Табиғи-ресурсты потенциал


Табиғи ресурстар деп материалды өндірістің барлық сұраныстарын (минералдық, жерлік, ормандық, сулылық ресурстар) қанағаттандырута қодданылатын барлык табиғи байлықты айтамыз. Табиги ресурстармен қатар табиғи жағдайларды да қарастырады. Олардың табиғи рссурстардан айырмашылығы, олар адамның өмірі мен іс-әрскетіне әсер етеді.
Қазіргі заму жагдайыңда табигат барлық рссурстардың кені - өндірістік ( өнеркәсіпгік шикізат пен энергия), ауыл-шаруашылык, денсаулықтық және рекреациондық, эстетикалық және ғылымдық, аймақтық және экологиялық -ретінде қарастырылады.
Адамның шаруашылық іс-әрекетіне қолданылатын жср мен оған жақын космос аймағы табиги-ресурсты потеициал деп аталады.

Пән: География
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге




Табиғи-ресурсты потенциал. Әлемдегі табиғи ресурстардың аймақтық
біркелкісіз орналасуы
Табиғи ресурстар деп материалды өндірістің барлық сұраныстарын
(минералдық, жерлік, ормандық, сулылық ресурстар) қанағаттандырута
қодданылатын барлык табиғи байлықты айтамыз. Табиги ресурстармен қатар
табиғи жағдайларды да қарастырады. Олардың табиғи рссурстардан
айырмашылығы, олар адамның өмірі мен іс-әрскетіне әсер етеді.
Қазіргі заму жагдайыңда табигат барлық рссурстардың кені - өндірістік
( өнеркәсіпгік шикізат пен энергия), ауыл-шаруашылык, денсаулықтық және
рекреациондық, эстетикалық және ғылымдық, аймақтық және экологиялық
-ретінде қарастырылады.
Адамның шаруашылық іс-әрекетіне қолданылатын жср мен оған жақын космос
аймағы табиги-ресурсты потеициал деп аталады. Көп елдерде, солардың ішінде
Ресейде де, табиғи ресурстардың, олардың экономикалық жөне экологикалық
багасы туралы деректер жинағы - табиғи ресурсгардыц кадастры жүргізіледі.
Бұл деректер табиғат ресурстардың орналасуларының аймақтық біркелкісіздігін
көрсетеді. Бүл біркелкісіздік жер, су, энергетикалық пен минералды сияқты
негізгі ресурстардың орналасуынан жақсы көрінеді.
Жер ресурсы. 1980 жыл аэрокосмостық дерскгер бойынша шаруашылыққа
колданылмагаи жер көлемі бағаланды. Бундай өңделмеген жсрлер 38 млн.км2-ді
ғана қүрайды екен, немесе құрылықтың 28%-ті. Барлық егінді жерлердің
жартысы толық арзыганша егін егугеқолдапылады. Егістік жердердің көлемі
қалалардыц есуі, жолдар мен өндірістік қүрылыстардың салынуымен
қысқаруда. Егісті аймақтарға қүрғақшылықтың әсерінен шөлдену процесі де
үлкен зиянкестік жасауда. Шөдцену қаупі Жердің шамамен 30 млн.км2 аймағына
(19%) қауіп тудыруда.
Жаңа территорияларды меңгеру негһінен олардың адамның түрақты түруына
(өмір сүруіне) ьщгайлылығымен байланысты. Европалық стандарт бойынша жыддық
орташа тсмпературасы -2°С жогары және теңіз деңгейінен 2000 м-ден төмен
аймақтар қолайлы деп есептеледі.
Су ресурстары. Планетамыздагы негізгі тірішілік иелері таза суды керек
қылады. Таза ауыз сулар да жер бетінде әр келкі орналаскан. Қүрылықтың әр
аудандарындағы орташа жылдык жауын-шашын көлемі 0-ден 12500мм-ге дейін
малшерде. Судың булануы да әр килы — 150-ден 4000 мм. Қүргақ жерлердің 63%-
тін теріс су балансы бар аймақтар алып жатыр, бүл жерлерде булану арқылы
кететін су мөлшері түсетін жауын-шашын көлемінен көп. Орталық Азия
мемлекетгеріндегі су проблемалары ғалаедық масштабқа айналып отыр.
Эпергетикалық ресурстар. Мүнай, газ, көмір — орны кайтадан голмашын
рссурстарга жатады. Олардың орналасуы да оркелкі. Бүкіл әлемдегі көмір мен
газдың 13 бөлігі және мүнайдың 20% Ресейде жатыр. Мүнайдың 35% және газдың
17% Орта Шыгыста. Мүнай, газ, көмірдің көп шамасы Солтүстік Америкада да
бар. Осы үш аймақта барлық барланган қазба отыңдардың 70%-ті орналасқан.
Минералды ресурстар. Экоиомикаға қажетгі маңызды минерадды ресурсқа
темір рудасын жатқызамыз. Бұкіл әлемде казір 1 млрд. т. темір рудасы
өндіріледі. Бүл руданы ең көп өндіретін мемлекетгер - Қытай, Бразилия,
Австралия және Ресей. Баска металдар геохимиялық сирек материаддарға
латады.
И.Ф.Реймерстің болжамы бойынша калий түздары, тас көмір мен фосфаттар
2100 ж., марганец рудасы - 2090 ж., бокситтер, никель — 2040 ж., мыс,
молибден, табиги газ.— 2020-2030 ж., кобальт, қорғасын, сынап, қалайы -
2010-2015 жылдары таусылуы мүмкін.
Кейбір еңдер мен аймақтар үшін бүл мерзімдер аздап өзгешелеу болуы
мүмкін. Мысалы, марганец рудасының әлемдік қорының 75%-ті Украина мен
Грузияда жинақталған.
Табигатты орынды пайдаланудың экономикалық припцинтсрі
Табиги ортаны зиянды қалдықтармен ластау, табиги ресурстарды тауысу
және табиғагга экологиялык байланы-стардың бүзылу қаупі қогам мен табиги
ортаның езара әрекетгілігінщ табиғатгы қоргау деп аталатын нысанын ту-
дырды. Бүл нысан - адамның қоршаган ортадагы бүзу-бүлдіру әрекетгілігіне
қарсы жауап қату болып табылады. Пайдаланудан айырмасы, бүл қогамдық және
мемлекеттік әрекеттіліктің табиги ресурстарды сақтау мен қайта өндіруге
бағытгалған саналы нысаны.
Табиғатгы қорғау идеясы XIX гасырда-ақ пайда болып, табигат мүраларын,
оның ескіден қалған жүрнақтары мен көрнекті объекгілерін адамзаттың
булдіруінен, залал келтіруі-нен корғау ретіңде қарастырылды.
Біртіндеп табиги ортаны кертартиа қорғау вдеясы табиғатты қорғау
әрекетінің басқа нысаңцарына өтті. Қогам мен табиғатгың өзара
әрекеттестігінің екінші нысаны бола отырып, табигатты қорғау табиғи
ортаны түтыну мен пайдаланудың өсу шамасына қарай пайда болып Орине,
егер табиғатқа ешкім де, ешнәрсе де алып бүлшшілік әкелмесе оны
қорғау қажеттілігі коймайды. Қоргау табиғи ортаны бүлдіру жүретін,
табиғатты гүтыну туындап, дамитын жерде пайда болыи, жетіледі
Табиғатгы қоргау мемлекетгің табигатты қорғау
орекетгілігінщ нысаны ретінде, оның функциясы решідс ондірістік
күштердің өсуінің, өндірістік ауқымдардын артуының табиги ортаның
үстінен экономикалық қысымның күшею шамасы бойынша дамып,
жетіледі деп тарихи гүжырымдалды.
XX гасырда табиги ортаны консервативтік қорғаумен қатар қоршаган
ортаны қоргаудың табиги ресурстарды орынды пайдалануы деген ат алған екінші
нысаны дамиды. "Орынды" үғымына экономикалық қана емес, экологиялық деген
мән де саяды. Басқаша айгқанда, орынды - бүл табиги шикіза-ггардың, табиги
ресурстардың қайнар көздерін қоршаған ортаны қоргаудың талаптарын санатқа
ала отырып, үнемді, қүнтпен пайдалану. Совдықтан табиғи ресурстарды қүнтты,
үпсмді, тиімді пайдалану қоршаған ортаның жай-күйіне терең теріс ізін
қалдырса, оны орьшды деп санауға болмайды.
XX гасыр ортасында (1950-1960 жыддары) табиги рссурстарды орынды
пайдалану мәселесі табигатгы қорғау нысаны ретінде адамды қоршаган ортавы
корғау, сауықтыру мәселесіне айналады. Қорғаудың тікелей обьекгілері табиги
объекгілер мен олардың ресурстары болған алдыңғы ны-сандардан айырмасы,
мүнда қоршаған табиги ортаны қорғау тікелей қоргау объектісі ретіңде
адамды, онып өмірін, оныц ченсаулыгын, оныц тектік болашагын алға шығарады.
Біртіндеп бүл қорганыс нысаны басты, әрі айқындаушыға айналады.
Адамның денсаулыш мен жақсы түрмыс халі қоршаған ортаның табиғи
ресурстарды пайдалану үрдісінде өзгерушен байланысты. Сондықтан қазіргі
нормативтік қүжаттарда табигатты пайдалану мен табигатты қоргаудың бірлігі
Пайқалады, ягни тіпті олардың атгарының өзінде "габигатты коргау және
табиги ресурстарды орынды пайдалану" туралы айтылады.
Табиғатгы орынды пайдалану — бүл шаруашылықты жүргізудің оның
энергетикалық және шикізаттық сарқылмастығына адамга биологиялық түр және
саналы әлеуметгік тіршілік иесі ретінде қажетті мекендеу орта-ларының
параметрлеріи сактаумен үйлесімділікте қол жеткізілетін жүйесі.
Қоршаған ортаның өзгеруі зиянды затгарды шығарумен және төгумен ғана
емес, физикалық факгорлардың режи-мдерінің, әсіресе, өндіріс жағдайларында
және ландша-фттардың багытгы қайта түзілуінде өзгерулерімен байланысты
(қалаларды, өнеркәсіптік кешеңцерді, ашық кенілггерді, су қоймаларын салу,
ормаңцарды кесу т.б.). Осының нәтижесінен көлемді аумақтарда климаттык
озгерістер, топырак эрозиясы, "жасанды" жер сілкіністері, "қолдан жасалган"
шөлдер пайда болады. Қоршаган ортаныц сапасының жергілікті өзгерістері
галамдыққа айналып, дагдарысты экол-огиялық жағдай күйін тудыруы мүмкін.
Біз табигатгы пайдалана отырып, сол уақытта оның сапасын өзіміз және
келешек үрпагымыз үшіл сақтай аламыз ба? Бүл сауалдың нақты оң ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Биоэлектрлік потенциал
Рекреациялық ресурсты зерттеу
Электродты потенциал құбылысы
Бірөлшемді тікбұрышты потенциал шұңқырдағы бөлшек
Табиғат және табиғи ресурстар
Қазақстанның инновациялық потенциал активизация (белсенділік) механизмдері
Табиғи байлықты бағалау әдістері
Табиғи ресурстарды ұтымды пайдалану
Табиғи талшықтар
Табиғи қорлар
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь