Төлем карточкасы арқылы есеп айырысуды ұйымдастыру


Қолма-қолсыз есеп айырысудың кең тараған төлем құралдарының біріне төлем карточкасы жатады. Төлем карточка бұл электрондық терминал немесе электрондық құрылғы көмегімен қолма-қол ақша алу, төлемді жүзеге асыру валютаны айырбастау және басқа да операцияларды жүзеге асыру үшін негіз болатын есеп айырысу операцияларының құралы. Төлем карточкалары бойынша қызмет көрсету барысында туындайтын төлем міндеттемелерінің орындалу гаранты болып банк-эмитент табылады.
Коммерциялық банктер төлем карточкаларын шығару үшін Қазақстан Республикасының Ұлттық банк тарапынан берілген лицензия болу керек. Төлем карточкаларын шығаруға лицензиялар екінші деңгейдегі 19 банкте бар. Төлем карточкаларының эмитенттері “Қазақстан Халықтың банкі” ААҚ, “Туран Әлем банкі” ААҚ, “Казкоммерцбанк” ААҚ, “АТФ банкі” ААҚ, “Нұрбанк” ААҚ, “Банк Центр Кредит” ААҚ, “АБН АМБРО Банк Казахстана” ЕАБ ЖАҚ, “Сити банк Қазахстан” ЖАҚ, “Альфа банк” ЕБ ААҚ, “Банк Каспийский” ААҚ, “Қазақстан Наурыз банкі” ААҚ, “Texakabank” ААҚ, “Евразийский банк” ЖАҚ, “Темір банк” ААҚ (3).
1. Правила выпуска и использования платежных карточек в РК. Утверждены постановлением правления НБРК 24 августа 2000 года І 331
2. Банковское дело. Москва. Экономист. 2004 г. учебник под/ред Г.Г.Коробовой
3. ҚҰБ жылдық есебі. 2002 ж.
4. татистикалық бюллетень № 6 (103) маусым. 2003 ж

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге




Турлыбекова А.Ж.

Төлем карточкасы арқылы есеп айырысуды ұйымдастыру

Қолма-қолсыз есеп айырысудың кең тараған төлем құралдарының біріне
төлем карточкасы жатады. Төлем карточка бұл электрондық терминал немесе
электрондық құрылғы көмегімен қолма-қол ақша алу, төлемді жүзеге асыру
валютаны айырбастау және басқа да операцияларды жүзеге асыру үшін негіз
болатын есеп айырысу операцияларының құралы. Төлем карточкалары бойынша
қызмет көрсету барысында туындайтын төлем міндеттемелерінің орындалу
гаранты болып банк-эмитент табылады.
Коммерциялық банктер төлем карточкаларын шығару үшін Қазақстан
Республикасының Ұлттық банк тарапынан берілген лицензия болу керек. Төлем
карточкаларын шығаруға лицензиялар екінші деңгейдегі 19 банкте бар. Төлем
карточкаларының эмитенттері “Қазақстан Халықтың банкі” ААҚ, “Туран Әлем
банкі” ААҚ, “Казкоммерцбанк” ААҚ, “АТФ банкі” ААҚ, “Нұрбанк” ААҚ, “Банк
Центр Кредит” ААҚ, “АБН АМБРО Банк Казахстана” ЕАБ ЖАҚ, “Сити банк
Қазахстан” ЖАҚ, “Альфа банк” ЕБ ААҚ, “Банк Каспийский” ААҚ, “Қазақстан
Наурыз банкі” ААҚ, “Texakabank” ААҚ, “Евразийский банк” ЖАҚ, “Темір банк”
ААҚ (3).
Төлем карточканы беру туралы келісім шарт негізінде төлем карточкасы
беріледі. Келісім шартта мыналар көрсетіледі:
1. Төлем карточканы беру талабы;
2. Төлем карточкаларын пайдалану арқылы төлемді жүзеге асыру талабы.
3. Қосымша карточканы беруге арналған тұлғалардың тізімі
4. Төлем карточкаларын алу және оқшаулау толық немесе жартылай түрде
төлемдерді жүзеге асыруға уақытша тыйым салу
5. Төлем карточканы пайдалану мерзімі және төлем карточканы беру туралы
келісім шарттың мерзімі
6. Екі жақтың міндеттері құқыптары және жауапкершілігі
Төлем карточкасын ұстаушыға берген кезде эмитент төлем карточкасын
пайдалану ережесімен таныстыруы керек.
Төлем карточкасымен жасалған барлық төлемдер карт-шотта көрсетіледі.
Карт-шот тенгеде және шетел валютасында жүргізіледі.
Есеп айырысудың бір құралы болып табылатын төлем карточкасы арқылы есеп
айырысудың ерекшеліктер:
1. Қолма-қол ақша айналыста болады
2. Кез келген уақытта қолма-қол ақшаны алу мүмкіндігі
3. Шет елге шыққанда карт-шоттағы ақша сомасын мағлұматтауды қажет
етпейді
4. Сатып алынған товарлар, көрсетілген қызмет үшін қолма-қолсыз түрде
есеп айырысу
5. Шығын лимитін көрсете отырып қосымша карточканы сенімді тұлғалары
(туысқандары) үшін ашу
Отандық және шетел тәжірибесінде шетел карточкалар мынадай белгілер
бойынша жүктеледі
І. Ақпаратты жазу тәсілі бойынша:
1. Графикалық жазба-барлық карточкаларда қолданылады. Бастапқы кезде
карточкада ұстаушының аты-жөні және эмитент туралы ақпарат болатын.
Кейінірек қол қою үлгісі қарастырылған
2. Эмбосинглеу-төлем операциялары тез арада ресімделеді (слип арқылы)
3. Штрих-кодтау арқылы карточкаға ақпаратты жазу магнитті жолақ пайда
болғанға дейін пайдаланылған және төлем жүйесінде кеңінен қолданылмаған
4. Карточкадағы магниттік жолаққа кодталған түрде карточканың номері,
қызмет ету мерзімі және карточканы ұстаушының ПИН-коды жазылады. Магниттік
жазба кең тараған әдіс болғанымен да алаяқтықтан қорғау деңгейі төмен.
5. Ақпаратты жазудың ең қолайлы әдісі болып ЧИП (ағылшын Chip-
интегралдық схемасы бар кристалл) немесе микросхема табылады. Чиптік
карточканың басқа карточкалардан айырмашылығы болғанымен де қолданылу
көлемі шектеулі болған, бұның себебі-магниттік жолаққа қарағанда чиптік
карточканы пайдалану қымбатқа соғады. Соңғы жылдарда магниттік карточка
бойынша алаяқтықтан туындайтын шығынның өсуі салдарынан чиптік карточкаға
өту туралы шешім қабылданған. Барлық чиптік карточкалардың микро процессоры
болады.
6. Лазерлік жазба-WORM технологиясы қолданылады. Магниттік жолақты
карточкаға қарағанда ақпаратты сақтау жадының көлемі және жазылған
ақпаратты қорғау деңгейі жоғары болып табылады.
ІІ. Төлем карточкасының тағайындалу сипатына қарай:
1. Идентификациялық карточка (кәсіпорынға кіру үшін көрсетілетін
пропуск болып табылады)
2. Ақпараттық карточка (карточканы ұстаушы туралы маңызды ақпараттар
кодталған түрде жазылуы мүмкін)
3. Қаржылық операциялар үшін арналған карточка (есепе айырысу қызметін
атқарады)
ІІІ. Эмитенттері бойынша:
1. Банктік карточкалар, қаржы компаниялары және банк шығаратын карточка
Жеке карточкалар, компаниядағы сервистік және сауда желілерінде есеп
айырысу үшін коммерциялық компаниялар шығаратын карточкалар
IV. Операциялардың экономикалық мәні бойынша:
1. Дебеттік карточкалар-клиенттің карт-шотындағы қаражат шеңберінде
төлемдерді жүзеге асыратын төлем карточкасы
2. Кредиттік карточка-Банк пен клиент арасындағы жасалған банктік займ
бойынша келісім-шарт негізінде эмитенттің берген займы шеңберінде
төлемдерді жүзеге асыруға негіз болатын төлем карточкасын білдіреді
V. Карточканы ұстаушыларына қарай:
1. Корпоративтік карточка-заңды тұлғалар үшін
2. Жеке карточкалар-жеке тұлғалар үшін
VI. Айналыстағы карточкалар:
1. Жергілікті карточкалар-үш жылға шығарылады
2. Халықаралық карточкалар-бір жылға шығарылады
Қазақстандық эмитент банктердің төлем карточкалары санының өсу үрдісі
болғанымен алайда, олар негізінен қолма-қол ақша алу үшін пайдаланылады.
Төлем карточкаларын бөлшек саудада пайдалану арқылы қолма-қол жасалмайтын
төлемдерді жедел дамытуға кедергі келтіретін негізгі себеп тауарға немесе
қызмет көрсетуге ақы төлеуге төлем карточкаларын қабылдайтын сауда және
сервис кәсіпорындарының жеткіліксіз саны болып табылвады. 01.01.03 жыл 1763
кәсіпорын төлем карточкаларын товарға немесе қызмет көрсетуге ақы толеуге
қабылдады. Төлем карточкаларына қызмет көрсету үшін 3234 төлем терминалдары
және 2051 импринтер, қолма-қол ақша алу үшін 702 банкомат пайдаланылды,
яғни мына кестеде көрсетілген
Кесте № 1
Төлем карточкаларына арналған жабдықтардың саны (4)

Негізгі көрсеткіштер 2001 жыл 2002 жыл
POS-терминалдар 2580 3234
Импринтерлер 1789 2051
Банкоматтар 539 702 ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Қолма-қолсыз есеп айырысуды ұйымдастыру тәртібі
Қазақстан Республикасында қолма -қолсыз есеп айырысуды ұйымдастыру және басқару
Қазақстан Республикасының коммерциялық банктеріндегі қолма-қолсыз есеп айырысуды ұйымдастыру
Қазақстан Республикасының қолма-қолсыз есеп айырысуды ұйымдастыру тәжірибесін талдау
Жабдықтаушылар мен мердігерлермен есеп айырысуды жетілдіру
Төлем жүйесінің төлем карточкалар арқылы жұмыс жасауының экономикалық аспектілері
Төлем жүйесі және банк аралық есеп айырысу
«Шымкент май» ақ еңбек ақы бойынша есеп айырысуды ұйымдастыру ерекшеліктері мен оны хқес -на сай жүргізу
Төлем карточкалары
Қазақстан Республикасындағы төлем операцияларының маңызы
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь