Адам - әлеуметтендірудің жемісі

Адам дүниеге келгенде әлі негізінен биологиялық жан. Нәрестеде әлеуметтік өмір туралы әлі ешқандай түсінік жоқ, онда адам болудың тек мүмкіндіктері ғана бар. Нышан деп аталатын ол мүмкіндіктер басқа адамдармен қарым-қатынастар жасап, қоғамдық қатынастар жүйесіне енудің нәтижесінде ғана адамдық қасиеттерге айналады. Сондықтан да К.Маркс адамның мәні, сайып келгенде, барлық қоғамдық қатынастардың жиынтығы болып табылады деген болатын. (К.Маркс, Ф.Энгельс Шыр., 3-том, 3-бет).
Демек, адам адам болып тумайды, қалыптасады. Адамның адам болып қалыптасуы оның физиологиалық және психикалық дамуына сәйкес табиғи нышандардың негізінде жүзеге асады: мұнда әлеуметтік-экономикалық жағдайлар, мәдени кұндылықтарды меңгеру, мектеп пен семьяда тәрбиелеу, замандастарының ықпалы сияқты факторлар шешуші әсерін тигізеді. Адамның бұл қалыптасу процесі соцологияда әлеуметтендіру деп аталады.
        
        VII. АДАМ - ӘЛЕУМЕТТЕНДІРУДІҢ ЖЕМІСІ
1. Әлеуметтендіру үғымы және оның кезеңдері.
2.Оқыту (білім беру) - ... ... ... ... ... ... ... теориялар.
* * *
1. Адам дүниеге келгенде әлі негізінен биологиялық жан. Нәрестеде
әлеуметтік өмір туралы әлі ... ... жоқ, онда адам ... ... ғана бар. ... деп ... ол ... басқа адамдармен
қарым-қатынастар жасап, қоғамдық қатынастар жүйесіне енудің нәтижесінде
ғана адамдық қасиеттерге айналады. Сондықтан да ... ... ... ... барлық қоғамдық қатынастардың жиынтығы болып табылады деген
болатын. (К.Маркс, ... Шыр., ... ... адам адам ... ... ... Адамның адам болып
қалыптасуы оның физиологиалық және психикалық дамуына ... ... ... ... ... ... ... мәдени кұндылықтарды меңгеру, мектеп пен семьяда тәрбиелеу,
замандастарының ... ... ... ... ... ... ... бұл
қалыптасу процесі соцологияда әлеуметтендіру деп аталады.
Көпшілік зеріттеушілердің пікірінше, адамның әлеуметтенуі белсенді ... ... ... ... ол ... өмір ... ... Ол тек
ауытқымалы мінез-құлық нормаларының жиыны тұрақты орнығу үшін, әлеуметтік
ой-пікірлері мен дүниеге көзқарасы және т.б. қалыптасу ... ... ... ... ... және т.б. ... үшін қажетті болатын
мерзімге ғана, яғни адамның жеке ... ... ... ... уақыт бойынша созылады. Ол орта есеппен алғанда 23-25 жасқа дейінгі
мерзім. Ал ересек, яғни әлеуметтеніп ... ... бір ... басқаларына ауысуына байланысты жаңа рухани байланыстар мен
ауытқымалы ... ... ... ... мұны әлеуметтену емес,
әлеуметтік бейімделу деген дұрыс сияқты. Мәселен, ... ... ... ... ... жүрген кейбір адамдар қазір молда болып
немесе бизнеспен ... жүр, яғни жаңа ... ... ... табумен айналысуда. Бұл әрине әлеуметтену процесіне жатпайды.
Адамның әлеметтену процесін әдетте үш ... ... а) ... ... баланың әлеументтенуі; б) орнықты немесе біржола
әлеуметтену. Бірінші ... ... ... және ... ... ... ... кезеңі 17-18 жасқа дейінгі орта мектептегі оқу-
тәрбие кезеңімен сәйкес келеді. Ал үшінші жасөспірім ... ... ... кезеңін, яғни 17-18 жаспен 23-25 жастар арасынан қамтиды. Бұдан кейін
әлеуметтенген, қалыптасып біткен адамның әрі ... ... мен ... ... ... ... ... әлеуметтену дәуірі, негізінен,
оқу арқылы білім мен тәрбие алу кезеңіне сәйкес келеді.
Бұл айтылғаннан адамға білім беру және оны ... бір ... ... ұғым ... ... ... ... қаруландыру
әлеуметтендірудің тек негізі ғана емес, себебі әлеуметтендіру ұғымының
мазмұны мен көлемі білім беру ... ... кең ... Олай ... ... ... не, ол ұғымның мазмұны қандай?
Бұл ұғымға түрлі әдебиете түрліше анықтама беріледі. ХІХ ғасырдың аяғы
ХХ ғасырдың басында ... ... ... ... ... табиғатының немесе мінез құлқының дамуын белгілеу үшін
қолданылады. Қазіргі ... ... ... оның ... АҚШ-та социологтар
бұл терминді тар мағынада сыңаржақ қолданады: жеке индивидтің группалық
нормаларды қабыл алу жолы, ... ... ... нормаларға іс жүзінде
үйрету процесі мағынасында ғана қолданылады. Осы тұрғыдан ... ... ... ... ... ... «әлеуметтенген бала» деп, ал
бейімделе алмаған баланы «әлеуметтенбеген бала» депсипаттайды. Қысқасы,
олардың ... ... ... «әлеуметтендіру» ұғымын адамның өз мінез-
құлық жүйесіне жоғары топтар (билеушілер) тағайындаған ережелерді пассивті
түрде енгізіп, қабыл алу ... ... ... ... ... ... рухани өмір прогресін
білдіреді. Адам мінез-құлықтың, мәдениеттің дайын ... жәй ... ... ... ... өз қарым-қатынасын білдіреді, оларды не
мақұлдап, не терістеп, белсенді түрде әрекет ... ... ол өзін ... тек ... ғана ... ... өзгертетін жан, субъекті,
ретінде де көрсетеді.
Сонымен, әлеуметтендіру ... ... ... ... ... ... нормаларын белсенді түрде меңгерту және жетілдіру жолымен
жас ұрпақты сол қоғамның әлеуметтік-экономикалық құрлысына ... ... ... қосу ... табылады.
2. Жас ұрпақты әлеуметтендірудің марксистік ғылыми тиориясы ... ... ... мен ... ... білім беру процесін бірлікте
қарастырады, өйткені қазіргі ... ... ... ... ... ... оқыту арқылы адамды дамыту міндетімен бірге, сондай-
ақ тәрбиелеу міндетіне де жоғарғы талаптар қойылып отыр. ... ... мен ... ... жас адам тұлғасын қалыптастыру үшін ... да ... ... әсер ету – оның ... ... білігі мен
қабілетін дамыту, болашақ кәсіпті еркін таңдай білу, қысқасы, оның ... ... ... ... ... сөз, ал бұл соңғы дүниеге
ғылыми-материалистік көзқарасты, ... ... ... ... Ал ... пен ... жайлы ғылым негіздерін терең де ... ... ... қалыптастыру да, жасампаздықпен еңбек ету
де мүмкін емес.
Жас адамның творчестволық қабілеттерін ... бір ... ... тәрбиелейтін оқыту жүйесі сонымен қатар дүниеге көзқарасы дұрыс
қалыптастырудың ... ... ... ... ... процесі
неғұрлым дәлелділікке, оның мазмұнының ... ... ... ол ... болады. Олай, болса дүниеге ғылыми көзқарастың
негізін ішкі сенімге айналдырған білімдер құрады. Дүниені ... ... да ... ... үшін даму ... дұрыс
түсіну әлі жеткіліксіз, сонымен қатар берік сенімі мен ерік қайраты бар
адамдар ... Олай ... ... ... ... ... ... жас адам өздігінше «қайта ашып» саналы түрде ұғынуы, оларды
қорғай білуді және іске асыруды үйренуі ... ... ... ... ғана ... жол көрсететін «жетекші»
өздігінше бір рухани ... ... ... ... ... ретінде
сенімге айналады. Ал бұл ... ... ... және ... әсері арқылы қалыптасады. Ол – адамның ... мен ... ... ... ... яғни ... қалыптасады. Берік сенімнің болуы – адамның кемелденгенінің,
әлеуметтенгенінің белгісі, рухани дербестігінің көрінісі.
Терең мазмұнды кәсіптік білімі бар адам ... ... ... ... ... ... ол өз білімінің ақиқаттығына кәміл
сенеді. Ондай білімі жоқ адам әдетте жалтақшылдық, батылсыздық ... ... ... ... ... ... ... біттімі
күнделікті өмірде қолдану тауып, практикамен тығыз байланыстырылғанда ғана,
мінез-құлықтың нормасына айналғанда ғана адамның құнды қасиетіне айналады.
Мысалы үшін орыс ... ... ... ... ... ... баяндалған, 1941-1945 ғасырлары Отан соғысында көрсеткен батырлық
ісін ... ... Ол ... ... ... ... самолетін
пайдалана білудің арқасында өзімен қоса жолдастарын да концлагерь азабынан
құтқарды. Егер оның терең ... ... ... фашистік
концлагерьден қашып құтыла алмас еді, ... ол ... ... үшін
дұшпанға деген өшпенділік пен Отанға деген ыстық сезім әлі жеткіліксіз.
Демек, жас ұрпақты әлеуметтендірудің басты саласының бірі - ... ... тек сөз ... ғана ... ... оны ... Басқаша айтқанда, жас ұрпақты белгілі бір кәсіптерге үйретіп,
іскер етіп тәрбиелеу, яғни ... оны ... ... ... ... ... беру мен ... берудің бірлігін оқыту деп айтамыз. Оқытудың
кәсіптендіру ... ... ... ... оның ... ... алған жөн. Қазіргі ... ... ... ... тікелей өндіргіш күшіне айналды. Бұл айналыстың жолы мынадай:
ғылым ашқан жаңалықтар тез ... ... ... мен ... ал сол ... жұмыс істейтін адамда да осындай біттім болуы
тиіс, онсыз адам техникада жұмыс ... ... яғни жаңа ... ... білім адамға да енгізілуі тиіс. Бұл процесті ... ... ... ... - ... техниксы – адам.
Ал адам ол білімді негізінен оқу жүйесі арқылы алады, олай болса әлгі
схемадағы «адамның» орнына ... ... ... ... мынандай жүйе
шығады: «ғылыми - ... ... - ... ... ... өндіріс
техникасы және адам арасындағы бұл өзара ... орта және ... ... ... ... ... ... оқу орындары жас ұрпақты
ез дәуіріне сәйкес ғылыми біліммен қаруландыруы ... ... мен ... ... жетіліп, күрделіленген
сайын оларды жасайтын және пайдаланатын еңбекшілердің; білім ... ... ... ... тиіс. Еңбекшілердің білім дәрежесінің ... ... ... ... әрі ... әрі ... бір факторы
болып отыр. Осы тұрғыдан алғанда, білім ... ... ... ... ... құрамында ғылым мен өндірісті байланыстырушы аралық
элемент болып табылады: ғылым – оқыту - өндіріс.
Бұл схемадан ... ... ... ғылыми біліммен
қаруландыратын оқыту системасы ғылымның тікелей ... ... ... бір ... ... яғни қазіргі кезде ғылым қоғамның тікелей
өндіргші күшіне тек техника, технология арқылы ғана ... ... ... да ... ... оқыту системасы қазіргі жағдайда адамды ... ... ... ... ... ... кұралына айналды.
Еңбектің өндіру күші түрлі факторлармен, оның ішінде, ... ... ... ... ... ... ... Капитал. 1 т. 56
бет), яғни оның мамандық деңгейімен де анықталады, ал техника дамыған ... ... ... ... ... тәуелді бола түседі. ... бір ... ... капиталистік өнеркәсіп революциясы бастауыш мектеп
көлемінде оқу, жазу, санауды өзіне сәйкес білім ... ... ... ... ал одан ... техникалық прогресс 7-8 жылдық білімді. талап ететін
болды. Егер өнеркәсіптік революциядан бастап XX ғасырдың 30 жылдарына ... ... ... ... ... ... ... болса, ал одан кейін,
әсіресе 50 жылдардан бастап барлық дамыған ... ... ... ... орта білімге көше бастады. Кейбір американдық экономист-
социологтардың ... 1930 жылы 8 ... ... ... ... ... үшін жеткілікті болған болса, 1970 жылы ... тек 6 ... ғана ... жарамды болып қалды. Ал
орта және ортадан ... ... ... ... ... ... осы ... 10 проценттен 68 процентке дейін жетті ... ... ... ... «Вопросы философии», журн., №5, 1970).
Білім беру жұмысшы күшін қайта қалпына келтірудің ... ... ... ... мектепте бірнеше жыл оқымаған адам, зерттеулерге
қарағанда, ... ... ... ... ... айырылады. Ал
оқу орындарында жақсы ғылыми ... алу - ... ... сенімді кепілі болып табылады.
Жалпы білімнің дәрежесі жұмыстар мен кәсіптердің жаңа түрлерін тез
меңгеруге тікелей әсерін ... ... ... ... даярлықтың әрбір
класы (6-8 кластар аралығында) ... жаңа ... ... ... 50 ... жылдамдатады.
Демек жалпы орта білім жас ұрпақтың болашақ өндірістік кәсіптенуінің
негізі болып табылады, ал бұл жалпы орта мектепке ... ... ... техниканың талаптарына сәйкес терең мазмұнды білім міндетін жүктейді.
Жоғары және орта арнаулы оқу ... ... ... ...... ... ... етеді, ал жалпы орта білім
беретін мектеп барлық мамандық иелері үшін ... ... ... ... береді. Сонымен, педагогикалық тұрғыдан алғанда, жас ұрпақты
әлеуметтендіру ұғымды мынандай құрамдас бөліктерден ... ... а) ... ... және ... ... негіздерінен және мәдениет
байлықтарынан терең білім беру; ә) осы білімдердің негізінде оларды белгілі
бір ... ... ... ... ... ... қаруландыру; б) оларда белгілі бір мінез-құлықтар мен қоғамдық
міндеттердің нормаларын, ой-пікірлермен белгілі көзқарастарды ... ақыр ... в) ... ақыл ойы ... ... жас
адамғақайнаған әлеуметтенген өмірге жолдама беріу, өйткені ... ... тән ... ... ... ... ... саяси және мәдени өмірге, жасампаз еңбекке араласу
барысында біржола ... Сол ... ... жеке ... процесі 30 жасқа дейін созылып кетуі де мүмкін.
ХІХ ғасырдың ... ... жас ... ... және ... негізінен, семья арқылы, еңбек процесіне тікелей араласу
барысында сол айналадағы ... ... ғана ... ... ... ал ХХ ... басынан бері, әсіресе ғылыми-техникалық ревалюция
басталған 50-жылдардан бері қарай, оқу-тәрбие мекемелерінің рөлі ... ... ... ... ... ... ... өндіріс пен әлеуметтік
өмірге араласу үшін әрбір адам көп жылдар бойы ... ала оқу, ... ... ... ... ... ... қажет.
3. Жағдайдың бұлайша өзгергеніне қарамастан қазіргі заманғы Батыс
социологтары мен ... бір тобы ... беру ... ... оны ... ... және ... құрлыстан
тәуелсіз дербес мекеме түрінде түсіндірсе, Ф.Кумбс, Т.Парсонс, ... енді бір ... ... ... оның рөлін абсолюттендіріп
көрсетеді.
Мұны дұрысырақ үғыну үшін ... ... ... ... көрген жөн. Мұндай концепциялар алуан түрлі,
бірақ олар адамның мәнін және оны ... ... ... ... не субъективтік-идеалистік тұрғыдан түсіндіреді.
Біріншісі негізінен адам өмірінің рухани жағын асыра ... оны ... ... алла ... өмірімен түсіндіреді.
XX ғасырдың 70-80 жылдарынан ... ... ... ... ... ... ... түсіндіретін социологиялық бағыттары кеңінен тарады. Бұлар
адамның ... не таза ... ... ... ... детерменизм» тұрғысынан түсіндіріп, қазіргі адамның табиғаты
мүлдем өзгергенін дәлелдеуге тырысады. Бұл теориялар қазіргі заманғы адам
қарабасының қамын ғана ... ... ... ... ... мол ... ... қымбатты жақсы заттарды мол тұтынуды ... ... ... «жаңа» адам деп түсіндіреді; яғни қазіргі адам -
«тұтынушы адам». Бұл сияқты бұрмаланған, ғылымға жат ... ... ... ... ... теориялық және методологиялық
негізін құрады.
Оқу-тәрбие жүйесінің жас ... ... ... ... ... ... концепциялардың кең тараған түрлерінің
бірі - американдық прагматизм педагогикасы. Бұл ... ... ... ... ... ... ... Д.Дьюидің
пікірінше, тәрбиенің басты мақсаты баланың өз тәжірибесін ұдайы еске алып,
оның жеке ... ... мен ... ... қажет. Прагматистер
адам психикасының әлеуметтік ... ... ... ойы мен ... ... тербиелеу ісін тұқым қуалаушылықтың
фаталистік заңына бағынатын пассивтір ... деп ... ... ... ... пікірінше, әрбір бала «байқап көру ... ... ... ... ... ортаға бейімделудің ең дұрыс жолын
өздігінше табуы тиіс.
Демек, прагматизм баланы өмірдің мәніне ... ... ... ... ... ... адамды жастайынан-ақ дарашылдыққа,
байлыққа талпынуға, қулық-сұмдыққа тәрбиелейді. Италян мектебінің 11-12
жасар арналған әдебиеттік оқу ... ... бір ... жайлы мынадай әңгімені оқу ұсынылған: үй маңындағы бақшаның ... бес ... ... ... ... ... ... өзі қолына күрек
ұстағысы келмеген бала бір айланы ойлап ... Ол ... ... ... бөледі де, өзінің бірнеше жолдасын шақырып алып: «әрқайсың бір-бір
бөліктен алыңдар да жарыса қаза ... ... ... ... бір
доллар берем» - дейді. Сөйтіп бала қолына күрек ұстамай-ай анасы берген ... ... өз ... ... ... соңындағы ескертуде мынандай «моралдық ақыл-кеңес» берілген:
«Адалдық ережелеріне қайшы келмейтін ептілік мадақтарлық нәрсе. Бұл бала ... ... ... ... біз оны ... ... ... ретінде
мысалға келтіріп отырмыз» (Ә.Х. Тұрғынбаев. Ғылыми техникалық ... ... ... ... 1975, ... 225-б.)
Шынын айту керек, жас ұрпақты әлеуметтендірудің мұндай прагматистік
жолдары біздің елдің мектептеріндеде орын алып келеді.
Баланың жеке ... ... ... ... ... ... ... ғылыми білім берудің маңызы мен ... ... ... «Баланың өз дамуына», «іспен оқыту» ... ... ... ... ... – «оқу пәнінің басты ... ... ... ... ... ... ... мектептерде (бұлардан басқа тағы да қалталыларға арналғанақы
төлейтін ... ... бар) оқу ... ... ... ... ... система» деген кеңінен тараған.
Батыс елдер мектебінің шегіне жеткен ... ... ... ... ... системасынан айрықша
көрініс табады. Бұл принцип бойынша адамның негізгі қасиеттері мен ... ... оған ... - әсер ... ... жасаудың зияннан басқа
пайдасы жоқ, ... ... ... ... адамның жеке басының
«өзбетінше жетілуі және өзін-өзі көрсете білуі» үшін ғана жағдайлар жасауы
тиіс. ... кез ... ... білімге тер№іс қарауы оқу
пәнерінің мазмұнына теріс қарауға әкеліп ... ... ... ішкі ... ... ... тануына дұрыс көмектесетін білімдер ғана
оқудың негізін құрауы тиіс, басқадай білімдердің пайдасы жоқ. «Жер ... ма. ... ... Күн Жерді айнала ма№ - оның бәрі бір, ол ... - ... ... деген экзистенциалист.
Буржуазия социологтары мен педагогтары мектептің саяси-идиологиялық
таптық міндетін ... ... ...... тыс» ... бұрынғы
жалған ұранын лақтырып тастап, соңғы кезде мектептің жас ұрпақты саяси
жағынан әлеуметтендіру ... ... күш ... ... және С.Верба деген буржуазия социологтары Батыс ... ... ... елде жүргізген социологиялық зерттеулерін қорытындылай
келе, терең білім беруді ... ... қою ... мүдденің және саяси
әрекеттің» жоғары дәрежеде ... игі ... ... ... ... ... ... міндетін американдық ... ... ... ... как ... ... ... кітабында
айқын сипаттап берді. Автордың пікірінше, мектептің жастарды саяси жағынан
әлеуметтендіру қызметінің мәні сол, ол ... ... ... көлеміндегі
саяси мәселелерді және сондай-ақ қоғамның ішкі ... ... ... мен ... дұрыс бағдарлай білу қабілетін дамыту. Ол ... ... ... ... ... ... туып отырған
мәселелер.
Буржуазия педагоггары мен социологтары жас ұрпақты саяси ... ... ерте ... атап ... ... ... ұсынады, өйткені айтқанына иландыру, идеологиялық
қысым ... ... ... ... өдістердің көмегімен саяси тәрбие
беру бастауыш кластар жасында оңай болады: бастауыш мектепте оқу ... ішкі ... ... жақсы дамитын кезеңі болып табылады. Сол
себепті бастауыш мектепте оқушылардың белгілі бір саяси мәселелерге деген
сезімдік-эмоциялық ... ... аса ... ... ... ... тәрбиелеу системасында оқушыларды
саяси жағынан әлеуметтендіру басты бір орын алады. Сондықтан да ... ... жағы ... кезде көптеген батыс елдеріндегі,
сондай-ақ бізде де, социологтардың, педагогтар мен ... ... ... ... ... ... олардьщың пікірінше,
капиталистік қоғамды қорғап, «мәңгібақи» сақтаудың басты бір жолы - ... ... ... яғни ... ... өзгертуге әрекет жасайтын
белсенді күрескерлер даярламай, буржуазиялық ... ... ... соны ... соны қорғайтын адамдар қалыптастыру болып
табылады.

Пән: Социология, Демография
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 10 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Біздің жемісіміз – алдымыздағы шәкірттер9 бет
Әртүрлі аймақтарда өсетін топинамбур өсімдігінің (жапырағы, сабағы, жемісі) құрамындағы белоктар мен аминқышқылдарының таралу заңдылықтарын анықтау69 бет
Ауыл жастарының құқықтық әлеуметтенуі64 бет
Отбасы жас ұрпақты әлеуметтендіру институты ретінде185 бет
Саяси білімді меңгеру Қазақстан жастарын саяси әлеуметтендіру факторы ретінде170 бет
Өз ісіңізді ұйымдастыру үшін қызмет түрін таңдап., SWOT талдау жасау3 бет
Алабұта тұқымдасына сипаттама. Тіршілік формалары, гүлдері, жемістері27 бет
Ашытылған, тұздалған және маринадталған жеміс-жидектерді сараптау.7 бет
Биотехнология саласында жеміс дақылдарын инновациялық зерттеу56 бет
Гүл және жеміс5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь