Кіші жүз қазақтарының Сырым Датұлы басшылығымен жасаған көтерілісі

Жоспар:

Кіріспе.

Негізгі бөлім.

1. Кіші жүз қазақтарының Сырым Датұлы басшылығымен жасаған көтерілісі

2. Қазақстанның Ресейге қосылуы кезіндегі азаттық қозғалыстарының негізгі кезеңдері, қорытындылары және проблемалары

Қорытынды.

Пайдаланған әдебиеттер тізімі.
Кіріспе.
Қазақстанның Ресейге қосылуы кезіндегі азаттық қозғалыс кезіндегі Қазақстан шаруалары қозғалыстарын зерттеушілер Ресей империясы халықтарының ұлт азаттық күресі тарихындағы тарамның бірі деп қарайды. Алайда Ресейдің отарлау саясатына қарсы қазақ халқы күресінің сипаты, ерекшеліктері жөнінде ғалымдар арасында әлі күнге дейін бірыңғай пікір жоқ.
Зерттеліп отырған кезеңдегі халық азаттық қозғалысының аса маңызды мәселелері бойынша көзқарастардың ең алдымен соның қарсаңындағы, өткен уақытындағы және көтерілістерді басып жаншығаннан кейінгі әлеуметтік экономикалық қатынастардың жеткілікті зерттелмеуінен болып жүр. Қазіргі Қазақстан тарихында кейде бір біріне тікелей қарама қарсы пікірлердің сақталғандығын кейде бірсыпыра дәрежеде байыпты құжаттық жинақтар мен материалдардың жоқтығымен түсіндірген жөн. Шоқан Уәлиханов атындағы тарих және этнология институтының ынтасымен Абылай ханның 280 жылдығына, Кеңесары Қасымов ханның туғанына 190 жыл толуы және оның басшылығымен болған көтерілістің 150 жылдығына арналған конференциялар өткізілді. Ғалымдардың осы проблеманы зерттеудегі күш жігерін біріктірген « Отаршылдық жағдайындағы (Қазақстан, Орта Азия және Солтүстік Кавказ) ұлттық қозғалыстар» тақрыбына ұйымдастырылған аймақтық конференция творчествалық байланыстардың кеңеюіне, өзара пікір алмасуға, жаңа концептуалдық шептерді (көзқарас жүйесін) белгілеуге әртүрлі аймақтағы азаттық қозғалыстарының ерекшеліктерін ашып осы аспектіде орныққан жағдайды талғап қорытуға көп мүмкіндік туғызады.
Пайдаланған әдебиеттер тізімі:



1. Қазақстан тарихы очерктер. Алматы. 1993 жыл. 204-210б.

2. Қазақстан тарихы. ІІ том. Алматы.
        
        Жоспар:
Кіріспе.
Негізгі бөлім.
1. Кіші жүз қазақтарының Сырым Датұлы басшылығымен жасаған көтерілісі
2. Қазақстанның Ресейге қосылуы кезіндегі азаттық қозғалыстарының
негізгі кезеңдері, қорытындылары және проблемалары
Қорытынды.
Пайдаланған әдебиеттер ... ... ... кезіндегі азаттық қозғалыс кезіндегі
Қазақстан шаруалары қозғалыстарын зерттеушілер ... ... ... азаттық күресі тарихындағы тарамның бірі деп қарайды. Алайда Ресейдің
отарлау саясатына қарсы қазақ халқы күресінің сипаты, ерекшеліктері ... ... әлі ... ... бірыңғай пікір жоқ.
Зерттеліп отырған кезеңдегі халық азаттық қозғалысының аса маңызды
мәселелері бойынша ... ең ... ... ... өткен
уақытындағы және көтерілістерді басып жаншығаннан кейінгі ... ... ... ... ... жүр. ... ... кейде бір біріне тікелей қарама қарсы пікірлердің
сақталғандығын кейде бірсыпыра ... ... ... ... ... ... түсіндірген жөн. Шоқан Уәлиханов атындағы тарих
және этнология институтының ... ... ... 280 жылдығына, Кеңесары
Қасымов ханның туғанына 190 жыл толуы және оның ... ... 150 ... ... ... ... Ғалымдардың
осы проблеманы зерттеудегі күш жігерін біріктірген « ... ... Орта Азия және ... ... ... ... ... аймақтық конференция творчествалық
байланыстардың кеңеюіне, өзара пікір алмасуға, жаңа концептуалдық шептерді
(көзқарас жүйесін) белгілеуге ... ... ... ... ашып осы аспектіде орныққан жағдайды талғап қорытуға ... ... ... Кіші жүз ... ... Датов басшылығымен жасаған көтерілісі
(1783-1797)
Е. И. Пугачевтің басшылығымен болған қазақтар оған ... ... жж. ... ... ... ... ... жеті жылдан соң 1783
жылы Кіші жүзде шаруалардың көтерілісі тағы да бұрқ ... ... ... ... ... ... ... қозғалыстың феодалдық пен отаршылдыққа қарсы сипаты болды, ол
1773уалар соғысының жалғасы еді. Осы ... ... ... жер ... ... ... ... да шешіп алудың сәті ... 1775 ж. ... ... сыртқы істер коллегиясы қазақтарға қысқы уақыттары
Жайық пен Еділ өзендері аралығындағы, Каспий теңізі ... ... ... оң ... Ембі Сағыз өзендері аудандарындағы
жайылымдарды пайдалануға рұқсат етті. Бірақт ... ... ... амалсыздықтан туған еді., сондықтан аймақтағы ... ... ол осы ... ... ... шектеуге талпынады.
Қазақтардың жер мен суға деген құқығының кеңейтілуіне Орал әскері белсенді
шықты. 1782 жылы 27 ... ... ... ... аудандарға
қатысты мал жайлауға қазақтардың ол жерлерді тек ... ... ... ... ... ... жарлығы шықты. Орал казактары бұл жарлықты
өз мүдделеріне пайдаланып казак жерлерінің қазақтарға жалға ... ... ... Орал ... ... ... ... оның үстіне
жалға алатын жері үшін ... ... ... ... ... ... ... шаруалар соғысына қатысуына Кіші және Орта жүздегі
тәуелділік қатынастарының одан әрі ... ... ... ... Айталық,
Кіші жүзде Нұралы хан мен сұлтандар көтерілісшілерден ... ... ... ... патша үкіметін қолдау позициясына көшті. Қазақ ақсүйектері
арасында көтеріліске сенбеушілік пен ... арта ... ... ... ... ... ... аристократиясы мен ру
ақсүйектерінің Пугачев көтерілісіне әртүрлі көзқарасы ХVIII ... ... ... мен ру ... одағынығңажырауына және XVIII
ғасырдың 70-90 жылдарының аяғында хандық ... ... ... Нұралы ханның кіші жүздегі ықпалы бірті бірте төмендей бастады,
мұның өзі оның ... ... ... ... қайтадан көтеріліп,
Кіші жүзде хан билігін жоюға алғашқы әрекеттер жасалуына алып келді.
1783 ж. ... ... Орал ... ... ... ... ... пен Ерболат бастаған қазақ жасағы Гирьяль
бекінісіне шабуыл жасап солдаттарды ... алды ... ... ... ... ... қарайғы жерде тама руының ағамандары Қадыр мен
Садыр басқарған жасақтар ... ... Олар ... ... мен татар
қыстағына шабуыл жасауға дайындалып жүрді.
Орныбор коменданты Ладыменский далаға Орынборлық казактардан ... ... мен ... С. ... ... ... 1500
адамдық отрядын жіберді. Қазақ ... ... ... ... ... ... казактардың тастан қалап тұрғызған бекінісі сол
отрядтың баса көктем шабуылдаумен алынды. Тұтқынға түскен 56 адам ... ... ... ... ... ... ... қарсылық көрсетті, бірақ қазақтардың тастан қалап түрғызған
бекінісі сол отрядтың баса ... ... ... ... түскен 56
адам қазына жұмыстарын атқаруға жіберідді. Қазақтардың ... ... ... шабуылдары жаз айларында жиілей түсті, мұның өзі
ортаазиялық хандықтармен сауданың ... ... екеп ... ... шабуыл жасалды, Орынбор мен ... ... ... ... ... Әсіресе, Орск бекінісі мен ... ... ... ... жүргізілді2. Серкеш руынан
шыққан қазақтарды ағаман Дулат басқарды. Бірақ ... ... ... ... ... етті.Сол кезде халық қозғалысынын, ... ... ... Сырым Датов келді. Орыс жазба материалдарында Сырым
Датов ... ... ... Е. И. ... ... ... С. ... 1774 ж. Е. И. ... ... ... ... ... Орал ... ф. Курицынның хабары бар. А. В. Суворовтың граф
П. И. ... 1775 ж. 22 ... ... ... ... Онда ... ... туралы Е. И. Пугачев кетерілісінің белсенді бір қатысушысы болған
деп хабарлайды. Бірақ 1776 ж. ... ... С. ... бұл ... патша әкімшілігі жағына өткен. Тек 1783 ж. ғана ол ... ... Орал ... ... ... ... 1782 ж.
желтоқсанында С. Датовты оралдық казактар Тополихинск ... ... ... ... 1784 ж. ... оны қарындасына үйленген Нұралы
хан тұтқыннан сатып алып босатады. Оны сатып алу ... 70 ... ... 350 ... ... 1784 ж. ... айынан С. Датов оралдық казактармен
кескілескен ұрыстар жүргізді. Қазақ жасақтары ... ... Орск ... ... ... ... Қараша айында С. Датовтың
жасағында 1000 ... ... Бұл ... С. Датов Нұралы ханнан іргесін аулақ
салды.
Дәл сол ... ... ... ... әрекеттері күшейе
түсті. Елек өзенінің бас жағына 237 орынборлық казактар мен 2432 ... ... ... ... Смирнов жіберілді.
11785 ж. қазақтардын патша ... ... ... ... ... одан әрі ... С. Датов—2700, старшин
Барақ — 2000 және ... —1500 ... ... ... басқарды.
Оларға қарсы казактардың Орал әскерлері старшындары Колпаков пен Пономарев
және премьер-майор ... ... ... үш ... ... Бұлардың
соңғысы Сахарный бекінісі мен Антонов қамалына шабуылдаған С. ... ... ... ж. ... ру ... Нұралы ханмен және оның
төңірегіндегілермен күресі күшейе түсті. ... ... ... Нұралы
ханды биліктен тайдыруды және Кіші жүзді басқару ісін жаңа ... ... ... ... үш ... ... ... — Байұлындық, Жетірулық және
Қаракесектік етіп бөлу ұсынылды. Олардын, әр қайсысында ағамандар мен халық
жиналысы ... ... ... ... ағаман болып Сегізбай
би, Байұлында — Тормамбет би, ...... ... сайланды. Сырым
Датов барлық үш орданың кеңесшісі болып сайланды, оған ... ... би мен ... би ... ... ... жағдайда
патша үкіметіне адалдығына ант қабылдады. Осымен Қазақстандағы отаршылыққа
және феодалдыққа қарсы қозғалыстың бірінші кезеңі аяқталды.
Патша үкіметі ағамандар жиналысына ... сот ... ... ... ... өзі ... ... мемлекеттілігін жою жолындағы қадам
болган еді. Ағамандар Шекаралық сот ... ... ... ... оны
шещуді болашаққа қалдырды. Ағамандардың бір бөлігі хан билігін ... хан ... ... ... патша үкіметінің алдына қысқы
жайылымдарды кеңейту жөнінде мәселе қойды.
1786 ж. көктемінде Нұралы хан Кіші ... ... ... ... ... ... ... өз қорғаушылығына алды.
Патша үкіметінің алдында Кіші жүзде мемлекеттіқ билікті ұйым-дастырудың
жаңа формалары ... ... ... II ... ... ... ... жасаған реформаны
мақұлдады. Нұралы хан Уфаға ... А. ... ... ... ұрпақтарына Орынбордағы шекаралық сотқа бағынатын соттар (сот
кесімін орындаушылар) құруды ұсынды. Сот ... ... ... төраға мен ру ағамандарынан екі заседатель басқаруға тиісті ... екі ... үш ... ... және ... ... ... салу ұсынылды. Бұл шаралар Қазақстанның ... ... ... ... еді. ... ... ... жүзден қуып
шығуды ескерді, бірақ император әйел жанында ... ... жаңа ... ... ... ... ... алмады.
Даладағы ықпалдарынан айырылғылары келмеген хан мен сүлтандардын, ру
ағамандарымен дау-жанжалдары үдей ... ... ... басында олар Сырым
Датовты тұтқынға түсіріп, бұғаулап тастады, сөйтіп, жүзге Уфадан Нұралы хан
оралмайынша оны ... ... ... ... ... ... қауымдарында
зор бедел ықпалы бар Сырым батырдың тұтқындалуы ... ... ... алаңдаушылық туғызды. Игельстром реформаны жүзеге асыруда С.
Датовқа сенді, сондықтан оны босату үшін ... ... ... 1786 ... С. ... тұтқыннан босатылды. Алайда, осы кезде ру ағамандарының
Кіші жүзде хан билігінің сақталуын жақтайтын ... ... ... ... хан жариялады.1786 ж. қыркүйекте ағамандардың съезі болды. Онда тек
шекаралық соттың құрылуына ғана келісім ... оның ... ... ... есептелмейтін қазақтың алты ру ағамандары сайланды.
Патша өкіметінің екілдері шешуші күш құрды. Шекаралық соттың терағасы
премьер-майор С. Петрушевич, ... ... И. ... ... кепестері С. Салеев және М. Мырдабаев, башқүрт жорықтық старшыны
А. Аккулянов және Мишарск жорықтық старшыны З. Абдусалямов болды.
Сот ... ... ... ... қазақтың ықпалды
ағамандары Тіленші, Жәнібек, Тілеп жүрді. Сонымен әкімшілік қызметтерде
сүлтандар ру ағамандарымен алмастырылды. Бірақ ... Кіші ... тек ... ғана ... ... сот өз кесімін орындаушылар арқылы Кіші жүздің
барлық руларымен байланысты бола алмады, міне, ... өзі оның ... ... ... ... ... ықпалын шектеуге кедергі келтірді.
Сүлтандар далада сот кесімін орындаушылықтың ұйымдастырылуына қарсы қатты
наразылық білдірді.
Шекаралық соттың ... ... өз ... үшін ... ... жер ... Жайық пен Еділ аралығындағы және ... ... жеке ... ... ... жайылымдарды кеңейту жөнінде
мәселе қойды. Генерал-губернатор тек бос жатқан жерлерді пайдаланғаны үшін
ақы төлеуді ғана ... жеке ... ... ... үшін ақы ... жоқ. Оның ... ол жақтарға өту үшін «ашық орындар» алу ... ... ... ... жж. ... ... ... пен Еділ өзендерінін, аралығына
жаппай өтуі басталды.
1786 ж. күзінде ағамандар қашып кеткен құлдарды жүзге кері қайтару
жөнінде де ... ... Ру ... бұл ... ... шын мәніндегі
жалпыхалықтық мақсатты — қазақ мемлекеттілігін нығайту мен жер ... ... ... О. А. ... ... ... орындады, бірақ шекаралық шапқыншылықты доғару жөнінде шарт қойды.
Мұндай жағдайда қазақ ағамандары ... ... ... мен ... тарапынан қазақтарға жасалатын ... ... ... Игельстром басқарудың жаңа жуйесін бүкіл жүзге
тартудың сәті түспейтінін мойындады. Рулардың оір ... сот ... ... ... де патша үкіметі танымаған Қайып ... ... ... ... ... Сот ... орындаушыларды құру
жүзді басқарудан сүлтандарды шеттетуде өз ... ... ... нақты билік
сот кесімін орындаушыларға емес, ал бас ағамандарға көшті. Сондықтан О. А.
Игельстром бас ... ... ... ез ... ... ... Бұл Кіші ... басқарудағы 1775 ж. Зандар жинағына дейінгі
ұқсастықты жойды.
Бас ағамандар генерал-губернатордың, шекаралық экспедицияның, ... ... ... жарлықтарын орындауға тиісті еді. Сот
кесімін орындаушылардың және ру ... ... ... бақылай
отырып, генерал-губернатор бас ағамандарды жүзде хан билігін ... ... бас ... үшін ... болды. Бұл қадам
өздерінің артықшылықтарын шектеген ... ... ... ... ... ... сүлтандар мен ағамандардың өздерінің мемлекеттік билікті
ұйымдастыру ... ... ішкі ... ... ... Жүздің
салыстырмалы саяси бірлігі мен ... хан, ... ру ... ... ... ... ... тарихи қалыптасқан хан
билігін алмастыру жөніндегі мәселе анық емес ... ... ... ең басты ағаман болып С. Датов ... ... ... мен ... дәстүрлі жүйесін іс жүзінде сақтап қалды.
Ол 1785—1786, 1787 жж. өзі ... ... ... ... ... С. ... ... мемлекеттік биліктің тұрақтылығы мен
тәуелсіздігі тек ішкі ... ғана ... ... ... ... ... да байланысты екенін жақсы ұқты. Ол Ресеймен саяси және
экономикалық байланыстарды нығайтуды ... ... ... бірге патша
үкіметіне сенбеді. Айталық, халық бұқарасының қозғалысын ... ... ... бас ... ... әкімшілігімен хаттар
жазысып, келіссөздер жүргізу арқылы оны ... ... сол ... ... ... және ... ... жеңілдетуге тырысты.
Игельстромның реформаларын жүзеге асырмау — патша ... ... ұзу және ... ... алмау болып табылатындығын Датов
түсінді. Сонымен бірге ол көтерілістің табысқа жетуі тек Қазақстан мен ... ... ... ... ... ... ғана ... да жақсы ұғынды. С. Датов қазақтарға қару-жарақпен, атты
әскермен, ... ... ал ... ... ...... аймағынан көшіп-қонатын жер берулері туралы Хиуамен келіссөздер
жүргізді. Бұл ретте ол қазақтардың ол ... ... ... құқы ... ... ... бұрын қазақтардан барымталап алған мал
мен дүние-мүліктерін өздеріне қайтаруларын талап етті.
1789 ж. қазан айында Игельстром жүзді ... жаңа ... ... ... хан ... қалпына келтіру және Кіші жүзді алты бөлікке —
сот кесімін орындаушыларға бағынатын етіп бөлу женіндегі ... ... ... ... Бас ... ... ... С. ... ... ... Жаңа жоба ... үкімет Кіші жүздегі хан мен
сүлтанның құқына қысым жасаудан бас ... ... бұл жоба да іс ... ... Үкімет генерал-губернатор Игельстромға Ералы ... ... деп ... яғни хан мен ... арқа ... ... ... Енді үкімет қазақтардың Жайық пен Еділ езендері
аралығындағы жайылымдарды ... ... ... ... мұның өзі
осы аудандағы қарсыласгықтың ... ... экеп ... ... ... ... ... А. А. Пеутлинг генерал-губернатор ... ... ... Орал ... ... шапқыншылығы
жиілей түсті.
1790 ж. С. Датовтың 2000 серіктесі Илецк қорғанына ... ... Ойыл ... ... ... ... жасақтары, әсіресе 17% ж.
малдың жаппай қырылуына әкеп ... ... ауыр ... ... ... ... ж. ... патша үкіметі көтерілісшілерге қарсы жазалау
отрядтарын жіберді. Наурыз айында Есім хан ... Кіші ... жаңа ... үшін күрес шиеленісе түсті. Генерал-губернатор Игельстром шекаралық
істер экспедициясына жүзді басқаруды ... ... ... ұсынды,
кеңестің орналасатын орнына кіші Қобда ... ... ... ... ... 1797 ж. ... айында әрекет ете бастады. Оның төрағасы Айшуақ
сұлтан, мүшелері Сары Шоннай би, Сүлтанбек би, Шақшай би және Кешікбай ... ... ... ... ... ... ... хандық кеңесте екіл
болмады. Кеңесте муфти М. Хусаиновты қосу ... ... бұл ... ... нығайту қамы ойластырылды.
Алайда генерал-губернатор Игельстром қателесті. Сүлтандар халық ... ... ... хан етіп ... Бұл ... хандық
кеңеске қарсы шыққандығын білдірді. Себебі ондағы ықпалды күш ру ағамандары
еді. С. ... ... ... сайланбай қалды, сөйтіп Сырдария өзені бойына
кешіп кетті. Мұнда ол әлімұлы ұрпақтары ағамандарының ... ... ... ... алдына Кіші жүздегі жағдайды тыныштандыру, руаралық
барымтаны, оралдық казактармен қақтығыстарды тоқтату, ... ... ... қойды. Бұдан соң Кіші жүзде ағамандық басқаруды қайта ... ... ... еді, бірақ 1797 ж. ... ... ... ... сайлануына қол жеткізді. Бұл кандидатура сүлтандарды
да, ру ағамандарын да қанағаттандырды. Хан әбден ... шал ... де ... өмірінде шешуші рөл атқара алуы мүмкін еді. Кіші ... мен ру ... ... С. Датовтың ру ағамандарын өз
төңірегіне топтастырып, сұлтандар ... де, ... ... де
бұрынғыдай күрес жүргізе алуына негіз қалдырмады. Осыны түсінген ол Хиуа
хандығына көшіп ... ... ... қалған әңгімелер бойынша С. ... ж. ... ... ... у ... ... Олар Жайық пен
Еділ өзендері аралығындағы өздерінен тартып алынған жерлерді қайтарып алуға
тырысты. Өздерінің таптық ...... ... ... хан ... ... өздерімен белісуге мәжбүр етуді көздеп, көтеріліске
билер мен ағамандар қосылды. С. ... ... ... жер үшін ... ... ... ... оны халық съезімен алмастырып, ал съездер
аралығында ... бас ... ... ... ... ... ... құруға талпынды.
2. Қазақстанның Ресейге қосылуы кезіндегі азаттық қозғалыстарының
негізгі кезеңдері, қорытындылары және проблемалары.
Халық бұқарасының алғашқы әрі ең ... ... бірі ... қолбасшылығындағы қозғалыс болды. Кіші жүз қазақтарының
көтерілуіне патша ... ... ... ... Жайық сыртына
өткізбей, оған тиым салуы, қазақ ақсүйектерінің бір ... ... ... ... ... ... және оның жақын төңірегіндегілердің
қиянатшылдығы негізгі себептер болған еді. Ресейдегі шаруалар көтерілісінің
көптеген қолбасшылары ... ... ... да ... ... қиялдар
тән тұғын. «Жақсы ханға» сенушілік Сырым Датовты да құтылдырмады. Билер
жөнінде ол ... ... ...... өз ... ... саясатын
ұстанды, хан билігін қалпына келтіруге келісім беріп, көнімпаздыққа барды.
Қозғалыстың отаршылдыққа және ханға ... ... ... ... ... ... басшысының мұндай тактикасы оның дамуына
айтарлықтай кедергі жасады.
Көтерілісті зерттеуде бірқатар талас ... ... ... қайшылықты сәттер қалып қойып отыр. Ру ... ... ... мәселе даулы күйінде қалуда, Сырым Датовтың Кіші жүздегі
ықпалды ... қарм ... ... қозғалыстың тоқтауы және батырдың
өз жақтастарымен 1802 жылы Хиуа ... өтіп кету ... осы ... ... оның апат болу ... анықталмаған.
Кең өлкені Ресейге қосудың аяқталар шағында бұрқ ... ... ... ... ... шаруалар көтірілісіндегі бұқаралық
қимылдардың отаршылдыққа және ... ... ... анағұрлым анық
байқалған еді.
1836-1838 жж. Көтеріліс бұрынғы ... ... ... өрбіді, бұл кезде Қазақстан жерінің негізгі ... ... ... ... ... ... ... саясаты барған сайын ашық
сипат ала түсті. 1822 ж. «Сібір қырғыздары туралы» және 1824 ж. ... ... ... Кіші ... ... ... жүйесін енгізу
патша әкімшілігінің қазақ жерлерін басып алуын ... ... ... ... ... жерлерге ығыстыру, царизмнің екіжүзділік саясаты
міне, осының бәрі көтеріліске ең алдымен отаршылдыққа ... ... ... мен ... хан ... бірлескен отрядтарының күш
басымдығына қарамастатан көтерілістің негізгі қозғаушы күшін соңғы сәттерге
дейін Исатайға адалдығын танытқан қатардығы көшпелілер құрады. Ал ... мен ... ... ... ... ... ... сыртынан келіссөздер жүргізу арқылы сатқындық жасауға барды.
Билер мен ағамандар тобының келісімпаздық позициясы ... ... ... ... ... жж. Қозғалыс тарихында терең ... ... ... даулы
сәттер аз емес. Исатай мен оның серіктерінің көзқарастары, жеке ... ... ... ... санын анықтауда
әртүрлілік бар. Іс ... ... ... тек ... мен Махамбет
Өтемісовтың ғана іс әрекеттері алынған. Исатайға қолдау көрсеткен, оның
туы астында Ақбұлақ ... ... ... табандылықпен күрескен
даңқты батырлар, олардың Жәңгір ханмен, оның төңірегіндегілермен қарым
қатынасы ... ... әлі де ... ... ... ерекшеліктерін ашуға көмектесетін
бірқатар ... ... ... 1838ж. ... тамыз айларында Кіші
жүздің батыс аудандарында ... ... ... Қасымов ханның
көтерілісімен өзара байланыста зерттелуі мүмкін: бұл стихиялы аттаныстың
бағдарламасын талдап ... екі ... ... ... пен ... ... Махамбет Өтемісовтің поэтикалық мұрасын мұқият зерттеу
негізінде баяндаған жөн болар ... ... ... ХІХ ... ең ірі ... ... ... орын алады. Өзінің құлаш сілтемі, Ресей саясатына әсер
етуі, ... ... ... ... және ... ... ол қазақ
халқының бұрыңғы және өзінен кейінгі ... ... ... ... Орта үзде ... ... ... жән өлкелер
ұйымдастырылуына қарсы наразылық білдіру тұрғысында Кеңесары Қасымов ханның
қолбасшылық етуімен ... бұл ... ... таулқтарының
қозғалысымен бірге он жыл уақыт бойы қуатты империяның күш құралдарын өзіне
аударды, Орта және Ұлы ... ... ... ... ... кейінге шегерді, сөйтіп ол қырғыздар жеріндегі ... ... ... ... ... ол ... жеріндегі
жеңіліспен аяқталды.
Бұл көтеріліс царизмнің отаршылдық саясатына қарсы ... ... ... ... ... ... шыққан кезі патшалық Ресейдің отарлық
иеліктерін кеңейте түсіп, қысым жасауының әкімшілік және әскери ... ... ... ... ... ... тәуелсіздігін жоюға
бұратала кіріскен уақытымен тұспа тұс келді.
Қорытынды.
1837-1847 жж. Көтеріліс өзінің сипаты, қозғаушы ... ... ... ... ... ... ... болды. Ол орыс халқына қарсы
емес, ол отаршылдық тәртіптердің ... және ... ... ... бойы ... жерлерінен ығыстырылуына қарсы
бағытталды. Оның мәнін ғылыми сын тұрғысынан түсінуді ... ... ... ... ... аз ... ... қосылуы кезіндегі қазақ халқының ұлт азаттық күресінен
жалпы заңдылықтар мен бірқатар аз ... ... баса ... ... ... ... феодалдық топтардың рөлі мен орны жөніндегі
мәселе ... ... ... анықтауды қажет етеді. Орыстардың
шаруалар көтерілісінен оған өздерінің пайдакүнемдік мақсаттарын ... ... ... ... ... ... ... ұлт азаттық қозғалысының барлық ... ... ... ... ... де ... дәрежеде көрнеді.
Жеткілікті зерттелмеген проблемалардың ... ... ... ... мен ... ... жатады. Көтерілісшілердің сан
жағынан ... ... ... ... ... ... үшін жеткіліксіз болып көрінеді: бұл ... ... ... ... ... (1837-1847 жж. көтерілістен басқасының ) нақты
саяси бағдарламаның болмағандығы олардың жеңіліске ұшырайтынын ... ... ... ... ... ... Ислам идеяларын
иеленуші ... ... ... ... ... ... ... алайда діни себептер көтерілісшілерге айтарлықтай ықпал ... ... ... бір ... ... міне ... жеңіліске ұшырауының себептері көп болды. Жерге қауымдық —
рулық меншік ру ... ... ... ... ... ... байланыс орнатуына кедергі келтірді. Осыдан келіп халық бұқарасы мен
ру ағамандарының қолға қару алып ... ... ... ... ... ... ... бұл көтеріліс тек біренсаран
аяқталысында ғана таптық формасын тапты. Көтерілістің басынан аяғына дейін
ру ағамандары оны басқаруға ... С. ... ... ... да, ... да опасыздық жасап, аяғына дейін бір ізді болмады. Кетеріліске
қатысқан ... ... мен ... да бірте-бірте патша әкемшілігі жағына
етіп кетті.
1783—1797 жж. көтеріліс ... ... ... және ... ... ... Кіші жүздегі хандық биліктің негіздеріне зиян
келтіріп, оның түпкілікті жойылуын ... ірі ... ... ... ... ... ... очерктер. Алматы. 1993 жыл. 204-210б.
2. Қазақстан тарихы. ІІ том. Алматы.

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 15 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Кіші жүз қазақтарының Сырым Датов басшылыгымен жасаган көтерілісі (1783—1797 жж.)9 бет
Ақтабан шұбырынды40 бет
Қазақстан тарихы жоғары және арнаулы орта оқу орындарына арналған оқулық440 бет
Кіші жүз қазақтарының көтерілісі14 бет
Негізгі түсініктер және термодинамиканың бастапқы ережелері12 бет
Сырым Датұлы9 бет
1836 – 38 ж. Бөкей ордасындағы шаруалар көтерілісі18 бет
1837-1847 жж. кенесары ханның басшылығымен болған көтеріліс10 бет
1916 жылғы ұлт-азаттық көтерілісіне байланысты туған өлең-жырлар44 бет
500 т жүзімді иістендірілген мускат шараптарына өңдейтін кішігірім шарап зауытының жобасы88 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь