XVIII ғасырдың басындағы қазақ жерінің Ресей империясының құрамына қосылуының алғышарты

XVIII ғасырдың басында Әз-Тәуке ханның кезінде Казақ хандығы біраз мықгы мемлекет болды. Қазақхандығының Орта Азиядағы белді мемлекет ретіндегі аты шықты. XVIII ғасырдағы қазақ тарихында Жоңғар шапщэіншылығы үлкен орын алады. Жалпы, XVII ғасырдын, 40 жыл-дарынан бастап Жоңғар мемлекеті Қазақстан жеріне басқыншылық мақсатта басып кірген. Бұл жағдай XVIII ғасырдың басында қатты шиеленісіп кетті. Көшпелі мал шаруашылығымен айналысатын жоңғар-лардьщ негізгі мақсаты казак, жерін басып алу болды. XVIII ғасырдьщ басында Жоңғар қоңтайшысы Цеван Рабданның әскері Жетісудың біраз бөлігін басып алып, Орта жүз аумағындағы Сарысу өзеніне дейін жетті.
1710 жылы Тәуке хан ордасында (Қаракұмда) жауға қарсы азаттык, күрес ұйымдастыруынын, жолдарын талщ>Ілау үшін үш жүздің өкіддері бас қосты. Қазак, қолының бас сардары болып Әбілқайыр бекітілді.
1711 жылы жоңғар әскерлері қазаққолынан жеңілді, бірақжоңғарлар тез арада естерін жинап алды.
1712 жылы казак, әскерлері Жонғарияның, шебіне дейін барды. 1713 жылы жоңғарлар казақ, әскерлерінен тағы да жеңілді.
1718 жылы Аягөз өзенінің бойында Кдбанбай батырдың басшы-лығымен болған шайқаста қазақ әскерлері жеңіске жетті. Бірақ қол баскарған Әбілқайыр хан мен Қайып ханньщ арасындағы алауыздыктың кесірінен жоңғарлар қазақтарды қапы қалдырды
        
        XVIII  ғасырдың  басындағы  қазақ  жерінің  Ресей   ... ... ... ... ... ... ... ханның кезінде Казақ хандығы біраз  мықгы
мемлекет болды. Қазақхандығының Орта Азиядағы белді ... ... ... XVIII ... ... тарихында Жоңғар шапщэіншылығы үлкен ... ... XVII ... 40 ... ... Жоңғар мемлекеті
Қазақстан жеріне басқыншылық мақсатта басып кірген. Бұл ... ... ... ... ... ... ... мал шаруашылығымен
айналысатын жоңғар-лардьщ негізгі мақсаты казак, жерін басып алу болды.
XVIII ғасырдьщ басында ... ... ... ... әскері Жетісудың
біраз бөлігін басып алып, Орта жүз аумағындағы Сарысу өзеніне дейін ... жылы ... хан ... (Қаракұмда) жауға қарсы азаттык, күрес
ұйымдастыруынын, жолдарын талщ>Ілау үшін үш жүздің өкіддері бас қосты.
Қазак, қолының бас ... ... ... ... жылы ... әскерлері қазаққолынан жеңілді, бірақжоңғарлар тез арада
естерін жинап алды.
1712. жылы ... ... ... ... ... барды. 1713 жылы
жоңғарлар казақ, әскерлерінен тағы да жеңілді.
1718 жылы Аягөз өзенінің бойында Кдбанбай батырдың ... ... ... әскерлері жеңіске жетті. Бірақ қол баскарған Әбілқайыр хан
мен Қайып ханньщ арасындағы алауыздыктың кесірінен ... ... ... ... ... сұлама
1723 жылы Қазақ хандығындағы хан, сұлтандардың арасында алауыздықтуды.
Осьгжылы Кішіжүзге Әбілқайырханжеке билікжүргізе ... ... ... ... ... жұт ... ... бәрін пайдаланған жоңғардын,
70 мьщ әскері қазақжеріне басып кірді. Жоңғар әскерлері қазақжеріне ... ... Іле ... ... ... ... ... әскерін қоңтайшы Цеван
Рабдан басқарды.
2 . Валқаш көлі мен ... ... ... ... ... ... ... мен Емілге бағытталған жоңғар әскерін Құлан Бату ... Нұра ... ... ... ... ... басқарды.
5. Шелек өзеніне бағытталған жоңғар әскерін Церен Доржы басқарды.
Жетісу арқылы Ыстықкөлге бағытталған жоңғар әскерін Лама
Доржы ... Шу ... ... жоңғар әскерін Даба Доржы басқарды.
Жонғар қолынажалпы басшылықты ШұнаДабажасады.
Көктемнен әзер ... ... ... бұл өте қиын ... ... орасан зор шығынға ұшырады. Бұл кезең тарихта ... ... ... деп ... ... арасында бұл қасірет туралы «Елім-ай» әні
таралды. Дерек ... бұл әнді ... ... ... ... ... жоңғарлар Түркістан, Ташкент қалаларын,
Жетісу, Сырдария, Алтай, Ертіс өңірлерін ... ... ... ... ... осы ... қазақ ауылдарына жоңғарлармен қатар Еділ
қалмақтары, қарақалпақтар, хиуалықтар да тұтқиыдцан шабуылжасап, ... ... ... ... ... халқының жоңғарларға қарсы азаттық күресіне Кдракерей ... ... ... Жәнібек, Малайсары, Баян, Ер Жәнібек, Наурызбай,
Райымбек, Саурық, Көкжал Барақ батырлар қолбасшылық жасады.
1726 жылы қазақ ... ... ... ... азаттық күресі
басталды. 1726 жылы Бұланты өзенінің жағасында қазақ қолы жоңғар әскерін
тас-талқан етіп жевді. Мұнда ... ... ... осы ... «Қалмаққырылған» деп аталды. Осыдан кейін жоңғарлар қазақ жерінің
солтүстік-батыс өңірінен ығысты.
1729 жылы ... ... ... ... ... тағы да ... ... Бұл жер кейін «Аңырақай» деп аталды. Үш жүздің біріккен
әскеріне Әбілқайыр басшылықжасады. Бұл жеңісті әрі ... ... ... жоңғарлардан азат етуге сол кездегі ел ... ... ... кедергі жасады. Бұл хандыққа қолы жетпеген
Әбілқайыр Кіші жүз әскерін бастап, ұрыс даласын тастап кетті
Қаракерей Қабанбай ... ... ... тегі - Орта ... найман тайпасы, қаракерей руы.
Шын аты - Ерасыл. Кдбанбайдың «Сардар», «Дарабоз» деген аттары да болған.
Қабанбайдың әйелі Гауһар ... да ... ... Кдбанбай батыр қазақ халқының жоңғарларға қарсы күресіне
басшылықжасаған. Қабанбайдың ерлік жолы ... ... мен ... ... ... ... ... мен Өлжежырғалды өлтіріп, кек қайтарған 15
жасынан бастадцы. Қабанбай біраз уақыт қазақ қолының бас сардары болды.
Қабанбай қатысқан шайқастар:
1721 жылы ... ... ... жылы Алакөл маңындағы шайқасқа басшылық жасады;
1728. жылы ... ... ... ... ... жылы Балқаш көлінің оңтүстігінде болған Аңырақай шайкасына
қатысты;
1730 жылы Іле ... ... ... ... қатысты;
1750 жылы жоңғар әскерлерінің негізгі күшін қазақ қолының тас-
талқан етіп жеңген жоңғар қакдасындағы ... ... ... ... ... 103 соғысқа қатысты.
1769 жылы қайтыс болды.
Қанжығалы Бөгенбай батыр (1690-1775)
1690 жылы туған.
Шықкдн тегі - Орта ... ... ... ... ... - Ақша батыр.
XVIII ғасырда өмір сүрген ... ... ... көбінесе жоңғар
басқыншыларына қарсы күреске арналды.
1708 жылы Бөгенбай батыр батыстағы Еділ бойында казак-орыстарды ... жылы ... ... ... ... ... әскеріне
басшылықжасап, жоңғарларды жеңеді.
1730 жылы Іле өзені бойындағы шайқаста ... ... ... батыр шебер дипломат болған. Бөгенбай бастаған елшілер Шын-Машын
(Қытай) еліне ... ... ... ... 1775 жылы қайтыс болды
Шапырашты Наурызбай батыр (1706-1781)
1706 жылы туған.
Шыққан тегі - Ұлы ... ... ... асыл руы.
Туған жері - Алматы.
Ұлы жүз тайпалары жоңғар шапқыншылығының зардабын бәрінен көп ... ... ... аты ... ... ... ... 1729
жылы Наурызбай батыр жоңғар батырлары Шамалған мен Қаскелеңді ... ... ... жоңғарларға қарсы күресте ¥лы жүз ... ... ... Наурызбай батыр Бәсентин Малайсары
батырмен бірге жоңғарларды Жетісу ... ... ... ... ... ... ... 1781 жылы қайтыс болады
Райымбек Түкіұлы (1730-1829)
1730 жылы туған.
Шыққан тегі - Ұлы ... ... ... алжан руы.
Райымбектін, әкесі Түкі шаруа адамы, ал атасы Хангелді қол бастаған ... ... ... ... ... ... 17 ... бастап қатысқан.
Райымбек Алтынемел, Қаратау, Іле бойында жоңғар әскерініңтас-талқаны шыққан
ұрысқақатысып, ерекше ... ... ... ... ... жағасында
қалмақ батыры Коренді жекпе-жекте өлтіреді. Осыдан кейін Ойран тебе аталған
жерде Райымбек бастаған жасақтар жоңғарларды ... ... ... ... ... ... кейін де жоңғарларға қарсы қазақ ... ... ... ... ... ... ... ол
«Райымбек» деп ұран шақырады. Осыған байланысты албан руының ... ... ... ... ... кіруі
Кіші жүзді Ресей империясының құрамына қосуды бастаған Әбілқайыр хан
бірнеше мақсат көздеді:
* Ресей империясына арқа ... ... ... ... ... башқұрттардың қазақжеріне шабуылын тоқтату;
казақ еліндегі билік жолындағы қарсыластарын ықтыру, хан тағына
отыру;
* Еділ мен Жайық ... ... мал ... ... пен ... ... ... жолдарынын, қауіпсіз-
дігін қамтамсыз ету.
Кезінде Тәуке ханның Сібір генерал-губернаторы М.П. Гагаринге көмек сұрап
жіберген елшілігі, Ресейдін, Швециямен ... ... ... ... еді. Ал бұл ... Ресей империясы Қазақстан жеріне біртіндеп ... ... ... ... Ертіс өзенінің бойына әскери бекіністерді
көптеп сала бастады. Мысалы:
1716 жылы ... ... жылы ... жылы ... жылы ... Коряков бекіністері салынды.
1731 жылы 30 ... ... хан ... ... Құн-дағұлұлы,
Құтлымбет Қоштайұлы бастаған елшілер Петербургте әйел ... ... Кіші ... ... ... ... ... өтініш тапсырады.
Вұл ұсынысты Анна Иоанновна қабыл алды.
Анна Иоанновна ... ант алу үшін Кіші ... А.И. ... ... ... жібереді.
1731 жылы 10 қазанда Әбілқайыр хан, Кіші ... 27 ... ... ... ... ант береді. Бұл жағдай Ресей империясының
қазақжерін отарлауының басы болды. 1734 жылы И.К. ... ... ... ... ... ... ... Сырдария бойында
бекіністер салу, Ор бекінісін тұр-ғызу сияқты ... ... жылы Ор ... ... жылы ... үкіметі башқұрт халқының көтерілісін басу үшін
Кіші жүз әскерін пайдаланды
1730-1740 жылдардағы Кіші жүз бен Орта ... жылы ... ... Әбілқайыр хан бастаған Кіші жүздің
25 старшыны, Орта жүздің 27 старшыны патша үкіметіне адал боламыз
деп тағы да ант ... ... ... ... ... комис-
сиясының басшысы В.Н. Татищев қабылдады.
1740 жылы қазақ ханы Әбілмәмбет пен Абылай сұлтан ... ... ... мойындағанымен, іс жүзінде патша үкіметіне бағынбады. Олар
бұлжолға жоңғар шабуылынан қорғану үшін ... ... ... ... Церен басқарған жоңғар әскерлері қазақ жеріне
тағы да шабуыл жасап, зор шығынға ұшыратты.
1742 жылы Ресей Сенаты Кіші жүз ... ... ... ... ... Осы жылы ... комиссия басшысы И. Неп-лоев қоңтайшы
Қалдан Церенге Кіші және Орта жүз ... ... ... XVIII
ғасырдын, II жартысында подполковник И.Д. ... ... ... ... жоңғар-лардан қорғауда ерекше рөл атқарды.
Ал Ресей үкіметі қазақ жерін ... ... ... ... ... шептерді, бекіністер мен қамалдарды көптеп сала
бастады. Мысалы, Ертіс өзенінің бойына 31 әс-кери форпост салды.
Сонымен қатар Ресей ... ... ... ... Кіші ... ... ... алдына қойды. Осыған байланысты ... ... ... ... ... ... бастады.
1748 жылы Ор бекінісінде Әбілқайыр А.И. Тевкелевпен кездеседі.
1748 жылы Ор ... ... келе ... ... ... ... Барақ сұлтан өлтіреді
Кіші жүздегі жағдай
Әбілқайыр хан өлгеннен кейін, Кіші жүздіңханы болып оның ... ... ... ... билігі Кіші жүздің барлық жеріне бірдей
жүрмеді. Батыр сұлтан Кіші жүздің екінші ханы ... жылы ... ... азаттық көтерілісіне қатысқан-дарды
паналатқаны үшін, Ресей империясы мен Кіші жүз қазақтарының ... ... ... ... ... ... ортасында патша үкіметі қазақжеріне әскери шептерді көптеп
сала бастады. Олар:
1. Горький шебі, ұзындығы Сібір редутынан Омбыға дейін- 553 верст;
2. Ертіс ... ... ... ... ... ... дейін -1684 верст;
3. Колыван шебі, ұзындығы Өскеменнен Кузнецкіге дейін - 723 ... ... Есіл ... ... ... ең ... Петропавл (Қызылжар) болды.
1755 жылғы Жоңғариядағы хан тағына таласты шебер пайдаланған
Цинь (Қытай) императоры Цянь Лун ... ... ... ... ... ... ... алды. Осы жылы Әмірсана Цинь
императорына қарсы бас көтереді. Бірақ күші нашар болғандықтан,
қазақжеріне қашып келіп, Абылай ханды паналайды.
1755-1758 жылдары Цинь империясының ... ... ... ... Бұл ... ... ... 70%-ы опат болды.
1761 жылы Жоңғария аумағында Цинь империясының қарама-ғындағы Шыңжан
(жаңа жер) ... ... ... ... үшін ... Азияға шығатын керуен жолының «көпірі»
болды. Бұл жағдай ... ... ... ісінің дамуына белгілі дәрежеде
ыкдалын тигізді. Қазақ-орыс сауда байланысының осы кездегі орталығы Орынбор
қаласы ... ... ... ... ... ... 1 ... дейін жетті.
XVIII ғасырдың басында Кдзақстанның солтүстік-шығыс өңірінде салынған
көптеген әскери бекіністердің (Омбы, Железинск, ... ... т.б.) ... орталығы ретіндегі рөлі де күшейді
Қазақстан-Ресей сауда байланыстары
XVIII ғасырдың 60 ... ... мен ... ... ... ... ... Мысалы, Семейде 330, 1765 жылы ... ... ... ... ... жеріндегі қазақ-орыс саудасының ірі орталығы ... ... ... ... мен ... ... ... айналымының
негізгі тауары мал болды.
Ресейден келетін тауарлар: темір және тоқыма өнімдері, қант ... жылы 2 ... ... ... Кіші жүз қазақтарына
Жайықтың маңына мал жаюға тыйым садды.
1757 жылы 24 ... ... ... ... мал ... тыйым салынғаны туралы шешім Нұралы ханға тапсырылды
Ресейдің жер жөніндегі отарлау саясаты
Патша үкіметінің бұл саясатының ... ... ... ... ... ... олжерлерге империяның крлшощіары болған казактарды
қоныстандыру болды. Патша ... ... ... ... Жайық
өңірлеріндегі кейбір шұрайлы жерлеріне Безбородко, Юсупов ... ... ... 1756 жылы ... ... ... А.И. Тевкелев пен П.И.
Рычков Жайық бойына мал жаюға ... ... ... орынсыз екенін түсініп,
бұл шешімді жойды. Кдзақтардын, Жайықтан өтуіне, онда мал жаюларына рұқсат
етілді. Солтүстік-Шығыс ... ... ... ... ... 50 ... қашықтыққа дейінгі жерлерде қазақтарға мал жаюға
тыйым салынды. ... ... оң ... қазақтардың мал жаюына салған патша
үкіметінің тыйымы тек 1799 жылы ғана күшін жойды

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жанқожа Нұрмұхамедұлы бастаған ұлт-азаттық көтеріліс13 бет
Беларусь Республикасы63 бет
Еуропа мен Азияның саяси картасы мен құрамы9 бет
Оңтүстік Қазақстан облысының жер ресурстары50 бет
Оңтүстіктің табиғаты, суы3 бет
"Қазақстан жерінің зерттелу тарихы"20 бет
1.Түркітануға байланысты алғашқы зерттеулер. 2.Орыс ғалымдарының түркітануға байланысты зерттеулері. 3.ХХ ғасыр басындағы түркітану тарихы5 бет
1.ХХ ғасыр басындағы тарихи-әлеуметтік жағдай және оның әдебиеттің дамуына тигізген әсері. 2.Қазақ зиялылары ұлт қамы жолында. 3.Әдеби бағыттардың ерекшеліктері мен ортақ бірлігін ажырату32 бет
19 - 20 ғ. басындағы Қазақстан мәдениеті8 бет
19-20 басындағы қарақалпақтардың отбасылық некелік қарым-қатынастарына байланысты әдет-ғұрыптары мен салт дәстүрлері жүйесі44 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь