Митохондриялар

ЖОСПАР:

1.КІРІСПЕ.

МИТОХОНДРИЯ ЖАЙЛЫ ЖАЛПЫ ТҮСІНІК.

2.НЕГІЗГІ БӨЛІМ:

а. МИТОХОНДРИЯНЫҢ АШЫЛЫП, ЗЕРТТЕЛУІ.
б.МИТОХОНДРИЯНЫҢ ҚҰРЛЫСЫ МЕН ҚҰРАМЫ.
в.МИТОХОНДРИЯНЫҢ АТҚАРАТЫН ҚЫЗМЕТІ.

3.ҚОРЫТЫНДЫ:

МИТОХОНДРИЯНЫҢ БИОЛОГИЯЛЫҚ РОЛІ МЕН МАҢЫЗЫ.
Тірі клеткаларда энергияның бір түрін екінші түрге айналдыратын күрделі және ұтымды системалар болады.
Энергиялардың айналысы негізінде екі структурада жүреді. Оның бірі жасыл өсімдіктерде болатын хлоропластар, екінші өсімдіктер және жануар клеткаларында болатын митохондриялар.
Митохондриялар АТФ-ті синтездеуші органелла.
Негізгі функциясы органикалық қосылыстарды тотықтырып, олардың ыдырауының нәтижесінде бөлінген энергияны пайдалануға байланысты. Осы қызметіне байланысты Клод митохондрияларды клеткалардың «Жылу станциясы» деп атаған. Клеткалық жыныстың органелласы деп атауға да болады.
        
        ТАҚЫРЫБЫ: МИТОХОНДРИЯЛАР.
ЖОСПАР:
1.КІРІСПЕ.
МИТОХОНДРИЯ ЖАЙЛЫ ЖАЛПЫ ТҮСІНІК.
2.НЕГІЗГІ БӨЛІМ:
а. МИТОХОНДРИЯНЫҢ АШЫЛЫП, ЗЕРТТЕЛУІ.
б.МИТОХОНДРИЯНЫҢ ... МЕН ... ... ҚЫЗМЕТІ.
3.ҚОРЫТЫНДЫ:
МИТОХОНДРИЯНЫҢ БИОЛОГИЯЛЫҚ РОЛІ МЕН МАҢЫЗЫ.
ТАҚЫРЫБЫ: МИТОХОНДРИЯ.
Тірі клеткаларда энергияның бір түрін екінші ... ... және ... ... ... ... негізінде екі структурада ... ... ... ... ... ... екінші өсімдіктер
және жануар клеткаларында ... ... ... ... органелла.
Негізгі функциясы органикалық ... ... ... ... ... энергияны пайдалануға байланысты.
Осы қызметіне байланысты Клод ... ... ... деп ... Клеткалық жыныстың органелласы деп атауға
да ... ... мен ... ... ... ... ерекше органелласы ретінде алғаш
кім ашқанын ... ... 1850-90 ... ... көптеген
цитологтар клетканың цитоплазмасында ... ... ... өздерінің көптеген мәліметтерін жинаған және ... ... ... ... ... деп ... Осы органелланы
анықтауды Келликердің еңбегі өте ... ... ... жеке ажыратып
алған да Келликер .80-жылдарда ... ... ... жіп ... ... бөліп алған.Флеммингтің осы
жіптері митохондриялар болатын. 1890 жылы ... ... бояу ... ... әдіс митохондрияларды жүйелі түрде
зерттеуге мүмкіншілік берді.
Альтман бұл органеллардың ... ... ... анықтады.
Оларды биобласттар деп ... ... ... «хондрион»-
гранула деген сөздерінен құралған митохондрия деген терминді ... ... ... Бірақ та бұл термин көп ... ... көп ... бірі ... қала ... ... ... болады. Бірақ көбіне жіп немесе
гранула тәрізді болып ... ... ... жұмыр,
сопақша, таяқ, сақина, спираль ... ... саны ... 100 мыңға дейін ауытқып отырады.
Орташа ұзындығы – 10мкм, ал диаметрі – 0,2-1мкм.
Түрлі әрекеттердің әсерінен ... ... ... Мысалы,
ортаның рН, осмостық қысым, температура өзгергенде митохондрияның бір
формасы екінші формаға ... ... бір ... ... оның ... түрлі митохондриялар түрліше болады. Мысалы, ішек эпителий
клеткаларының жоғарғы және ядро маңындағы участоктерінде ... ... ... болса, клетканың негізінде дән тәрізді болады.
Митохондрияның үлкендігі де бірдей ... ... әр ... үлкендігі мен саны сол клетканың энергияны қажет етуіне
байланысты.
Клеткадағы митохондриялардың ... ... ... ... ... ... шашыраңқы орналасады. Әдетте АТФ көп ... ... ... ... бұлшықетінде митохондриялар
миофибриллалардың қасына ... ... мен ... ... ... кірпікшенің негізіндегі клеткалық мембрананың
тікелей астында орналасады. Нерв ... ... ... орналасады. Кейбір жағдайда митохондриялар ядроның жанында немесе
цитоплазма шеткі бөліктерінде жиналады.
Митохондриялардың цитоплазмада орналасуын оның ... көзі ... ... ... ... керек. Кейбір клеткаларда олар
цитоплазманың түрлі бөліктерінің ... ... ... жеткізіп отырғандай
болып цитоплазмада еркін орналасады. Клеткалардың ... ... ... орны ... ... митохондрияның санын дәл анықтау қиын, бірақ та әдетте
клетканың типі мен ... ... ... ... бір клеткалы жасыл
балдыр microsterios-тың, қарапайым trypanasoma-ның ... ... ... ... ... ... ... клеткаларына
қарағанда митохондриялардың саны аз болады, себебі, олардың қызметінің бір
бөлігін хлоропласттар атқарады.
Митохондрия екі мембранадан ... ... ... ... ... Митохондрияны сыртынан қаптап тұрады және цитоплазманы ... ... Ішкі ... ... да ... ішкі ... немесе матриксті қоршап тұрады. Ішкі мембрана
клетканың қуат ... шын ... ... Оның ... Ішкі ... тыныс тізбегі және онымен байланысты фосфорлау
системасы болады. Мембраналар арасында ені 68нм, мебраналар аралық кеңістік
болады. Ішкі ... ... тісі ... ... ... Оларда
кристалар деп атайды. Кристалардың арақашықтығы 10-20нм.
Кристалардың саны ... ... ... ... бүйректің
митохондрияларында кристалар өте көп ... және ... ... бір формасы басқа бір формасына ауысуы мүмкін, кейде ... та ... ... ... ... ... ... кристалардың саны клетканың энергия қажетінің көрінісі.
Энергия көп ... ... ... бұлшықет клеткаларында)
митохондриялар кристаларының саны, энергияны аз қажет ететін клеткаларға
қарағанда көп ... ... өз ... митохондрия матриксі деп
аталатын сұйық зат болады. Кейде матриксте электрондарды өткізбейтін ... ... ... ... ... Бұл ... Са , Мg
сияқты катиондар жинағы.
Ішкі мебрана – қуаттық ... шын ... ... ... генераторы. Сыртқы мембрана эндоплазмалық торға ұқсас. ... ... бірі ... цитохром в .
Митохондриялық мембраналардың ... де ... ... ... ... ... қантты және кейбір
поисахаридтерді жеңіл өткізеді. АДФ, АТФ және ... ... ... өту үшін ... тасмалдау механизмі ... ... ... бұл ... ... роль атқарады. Себебі
цитоплазма да пайда болған ... ( ... май ... ... ) ... тұрып митохондриялар ... ... АДФ пен ... ... ... ... ал пайда болған
АТФ митохондриядан шығуғ тиісті.
Митохондрияның клетка ... ... ... ... және ... маңызы үлкен. Оның негізі қызметі тыныс алу ... ... ... митохондриялар катиондарды ... де ... ... иондар ... ... ... ... ... ... Тасмалдау
қызметіне қатысатын ... ... ... ... тәтртіппен мембрана ... ... ... ... мен ДНК ... Аминқышқылдарынан
белокты синтездей алады.
Сөйтіп, ... жеке ... ... ... де бар. ... ДНК, РНК ... ... Осыған байланысты митохондрияны жартылай
автономиялы органелла деп ... ... ... ... ... ... процесінде
бөлінетін энергияны өзгертуге ... ... ... структурасының негізі элемент ... ... ДНК ... ... ... 3 түрінде
кодтайды. ... ... ... Ішкі
мембрананың кейбір ... ... ... ... ... ... атап ... цитохромоксидоза,
в-с цитохромдардың комплесі мен АТФ синтазазалық ... ДНК сына ... ... ... тән, атап
айтсақ мутация, ... , ... ... ... ... ... энергия алмасуын ... ... ... да ... ... ... ... синтездерге қатысады. ... ... ( ... үсті ... ) және жеке ... ... ... заттар жиналуы мүмкін( кейбір
иондар ).
2)Түрлі жануарлардың ... ... сары ... бұл ... олар ... ... қызметінен айырылады
3)Жұмысы аяқталған митохондрияларда ... ... ... ... ( ... ... ) клеткаларға түскен ... улы ... ... ... алып ... ... ... жағдайда митохондриялар клетканың
басқа оргоноидтарының қызметін ... ... ... ... сияқты митохондрия көбейеді.
Митохондриялардың пайда болуы жөнінде 3 гипотеза ... ... ... ... структуралық элементтерден
жаңадан (de novo ) пайда бола ... ... ... ... мембраналық структураларынан пайда
болады.
3. «аналық» митохондриялар бөліну ... ... екі ... анық ... ... жоқ.
Митохондрияда негізінен, энергия қоры АТФ ... ... ... энергияның 95%- ын, өсімдіктерімен,
саңырауқұлақтар одан азырақ ... ... ... ... ... – ішкі ... ... болатын электрохимиялық ... ... оның ... ... АТФ ... жұмсалады.
АТФ-барлық тірі организмдердің митохондрияларында ... үшін ... бар ... көзі. Митохондриядағы энергия
көзі- пирожүзілі ... ... ... ... басталып,
СО , Н О, пайда болуымен аяқталатын биологиялық тотығу әрекеті.
Митохондрияда ... АТФ ... ... ... одан ... және әртүрлі оргоноидтарға өтіп,
биохимиялық ... ... ... ДНК ішкі
мембрананы құрайтын кейбір белокты ... Жаңа ... ... ... пайда болады. Олар ... май, ... ... ... зат ... белсенді қатыса алатын
ферметтерден және А,С ... ... ... ... М.Х. ... А.М. ... ( ... Алматы 1999.
2. З.С. Конофеева, Г.С. ... ... ... практикалық
жұмысы» Алматы 2001.
3. Қасымбайқызы. Л. Аманжолова. «Тіршіліктану» Алматы 1993.
ТАҚЫРЫБЫ: ҰРЫҚТАНУ ... ... ... ... ТҮРІ.
2.НЕГІЗГІ БӨЛІМ:
а. ҰРЫҚТАНУДЫҢ МОРФОЛОГИЯСЫ.
б. ҚОЛДАН ҰРЫҚТАНДЫРУ.
в. ПАРТЕНОГЕНОЗ.
3.ҚОРЫТЫНДЫ:
АНАЛЫҚ ЖЫНЫС БЕЗІ.
ТАҚЫРЫБЫ: ... ... ... ... негізгі түрі. Барлық жоғары сатыдағы
жануарлардың көбеюі ұрықтану ... ... деп ... және ... ... ... қосылуын
айтады. Ұрықтандырудың нәтижесінде жыныс клеткаларынан ... бар қос ... жаңа ... ... аса зор ... ... бар. Ол ... жағдайына бейімделгіш келеді. Зигота ... ... ... ... және ... ... клеткалары организмде жетілгенмен өз
бетінше майдаланып дамуға ... ... ... ... көбеюдің бұдан өзгешілігі бар.
Егер сперматозоид жұмыртқамен ... ... ... өледі. Сол сияқты ... бай ... ... ... ... туатын теңсіздіктің нәтижесінен көп ... ... ... мен даму үшін жыныс ... ... ... ... өтетін жеріне ... ... ... ... болып екіге бөлінеді.
Сырттай ұрықтану ... ... ... ... ... тұщы ... өтеді. Іштей ұрықтануда ... ... ... жолында қосылады. Алғашқының дамуы суда, соңғының
дамуы ... ... ... ... ... ... әзір ... бағыттаушы
денешіктің шығуына байланысты. Мысалы, теңіз кірінісінде ... ... ... ... ... соң ... ... адамда сперматазоид ... ... ... ... ... ... сперматозоид пісу
кезеңінің бірінші бөлінуінде, ал ... ... ... енеді.
Сперматозоид жұмыртқамен қосылғанда қос ... ... ... ... және ... ... ... арта
түседі. Ұрықтануды қамтамасыз ... ... ... ... ... байланысты болады. Мысалы, насекомдардың,акулалардың
жұмыртқасы тығыз қабықпен ... ... ... ... ... ... микропиле тесігі түзеледі. ... ... ... ... ... ... қабықпен қапталған болады.Оларда сперматозоид ... ... ... ... ... төмпешік
түзеді.
Мұндай төмпешіктер сперматозоидтың жұмыртқа протоплазмасына ... ... ... жоқ ... ... ... Сперматозоид төмпешікпен ... соң ... ... жұмыртқаның протоплазмасына тартылады.
Сперматозоидтың ... ... ... таксис деп ... ... ... ... ... әсер ететін зат алмасу продуктысын бөліп ... ... ... жұмыртқа жолымен қозғалып
спермотозоидпен кездесетін жеріне ... ... ... және ... төмпешік ... ... яғни ... клеткаларының қосылуын ... тек ... ... ... ғана емес,
сондай-ақ табиғи орта ... да ... ... ... ... ... ... және кейбір жануарлардың
ұрықтануы ортаның ... ... ... үшін ... ... бірі-сұйық ортадағы
гидроксиль ... мен NaCl, ... MgCl2 ... ... ... ... ... жыныс клеткалары ұрықтанбайды.
Күшті сілтілік ... ... ... ... ... ... ортаның реакциясы ... ... ... ... морфологиясы. Ұрықтануды ... ... ... ... ... Өйткені олардың ұрықтану ... ... ... ... жұмыртқасы, сперматозоид оңай
өтетін қоймалжыңды қабықпен ... ... ең ... ... қана ... ... ... түзеді. Жұмыртқаға
сперматозоидтың басы мен ... ... ... ... ... Солай бола тұрағанмен, ... ... ... ... ... ... алады да,
ұрықтану процесін жеңілдетеді. Егер ... ... ... онда ... еріп ... Сперматозоидтың басы кірісімен
жұмыртқа клеткасының шеткі ... ... ... ... ... ұрықтану қабығы түзіледі. ... тез ... ... басы ... ... аналық ядроға қарай
ауысады. ... ... ... бөлімі ядроға ... ... ... мойны сонынан соң ... Сол ... ... ... сәулелі ... ... ... ішінде аталық ядро өте күшті өзгереді. Ол ... ... ... Оның ... ... ... ... нағыз ядроға айналады.
Аталық және ... ... ... ... ... ... майдалану ядросы түзіледі.
Ұрықтану ... ... ... бұрын өтсе, аталық ядро
аналыққа қарай тек пісу дәуіріндегі ... ... ... ... ... ... физологиялық
қасиеттері өзгере бастайды. Қоректік заттарды ... ... ... ... ... ... нәтижесінде оттегі бірнеше
есе көп сіңіріледі. Бұлар ұрықтану ... зат ... ... ... көрсетеді.
Адамның ұрықтануы жыныс клеткасы жолында ... ... ... ... ағысқа қарсы
қозғалып, жыныс ... ... ... ... ... ... өледі, ыдырайды. Жыныс ... ... ... ... сыртқы қабығына жабысады. Олар ... ... ... ... ... ... ... Бұл еру тез өтсе сперматозоидтар ... ... ... ... ... ... ... ұрықтандыру. Ұрықтану процесін эксперименталды түрде ... ... ... қолданудың жолдарын ашты.
Қолдан ұрықтандыру саласындағы ... ... он ... суық ... ( ... ... ), сонан соң жылы ... ... ... арқылы жасалады.
Қазір қолдан ұрықтандыру ... мал ... ... Ол аса ... ... ... ұрығын неғұрлым
үнемі және кеңінен пайдалануға мүмкіндік береді. ... ... ... ... бір ... ... мыңдаған аналықтарды қолдан ... ... ... ... мүмкіндік туады. Бұл ... ... ... ... ... ... ... және
сперманың таза алынуына ... ... Мал ... ... ... ... ... бастамасын академик
М.Ф. ... ... ... ... ұрықтандыру жөніндегі ғылыми
жұмыстар ... ... мал ... ... ... жүргізіледі.
Партеногенез. Кейбір жануарларда жұмыртқа ұрықтанбай ... ... ... ... ... деп ... ... рет 1762 жылы шөп биттерінен сипаттап ... ... ... көптеген түрлерінен тек он тоғызыншы ... ... ... дүниесінде портоногенез әсіресе, насекомдарда
және кейбір шаян ... ... ... ... ... байланысты әдеттегі көбеюмен
сәйкес кезеңдесін келеді де, ... деп ... ... ... жаз бойы ... ... ... қалыпты аналық
особьтер дамитын ұрықтанбаған жұмыртқалар ... ... ... пайда болып, партеногенездік даму қос жыныстық ... бір ... ... яғни ... ... Аналық аралар ұрықтанған және ұрықтанбаған ... ... ... ... яки ... ... аналық осьбтер және ... ... ... аралар аналықтардан ... ... ... ... Мұндай жартылай партеногенез факультативтік деп
аталады.
Көптеген ... ( шөп ... ... ... ) ... дамудың нәтижесінде ... ... ... ... особьтар пайда болады. Мұның
себебі пісу ... ... ... ... шығатын, бірінші
бағыттаушы денешіктің ... ... соң ... ... ... қосылып кететіндігінен. Ал, аралдардағы ... ... ... екі есе ... ядро ... ... ... партеногенездік өте сирек ... ... ... балықтардың жұмыртқасының бірқатары
табиғат ... ... ... ... ... пайда болды.
Партеногенездің заңын білу ұрықтанғаннан кейін ғана ... ... ... түрде дамытуға жол ашады.
Аналық жыныс безі. Аналық жыныс бездерінің ... ... ... тығыз байланысты. Кейбір жануарлардың
жұмыртқасы ... ... ... Жұмыртқаның негізгі екі –
солитарлы және алиментарлы ... жолы бар. ... ... және фолликулярлы болып бөлінеді. Нутриментарлы әдісте
жұмыртқа қоректендіруші ... ақыр ... ... ... ... ... ... айналасына ... ... ... ... арнайы фолликулярлы клеткалардан эпителий қабығы
түзіледі. ... ... ... ... овоцитті толық
қоршамайды. Мысалы, насекомдарда фолликулярлы клеткалар овоциттің ... ... ... ... ... ... алып ... фолликул
сабақшасын түзеді.
Жақсы дамыған фолликулдер қабығы сүтқоректілер мен адамдарда кездеседі.
Әйелдердің жыныс бездері дәнекер тканьді стромадан тұрады. ... ... ... және ... ... ... болады. Жыныс безі сырт
жағынан бір қабатты ұрық ... ... ... қыздың жыныс
безінде алғашқы жұмыртқа бездің қабықты бөлімінде ... ... ... топтар түзіп орналасады. Пфлюгер қапшығын жазық фоликулярлы
клеткалар түзеді. әрбір қапшықтың ішінде ... ... ... Қыз
дүниеге келген соң овогонияның көбеюі тоқталады. Овогониялар ... өсіп ... ... ... қапшықтан босап, жыныс
бездерінің стромасында бос орналасады. Әрбір овоцит жазық ... ... ... ... ... ... ... фолликулдер бездің үстіңгі бөлімінде ұя тәрізденіп орналасады.
Көптеген жануарларда ... ... ... ... өмір ... жүріп
отырады.
Ал, сүтқоректілер мен адамдарда жыныс клеткалары тек ұрықтық кезінде
көбейіп, ұрықтық ... соң өсіп ... ... ... ... саны жұмыртқа дәрежесіне жетіп, қалғандары пісіп-жетілу кезеңіне дейін-
ақ өліп кетеді. ... ... ... қыз ... 50-100 мың ... ... ғана ... дәрежесіне жетеді. Бірқатар сүтқоректілерде
овогониялар жыныс ... ... тыс ... де ... ... ... Ал, ... мен егеуқұйрықтыларда овогония түзілуі өмір бойы
жүріп отырады.
Қыздардың жыныс бездерінде алғашқы жыныс клеткалары овоцит күйінде болып,
жасы жеткен соң алғашқы фолликулдер ... оны ... ... деп ... фолликулдің дамуы фолликулярлы клеткалардың өзгеруінен басталады.
Фолликулярлы клеткалар бөлініп, жазық ... ... ... ... ... ... түріне айналады. Олардың көбеюі нәтижесінде бір
қабатты ... көп ... ... Бұл ... ... ... ... жедел өседі. Сөйтіп овоцит өзін қорщаған фолликулді эпителиймен
бірге фолликул деп аталынады. Жұмырқаның фолликул аты ... ... ... Сөйтіп фолликулярлы эпителий өсе бастайды. Өскен
фолликулярлы эпителийдің клеткалары ... ... толы ... ... ... көбейіп, бір-біріне қосылып, бір үлкен қуыс түзеді. ... ... ... ... ... ... айналады.
Граафов сауытының қабырғасы бірнеше қабатты клеткалардан тұрады. Жұмыртқаны
қоршаған ... ... ... ... ... төмпешік түзеді, оны
жұмыртқа ... ... деп ... ... ... сыртынан дәнекер
тканьді қабық-текамен қапталады. Фолликулдар жыныс ... ... ... орналасып, толық піскен Граафов сауыты жыныс безінің
қабықты қабатының үстіне ... ... ... ... беруші
төмпешігі ұрықтық эпителийге қарай орналасады. Граафов сауыты үлкен болады.
Сондықтан жыныс бездерінің үстінде шығынқы жатып, жай ... анық ... ... ... ... ... ... жарылады, піскен
жұмыртқаны қоршаған фолликулді клетканың қабаты – сәулелі шоғыр ... ... ... ... ... ... ... Піскен жұмыртқа
жыныс клеткасының жолында шырышты ағыс арқылы жатынға тартылып алынады.
Ұрықтану ... ... ... ... Өйткені жыныс жолы бұл ... ...

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 11 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Клетканың морфологиялық құрылысы24 бет
Тынысалу жүйесі7 бет
Цитология лекция тест және бақылау сұрақтары глоссарий оқу құралы46 бет
Өсімдіктердің зоналарға бөлінуі. өсімдік қауымдастығы мен түрлердің экотопикалық араласуы4 бет
Митоздық циклдың анықтамасы және оның фазалары7 бет
Ағзалардың көбеюі және дамуы5 бет
Ақуыздың маңызы мен қасиеттері7 бет
Биологиялық мембраналар арқылы зат тасымалдау процесі14 бет
Гольджи аппараты3 бет
Жасуша4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь