Бухгалтерлік есеп туралы ақпарат

Бухгалтерлік есеп (есеп жүргізу ретінде) дүниежүзіндегі кез келген бухгалтерияның іс жүзіндегі қызметінің мәнін айқындап, бағалауға мүмкіндік береді.
Қоғамның дамуы барысында бухгалтерлер үш міндетті шешеді:
1) есепті барынша ақпаратты,әрі дәл жасау;
2) оның қарапайым және арзан болуына қол жеткізу;
3) шаруашылық өміріндегі деректер жөнінде дер кезінде ақпарат алу;
Алайда бұл міндеттер едәуір шамада бірін-бірі өзара жоққа шығарып,болғызбайтын, өйткегі меншік иесінің, әкімшіліктің, қызметкерлердің, бағынышты тұлғалардың, кредиторлар мен дебиторлардың мүдделері қарама-қайшы және осы қарама-қайшылықтар есепті регистрде міндетті түрде бейнеленеді.Сондықтан әрдайым кейбіреулердің бухгалтерлерге реніш білдіріп, риза болмауының себебі осында.
Есеп қашан пайда болғанын тура тауып айту мүмкін емес.Оның пайда болуының алғы шарты-адамдар арасындағы экономикалық қатынастардың дамуы.
1 В.Л.Назарова «Бухгалтерлік есеп»
2 В.К.Радостовец,Т.Ғ.Ғабдуллин , В.В.Радостовец , О.И.Шмидт «Кәсіпорындағы бухгалтерлік есеп»
        
        Бухгалтерлік есеп
Бухгалтерлік есеп (есеп жүргізу ретінде) дүниежүзіндегі кез ... іс ... ... ... ... ... мүмкіндік
береді.
Қоғамның дамуы барысында бухгалтерлер үш міндетті шешеді:
1) есепті барынша ақпаратты,әрі дәл жасау;
2) оның қарапайым және арзан болуына қол ... ... ... ... ... дер ... ... алу;
Алайда бұл міндеттер ... ... ... ... ... өйткегі меншік ... ... ... ... ... мен ... ... және осы қарама-қайшылықтар есепті регистрде
міндетті түрде бейнеленеді.Сондықтан әрдайым кейбіреулердің бухгалтерлерге
реніш ... риза ... ... ... ... ... болғанын тура тауып айту мүмкін емес.Оның ... алғы ... ... экономикалық қатынастардың дамуы.
Бухгалтерлік есептің пайда болып,қалыптасуын мынадай кезендерге бөлуге
болады:
• Ежелгі ... ... ... пен ... ... ... болуы
• Ғылымның пайда болуы.ХІХ ғ.екінші жартысы
• ХХғ.-бухгалтерлік есептің үдемелі (интенсивті) дамуы.
• Есеп және оның техникасы қашан да оның есептік ... ... ... ... ... саз ... (бұл есептегі жүйелік тіркеуді ... ... ... ... ... ... дамуына жол ашты.осыдан бес жыл ... ... үшін ... ... ... ... ... Үндістанда сапты
аяқтар шот-регистр ретінде пайдаланылды, оларға уақ ... ... ... тәрізді) салынатын.Греция мен Римде балауыз
кестелер, мыс тақталар, кенеп, пергамент (май мен ... ... ... пайдаланылды.Галияда керамикалық тас тақталар мен ... ... ... ... ... ... ... бухгалтерлік есепті жүргізудің елеулі ерекшеліктеріне 8000 жыл
толды.
Адамзат тарихындағы бірінші рет ірі еңбек бөлінісі-жалпы жер иеленушілер
қауымынан мал ... ... ... ... ие болған шын
мәніндегі экономикалық ... ... ... ... ірі еңбек бөлінісі-айырбасты одан сайын
дамытуға ... ... ... ... ең алдымен айырбас үшін
өедіріле ... яғни ... ... бәрі ... ... ... және құн өлшемінің пайда болуына мүмкіндік берді.
Үшінші ірі ... ... тобы ... ... болды.Сауда
айқын қоғамдық сипатқа ие ... ... ... ... ... ... пайда болуы мен дамуына жол ашты.
Бухгалтерлік есептің ... ... ... ... ... ж ... ... Котрульидің «Сауда және нағыз көпес ... ... ... бухгалтерлік есептің ғылым ретінде пайда болып,
қалыптасуы қарастырылды.Тараулардың бірі ... ... ... ... ... 1494 ж ... ... математик, монах Луки
Пачоли (1445-1517) жазған «Есептер мен ... ... ... ... есеп ... алғашқы кітап басылып ... ... ... ол бірнеше ғасыр бойы бухгалтерлік ... ... ... ... пайдаланылады.Екі жақты жазу тәсілі әлі
күнге дейін өзінің мәнін жоғалтқан жоқ.
Луки Пачолиден кейінгі көрнекті ... ... ... ... ... жұмысын жариялады, шоттарды синтетикалық және аналитикалық
деп бөлді, сауда калькуляциясын түсіндірді, мүліктік (өзіндік құны ... ... ... ... иесінің жеке мүлкі де
кіреді.Ол басқару есебін құрушылардың бірі болып саналады.
Матье де ла Порт ... ... ... ... ... ... ... үш топқа жіктеді:
1) меншік иесі-экономикалық қызмет атқарады (капитал қозғалысы)
2) мүліктік (материалдық)-арнайы шаруашылық ... ... ... ресурстарды басқару)
3) жеке (корреспонденттік)-заңдық қызмет атқарады (үшінші субьект үшін
бөгде, тыс тұлғамен есеп ... ... әлі ... ... ... кітабын
бухгалтерліктерминдермен толықтырады.
1796 жылы Бристолда Эдварда Томастың «Есеп жүргізудің ағылшындық жүйесі»
кітабын шығарды.Оның орнына тек ... ... ғана ... ... рет
бухгалтерлік есепті түгел қамтитын теориясын қарастыратын Дегранж жүйелеп
баяндаған ... ... ... ... екі ... кез келген сәтінде есептердің жағдайын айқындау ... ... ... ... үшін ол бес ... ... ... құжаттар,төлемге арналған
құжаттар, шығындар мен пайда.Ол барлық осы есепті бір ... ... ... ғ ... ... ... ... есептеу жүйесі
қалыптасты.Бухгалтерлік және ... ... есеп ... ... математика мұғалімі Джеймс Додсон (1750) жаңа ... ... ... оның ... ... ... ... емес, оны қай шебер дайындағанда қанша ақы табуға
болатындығы жөніндегі ... ... ... бойынша нәтижелілікті есептеуге назар аударғандардың бірі-
философия профессоры Роберт Гамильтон (1788).Зығыр ... жете ... үш ... шіру,тоқу және ағартудың әрқайсысы бойынша пайда мен шығынды
анықтауды бөліп көрсетті.Бұл өнеркәсіпті:бөлістің бар болғаны жөн бе, ... ... ... ... ... ... көп ... қалдырған дұрыс па деген шешімге жетелейді.
Ф.В.Кронхейльм (1818) өндірістік есептің ... ... ... ... ... ... өндірістік және бухгалтерлік.Өндірістік есептер тек
заттай ғана бейнеленді; ал ... ... ... ... «Өндіріс» есебіндегі дебет сальдосы әлі ... ... ол ... бірлігі калькуляциясы туралы ойға әлі келе
қойған жоқ еді.
Алғаш алгоритм ... ... және ұлы ... Чарльз
Бэббидж (1832) әрбір өндірістік процесс бойынша ... ... ... жабдықты жөндеуге байланысты негізгі құрал-жабдықтың ... ... ... ... ... ... түсіндіріп жазған болатын.
ХІХ ғ. Ортасынан бастап Еуропаның әр түрлі елдерінде ... ... ... ... ... оны ... ... ретінде дами
түсті.Үш атақты итальян мектебі дүниеге ... ... ... ... ... ... болды.Бұл
бағыт, бухгалтерлік есепті техникалық тәртіпке ... ... ... ол ... ұғым кешені екендігі айтылады.Ол
есептер көмегі арқылы ұйымдастырылады. ... есеп ... ... ... ... үшін әкімгерге
(администратор)қажет.Ол басқа ... және ... ... ... ... ... мектебінің басшысы Джузеппе Чербони (1827-1917)еді.Ол
Э.Дегранждің ісін жалғастырды. ... үшін ... ... пен ... ғылымы еді.
Д.Чербони ілімі логисмография (логос-ой, графия-баяндау) деп
аталады.Оныңізбасарлары көп ... ... ... ... ... ... болды, ол
логисмографикалық жазбалардың талдаушылық мүмкіндіктері ... гөрі ... ... ... ... ... ... пікірінше, бұл-меншік иесінің әкімгерге ұсынатын
өкілеттіктерінің шегі.
Итальян ... ... ... ... ... ... ... мүдделер жиынтығы барын көре білді: бір жағынан
қожайынның, екінші ... ... ... ... ... ... және заңдық
салдарын айқындау.К.Беллини (1852-1935)ағымдағы іс жағдайын ... пен ... ... ... ... параллельді жүргізді.Ол
есепті басқару жөніндегі ғылым ретінде ... ... ... да ... ... ол бұл тек қана ... жайлы ғылым
емес,адамдарды басқару туралы ғылым деп қосты.Д.Масса:»Есептің мақсаты мен
міндеті шаруашылық қызмет қорытындыларын шығару мен ... ... ... ... орган бухгалтерия әкімшіліктен тәуелсіз болуы
тиіс»,-деді.
Д.Масса ... отыз жыл бойы ... ... бухгалтерлік журналды
бірінші болып ... ... ... мектептің көшбасшысы-Фабио
Беста (1845-1923).Ол Чербонидің ілімін теріске шығарды.Ол үшін бағалау-
есептің мақсаты.Құндылық-зат, бұйым, ... ... ... ... ... ... ала, ағымдағы және кейінгі болады.
Бестаның шәкірттерін смета есебі идеялары баурады.
Эмануэль Пизани (1845-1915) ... мен ... ... ... ... тырысты.Ол тоскан мектебінен есептер теориясын, ал венециан
мектебінен –олардың сипатын алды.В.Армуцци амортизация төлеудің үш ... ... ... ... өтеу ... ету ... ... зат бастапқы құнына қарағанда
тезірек тозады).
• Желілі (тең шамада) өтеу,жылдан-жылға бірдей пайда болса.
• Жылдамдатып өтеу,егер алғашқы ... ... ... ... көбірек
есептелсе, ал мерзімді қарыздарды ауық-ауық төлеу жарнасымен не сатып
алу жолымен (амортизация) ... ... ... ... Италияда бухгалтерлер есеп жүргізу ғылымының негізін іздеді, ал
Германияда есептің өзінен шығатын ішкі ... ... ... ... ... ... мен Э.Дегранж ізбасарларының
бірі-бухгалтерлік есептің тұжырымдамасын ... ... мен ... ... ретінде жасады.Сонымен қатар, ол есептің ... ... және ауыл ... ... ... ... жұмыс атқарды.Сол кезден бастап бухгалтерлік есептің экономикалық
түсіндірмесі ... ... Оның ... ... ... ... тиімділігін жете білу (зерттеу).Ол шығындар мен ... ... ... жасады.Өнімнің өзіндік құны тікелей (ерекшк) және
жанама (жалпы) шығындардан тұрады.Өткізу бағасы ... ... ... ... үш ... доктринасын Э.Леоте мен А.Гильбо ұсынды.Есеп жүргізу
доктринасы арнайы ... ... ... ... және т.б
байланысты; әлеуметтік-таптық мүдделерді ... ... ... ... басқаруды жүзеге асыруға мүмкіндік
береді.Олар әлемдік ... ... ... есептің таза
экономикалық бағытын құрды.
Неміс мектебінде ... екі ... және ... ... бөлу жүруде.Эйген Шмаленбах (1873-1955) саудалық
бухгалтерия –борыштар мен міндеттемелерді, ал өндірістік-шаруашылықтың ... ... төрт ... атап бөлінеді-жалақыны, материалдарды,
өзіндік құнды, нәтижені есептеу) бақылайды деп көрсетеді.
ХІХ ғ. Соңы мен ХХ ғ. ... ... ... және акционерлік
қоғамдардың пайда болуына байланысты ... ... ... ... дүниеге келуіне құқықтық арнайы ... ... ... ... ... бухгалтерияның іргесін қалаушы
негізгі тұжырымдама ретінде насихаттау;акционерлерді негізгі есепті форма
тетігі – ... ... ... себепші болды.Балансқа мынандай
талаптар қойыла бастады:дәлдік; толықтық;айқындық; шынайылық;сабақтас-
тақ;баланс тұтастығы.Германияда ... ... ... көрсете
отырып) және баланс-неттоны (бөлінген пайда көрсетіліп, жасалған ) бір-
бірінен ... тани ... ... ... ... мен
калькуляциясын Альберт Кальмес жасады.Оның идеяларының ықпалы зор ... ... және ... ... ... ... мен
Н.Г.Филиманов олардың идеяларын қайталады, ал А.П.Рудановский қалыпты
(нормативті) бағаларды пайдалануға ... ... ... ... ... қатар Иоган Фридрих Шер жұмыс істеді, олар
өнеркәсіп ... ... үшке ... бір ... бір ... бір ... көп ... параллель циклді және кейіннен жинастырушы өндіріс.
Осылайша ескі ... ... ... ... ... ... мәні ... қаражаттың, әдетте кассаның кіріс, шығыстарын
есептеуге негізделген.
Жаңа камералдық бухгалтерия, сайып келгенде, кірістер мен шығыстардың
әрбүр түрі ... ... бір ... ... және бухгалтер шаруагер
сияқты өзінде бар ... ... ... ... ... ... ... құрылатын бюджетті қалай сақтайтынын
бақылайды ... ... ... ірі ... ... ... Ол әкімшілікті «билікті»: бір-бірінен ... ... ... үш ... ... ол ... әкімшілігін бақылау
тәсәлә деп санады. Фридрих Гюгли (1833-1902) есептің:жай; ... ... төрт ... ... ... және ... ... және материялды жауапты адамдардың, есептерін
құндылықтардың ... ... ... ... атап көрсетті.
Гюглидің идеялары барлық халық шаруашылығының біртұтас жүйесін құруға
бағытталады. Социализм ... ... ... ... ... ... ... болған жаңа қоғамдық ... ... ... ... реттелді.Барлық бас
бухгалтерлер бірдей құқықтар мен ... ... ... бірыңғай жоспарларын басшылыққа алды, халық шаруашылығының әрбір
жеке саласына ... ... ... ... ... шаруашылық және шаруашылық ішкі есептер дамыды. 40-
50 жылдары бухгалтерлік ... ... ... ... ... ... формасы қолданыла бастады.50-жылдардың
ортасынан экономикалық ақпаратты өндеу үшін ... ... ... ... ... ортасында бухгалтерлік есеп дамуының жаңа ... ... ... ... ... мен ... механикаландыру еді.
Жоғарыда айтылғандарға сүйене келе, ... есеп ... ... ... ... ... (пайда болған сәттен бастап ХІІІғ.дейін).Тек қана тауарлар,
жабдықтар (таразылар, гирьлер, сөрелер және т.б) ... ... сан ... әр түрдің есебін ұйымдастыруды талап етті ... тек қана ... ... ... ... ... ... монета саны бойынша есептелді, тауар сату кезінде тауарлар заттай
өлшеуіш бойынша кіріске енгізілді, ... ақша ... саны ... ... ... ... есептен шығарылды).
Синтетикалық (ХҮІІ-ХІХғғ.).Есеп обьектілерінің көптігі, тауарлық
номенклатураны саралау (дифференциация), шаруашылық ... ... ... ... ... ... тудырды және соған орай барлық
шоттарды синтетикалық және талдамалы деп ... ... ... ... жағдайлар жасалды.Есеп сызбасының (схема) үштен бір
бөлігі-тауарлар ақшалай өлшеммен ескерілетін құндық ... ... ... ... ... ... өлшем қолдана бастады.Әуелі
монетаның сан түрі сол ... кең ... ... ... ... ... есептеліп, сонан соң тауарлар да тек қана ... ... де ... ... ... екі:заттай
және ақшалай сызбасы бөлініп шықты.Осы кезеңде екі жақты жазу пайда болды.
Методологиялық (ХІХғ.бірінші ... ... ... тауарлар мен ақша ғана жатпай, меншік иесі мен ... ... ... арасындағы құқықтық қатынастар да болатынын жете түсінді.
Коллациондық (ХІХғ. ортасы).Мамандар шаруашылық процеске (коллация-
бөліске ... ... ... ... ... іс-
әрекетін өзара бақылайтын есептік тәсілдер жасай бастады.Бір желі ... ... ... ... қарастыратын желілік жазба ... ... ... кассалық аппараттардың
пайда болуы коллацияны қарапайымдандырады және есеп қызметкерлерінің ... ... ... ... көптеген ғасырлар бойы
сатып алынған бағасы бойынша,ал оларды ... ... сату ... ... сату бағалары тауарлардың түскен кезіндегі бағасынан
жоғары болғандықтан, қаржылық нәтижені көрсететін ... ... ... ... ... ... «Тауарлар» шотындағы есеп
сатып алынған бағамен жүргізіледі, сатылған құндылықтар «Өткізілді» деген
жаңа шоттың дебетінде есептен шығарылды, кейінгісі ... ... ... ... ... жатқызылады.Осыған орай «Тауарлар» шоты таза
материалдық болып шықты. ... ... ... ... кейінгі
жалғасатын кезең алдындағысынан теріске шығармайды.Творчествалық жағынан
байытады, бухгалтерлік есептің шаруашылық процестерін ... ... ... ... ... қатынастардың қазіргі
жағдайларында бухгалтерлік есептің негізгі мақсаты ... ... ... әзірлеу, негіздеу, қабылдауға, бәсекелес-субьектіні
айқындауға және тағы ... ... ... ... ... ... туралы сапалы және дер кезіндегі ақпаратты қалыптастыру
болып табылды.
Есеп түрлері
Шаруашылық есептің біртұтас ... ... ... ... ... ... есеп-кәсіпорынның іс-әрекетін күнделікті бақылауға мүмкіндік
береді, белгілі бір шаруашылық операциялардың жекелеген ... ... ... ... ... ... барысы (жұмысқа шығу, шықпау есебі,
автокөлік, оның жүру есебі) туралы жүйелі ақпарат алу мақсатымен ... ... ... ... негізгі талабы-мәліметтерді алудың
шапшандығы.Есепті бухгалтерлер, диспечерлер, бақылаушылар және тағы басқа
қызметкерлер жүргізеді.
Статистикалық есеп-экономиканың әртүрлі ... ... бар ... жалпы қоғамдық құбылыстарды олардың салалық
жағынан ... ... ... ... зерттейді.Статистика
оперативтік және бухгалтерлік есептің ... ... ... кәсіпорынның шаруашылық қызметін үздіксіз құжаттық
байқау мен оны бақылау жүйесі болып табылады.Бұл Қазақстан Республикасының
бухгалтерлік және ... есеп беру ... ... ... ... сондай-ақ ұйымның есеп саясаты мен («Бухгалтерлік ... ... есеп беру ... ... ... реттелетін кәсіпкерлер,
ұйымдардың операциялар жайлы ақпаратты жинау, тіркеу және жинақтап қорыту
жүйесі.
Салықтық есеп-бухгалтерлік есептің салық ... ... ... мәліметтерін пайдаланады.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1 В.Л.Назарова «Бухгалтерлік есеп»
2 В.К.Радостовец,Т.Ғ.Ғабдуллин , В.В.Радостовец , О.И.Шмидт
«Кәсіпорындағы бухгалтерлік есеп»
3 С.Б.Баймұханова
«Бухгалтерлік ...

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Бухгалтерлік есеп."31 бет
Ауыл шаруашылығында бухгалтерлік есепті ұйымдастырудың кейбір ерекшеліктері42 бет
Ауыл шаруашылығындағы бухгалтерлік есеп10 бет
Ауыл шаруашылығының бухгалтерлік есебі42 бет
Ауыл шаруашылығының өндірісіндегі бухгалтерлік есеп3 бет
Ақпарат жүйесі ретіндегі бухгалтерлік есеп5 бет
Ақшалардың бухгалтерлік есебі37 бет
Ақшаның бухгалтерлік есебі және уақытша құны10 бет
Банктік бухгалтерлік баланс9 бет
Банктегі бухгалтерлік есеп50 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь