Ойлау, сөйлеу

1. Ойлау туралы түсінік.
2. Ойлау теориялар.
3. Ойлаудың формалары.
4. Ойдың қызметтері мен түрлері.
5. Ойлау және жеке адам
6. Сойлеу туралы жалпы ұғым
7. Сөйлеу түрлері
Жантану ғылымында ойлау - бұл тұлғаның шындыңты жалпылама және жанама бейнелеуге бағытталған танымдық әрекеті. Сонымен, ойлау қоршаған дүниенің мәнін жалпылай түсінуге, болмысты заңдылықты байланыстар мен қатынастар негізінде тануға мүмкіндік береді.
Заттар арасындағы байланыстар мён қатынастарды ашу - ойлаудың басты міндеті, осыдан-ақ ойлаудың болмысты тереңдей тануға бағытталған ерекше сипаты көрінеді. Ойлау қатынастар мен байланыстарды гана емес, сонымен бірге қасиеттер мен мәнді белгілейді; бірақ қатынастар тек ойлаумен ғана көрініп қоймайды.
Қажетті әрі мәнді байланыстарды аша отырып, назарға әлгандардан кездейсоқтарын бөлумвн ойлау жалқы-дан жалпыға өтеді.
        
        Қазақстан Республикасының
Білім және Ғылым Министрлігі
Қазақстан Медициналық Университеті
Реферат
Тақырыбы: Ойлау, сөйлеу
Алматы, 2007
Жоспары:
1. Ойлау ... ... ... ... ... формалары.
4. Ойдың қызметтері мен түрлері.
5. Ойлау және жеке ... ... ... ... ұғым
7. Сөйлеу түрлері
(Жантану ғылымында ойлау - бұл тұлғаның шындыңты жалпылама және ... ... ... әрекеті. Сонымен, ойлау қоршаған дүниенің
мәнін жалпылай түсінуге, болмысты заңдылықты байланыстар мен ... ... ... ... арасындағы байланыстар мён қатынастарды ашу - ойлаудың басты
міндеті, осыдан-ақ ойлаудың болмысты ... ... ... ... ... ... қатынастар мен байланыстарды гана ... ... ... мен ... белгілейді; бірақ қатынастар тек ойлаумен ғана
көрініп ... әрі ... ... аша ... ... ... ... ойлау жалқы-дан жалпыға өтеді.
Теориялық таным әрекеті ретінде ойлау ықпалды ... ... ... ... ... да бір мәселе қайталай, жаңадан ашыла
бермейді, онда ... ... ... шешімдерінің принциптері айқын-
далып, практшаның ... ... ... ... ... яғни ... арқылы жос-пар түзіледі. Ойлау жөніндегі алғашқы
материалистік багыт классикалық сенсуализм тұжырымын негізге ... ... ... болмаған дүние санада бейнеленуі мүмкін емес ... ... ... ... үстанган идеалист фило-софтар
ойлауды адам рухының айрықша, қарапайым бөлшектерге ... ... деп ... Ойлау - психикалық іс-әрекеттің ерек-ше түрі ... ... ... ... Вюрцбургтық гылыми мектеп болды.
Адамның ойлау қызметі үшін сезімдік танымға ... ... мен ... ... ... ең ... формасы - сізді-логикалы ой (вербаль-
но-логическое мышление). Тек қана осы ой формасында адам тілдік таңбаларды
(коды) ... ... ... мен ... ... ... ... жасаумен күрделі теориялық мәселелерді
шешеді адамның ... ... ... да формада орындалмәсын, тіл
қатысынсыз жүзеге келмейді. Ғылыми психология үшін сөз тек ... ... қана ... ... ... ... да болып есептеледі.
Бірақ ойлау мен сөздің ажыралмас байланысынан ой мен сөзді бір нәрсе
екен деп ... ... ... төл ... әрқандай.
Бір нәрсе туралы ойлағанда біз әрқашан да үгымға сүйенеміз. ¥ғым
дегеніміз зат ... ... ... ... мәнді қасиеттерін
ейнелейтін ой.
Бір немесе бірнеше пікір негізіндө нақты бір ... ... ... ... ... жаңа ... шыға-ратын ойлау формасы - ой
қортындылары деп атала-ды. Ой қорытындыларының мысалы ретінде геометрия-лық
теорема дәлелдерін алуға болады.
Ой ... ... және ... ... ... ой ... жеке фак-тілердің негізінде қорытынды ... ... ... ой қорытындылары дегеніміз - жалпы ережеден жеке қорытынды
жасау.
Қорытынды пікірге келудің екі түрі де - индуктивтік те, дедуктивтік ... ... ... ... ... ... кеңейтуге көмектеседі.
Ой қорытындыларының объектив пікірлерге негізделетін процесі логикалық
ойлау деп, ал дүрыс ойлау-дың формалары мен заңдары туралы ғылым логика ... ... ... ... - ... ... шындыққа сай дәлөл-дерінде. Логикалық ойлауга түскен қүбылыс көз
жетер-ліктөй етіп нақты түсіндіріледі, себептері мен ... ... ... арасындағы байланыстар мен қатынастар логикалық ойлау
жолымен ... Бұл ... мен ... ... теріске шы-
ғаруга болмайтыны пікірлерде (теорема, ... ... ... ... адам ... ... ... бтлу үшін ерөкше
ақыл қызметтерін орындайды.
Талдау - бул оймен бүтінді жіктеу немесе бүтіннен оның ... не ... ... бөліп алу. Талдау практикалық (ойлау - сөйлеу
процө-сінде жүріп жатады) және ақылдық (теориялық) болып бөлінеді.
Біріктіру - бул ... ... ... мен әрекет-қимылдарды
тұтас бірлікке топтастыру. Біріктіру операциясы талдау әдістеріне қарама-
қарсы. Мысалы, ... ... ... ... ... ... ... емес, пайдалы әрекетке келетін машина турғызу.
Салыстыру - бұл әрқандай заттар мен ... не ... ... ... мен ... ... бағышталған ой
әрекеті.
Дерексіздендіру (абстракция) - бұл зерттеліп жатқан нысанның қандайда
бір белгісін бөліп ... ... ... ... біз ... ... еткен жасыл түсті ғана назарға ала отырып, ол ... ... ... бере ... Бұл ... нысан-нан бөліп қаралған түр-түс белгі
заттың басқа қасиет-терінен оқшау қарастырылып, ойлаудың ... ... ... - ... ... ... ерек-шелігі және оны
зерттеуде ... ... ... ... ... ... арасында -тікелей іс-өрекетке қосылған практикалық; сезімдік ... ... ... ... ең жоғары, жанама абстракциялауды бөліп
қарастыруға болады.
Нақтылау - ойдың жалпы және оерексіз күйден мазмұн ашуға керек болған
көрнекі зат пен ... ... ... Адам ... ... айтылған
пікір басқаларга түсініксіз болса, жалпыланган қасиет, белгіні бір ... ... ... туындаганда пайдалаңады.
Қорыту - заттар мен қубылыстарды ортақ және мәнді бөлгілеріне орай
ойда біріктіру. Мысалы, ... ... өрік және т.б. ... ... бір "же-міс" деген түсінікпен арнайы топтық категорияға қосамыз.
Қарапайым ... ... ... ... белгілеріне
негізделеді. Объөкттің өртүрлі та-раптары бойынша жан-жақты қорытындылануы
біраз күр-делірек. Ең ... ... түр (вид) және тек ... ... ... заттың белгілі бір түсі-ніктер жүйесіне
келтірілуімен бапланысты.
Психологияда ойлау түрлері мен ... ... ... ... ... ... ... Көлемдік ауқымына орай ойлау әрекетінің түр-лері - дискурсивтік: өз
кезөң, кезегімен өрістей дамы-ған ойлау ... ... ... ... ... ... толық ұғылмаган ойлау процесд
2. Шешілуі қажөт мәселелердің қайталанбастығы мен жаңалығына ... ... ... және ... ... ... ... болады.
Шыгармашыл ойлау жаңа идеяларды туындатуға багытталады, оның ... да ... ... ... ... ... табылып, не бурыннан
бар шешімнің жетілгөн өдісі жүзөге көледі. Шыгармашыл ... ... ... төркін, ішкі мән-мағынасына, құнына, мақсатына сай
жаңа ой-пікір құрылымдары пайда болады. ... ... ой ... ... - дайын білімдермен ептілік-терді қолданып,
өскі сүрлеумен жүре білу.
3. Шешілетін мәселелердің сипатына байланысты ой әркеті ... ... ... ... бір ... ... ойлау объектив құ-былыс деп қаралғанның
өзінде де, ол сезімдік-қимыл ... ой ... ... ... да ... ақыл жұмысы қабылдау құбылысынан ... ... ... қимылдарға тең-герілді. Алайда, өмірде тек
"теоретиктер" ғана ой толғап қоймайды. ... ... - бұл сәби ... ... ... ... адамның пісіп жетілген ойлау қабілөті (Б. ... ... да, ... ... терең ой толғауларын қажет
ететін кейбір күр-делі қызметтер туындайтыны бәрімізге аян. Адам ... ... ... ... ұлы ... практиктер Абылайхан мен Бау-
ыржан Момышұлы жәнө дана ... ... мен ... ... ... ... Ойлау түрлерін классификациялауга байланьіс-ты ... ... ... бірі - ... тиіс ... мөселенің мазмұнын негізге
алу, осыдан ой-лау: 1) ... 2] ... 3) ... болып түрленеді. Затты-әрекеттік ... ... ... ... ... ... ... ой ісі белгілі затқа
тікелей багытталған ... ... ... жүреді. Бұл ой формасы 3 жасқа
дейінгі сәбилерге тән. Бұл ... ... ... тәжірибөсінде де
көптепкездеседі. Мысалы, үй жи ... ... ... ... ... ... ... сынаушылар мен конструкторлар
қызметінде, яғни ... әлі ... ... ... ... барысында
қолданымын табады.
Көрнекі-бейнелі ойлау заттар мен қүбылыстар-дың тікелей әздері ... есте ... ... тұрпаттарын пайымдаумен орындалады.
Қарапайым формада көрнекі-бейнелі ойлау 4-7 жас-тағы балаларға ... ... ... ... ... емес, дейділеген нысанды қабылдап,
көрнекі-бей-несін еске, көз алдына келтірумен байланысты. Осындай ... атом ... ... сызбасы, жер шарының ішкі құрылымы танылған.
Сөзді-логикалы ойлау ... ... ... ... ... ... тарихи және онтогенездік дамуының соңғы кезеңдерінде пайда болған.
Осы ойлау түрінің арқасында адам ... ... ... ... ... ... ала ... сан алуан көрнекі материалды жалпыланған,
қорытынды ... ... ... ... ... ... ... Қандай да тәжірибелік
іске кірісу алдын біз оның нә-тижелік бейнесін көз ... ... ... істі ... ... ... оның ақыл-қабілөтіне орай өзіндік ой-лау ерекшелігі болады.
Осы ерекшеліктен әр тулғаның ақыл сапасы көрінеді. ... ... ... ... ... ... ... "ақылдылық" интеллект
сияқты тек ойлау қабілетінен көрінбей, басқа да ... ... ... ... Кей ... ойлауда көрнекі-бейнелерді
көбірек пайдаланса, бас-қалар теориялық тұжырымдарды негізіне ... ... Ой ... ... ... адам ... де, оның
топтаған білімдері мен ... ... ... де, өзінде
қалыптастырған ойлау ... де ... ... ойлау дербесшігі оның жаңа мәселе-лер мен проблемаларды қоя
біліп, оларды тың әдістер-мен шеше білуінде, ал бұл ... өз ... ... яғни ... ... мен ... өз
бетінше шешуге ұмтылыс жасап, әзінше шешім жолдааы мен ... ... ... ... ... ... ... мектеп
алды жастағы балаларда көп байқалады, қызығушылы-ғы ... ... ... ... ... ... ... "неге бұлай?" деген сүрақтарды жиі
қояды.
Ойлаудың жеке дара ерекшеліктерін ... ... ... ... ... ... ой ... мидың өзі емес, адам, ... ... ... ... ... болжам деңаейінде қалып жатқаны-ның
куәсіміз, сондықтан әрқандай ... ... ... ... ... әр ... өз дарынды қызметін пайдалы, өнімді еңбек әрекетіне
жүмса-ғаны жөн.
Сөйлеу турлы ... ... ... өмір кажетін өтеугс байланысгы басқа біреулермен
пікірлеседі, ой алмасады. Бүл үшін сол ... ... ... ... сөз тіркестерін пайдаланады.
Адам баласының сапа-сеземінің дамуында дыбысты ... ... ... зор болды. Сөйлеудің ... ... ... адам ... ... түсіп, дыбыс артикуляциясына кабілеті бар сөйлеу
аппараты жасалды.
Тіл ... ... бері жеке ... да, ... ... ... аса маңызды роль атқарады. Сөз ойлы да, мәнерлі де ... ... ... жұртының ғұлама ғалымы Жүсіп Баласағұн "Ақылдың ... ... ... сөз" деп ... ... Тіл ... жеке ... тәжірибесі,
санасы үжымның басқа мүшелерінің игілігіне айналады. Ал жеке адамның жеке
санасы да ... ... ... оқу-тәрбие процесінің әсерінің
нәтижесінде үздіксіз дамып отырады. Адамдардың ... ... ... тілдің қызмет атқаруы, оның негізгі қызметі. Тіл, сондай-ак, адам
сана-сезімінің, оның ... ... де. Тіл ... ... де ... Бұл оның атқаратын екінші қызметі.
Тілдің бұл екі кызметі озара тығыз байланыста ... Олар ... бірі ... ... ... ... багытта жүріп отырады.
Тіл арқылы ойымызды басқа біреуге жегкізуді сйлеу деп атайды Сөйлеу —
пікір алысу процесінде жеке адамның белгілі тілді ... ... ... ... өзара түсінуді реттестіру үшін пікір алысу үшін
кызмет етеді. Сөйлеу ... ... адам ... білімін практикалық
тәжірибесін байтауы.
Сөзді қабылдау және оны үғыну бір-бірімен тығыз ... ... ... ... оны ... болмайды. Жеке сөздерді қабылдаудың өзі
оны ұғынуды қажет етеді. Қабылдау мен ұғыну бір ... ... ... іске аспайды. Интонацияны қабылдау сөйлеу аппаратында,
адамның мәнерлі қозғалыстарында түрліше реаксия ... тән ... ... екі ... болуы шарт. Бұларсыз сөйлеу
өзінің ... ... ... ... ... ... - ... екіншісі — оның мәнерлігі делінеді. Сөйлейтін сөзде мазмұн
болмаса, ол өзіндік ... ... ... ... ... ... ... жеткізілетін ойдың айқындығы.
Сөздің мәнерлігі дегеніміз - адамның сөйеу кезіндегі эмоциялык қалпын
білдіре алуы, ягни әрбір сөйлемді ... ... айта ... ... ... анатомиялық аппараттардың (тіл, ерін, таңдай,
ауыз куысының бұлшық еттері т. б.) дұрыс қызмет істеуін ... ... ... үлкен ми сыңарларының анализдік, сннтездік қызметінің
нәтижесі. Бұл, біріншіден, сөйлеу органдарындағы ... ... ... ... дыбыстарды нәзік талдаудан; екіншіден, создік
сигналдардың бөлшектенген ... ... ... ... ... мәнін И. П. Павлов былай түсіндіреді: ... ... ... ... түйсіктеріміз бен елестеріміз шындықтың
бірінші сигналдары болып табылатын ... онда тіл ең ... ... ми қабығына баратын кинестезиялық тітіркенулер, екінші
сигналдар — ... ... ... табылады.
Франсуз ғалымы Брока "адамдардың ми сыңарларының сол жақ ... ... ... ... адамның дыбыстап сөйлей алуын
басқарып тұратын ... ... бар, ал ... қабылдау көптеген
анализаторлардың (көру, есту, козғалыс т. б.) бірлескен, қызметін қажет
етеді" дейді. ... ... ... ... біреудің сөзін есіту мидың сол жақ
сыңарындағы самай бөлігінің арт ... ... ... ... ... ... ... оның мәнісіне түсінуде мидың есту, көру, сипау, сиапу-
сезу, қозғалыс зоналарының бірлескен қызметін ... ... сол ... ... ... ... желке бөліктерінің қызметі де ерекше. Сөйлеу
қабілеті мидың анатомиялық функциясына байланысты. Егер оның сол жақ ... адам ... ... ... ... ... мұндай құбылысты
ғылымда афазия деп атайды. Мұның үш түрі бар. ... ... ... ... ... ... тілі ... дыбыс, үн шығару
қиынға соғады. Афазияның екінші ... адам өзі ... ... ... ... түсінбейді. Мидың бір жеріне қан құйылу, оның
тамырларының ... ... ... ісу т.б. ... пайда
болуына себеп болатын факторлар.
«Сөйлеу», «тіл», «қарым-қатынас» ұғымдарының ... ... ... ... бұлар бір-бірінен ажыратылады. Қарым-қатынас
адам іс әрекетінің ауқымды саласы, ол өмір ... ... ... ... қарым-қатынастың негізгі түрі. Мұның неше түрлі
нұсқалары болады, мәселен, ... бабы ... ... ... ... бір
түрлі болса, отбасында құрбы-құрдастарымен пікірлескенде кісі басқа ... ... осы ... орай сөз ... ... ... ... эмоциялы, интеллект (ақыл - парасат) түрінде көрініп отырады.
«Қарым-қатынас», «сөйлеу» ұғымдарының мән-мәнісін ... ... ... ... да ... тіл) ... кең, ол, көбінесе, қоғамдық
ғылымдарда (тарих, социология, этика, педагогика т.б.у жиі ... ... ... ... ғана емес, ол бүкіл адамзатқа ортақ қорамдық құбылыс.
Тіл арқылы әр қоғамның ... ... ... ... ... ұрпақтан
ұрпаққа (ауыз екі – фольклорда, жазба түрде) ... ... ... ... жеке ... ... ... Ол жас балада, ересек, не
қарт адамдарда, әртүрлі мамандық ... сөз ... ... ... ... ... болса да, сойлеу формалары арқылы жүзеге
асып отырады. Пікір алысудың нақтылы мақсаты мен жеке ... ... ... ... көрінеді. Осы айтылғандар тұрғысынан сойлеу
бірнешн түрлерге бөлінеді. Алдымен сыртқы және ішкі сөйлеу болып үлкен ... ... ... ... (бұл ... ең көп және кең ... түрі) және
жазбаша сөйлеу болып, ал аузша сөйлеудін өзі диалог және монолог.
Ауызша сойлеу — ... ... түрі ... оның ... де соның төңірегінс кұрылады.
Ауызша сөйлеудің негізгі бір түрі – диалогтық сөйлеу. ... ... екі ... ... ... ... ... өте қысқа, икемді болып келеді.

Пән: Медицина
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ж.Пиаженің зерттеуелрі баланың сөйлеуі мен ойлауы40 бет
Ойлау мен сөйлеу туралы жалпы түсінік39 бет
Ойлау, сөйлеу және қиялдың өзара байланыс мәселелесі. Ойлаудың классификациясы. Қиялдың түрлері5 бет
Ойлау, сөйлеу, таным процестері8 бет
Сөйлеу мен ойлаудың дамуы және өзара байланысы32 бет
Әрбір жас кезіндегі балалардың ойлау мен сөйлеудің теориялық талдамасы11 бет
Альфред Адлер12 бет
Балада ойын әрекеті және оның түрлері33 бет
Басқару іс-әрекетінің интеллектілі негізі27 бет
Жалпы психология213 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь