Дүзбай,
Евгеньевка, т.б.), Батыс Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... т.б.), Маңғыстаудан (Шақпақата,
Қызылсу, т.б.) табылды.
Табиғат және адам. Мезолит ауа райының күрт ... ... ... ... Ауа ... бұл ... 12-14 мың жыл
бұрын басталды. Өсімдіктер мен жануарлар әлеміндегі өзгерістер керісінше
болды. Шөбі мол ... мен ... ... ... ... ... кетті немесе саны азайып, селдіреп қалды. Шөпқоректі ірі аңдар-
мамонттар мен мүйізтұмсықтар өліп ... ... ... кетуіне адамдар да
аз үлес қосқан жоқ. Кішігірім аң-құстарды, бұғы, бөкен, жылқыны ... ... Бір ... отырып бүкіл қауымды асырау қиын болғандықтан,
адамадар жайылым іздеген жануарлардың артынан көшіп отыруға мәжбүр болды.
Еңбек құралдарынң, аңшылық пен терімшіліктің ... ... ... ... қару ... қажет бола бастады. Қоянды немесе
үйректі ұстау үшін жылдам және ... ... қару ... ... ... садақ пен бумеранг дүниеге келді. Бумеранг 100 метр қашықтыққа деін
ұшатын, ағаштан жасалған орақ тәріздес қару. Садақ аса ... ... ... ... ... ... сақталп, көпке дейін мылтықпен қатар
қолданылып келді. Садақтың алғашқы қарапайым түрі тек ағаштан істелсе,
кейін сүйек пен мүйіз қапталған бірнеше ағаш кесіндісінен ... ... пен нар ... ... ... және ... ... ұштары болды.
Қазба жұмыстар кезінде садақтың доғал және домалақ ұштары да табылды. Олар
терісі бағалы аңдардың терісін бүлдірмей аулау үшін ... ... ... ... ... кеңінен пайдаланылды. Садақты тұрып та,
тізерлеп те, отырып та, жатып та атуға болады. Садақ оғы 80-100 ... ... ... ... оғы 450 метр ... ... Шебер садақшы минутына
20 оқ ата алды.
Тас өңдеу әдісі де жетілді. Пышық тәрізді тілгіштер басқа құралдардың
бәрін ығыстырып шығарды. Тас тілгіштерге ... ... ... ... үйренді.
Мезолит адамы балық аулаумен қатар, бұрынғысынша аңшы мен терімші
болып қала ... ... ол ... ... баспананы күн түсетін,
құрғақ, жолы оңай жерлерге салды. Содане кейін ... ... ... ... ... қыстың күні жылрақ жаққа өшіп кетіп отырды.
Кейінірек ... өмір ... ... ... адам ... жерлерді игерді. Осы кезеңде ол
Еуропа мен АзияныңҚиыр солтүстігіне, Сібірден Беринг ... ... ... ... ... ... Америка материгіне қоныстанды.
Осы кезде экономикада маңызды алға басушылық байқалды. Адам дәнді
дақылдарды өсіруге ... ... ... ... ... бастады. Бұлар
адам қоғамындағы маңызды өзгерістердің басы еді.
Неолит дәуірі
Неолит (грекше neos-жаңа және lithos-тас), жаңа тас ... ... ... ... ... ... ... табиғи орта осы заманғы
бейнеде болды. Осы кезеңде ... ... ... және ... ... ... жабайы жануарларды қолға үретіп, жер өңдеудің қарапайым
түрімен айналыса бастады. ... ... жаңа ... ... ... ... аса ... қызмет атқарды. Адамның кәсіби
қабілетін кеңейтті және мінез-құлқының сапасын жақсартты.
Сонымен қатар адамдар саз балшықтан жасалып, отта ... ... ... ... ... ... бұл ыдыстар қолмен жасалғандықтан
өте қарапайым болды. Осындай қарапайым үй заттарының өзінен-ақ олардың
сұлулыққа талпынсын байқаймыз. Ыдысты күдірмей ... ... ... ... сүйек және ағаш таяқшалармен немесе қарабайырлау
қалыппен онша күрделі емес геометриялық өрнектер ... ... ... ... ... аңшы бабаларына қарағанда,
айналадағы табиғатқа тіптен басқаша қарады. Бұрынғыдай тек жеуге жарамды
шөптер мен даяр ... ... ... ... шаруашылық еңбек қалыптасып,
өнімді өздері өсіріп ала бастады. Адам еңбегі табиғатты мол өнім алуға
пайдаланып, өздерін тамақ қорымен жеткілікті ... ... ... бұл ... ... ... деп аталды. Мұнымен адамзаттың
үздіксіз дамуының алғышарттары жасалды. Ғасырлар бойы жинақталған
тәжірибелер ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, пайдаланылып, дамытылп отырды.
Адамзат қоғамының дамсу ... ... ... ... ... ... ... Адамдар тасты кесуді,
жонуды, жылтырата тегістеуді меңгерді және пышақ, орақ жасауда кішкене ... сына ... ... Ағаш ... ... пышақ саптың ұңғысындағы
қуысқа ұсақ та жарықшағынан сына тығылып, қарамай немесе балық желімімен
бекітілді.
Адам осы кезден бастап әр түрлі тас ... ... ... ... ... ... ... заттар жасау үшін пайдалана бастады. Тастың
тұтқыр түрлерінен балта, кетпен, келі, келісаптар, ал ... ... тас ... ... ... бұрынғылардан әлдеқайда өзық тұрды.
Садақ пен жебе-оның қолын ұзартып, аңды алыстан атып алуға мүмкіндік
берді.тас құралдарын дайындау әдістерінің жоғарғы ... ... ... ... жаңа қарулар пайда бола бастады.
Осы кезеңде кен өндірудің алғашқы белгілері пайда болды. Бірте-бірте
мыс, алтын, қорғасын секілді ... ... ... ... ісі жүзеге
асты. Адамдар мыстан еңбек құралдары мен қару-жарақтарды, алтыннан сәндік
бұйымдарын ... ... ... ... ... біз бен ... олар жүннен, өсімдік талшығынан мата тоқып, киім тігуді үйренді.
Сүйек өңдеу жетілдіре түсті.
Алғашқы қауым адамдарының өндіргіштік күштерінің артуы б.з.б 2
мыңжылдықтың басында ... ... және ... ... ... ... көшу басталды, қыш ыдыстар көптеп жасалынды, кен
кәсібі мен тоқымашылық қолға алынды. Қорыта айтқанда, осылардың бәрі
өндіруші шаруашылықтың ... ... ... ... ... ... ... дәуіріндегі
тайпалар мен топтардың өмір сүргенін дәлелдейтін ескерткіштер бар. Сондай
ескерткіштердің бірі-Арал өңіріндегі Сексеуіл тұрағы. Сексеуіл тұрағы ... ... ... ... ... онша алыс емес жерде жер
бетіне шығып жатқан кварциттің, опалдың, халцедонның бай ... ... ... осы ... ... құралдар дайындауға пайдаланған.
Сондай-ақ, ыдыс жасайтын балшық та тұрақ маңынан алынған. Қазба жұмысы
кезінде тұрақтан кварциттен жасалған көптеген жебе ұштары табылды. Олардың
сүйір жағы ... ... өте ... ... Сонымен қатар ағаш немесе
сүйек сапты көптеген тас құралдар мен керамикалық ыдыстар ... ... ... сүйектердің 80%-і үй жануарлары-сиыр мен қойдікі.
Қалғандары жабайы жылқынікі.
Бұдан мынандай қорытынды шғады: Сексеуіл тұрағының тұрғындары
негізінен аңшылар мен малшылар ... Олар ... ... ... қарулар, әр түрлі өрнек салынған қыш ыдыстар жасаған және ... ... ... ... ... ... ... бірнеше
ескерткіштер табылды. Олар-негізінен аңшылардың тұрақтары.
Солтүстік-шығыс Балқаш маңынан табылған құралдар яшма мен кварциттен
жасалған. Қостанай облысындағы ... ... ... ... ... ... ... көптеген сүйектері табылды. Кейбір сүйектер
жылқылардың біразы қолға үйретілгендігін көрсетеді. Сонымен, Қазақстанның
далалық аудандарында жылқыны қолға үйрету ісі басталған.
Қазақстанның әр түрлі аймағындағы ... ... ... тас ... ... ... ... мен балықшылардың
Орта Азия, Батыс Сібір тайпаларымен қарым-қатынаста болғандығын көрсетеді.
Ежелгі адамдардың рухани ... ... ... ... адамының рухани өмірі мен ойлау жүйесіне байланысты бірқатар
қызықты да таң қаларлық мәліметтер берді. Жерленген адам сүйектері ... ... ... көрсетеді. Қабірдің үсті бүк түсіп
жатқан жануарлар денесі сияқтандырылып мүйізбен қапталған. Петербургтік
тарихшысы А.П.Окладников бұның неандертальдық аулаған Сібір текесінің
мүйізі екендігін анықтады. Осыған ... біз ... ... ... ал ... табынушылық болғанын білеміз. Мұндай нанымдар
Орталық Еуропаның кейбір халықтарында ос ... ... ... ... ... соған дейін өмір сүрген жерінде жерлеп,
өздері басқа жаққа көшіп кететін ... Олар ... ... ... ... Қабір үстіне тас үйетін болған. Өлгендерді кейде үңгір
ішінде қалдырып, есігін үлкен таспен ... ... ... ... ... денесіне немесе басына ғана қызыл бояу себетін ... ... ... ... топырақ пен сүйектерден байқалады. Өлген адам
денесімен бірге қабірге әр түрлі әшекей заттар, тас қарулар, тамақ
қойылған. Бұған мысал ... ... ... ... ауылының
маңынан қазылып, зерттелген неолит қабірін алуға болады. Мәйіт ... ... ... адам ... бірге жабайы аңдардың тісінен және
ұлу қабыршақтарынан жасалған моншақтар, сүйек пен, тастан істелген ... және түбі ... ... ... үш қыш ыдыс ... ... ... ересек адамдарды ғана емес, балаларды да жерлеген. Мұның өзі
оларға деген ыстық ықыласты ... ... Жаңа тас ... жер ... ... ... ... ауқымын кеңейте түсті. Олардың тамақ жасау, балаларды тәрбиелеу
сияқты жұмыстарына жаңа міндеттер оны қамбаға тасыды. Жүннен, ... ... ... киім ... ... ... қатар олар
балшықтан дән, сүт, су сақталатын үлкен ыдстар жасады. Ана-отбасының
ұйытқысы, бүкіл салт-дәстүрдің сақтаушысы болды.
Әйелдердің еңбегі ауқымының ... ... ... ... ... ... ... тұңғыш ұйым-аналық ру деп аталды. Аналық ру
адамдары ана жағынан туыс болып ... ... ана ... ... Аналық ру кезінде өндірістік еңбек құрал-жабдықтарына қауымдық
меншік сақталды. Ру мүшелері бірге өмір сүрді. Ру ішінде ... ... ру ... ... отырды.
Пайдаланылған әдебиеттерден:
1. К.М.Бапақов «Қазақстан тарихы» оқулық 6 ... ... ... 1998 ... Қазақ Ұлттық Энциклопедиясы.
3. Х.К.Ермұханова Жоғарғы оқу орындарына түсушілерге арналған оқулық-
тест. «Шың» ... 2006 ... ... ... аралығы ... ... | | |і ... Тас |1. ... ... ... б.з.б. 2 |Адамның пада |Алғашқы |
|дәуірі | ... мың жыл ... және ... |
| | | ... ... |
| | ... палеолит: б.з.б. 140-40 | ... |
| | |мың жыл. | ... |
| | ... палеолит: б.з.б.40-12| ... |
| | |мың жыл. | | |
| |2. ... ... 12-5 мың жыл. ... | |
| | | ... | |
| | | ... | |
| | | ... | |
| |3. ... ... 5-3 мың жыл. ... | |
| | | ... | |
| |4. ... ... 4-3 мың жыл. ... | |
| ... | ... | |
| | | ... | |
| | | ... | |
| | | ... ... ... Қола дәуірі |Б.з.б. 2-1 мың жыл. ... ... |
| | ... еңбек|рулық |
| | ... ... |
| | ... |
| | ... | |
| | ... | ... ... дәуірі |Б.з.б. 1 мың жыл. |2-ші ... ... |
| | ... ... |
| | ... |
| | ... | |
| | ... | |
| | ... | |
| | ... | |
| | ... |
| | ... | |
| | ... | |
Қазақстан Республикасының Білім және Ғылым ... ... Заң ... және ... колледжі
Тақырыбы: Мезолит және Неолит дәуірлері
Орындаған: КП-201-05 тобының студенті
Нарынова Айман
Тексерген: Усманова
Лаура Габдуловна
Алматы 2006 жыл

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мезолит және неолит ескерткіштерінің зерттелу тарихы83 бет
Түркі тілдерінің дамуы мен қалыптасу кезеңдері. Алтай, Хұн дәуірлері4 бет
Қазақстан аумағындағы алғашқы қауымдық құрылыс,ежелгі Тас дәуірі, Мезолит, Неолит және Қола дәуірі7 бет
ҚР территориясындағы тас және қола дәуірлері12 бет
Алғашқы адаймның пайда болуы және оның дамуы (дәуірлер)6 бет
Ежелгі дәуірдегі Қазақстан туралы18 бет
Ежелгі замандағы Қазақстан5 бет
Ежелгі тас ғасыры (палеолит) дәуіріндегі Қазақстан40 бет
Қазақстан жеріндегі алғашқы қауымдық құрылыс8 бет
Қазақстан тарихы туралы15 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь