Қола дәуіріндегі Қазақстан

Ежелгі егіншілер машығын игеру процесі, жабайы дәндерді, жеміс пен жидектерді жинап-теруден оны өсіруге көшуі сан мыңдаған жылдарға созылды. Ғалымдар мәдени дақылдарды өсіріп жетілдірілген кезең б.з. дейінгі VIII-VII мыңжылдықтар деп шамалайды және ол бәрінен бұрын Кіші Азияның таулы аудандарында пайда болса керек. Б.з. дейінгі VI-V мыңжыл егіншілік әуелі Түркменстанның оңтүстігіне, Копетдаг алқабына жетіп, сосын Орта Азияға тарайды. Қазақстанның таулы және далалы аудандарына қола ғасырында б.з. дейінгі ІІІ мыңжылдық аяғында келеді.
Б.з. дейінгі ІІ мыңжылдықта бірінші ширегі біткен кезде евразия даласында қоланы ойлап шығарады. Ежелгі адамдар жезге қалайыны қосу арқылы металл бұйымдардың беріктігін күшейтеді.
Қоладан ұңғылы балталар мен сүңгілер жасауды үйренеді. Қазақстан жерін мекендеген тайпалар қола ғасырында андроновтық археологиялық мәдениетке жататын жәдігерлер (мекендер, қорымдар, рудниктер, тастағы суреттер) қалдырған.(Ал ескі мола ең әуелі Андроново селосы жанынан – Оңтүстік Сібірдегі Ачинск қаласы іргесінде қазылып табылғандықтан, шартты түрде осылай аталып кеткен). Сол жердегі қазу жұмыстарын 1913 жылы Б.В. Андрианов жүргізген. 1927 жылы археолог М.П. Грязнов осындай қорымды Батыс Қазақстаннан да тауып, андронов мәдениетінің ескерткіштері – шығыста Минусинскіден бастап батыста Оралға дейінгі – орасан зор территорияға тарағанын анықтады. Кейінірек андронов ескерткіштері Қазақстанның түскейінен, Жетісу мен Орта Азиядан да табылды.
Андронов мәдениетін зерттеудегі ең күрделі мәселелердің бірі хронологиямен, уақыт межесін анықтау ісімен байланысты, зерттеушілердің көпшілігі андронов мәдениетінің өмір сүрген
        
        Тақырыбы:  Қола  дәуіріндегі
Қазақстан
Ежелгі егіншілер машығын игеру процесі, жабайы дәндерді, ... ... ... оны ... ... сан ... созылды. Ғалымдар мәдени дақылдарды өсіріп ... б.з. ... VIII-VII ... деп ... және ... бұрын Кіші Азияның таулы аудандарында пайда ... ... ... VI-V ... ... әуелі Түркменстанның оңтүстігіне,
Копетдаг ... ... ... Орта ... ... Қазақстанның
таулы және далалы аудандарына қола ғасырында б.з. ... ... ... ... дейінгі ІІ мыңжылдықта ... ... ... ... ... ... ... шығарады. Ежелгі адамдар жезге
қалайыны қосу ... ... ... ... ... ұңғылы балталар мен ... ... ... ... ... ... қола ... андроновтық
археологиялық ... ... ... (мекендер, қорымдар,
рудниктер, тастағы суреттер) қалдырған.(Ал ескі мола ең ... ... ... – Оңтүстік Сібірдегі Ачинск ... ... ... ... ... ... аталып кеткен). ... қазу ... 1913 жылы Б.В. ... ... ... археолог М.П. Грязнов осындай қорымды ... ... ... андронов мәдениетінің ...... ... ... ... дейінгі – орасан зор ... ... ... ... ескерткіштері Қазақстанның түскейінен,
Жетісу мен Орта Азиядан да ... ... ... ең ... ... бірі
хронологиямен, уақыт межесін ... ... ... көпшілігі андронов мәдениетінің өмір ... үш ... ... ерте қола – б.з. ... ХVIІІ-ХVI ғ.ғ;
орта қола — б.з. дейiнгi ... ғ.ғ.; ... қола — б.з. ... ... басы. Бұл кезеңдср алғашқы ... ... ... ... алакөл, замараев кезеңдерiн көрсетедi деп есептелдi. Бiрақ кейiн
Федоров ескерткiштерi ерте қола уақытына ... орта қола ... ... сөйтiп андронов мәдениетi дамуының сындарлы суретi бұзылды.
Мұның үстіне ... ... ерте және ... ... ... кететінi анықталды. Оның бiрiншi тобы б.з. ... ХV-ХIV ... тобы — ... ғғ. ... Егер ... ... Орталық
Қазақстан мен Оралдан табылса, ендi ... ... ... ... мен ... Орта ... ... Әсiлi,
федоров тайпаларының жан-жаққа тараған кiндiгi Қазақстан болса керек;
оларды бұл ... ... ... ... ... Орталық
Казақстанға олар белгiсiз бiр батыс орталықтан келедi.
Хош, сонымен, алакөл мен федоров тайпалары бiр мезгiлде өмiр ... ... ... ... ... ... типтегi ескерткiштер
пайда болады. Жетiсуда «жетiсу типiндегi», батыста «қожамберды типiндегi»
ескерткiштер ... ... ... ... бұл мәдениетте бір кездерi соның аясында тiршiлiк ... ... ... ... ... варианттары анық көзге түседi,
сол себептi де бiзде бір қатар туыс ... ... ... ... деп айту ... айналған.
Орталық Қазақстанның тайпалары. Андронов қауымдастығы құрамына ... ... ... ... бiрi Орталық Қазақстан болған. Бұл
өңiрден көптеген мекендер, қорымдар, көне рудниктер, құрбандық орындары мен
тастағы ... ... аса ... мен ... аса ескi
қабыр табылып зерттелген. Орталық Қазақстанның андронов мәдениетiне тән
сипаты — оның ... ... ... тас ... құрылыс техникасының жетіле түскендiгi.
Ертедегi Нұра кезеңi — жерлеу салтында ... ... ... ... ... табытқа салып қою рәсiмiмен де жерлеу кездеседi. Көлемi
шағын, үстiне ... ... ... ... тақта тастардан дөңгелек
немесе тiкбұрышты қоршаулар салынған. Қоршау iшiнде не ... ... ... ... ... тақта таспен (циста) көмкерілген
моланың өзi, не тас ... ... ... ... мола үстi ... ... тасталып отырған.
Керамика қатарынан сырты үшбұрыштар мен меадрлар, ... ... ... ... ... ... құмыралар көз тартады.
Ыдыстардың тек жоғары жағы ғана әсемделедi. Дөңгелек қола ... ... ... ... iшiнсн мәйiтпен қатар үй жануарларының сүйектерi
де ...... ... ... ... оның iшiндс шөлейт аудандарды да
игеру кеңiнен жүргiзiледi. Тау-кен жұмыстарының көлемі күрт өседi, оны
көптеген тау ... ... ... ... қиын емес. Бұл кезеннiң
Былқылдақ, Қарасай, Темiр астау, Қарабие, Елшiбек, Беласар сияқты ... ... ... ... ... Андронов қоныстарының көпшілігі таулардан ағатын
дала өзеншелерi мен өзектерi жағаларына орналасқан. ... ... ... тұрғындардың егiнi мен бау-бақшалары болған.
Қоныста қазба жұмысын жүргiзген кезде iшінде тары ... ... ... ... ... Алексеев қонысы құрбанадық
қамбаларында бидайдың құдай жолына берiлген масақтары мен дәндері ... ... ... ... ... ... жүзінен ап-
анық боп басылып қалған дәндер ... ... ... ... ортақ олжалар: дәнүккiштер, ұнға астық түйетiн ... ... ... ... мен тас ... ... тiршiлiгiнде мал өсiру бәрiнен де маңызды рөл атқарған.
Жануарлар iшерге — сүтi мен етiн, киерге — жүнi мен ... ... ... ... —— ... ... Андроновшылардың негiзгi тамағы —
сүт едi. Одан сүзбе мен iрiмшiк жасаған, оны iркiт не сарысу сүзетiн ... ... ... ... Ет өте қат болған, оны мейрамдарда ғана
жеген, құдай жолына құрбандық ... ... ... малы — қой, ... ... ... ... негізiнен тек екi-үш жастағы жас
малды жұмсаған, ал асыл тектi малды ... үшiн ... ... ... мал ... ... ұстауға, оның өнiмдiлiгiн арттыруға
жағдай жасаған.
Ерте және орта қола ... яғни б.з. ... 1 мың ... ... ... болған. Аралас шаруашылықпен шұғылданып,
егiн егiп, мал ... ... үй ... шарусы саналған. Мал өсiрудiң
мұндай түрiнен жайылым тез тозған. Мал шаруашылығының өнімдiлiгiн ... ... оның ... ... үшiн мал ... жаңа ... ... қажет болды. Андроновшыларда бұл мал өсiрудің жайлаулық тәсiлi
(жартылай көшпелi) едi, ... ... мен ... ... ... ... да, ... мен жасөспiрiмдер малмен бiрге күллi
көктем жаз бойына ... ... ... ... күз соңына таман
оралып отырған.
Қазақстанның кен орындарын зерттеу барысында ... сол ... ... үш мың жыл ... өндiрiле бастағанын анықтайды. Қола дәуiрiнде кен
өндiрiп балқыту iсi орасан зор көлемде жүргiзiлген. ... ... 100 мың т. ... Ал Успен руднигiнде 200 мың т. кен өндiрiлген.
Ежелгi кеншiлер кендi тотықтандыру (малахит, ... ... ... ... ол ... жез бен калайы қосындысы күрт көбейген.
Кендi жүлгелердi тауып iске жаратқан, борпас ... ... ... мен ... қолданып өндiрген.
Ал қатты жыныстарға «отпен өндiру» тәсiлiн қолданған, бұл тәсiл
бойынша жүлгенiң шығатын ... ... ... от ... ... қызған
кезде, ол шатынап жарылуы үшiн оған су кұйған, сосын ... ... ... Ал ... бар ... ... салып жоғары шығарған.
Сол сияқты кендi жыныс астын қуалай қазып, сосын үстен төнiп тұрған
рудалы қатпарды ... ... ... ... Ал, ұзын ... үңгiмелер) қазған кезде оған ағаш тiреулердi пайдаланған. Шахта
касындағы су ... ... ... ... жуып, бос қоқыстардан
тазартқан. Уақталған руданы қонысқа әкелiп, арнаулы ... ... ... ... қалдықтары Атасу, Суықбұлақ қоныстарынан, Қанай
ауылының қасынан табылды.
Орта қола ... (б.з. ... ... ғғ.) ыдыс-аяқтар бiркелкi
стандартқа көшiп, жетiле түседi: бұрынғыдан ... әсем ... Олар ... ... ... қолдан жапсыру тәсiлiмен әзiрленген; бұл тәсіл
бойынша әуелi ыдыстың түбi дайындалады да, сосын оған дөңгелектеп ... ... ... жағын орнатады. Ал ендi бүйiр дөңгеленiп ... ... ... ойық ... ... бұл — орта қола кезiндегi андронов
мәдениетiнiң танымал бiр белгiсi, Бұлардың ою-өрнегi ... ... ... ... (iшi ... ... ... Бұрынғы
құмыралардан бiр өзгешелiгi — ою-өрнектер үш жолақ, ... ... ... ... ... тағы бір тәсiлдi атап
өтедi: мұнда әуелi құмыраның өзi жасалады екен дағы ... оған оның ... түбi ... болған.
Кейiнгi қола кезеңнiң ыдыс-аяқтарының бiр ерекшелiгi — олар өте
бүйiрлi және жалпы нобайы ... ... ... ... ... ... ... томпақтау әшекей-бедерлерi болады.
Андроновшылардың құмыра, көзелерiн көркемдеп көрсететiн ... ... бойы ... олардың кейбiр элементтерiн ... ... осы ... ... ... ... ... әдет-ғұрып. Қола дәуiрiнiде қоныстары мен қорымдарын
байыпты зерттеу, дамудың бiр деңгей-дәрежесiнде ... ... ... бақылау және андроновшыларды басқа бiр нақты халықпен, этноспен
салыстырып көру — олардың ... ... ... ... ... жасайды. Орта және кейiнгi қола ... ... ... жәйттер кездеседi. Қорымдардағы қарапайым ... ... 4 м. ... биiктiгi 2,5 м. дейiн жететiн зiлман тұтас тастардан
екi немесе үш қабат қоршауы бар бiрнеше аса үлкен оба не ... ... ... ... ... ... ... м., тереңдiгi 2,3 м, дейiн
жететiн қабырлар болады.
Қола дәуiрi петроглифтерiнiң арасында соғыс ... ... ... ... Қаратау тастарындағы суреттерде соғыс ... 49 ... олар ... да, Ешкi ... де бар. ... көпшiлiгiнде екi
доңғалақты аңшы және соғыс арбалары көрсетiлген. Олардың бәрi бiр ... ... ... алынып, оның екi жағына ... ... ... Оларға жегiлетiн жануарлар — аттар, түйелер сирек ұшырасады.
Ат пен арба жайлы ирандықтар ... ... күн ... ... ... бар. ... жоғарғы құдайлардын бәрi аспанда пырақ жегiлген күймелермен
заулап жүредi — деп ... ... ... ... жер ... де ... ... жегiлген бұқалар, аттар мен ешкiлер
бейнеленедi. Соқа басында адам ... Тегi бұл ... Жаңа ... ... күн ... ... жаңғырып жасару
мейрамына, құнарлылыққа байланысты ... ... Бұл ... ең ... бөлегi — түрен тарту болып табылады.

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Тас және қола дәуіріндегі Қазақстан8 бет
Қола дәуіріндегі металлургия9 бет
Қола дәуіріндегі қазақстан тайпалары22 бет
Қола дәуіріндегі Қазақстаны мекендеген Андронов мәденеті4 бет
Адамзаттың ежелгі тарихының негізгі кезеңдеріне жалпы сипаттама4 бет
Алғашқы адаймның пайда болуы және оның дамуы (дәуірлер)6 бет
Дәндібай-Беғазы мәдениеті7 бет
Ежелгі дәуірдегі Қазақстан5 бет
Мәмлүктер билігі дәуіріндегі Египет (ХІ – ХV ғғ.)40 бет
Тас дәуіріндегі наным-сенімдер29 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь