Құқықтың формалары


1. Құқық формаларының ұғымы
2. Қазақстан Республикасындағы заңдардың түрлері
3. Заңға сәйкес қабылданатын нормативтік құқықтық кесімдердің ұғымы және түрлері
4. Нормативтік құқықтық кесімдердің уақыт, кеңістікте және тұлғалар бойынша қолданылуы
5. Нормативтік құқықтық кесімдерді жүйеге келтіру
6. Қолданылған әдебиеттер тізімі
Мемлекет билік жүргізу барысында қоғамдық қатынастарды реттейтін құқықтық нормаларынан қабылдайды. Құқықтың формасына, (қайнар көздеріне) құқық жасаушылық барысын¬да қабылданған, бекітілген нормативтік құқықтық кесімдер кіреді.
Заң әдебиеттерінде құқықтың қайнар көздерін екі мағынада айқындап, түсінік береді. Біріншісі, материалдық, екіншісі формальдық. Материалдық мағынада алып қарағанда құқықтың қайнар көздері қалыптасқан материалдық жағдайлардың жиынтығынан туындайтын мемлекеттің құқық жасау барысындағы қызметі. Бұл жерде материалдық жағдайлар құқықты тікелей қалыптастырмайды, керісінше, құқықтың қайнар көздері мат¬риалдық мағынада мемлекеттік билік болып қабылданады. Қазіргі уақытта құқықтың қайнар көздерін материалдық мағы¬нада қабылдау, оны мойындау өте сирек кездеседі.
1. ҚР «Нормативтік-құқықтық актілер» туралы заңы. Алматы, 2000.
2. А.Ф.Шебанов. Формы советского права. М., 1968.
3. С. Табанов. Заңды жүйелеудің теориясы, тарихы және тәжірибесі. Алматы, 1996.
4. С.А. Табанов. Салыстырмалы құқықтану негіздері. Алматы, 2003.
5. Законодательная техника. Л., 1965.
6. К.Б. Досалиев. Заң үстемдігі принципінің мемлекеттік билік аясында әрекет ету. Алматы, 2001.
7. С.И.Оспанов. Право-алгебра, закон-формула свободы. Алматы, 1998.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге




Құқықтың формалары

Жоспар:

1. Құқық формаларының ұғымы
2. Қазақстан Республикасындағы заңдардың түрлері
3. Заңға сәйкес қабылданатын нормативтік құқықтық кесімдердің ұғымы және
түрлері
4. Нормативтік құқықтық кесімдердің уақыт, кеңістікте және тұлғалар бойынша
қолданылуы
5. Нормативтік құқықтық кесімдерді жүйеге келтіру
6. Қолданылған әдебиеттер тізімі

1. Құқық формаларының (қайнар көздерінің) ұғымы

Мемлекет билік жүргізу барысында қоғамдық қатынастарды реттейтін
құқықтық нормаларынан қабылдайды. Құқықтың формасына, (қайнар көздеріне)
құқық жасаушылық барысында қабылданған, бекітілген нормативтік құқықтық
кесімдер кіреді.
Заң әдебиеттерінде құқықтың қайнар көздерін екі мағынада айқындап,
түсінік береді. Біріншісі, материалдық, екіншісі формальдық. Материалдық
мағынада алып қарағанда құқықтың қайнар көздері қалыптасқан материалдық
жағдайлардың жиынтығынан туындайтын мемлекеттің құқық жасау барысындағы
қызметі. Бұл жерде материалдық жағдайлар құқықты тікелей қалыптастырмайды,
керісінше, құқықтың қайнар көздері матриалдық мағынада мемлекеттік билік
болып қабылданады. Қазіргі уақытта құқықтың қайнар көздерін материалдық
мағынада қабылдау, оны мойындау өте сирек кездеседі.
Құқықтың қайнар көздерін формальдық мағынада мемлекеттік биліктің мінез-
құлық ережелерін бәріне бірдей екендігін құқық нормалары арқылы бекіту.
Бірақ, қазіргі құқықтық мемлекет құру барысында құқықтың қайнар көздерін
тек қана мемлекеттік-биліктік қызметтің нәтижесінде болатын көрініс
дептанымай, керісінше, әдет-ғұрыптарды мойындау құқықтың жаңа қайнар
көздерін қалыптастыруда. Қазіргі кезде нарықтық қатынастардың Заңдары
құқықтық қатынастардың субъектілері іскерлік қатынастарды орнату сияқты
көріністерді заң талаптары бекітпеген позитивтік әдеттік құқық деп
бағалауға құлшыныс таныту көрінісі байқалады.
Мемлекет және құқық теориясында құқықтың қайнар көздеріне талдау жасап,
баға бергенде ең алдымен халықтың мүддесі қалай заңнан шешімін табады?
Құқық нормалары қалай бекітіледі? - деген сұрақтарға нақтылы
жауап беруі тиіс. Халықтың еркі, тілек-талаптары, қажетті мүдделері
құқықтық нормаға айналу үшін бұл көріністер объективтендірулері тиіс. Оған
дейін тек идея жүзінде болады, құқықтық норма санатына ие емес. Құқықтық
идеяның құкық нормаларына айналуы үшін мемлекеттің ерекше кесімі кажет. Тек
содан кейін ғана идея құкық нормаларына айналады.
Құқықтың формалары (қайнар көздері) деп мемлекеттің қоғамдық
қатынастарды реттеу, қорғау үшін қабылдаған және бекіткен нормативтік
кесімдердің біртұтастықтағы жиынтығын айтады.
Құқықтың қайнар көздеріне тек ғана мемлекеттік органдардың жоққа
шығарылғанға дейін қолданылатын, құқық нормасы бар, бәріне бірдей міндеті
мінез-құлық ережелері, бекітілген нормативтік құкықтық кесімдер жатады. Ал,
құқық негізінде қабылданатын дара кесімдер бір ғана оқиға, сәттерге
пайдаланылады. Мысалы, Қазақстан Республикасының Білім туралы Заңының
негізінде тест тапсырудың нәтижесінде талапкерді студенттер қатарына енгізу
туралы бұйрық.
Қазақстан Республикасының 1998 жылғы наурыздың 24-інде қабылданған
Нормативтік кұқықтық актілер туралы Заң мемлекетте қабылданатын
нормативтік құқықтық актілерді екі түрге бөліп қарайды:
1. Негізгі.
2. Туынды.
Негізгісіне мыналар жатады:
1. Конституция, конституциялық заңдар, кодекстер, заңдар.
2. Қазақстан Республикасы Президентінің Конституциялық күші бар, заң күші
бар және өзге де нормативтік құқықтық Жарлықтары.
3. Қазақстан Республикасы Парламенті мен оның палаталарының нормативтік
қаулылары.
4. Қазақстан Республикасы Үкіметінің нормативтік қаулылары.
5. Қазақстан Республикасы Конституциялық Кеңесінің, Жоғарғы Сотының және
Қазақстан Республикасы Орталык сайлау комиссиясының нормативтік қаулылары.
6. Қазақстан Республикасының министрлері мен өзге де орталық мемлекеттік
органдар басшыларының нормативтік бұйрықтары.
7. Мемлекеттік комитетттердің нормативтік қаулылары.
8. Мәслихаттар мен әкімдіктердің нормативтік құқықтық шешімдері.
Туынды түрлері мынандай тізімді қамтиды:
1. Регламент - қандай да бір мемлекеттік орган мен оның құрылымдық
бөлімшелері қызметінің ішкі тәртібін реттейтін нормативтік құқықтық кесім.
2. Ереже — қандай да бір мемлекеттік органның немесе оның құрылымдық
бөлімшесінің мәртебесі мен өкілеттігін белгілейтін нормативтік құқықтық
кесім.
3. Қағида — қандайда бір қызмет түрін ұйымдастыру және жүзеге асыру
4. Нұсқаулық - заңдардың қоғамдық қатынастардың кандай да бір саласында
қолданылуын егжей-тегжейлі көрсететін нормативтік кұқықтық кесім.

2. Қазақстан республикасындағы заңдардың түрлері
Ғылыми негізінде таддау жасап қарасақ Қазақстан Республикасында заңның
10 түрі бар екені айқындалды.
1. Конституция — мемлекеттің құқықтық жүйесінде ең жоғарғы күші бар,
референдум арқылы немесе парламентте қабылданатын құрылтайлық дәрежеге ие
негізгі заңы.
Конституцияға мынандай ерекшеліктер тән:
а) Конституция — тікелей қолданылатын құжат. Барлық мемлекеттік
органдар мен азаматтар Конституциялық нормаларды қоғамдық қатынастарды
реттеуде пайдаланады.
б) Конституцияның ең жоғары күші бар, мемлекетте қабылданатын барлық
нормативтік құқықтық кесімдер соған сәйкес қабылданады және қайшы болған
жағдайда Конституция іс жүзіне асырылуы тиіс.
в) Конституция мемлекеттегі конституциялық құрылым, адам құқықтары мен
бостандықтары, биліктің тармақ жүйелері сияқты ең негізгі қоғамдық
қатынастарды реттейді.
2. Қазақстан Республикасының Конституциялық заңдары — Конституцияда
белгіленген, маңызды қоғамдық қатынастарды реттеу үшін қабылданған заңдар.
Конституциялық заңдарды қабылдау. Негізгі заңның 62-бабының 4-тармағы, 53-
баптың 1-тармағы, 9-бап, 49-баптың 4-тармағы, 64-баптың 4-тармағы, 71-
баптың 6-гармағы, 75-баптың 4-тармағы, 92-баптың 1-тармағында
көрсетілген.
3. Қазақстан Республикасы Парламентінің заңдары — Конституция сатысынан
кейін ең жоғары күші бар, ең маңызды қоғамдық қатынастарды реттеу
мақсатында қабылданған акт. (62-баптың 1-тармағы)
4. Қазақстан Республикасы Парламентінің Конституцияға өзгертулер мен
толықтырулар енгізетін заңдары. (53-бап, 1-тармақ, 91-бап, 1-тармақ)
5. Қазақстан Республикасы Парламентінің Конституциялық заңдарға
өзгертулер мен толықтырулар енгізетін заңдары. (53-
бап, 1 -тармақ).
6. Республикалық референдумда қабылданған заңдар (1-баптың 2-тармағы, 3
баптың 2-тармағы, 91 баптың 1-тармағы).
7. Қазақстан Республикасы Президентінің Заңдары (53-баптың 4-тармағы,
45-баптың 2-тармағы).
8. Қазақстан Республикасы Президентінің Конституциялық заң күші бар
жарлықтары.
9. Қазақстан Республикасы Президентінің заң күші бар жарлықтары (45-
баптың 2-тармағы, 61-баптын 2-тармағы).
10. Үкімет заңдары. (61-баптың, 7-тармағы).

3. Заңға сәйкес қабылданатын нормативтік құқықтық кесімдердің ұғымы және
түрлері
Қазақстан Республикасының Нормативтік құқықтык актілер туралы Заңда
қабылданатын актілердің сатылары нақ-тылы көрсетілген. Теорияда заңға
сәйкес қабылданатын актілер деп Заңдарды орындау және іс жүзіне асыру үшін
мемлекеттік және жергілікті органдардың шығарған кесімдерін айтады.
Дүниежүзілік тәжірибеде бұл процесс заңнаманың делегациялануы
(делегированность законодательства) деп аталады.
Заңға сәйкес қабылданатын нормативтік құқықтық кесімдерді қабылдау
мынандай жағдайларға байланысты:
1. Заң қоғамдық қатынастардың барлық салаларын, субъектілердің
мінез-құлықтарын толыққанды дәрежеде реттеп, қамти алмайды. Заңда
негізінде жалпы талаптар мен нормалар бекітіледі.
2. Заңға сәйкес қабылданатын нормативтік құқықтық кесімдер заңмен жоққа
шығарылады, ал мемлекеттік басқару органдарының кесімдері заңның қолдану
күшін тоқтата алмайды.
3. Заңның ең жоғарғы күші бар, заңға сәйкес қабылданған кесімдер тек
қана заңның негізінде және оны ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Басқарудың ұйымдастыру – құқықтың формалары
Құқықтың түрлері
Құқықтың нысаны
Құқықтың түсінігі
Қылмыстық құқықтың түсінігі. .Қылмыстық құқықтың принциптері(қағидалары)
Экологиялық құқықтың тарихы. Экологиялық құқықтың қайнар көздері
Оқу формалары
Құқықтың қоғам өмiрiндегi ролi
Кредит формалары
Азаматтық құқықтың бастаулары
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь