КСРО-ның экономикалық дамуының кезеңденуі

КСРО және одақтас республиалардың экономикалық дамуының кезеңденуі ұдайы өндірістік циклдерге негізделген. КСРО-ның экономикалық дамуында келесі 4 кезеңді бөліп көрсетуге болады:
1) Қазан революциясы, елдер экономикасының құлауы және қалпына келтіруі (1917-1926/27-жылдар);
2) дамудың тез қарқыны мен (соғыс жылдарын санамағанда) әміршіл-әкімшіл жүйеге, экономиканың жоғары индустриялануы және милитарландырылуына өту кезкңі (1928-1953 жылдар);
3) экономикалық өсу қарқынының баяулауы, резервтерді тауысу және жүйе дағдарысы (1954-70 жылдардың аяғы);
4) Экономикалық өсудің тоқталуы, жүйенің таралуы және әміршілдік экономикадан рыноктық экономикаға өту (1980-90 жылдар).
Кез келген экономикалық жүйенің қалыптасуы мен жұмыс істеу процесі үш кезеңнен тұрады. Біріншісі- жүйенің бірте-бірте қалыптасуы (пайда болуы), бұл соның қоғамда үстемдік етуші ретінде бекуіне (пайда болуына) әкеледі. Екіншісі-толысу кезеңі, жұмыс істеу процесіндегі оның барлық мүмкіндіктерінің тарихи басымдылықтарының толық көрінуі. Үшіншісі- жаңа келешектегі жүйе элементтерінің тууы және дамуы жағдайындағы бірте-бірте «өлуі».
        
        КСРО-ның экономикалық дамуының кезеңденуі
КСРО және одақтас республиалардың экономикалық дамуының кезеңденуі
ұдайы ... ... ... ... ... ... 4 ... бөліп көрсетуге болады:
1) Қазан революциясы, елдер экономикасының құлауы және қалпына келтіруі
(1917-1926/27-жылдар);
2) дамудың тез қарқыны мен ... ... ... ... ... ... индустриялануы және милитарландырылуына
өту кезкңі (1928-1953 жылдар);
3) экономикалық өсу қарқынының баяулауы, ... ... және ... (1954-70 ... аяғы);
4) Экономикалық өсудің тоқталуы, жүйенің таралуы және әміршілдік
экономикадан рыноктық экономикаға өту (1980-90 ... ... ... ... ... мен ... істеу процесі
үш кезеңнен тұрады. Біріншісі- жүйенің ... ... ... бұл соның қоғамда үстемдік етуші ретінде бекуіне (пайда ... ... ... ... ... процесіндегі оның барлық
мүмкіндіктерінің тарихи басымдылықтарының толық көрінуі. Үшіншісі- ... жүйе ... тууы және ... ... бірте-бірте
«өлуі».
Әр жүйенің тарихи сипаты (қалыптасуы, толысуы,өлуі) қоғам дамуындағы
ерекше-өтпелі жағдайдың пайда болатынын ескереді. Бұндай жағдайлардың
ерекше ... ... ... ... ... Жаңа және ескі ... элементтерінің қатар өмір сүруі;
2) Қарама-қайшылықтарының ерекше сипаты-өлейін деп жатқан және жаңа
туушы ... ... ... ... ... өзгеруімен және келешектегі оның нұсқаларының
(варианттарының) болашағымен көрінетін тұрақсыздық.
Өтпелі экономикасы бар ... ... ... жоспарлы
шаруашылықтың рыноктыққа айналуымен қатар жүретін ... ... ... анық ... ... ... ... береді.
Осы тенденция индустриялы типті экономикасы басым ... ... ... ... ... ТМД ... трансформациялық құлдыраудың
негізгі себептері, меншік нысандары мен шаруашылық тәсілдерінің радикалды
өзгеруі, сонымен қатар экономиканың рыноктық емес ... ... ... ... ... ... жоспарлы жүйесі мен шаруашылықты
жүргізудің әдістеріне тән ... ... ... ... КСРО-ға тән индустриялы даму моделінің ұзақ ... ... дәл ... (халық шаруашылығы құрылымының шикізат салалары мен
әскери-өнеркәсіптік кешенге қарай кенеттен ауытқуы, ... ... ... ... күшеюіне қысқа мерзімді сипаттағы факторлар ... 1) ... ... ... ... ... сфералар кәсіпорындарын орталықтан несиелуін шектеу әсерінен
төлем қабілеті сұраныстың кенеттен қысқаруы); 2) КСРО және СЭВ ... ... ... 3) ... ... бейімделуінің
қиыншылықтары. Осының барлығы өндірістің құлдаруының көлемін ұлғайтты,
дағдарысқа ерекше тереңдік пен қиыншылық ... ... ... ... ... ... ... социализмнің мемлекеттенгені: негізгі қасиеттері мен қарама-
қайшылықтары
КСРО-да құрылған нақты социализм социализмнің ... ... ... Бұл ... ... маңызды қасиеттерінен ауытқуы
орын алды.
Біріншіден, социализм кезіндегі өндірістің ... ... ... еңбек пен өнімнің әр түрінің еңбекті қоғамдық бөлу
жүйесіндегі орнын ... ала ... ... бірқалыптылық нақты кері
бйланыстарды, қызметкер еңбегіндегі бастама мен ... ... ... ... ... басшылыққа ұласты.
Екіншіден, өндіріс құралдарына деген жалпы халықтық меншік халықтың
өндіріс ... ... ... ... ... іс жүзінде
өндірістің негізгі құралдарының мемлекет қолына өтуі болып, ал ... ... ... ... ... ... ... айналды.
Үшіншіден, жоспарлы экономианың жоғары мақсаты халықтың әл-ауқатын
үздіксіз өсіру еді. Бірақ, іс жүзінде ... ... ... ... ... өсуін шектеу сияқты нәрселер орын алды.
Төртіншіден, социализм принципі материялдық және ... ... ... бөлу ... ... Іс жүзінде халықтың көпшілігі үшін
басқару топтарға ... ... ... қатар жүретін салыстырмалы
бөлу орын алды.
Бесіншіден, социализм халықты әлеуметтік қорғаудың ... ... Іс ... осы ... қарапайым деңгейде шешілді.
Жоспарлы экономиканың ұзақ уақыт әрекет етуі жоспарлы экономиканың
бірқатар жағымды қасиеттері мен олар іске ... ... ... ие
болумен түсіндіріледі. Бұл ресурстардың елеулі шоғырлануы, бұйрықтың тез
орындалуы сияқты қасиеттер. Осы ... ... үшін ... тиімді шарттары: өндіріс құрылымының қарапайымдылығы, экономика
өсуінің экстенсивті типінің басым болуы.
Әкімшілік экономика дағдарысы-бұл оның жүйе ... ... ... ... ... қоғамдық өндірістің тиімді әрекет ... ете ... ... ... Осы ... ... нвсандары:
• жоспарлы экономиканың ғылыми техникалық процесті қабылдамауы;
• өндіріс факторларының тиімділігінің төмендей беруі;
• экономиканы интенсивті даму жолына аударудың іске аспауы;
КСРО-ның тарауы және ... ... ... алуы
Қазақстанның тәуелсіздік алуы бұрынғы кеңес қоғамында қалыптасқан
ахуал-қоғамдық жүйенің ... , ... ... ... ... іске ... КСРО-ның құлауының басты себептерінің бірі- ондағы
орын алған ... ... ... ... дамуда артта
қалушылық. Атап айтқанда, Одақ ... ... ... ... ... оның өндірісі шығарған тауарлардың бүкіл әлемде бәсекеге
түсу қабілетінің ... еді. Оның ... Ұлы Отан ... ... ... ... шаруашылығын аяғына дейін қалпына келтірмей жатып,
өзінен экономикалық потенциалы екі есе және одан да ... ... ... ... ... ... ... түскенін
айту қажет. Осының нәтижесінде Одақ ішінде жалпы өнім, ұлттық табыс, ... ... оның ... ... КСРО АҚШ-тан жыл өткен
сайын артта қалып отырды. ... ... Одақ ұзақ ... бойы ... тепе-теңдікті, әсіресе 1949 жылы құрылған АҚШ бастаған НАТО
және КСРО бастаған Варшава шарты (1955 жж.) ... ... ... үшін тыраштанды. Екі жүйенің (капиталистік ... теке ... ... етек алған, 1950 жылмен 1990 жылдың
арасындағы қырық жылда, ... ... 20 ... ... ... ... жылдардың аяғында соғыс өнеркәсібі мен ... ... ... ... 60-80 ... тұрғыны жұмыс
жасап, шикізаттың негізгі түрлерінің 5 пайызы соғыс мақсатына ... ... зор ... экономиканы да орсан зор зардаптарға ұшыратты.
Кеңестер Одағының құлауының саяси ... ... ... ... идеологиялық бірлік пен біртұтастық сол сексенінші жылдардың
соңы мен ... ... ... ... ғайып болғанын ерекше атап
көрсеткен жөн. Бұл кезде бұрынғы Кеңес Одағы елдерінде бұрын болмаған ... ... Ең ... – олар ұлттық сипат ала бастады. Ел басында
отырған басшылар ұлт мәселесінің байыбын терең түсінбеді, оның ... ... Ақыр ... ұлт ... ... ... ал ... төгіске әкеп тіреді. Бұған мысал ретінде Қазақстанда болған 1986 жылы
болған желтоқсан оқиғасын айтуға болады.
Сондықтан бір ... ұлт ... ... ... шығу,
өздерінің егемен мемлекет болуы жөніндегі ... ... ... ... 1988 ... ... – 1989 жылдың мамыр айлары аралығында Балтық
жағалауындағы Эстония, Литва, Латвия ... ... ... ... ... ... Сөйтіп, олар КСРО құрамынан шығып,
жеке тәуелсіз мемлекетке айналды. Осыдан кейін, көп ... яғни ... ... ... ... ... ... басқа
республикалары да қабылдады. Сөйтіп, 74 жыл бойы өмір сүрген републикалар
Одағы ... ... ... ... ... Одағын сақтап қалу үшін
күресті. Бірақ республиканың бұл ниетіне ... ... ... ... және ... - ... өзгерістер қарсы тұрды. Сондықтан
Қазақстан да ... ... ... ... ... Атап
айтқанда, Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі 1990 жылы 25 қазанда республикамыздың
мемлекеттік ... ... ... ... ... бар әлемге
Қазақстанның егемендігін жариялады. Тәуелсіздік алу ... ... ... ... ... ... өзі елдегі болып
жатқан оқиғалармен тығыз байланысты еді. Осы кезден бастап ... ... ... іс жүзінде орталыққа қарсы оппозицияға айналды.
1990 жылғы желтоқсанда Ресей, Украина, ... ... ... ... төржақты шарт жасау жөнідегі келісімге
қол қойды. Бұл келісім бойынша олар өздерінің Одақтық шартқа қарсы қоятын
талаптарының бар ... ашып ... ... ... енді ... түріндегі одаққа бірігу жөнінде талап
қойды.Қазақстанның атынан Н.Ә.Назарбаев КСРО Жоғары Кеңесінің кезектен тыс
сессиясында жаңарған Одақ енді ... ... ... ... емес, тек
конфедеративтік шарт негізінде болуы керек деп ашық айтты, яғни бұл тек тең
құқықты республикалардың ... ... ... ... деп көрсетті. 1991
жылдың қыркүйегінен бастап Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы, оның құрамдас
бөлігі Қазақстан Компартиясы тарихи аренадан ... жылы 1 ... ... тарихында тұңғыш рет республикада
жалпы халықтың қатысуымен Президент сайлауы өткізілді. ... ... ... Н.Назарбаев Президент болып сайланды. Осы кезде
Президенттің Жарлығымен бұрын Одаққа ... ... мен ... ... ... ... ... сыртқы экономикалық
қызметінің дербестігін қамтамасыз ету, ... ... ... ... ... т.б. ... шығарылды. Сол жылғы 10 желтоқсанда Елбасы Жарлығымен
Қазақ КСР атауы Қазқстан Республикасы өзгертілді.
1991 жыл 16 ... ... ... ... ... ... сессиясында Парламент депутаттары «Қазақстан Республикасының мемлекеттік
тәуелсіздігі туралы» Заң ... ... ... ... ҚР ... деп ... Ол өзінің жеріне, ұлттық табысына жоғары иелік ету
құқы бар, ... ... және ішкі ... жүргізеді, басқа шет
мемлекеттермен халықаралық құқықтық принциптері негізінде ... ... деп ... ... ... ... ... рыноктық экономиканың
негізін қалыптастыру
ТМД-ның басқа елдері сияқты Қазақстанда шаруашылықтың әкімшілік
командалық жүйесінен рыноктық жүйеге ... іске ... ... ... ... тәжірибесі өтпелі кезеңнің үш кезеңін
бөліп ... ... ... ... даму ... ... ... құлдырауы,
жоғары инфляция және инвестициялық ... ... ... ... кезең-макроэкономикалық тұрақтандыру (ең алдымен инфляцияның
төмендеуі) кезеңі. Жалпы құлдырау құрылымдық дағдарысқа ... ... ... ... ... ... өсу ... пайда
болады.
Үшінші кезең-экономикалық өсудің жандану кезеңі төмен ... ... ... ... негізделген материалдық өндіріс
көрсеткіштерінің жалпы ... ... ... ... тез ... ... қалыптастыру белгілі бір заңдылықтардың іске
асырылуымен байланысты:
1. Мемлекеттен алу және жекешелендіру процесі ... ... ... алу ... ... ... қамтиды. Мемлекеттік
меншік шеңберінің өзінде ең алдымен ол оның нақты монополиясын
жоюмен, меншіктің ... ... ... ... ... қалған мемлекеттік кәсіпорындар коммерциялау жағдайына көшу
керек. Сонымен қатар бұл облыстағы ... алу ... ... яғни ... ... ... ... ауыстыру.
2. Үш кезбен байланысты ішкі экономикалық ... ... жеке және ... ... үшін ... ... енгізу;
ә) өндірушілер қызметін рынок талабына бағындыру.
3. Сыртқы экономикалық ... ... ... ... инвестициялардың елге енгізуін кеңейту;
ә) сыртқы экономикалық байланыстарды мемлекетке беруді жою;
б) экспортты ырықтандыру;
в) ұлттық валюта өнімділігін іске ... ... ... ... ... және қор
биржалары, еңбек биржасы, банк жүйесі, ... ... ... компаниялар
мен рыноктық экономика субьектілеріне қызмет көрсететін басқа мекемелер
түрінде).
Тәуелсіздік жылдарындағы ҚР-дағы жүйелік ... ... ... ... ... кезең-1992 жылдан 1993 жылдың қарашасына дейінгі ... жоқ ... ... ... түбегейлі өзгерту
басталған кезеңді қамтиды. Осы кезеңдегі республика ... ... ... ... ... тәуелді болып, Қазақстан Үкіметіне
іс жүзінде макроэкономикалық саясатқа әсер ету тетігі болмады. Инфляция
қарқыны өте ... ... ... ... желтоқсанындағы тұтыну бағаларының
индексі 1992 жылы 3060 %, 1993 жылы 2265 % болды.
Елдегі рыноктық өзгерістердің екінші кезеңі – 1993 жылы ... ... ... және макроэкономикалық саясатын қалыптастырумен
байланысты басталады. Ол салық салу облысындағы, бюджеттік және ... ... ... ... ... оның ... капиталды тарту, кеден ісі, рыноктар мен рыноктық инфрақұрылымды
дамытуды ... ... ... ... ... ... қарсы қатал саясатты жүргізу нәтижесінде қаржылық тұрақтылық
бойынша алғашқы елеулі ... қол ... ... ... ... түрде нығайтуға, бюджет тапшылығын азайтуға, өнеркәсіптің
экспортқа бағытталған бірқатар салаларында өндірісті біршама ... ... ... ... басты нәтижесі принциптілік ... ... ... Оның ... әкімшілік-командалық
экономиканы рынокқа айналдыру процесі негізгі жүйелік өзгерістер ... ... ие ... Олардың қатарына мыналарды жатқызуға болады:
• экономиканы ырықтандыру әлеуметтік-экономикалық процестердің
рыноктық реттеушісін пайдалану, сыртқы ... ... елді ... ... үшін ашу, ... ... ... биржалық сауда дамуымен ... ... ... ... ... ... жеке ... басым бөлігін басым көп укладты ... ... ... экономика және инфроқұрылым ... ... ... ішінде республика экономикасыда банктер,
инвестициялық және ... ... ... ... және ... ... ... көрсетуге, олардың өндірген ... ... ... ... ... ... коммерциялық
тәуекелдікті азайтуға бағытталған басқа объектілер желісін
қамтйтын ... ... ... ... салыстырмалы тепе-иең тұтынушылық рыноктарды құру;
• қаржылық тұрақтылық. Мемлекеттің қаржылық тұрақтандыруына қол
жеткізу жөніндегі жасалған ... ... ... ... ... ... ... проценттік мөлшерін
төмендетуде көрініс тапты.
Экономиканы реформалаудың ... ... іске ... ... өзгерістер түрінде ұлттық экономиканың әлеуметтік
экономикалық процестерін ... ... ... ... ... ... қалады.
Экономикалық өзгерістердің үшінші кезеңі (1997-2000) – негізгі
макроэкономиалық көрсеткіштердің ... ... ... ... ... мен дамудың осы кезеңінің басты қортындалары
ретінде мыналарды атауға болады:
1. Негізінен бұрынғы шаруашылық жүйе тарауы мен ... ... ... жағымсыз салдары жойылды.
90 жылдардың басында негізінен елдегі ... ... ... ... қол жеткізілген
қаржы экономикалық ... ... ... өсу үшін ... алғышарттар рыноктық типтегі
экономиканы қалыптастыру жүргізілді.
2. Негізінен қазіргі ... ... ... сай нормативті-құқықтық база құрылды: құнды
қағаздар нарығы, ... ... ... ... ... ... есеп, акционерлік қатынастар және экономиканың
басқа сфераларында дамыған заң бар.
3. ... алу және ... ... ... ... аралас типтегі экономика құрылып, жеке
бизнестік күшті қабаты жасалды. Мәселен, 2001 ... ... ... ... жеке ... 111,4 ... ... әрекет етті, олардың жалпы саны 138,5 мың еді.
Жеке секторда елдің ЖІӨ 75% жуығы ... ... ... мен ... бәсекелік орта
қалыптастырылған.
4. Мемлекеттік қаржы сферасының барлық негізгі бағыттары
бойынша ... қол ... ... ... ... ... ... банк жүйесінде, Ұлттық
банктің алтын- валюталық резервінің тұрақтылығына,
инфляция ... ақша ... мен ... құнды
қағаздар нарығының проценттік мөлшерлемелерінде.
5. Экономикадағы ... ... ... ... ... 1991 ... алғаш рет сауда байлансында оң сальдо қалыптасты.
2000 ж. қорытындысы бойынша 2354,3 млн. АҚШ ... ... ... ... мен оң салюдо
алынды.
6. Реформаның үшінші кезеңінің маңызды ерекшелігі ретінде
олардың бағыттарын ... ... ... ... ... ... мен ... жүргізу
механизмдерін қалыптастыру облысындағы бірқатар радикалды
қадамдарды іске асыру нәтижесінде Қазақстан ... ... ... ТМД ... ... ... ... Қазақстан ТМД еледері ішінде бірінші
болып зейнетақылық реформа, банктік салымдарға ... ... ХВҚ ... ... банк желісі бойынша
уақытынан бұрын қайтару, Ұлттық қорды қалыптастыру ... ... ... ... ... ел ... реформалау 90-
жылдардың басында орын алған жағымсыз тенденцияларды елеулі
түрде игеруге мүмкіндік берді.
ҚР-дың Аралас экономикаға өту процесінде индустриядан кейінгі ... ... 2030 ... ... даму ... бойынша
республикада аралас экономикалық жүйе қалыптастырылып, әлеуметтік бағыттағы
рыноктық экономика құралып ... ... біз үшін ... мен ... ... – рыноктың шаруашылығы бар ... ... Бұл ... әлеуметтік қорғауға жұмсалатын ЖІӨ барлық шығындарының
үлес салмағы өте ... ... ... ... ... ... 1998 жылы дүние жүзінде бірінші
орында Сингапур, екінші орында АҚШ, үшінші ... ... ... ... ... ... ... маңызы өсуде. Қазір
Қазақстан Республикасы бәсеке қабілетінің төменгі ... ... аяқ ... тұр. ... даму негізінен табиғи ресурстар
есебінен қамтамасыз етіледі, сондықтан жаңа ... ... ... ... сапалық өзгерту қажет. Ары қарайғы
даму екі сценарий бойынша мүмкін ... ...... ... ... ... және ... шикізаттық шеткері аймағына
айналдыру.
2. Оптимистік – қазіргі күннің ең ... ... ... инвестицияны өсіру негізінде өзінің ғылыми-техникалық
әлуетін тез қалпына және ...

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 10 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Дәрістер - Тарих88 бет
Екінші дүние жүзілік соғыс4 бет
"Lиаспора" сөзінің хатқа түсу тарихы мен "диаспора", "этнос" терминдерін қолдану аясы22 бет
"екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі жапонияның жағдайы"5 бет
1917-1920 ж.ж Кеңес мемлекетіндегі мәдени құрылыс48 бет
1920-1930 жж Қазақстан мәдениеті8 бет
1926 – 1927 ж.ж. Қытайдың ұлттық- революциялық армиясының Солтүстік жорығы4 бет
1930 жылдардағы қоғамдық-саяси өмір6 бет
1930 – 1932 жылдардағы несие реформасы23 бет
1933-1939 жылдардағы халықаралық қатынастардың дамуы3 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь