Мұхиттар

Дүниежүзілік мұхиттың жалпы ауданы - 361 млн км,Мұхит суының басты қасиеті-температурасы мен тұздылығы.Терендеген сайын мұхит суының
температурасы төмендей түседі: 3000-4000 м,аралығында +2°-0°.
Дүниежүзілік мұхит суының құрамы: суда еритін тұздар, газдар, органикалык және ерімейтін т.б. заттар.1 литр мұхит суындағы тұздың мөлшері судың тұздылығы деп аталады. Ол промилле арқылы өлшенеді.
Мұхит суының орташа тұздылығы-35 0/о.Дүниежүзілік мұхиттағы ең жоғарғы тұздылық. Қызыл теңізде, 41"/ю.Мұхит суынын беткі температурасы полюстерге қарай төмендей түседі.Дүниежүзілік мұхит мұздықтары бір жылдық, көп жылдык, қалкыма (айсберг)
больш бөлінеді.
        
        МҰХИТТАР
Дүниежүзілік мұхит
Дүниежүзілік мұхиттың жалпы ауданы - 361 млн км,Мұхит суының басты
қасиеті-температурасы мен ... ... ... ... ... түседі: 3000-4000 м,аралығында +2°-0°.
Дүниежүзілік мұхит ... ... суда ... ... ... және ... т.б. заттар.1 литр мұхит суындағы тұздың
мөлшері судың тұздылығы деп аталады. Ол промилле арқылы ... ... ... ... ... ... ең
жоғарғы тұздылық. Қызыл ... ... ... ... ... ... төмендей түседі.Дүниежүзілік ... бір ... көп ... ... ... ... пен ... арасындагы өзара байланыс - муссондар болып
табылады.Мұхиттың белгілі бір ... ашып ... зор ... суды - ... деп ... Су ... экваторлық, тропиктік, қоңыржай,
полярлық болып ... ... пен ... ... жылу мен ... беткі ағыстар пайда болады.
Мұхиттык ағыстар: Солтүстік пассат ағысы, Гольфетрим,-Солтүстік Атлант
ағысы, Канар суық ағысы. Бразилия ағысы, Батыс желдер ... ... ... тіршілік
Мұхиттағы тіршілік аймақтарына судың беткі қабаты мен оны құрайтын су
массасы және ... түбі ... ... ... географиялық ендікке
байланысты таралады.
Табиғаты
Мұхиттық аралдардың көбі ... және ... ... ... ... ең ...... аралдары.Жаңа Зеландия -
геосинклинальдық арал.Жана Гвинея, Жаңа ... - ... ... ауа ... жыл бойы ... ... бір
қалыпты түседі. Тропиктерінде тайфундар соғады.Аралда жыртқыштар мен улы
жыландар кездеспейді.Аралдар тобы - ... ... ... ... маржан рифтері.
Өсімдіктері: саго, пандан, какос пальмасы, казуарина, эвкалипт,
акация.
Жануарлары: кенгурулар ... ... ... ... ехидна,
қазуар, какаду, кесірткелер, жұмсак кұстары, тасбақалар.
Халқы мен елдері
Мұхит аралдарын қоныстанған халықтар негізінен оңтүстік Шығыс ... ... ... мен ... ... ... мен оған таяу аралдарда папуастар тұрады.Жаңа Зеландияда -
маори халкы тұрады.
Тынық мұхит
Географиялық ... ... - ... ... ең ... ең ежелгі мұхит. Негізі Батыс
жарты шарда, экватордың екі жағында орналасқан.Ауданы - 178,6 ... ... ... - 19 мың. км-ге жетеді.Солтүстіктен ... - 16 мын ... ... 710 млн ... ... жері - ... (Тынық мұхитында 10 мыңнан астам Арал бар.
Мұхиттағы орташа терендік 4 мың метрге жуық.Орташа температурасы +19°
С.
Зерттелуі.
1519-1522 ж.ж. Ф. Магеллан мен С. ... ... ... ашты.
1648 ж. Семен Дежнев XVII г. А. Тасман мен Д. Кук ХІХг. "Витязь",
"Челенджер" ... ... ... ... мәліметтер.
1943 ж. Жак Ив Кусто зерттеулері.
Жер бедері
Тынық мұхит тақтасында орналасқан ... ... ... арал
доғалары кездеседі: "Отты шенбер" - аралдар доғасы. ... ... ... ... мұхит су асты жотасы орналасқан.Тынық мұхиттағы ен
үлкен жанартаулар тобы - Гавай аралдары.
Климаты
Тынық мұхит полярлық белдеуден басқаларынын ... ... ... ... ... келеді. Орталық бөлігінде пассаттар, батыс
бөлігінде мусссондар соғады. Мұхиттың батыс бөлігінде ... ... ...... (күшті жел) соғады. Су бетінің жылдық орташа
температурасы: -1° - тан +29" С, ... ... +19° С. ... ... ... ... 2000 ... мен жануарлар дүниесі
Мұхиттағы тіршілік дүниесінін басқалардан айырмашылығы - өте ... алып ... көп ... ... ... ... ... семсерқұйрык, теңіз мысығы, теңіз кұндызы, теңіз қабыланы, ірі
жыртқыш балықтар, ұшкыш ... ... ... тридакна, кашалот т.б.
Аустралия жағалауындағы қайрандарда ірі маржандык рифтер кездеседі.
Өсімдіктерінен балдырлар мен теңіз орамжапырақтары және т. б. /
Атлант мухиты
Атлант ... көп ... ... ... ... Америка,
Еуропа, Африка, Антарктида жағалауларымси шектеледі, ... ... ... ... ... ... ал ... тарылады. Ауданы бойынша тынық мұхиттан кейінгі ... ... ... оның ... ... ... бұғаздармен көп
тілімденген. Материкке жақын мұхитта аралдар ішкі және шеткі теңіздер ... ... ... ... ... ... ... Орта-Атлант тау жотасы созылған, онын үстіңгі
бөлігінде 30-дан 6 км-ге дейін маржан аңғарлары ... Екі ... ... ... ... мұнай. газ, фосфориттер. қалайы,
алмаз, темір марганецті концентрациялар және т.б.Мұхит ... ... ... орналасқан. Басым бөлігі 40!С және 42°С арасында,
субтропикалық, тропикалық, ... және ... ... ... ... тән.
Аса қатаң климат - мұхиттың ... ... ... ... ... ... ... ендікте - батыс желдері
соғады.
Атлант мұхитының солтүстіктен оңтүстікке қарай созылуы ендікке
қарағанда, ... бойы су ... тән. ... ... ... ... жылы сулар басқа мұхиттарға қарағанда, бір ендіктен екіншіге белсенді
ауысады. Атлант мұхитында 2 ... ... су ... ... қарағанда мұхиттың солтүстік
жартысы жылырақ, температурадағы айырмашылық + 6°С-ге барады. Тынық мұхитқа
қарағанда су ... ... ... біршама төмен (+16,5°С) салқындау
жерін мұзды мұхит және ... суы мен ... ... ... 37,5%-ға дейін,яғни, ылғалдық салыстырмалы мөлшері көрші
материкке кетеді де жылына орташа жауын-шашын мөлшері-790 мм; булану жылына-
1040мм. ... көп ... ... ... ... белдеудегі
жағалауларда,
субполярлық шығанақтар мен теңіздерде ... ... ... - онда ... мен ... ... ... көп, олардың көбі
солтүстік мұзды мұхиттан және Антартктида жағалауынан бөлінеді.
Геологиялық жағынан мұхит жас. Организмдердің таралуына су мен ... ... әсер ... ... жылы ... ... ... ендіктегі
көптеген организмдер қосылады. Атлант мұхиты аудан бірлігінле ең өнімді,
бірақ онын кейбір аудандарында ... ... ... ... ... Оңтүстік жарты шарда орналасқан және де толығымен шығыста,
Африка, Еуразия, Аустралия, ... ... ... Жағалау
сызығы аз тілімденген. Мұхитта 8 теңіз, үлкен шығанақтар бар. Аралдар аз.
Ірі аралдар ... ... ... ... ... шамамен 5700м, ... ... Жер ... түбі ... және ... Су ... орта — Үнді жота жүйесі анықталады, оған көлденең бұзылымдар,
рифтілер жер сілкіну және су асты ... тән. Тау ... ... ... ... ... аз дамыған.Пайдалы қазбалар: мұнай,
табиғи газ, темір «арганикты конкреция, қалайы кені, алтын, росфорит.
Мұхиттың көп бөлігі ... ... және ... ... ... ... ... — солтүстік бөлігіндегі муссондар
қалдыққа әсер етеді. Оңтүстіктен 10°С қарай онтүстік ... ... ... ... ... ... ... желдер соғады. экваторлык
белдеуде жылдық жауын-шашын мөлшері 3000 мм-ге дейін жетеді. ... ... ... Парсы шығанағында жауын-шашын мөлшері аз.Солтүстік
бөліктегі ағынның қалыптасуына ... ... яғни ... өзгеруіне жиі
ауысапалы муссондар әсер етеді. Оңтүстік бөлікте - ... ... ... негізінде су ағыны болып отыр. (Оңтүстік пассат, Мадагаскар, Батыс ... ... ... ... -17°С, бұл оның антарктикалық
суымен бұзылуын білдіреді. ... ... ең ... ... ... ... температурасы +3"С-ден + 4'С-ге дейін ... ... ... ... ... судың температурасы
төмендейді. Су бетінің тұздылығы жоғары, әсіресе Қызыл теңізде - 42 %.
Балық ... бай және ... ... анчоус, скумбрия,
тунен,ютотеневые, ак ... ... кит ... ... ... дүниесі
Маржан рифтері және шельефтермен бай. Шаян ... өте ... ... және т.б.).
Солтүстік Мұзды мұхит
Солтүстік Мұзды мұхит - жердегі мұхиттардын ең кішісі. Мұхит Африканың
орталығында орналасқан, ... ... ... қоршаған, бұл оның табиғат
ерекшелігін білдіреді. Жағалау сызығы көп тілімденген. ... 9 ... ... ... ... ... ен ... - Ақ Теніз. Аралдар мен архипелагтар
көп..
Басқа мұхиттармен салыстырғанда Солтүстік Мұзды мұхит онша ... ... ... Ім, ... - 5449м. ... 1 ... шельеф
алып жатыр. Мұхит қалаты ... ... және ... су асты
жоталардан тұрады.Пайдалы қазбалар: мұнай, газ, ... және ... ... ... мен ауа массаларынан қалыптасқан. Орташа ауа
температурь ... - ... ... ... ... шамамен 0»С. Жауын -
шашын 100-200мм.Атлантиканың солтүстігінен Солтүстік Атлант ағысының ... ... ... ... бұғазының суы мұхитта кері бағытта шығыстан батысқа
қарай жылжиды, Трансарктикалық ағын кұрайды.Үлкен өзен ... ... ... ... эсер ... Су ... температурасы төмен, көп
бөлігінің температурасы тұздылығындағы ... ... ... ... аудаңдарда +5° +8°С. Жыл көлемінде аз жамылғысы сакталады.
Жаздағы еруге қарағанда, қыста мұздар көп ... ал ... ... ... мұхитына кетеді. Жазда теңіздер белгілі бір мөлшерде ... ... ... суық сулы ... ... құрайды.
Өзен сағасына жақын балдырлар, зоо және ... көп. ... ... ... ... және т.б.) суткоректілерден тюлень,
белуха, аю ... ... ... ... суы үздіксіз қозғалыста болады. Оны қозғалысқа
келтіретін құбылыс -жел. ... ... су ... ... ... ... ... жалы және етегі болады. Етегінен жалға дейінгі қашықтык
толқын биіктігі деп аталады. Орташа толқыннын ... 4 ... ... 6-7 м-ге ... Ең ... ... ... 10-15 м биіктікке жетеді.
Толқыннын күші 9 ... ... ... Жер ... ішкі ... әсерінен (жер сілкіну, жанартау
атқылау) туатын толқындарды цунами деп атайды.Ашық мұхиттардағы цунамидің
орташа биіктігі 1-2 ... ... Ең ... ... ... 20-30 м ... Сұрапыл дауыл түрінде соғатын жел.
Мұхит ағыстары
Мұхиттағы су массаларының тұрақты түрде бір ... ... ... деп ... әсер ... ... - жел. ... Гольфетрим
ағысы, Солтүстік Атлант ағысы, Лабрадор ағысы.
Мұхит ағысы материк жағалауының климат қалыптасуына әсер етеді. Олар
жылы және суық ауа ... ... ... ... мен ... тірі ... өте бай. Мұхит
суында 150 мыңнан астам жануар түрі мен 10 ... ... ... райы деп ... ... ... ... бір
уақыттағы, белгілі бір жердегі, белгілі бір ... ... ... ... ... ... - ауа ... негізгі .
элементтері. Күйіне қарай тропосферада жел, бұлт, қылау, қырау, қар, бұршақ
пайда болып, жауын-шашын түседі.Жер ... ауа ... ... ауа ... сәулесі аз түсетіндіктен, полярлық аймақта күн қатты салқындайды,
ал ауа экватор мен тропиктер маңында ... ... ... ... ... да, ... ... кұрғақ болады.Тропосфераның осындай қасиеті
жөніндегі ... ... ... бөліктерін ауа массалары деп атайды.
Әрбір жарты шар ... ... 4 ... ауа ... ... осы ... ауа массаларының ... ... ... ... ... - ең кіші ... ... көруге болады. Жылдың әр
мезгілінде күн ... не ... ... ... не ... ... шарға
көбірек түседі.Маусым - солтүстік жарты шарда ең көп ... ... ... күн ұзаруы тоқтап, бірте-бірте қысқарып, тоқырайды. 22 маусым - жазғы
күн тоқырауы. Сол кезде күн 23,5° с.е-тегі параллельден ... ал ... ... ... ... ... ... күн батпайды, полярлық
күн болады. Ал онтүстік шарда, керісінше, 66,5° солтүстіктен ... ... күн ... - ... түн ... ... күн мен түннін
ұзақтығы поляр шеңберінде 1 ... ал ... ... жылға дейін
созылады.23 қыркүйекте күн экваторда тас ... ... ... ... ... наурызда күн мен түн тенеледі. Бұл ... күн ... ... және ... ... ... күн жылуы мен жарығы тең
бөлінеді.23 ... 22 ... ... ... ... күннід тарауы, ал солтүстік жарты шарда күннің ... Бұл ... күн ... деп ... түбіндегі таулар мен жазықтар
Барлық мұхиттарда мұхит ортасы жоталары деп аталатын су асты таулары
бар. ... ... ... ... ... ... ... Елена,
Тристан-да-Кунья аралдары осындай жоталардың үстінде жетады.
Мұхит түбінін ең үлкен бөлігі казаншұнкырларға тиеді. Қазаншұнкырлар-
дын ... ... ... ... және бетін шөгінді жыныстар ... ... Үнді ... ... ... Тынық мүхитындағы Солтүстік-
Батыс казаншұңқыры.
Мұхит жазықтарына материктік қайраң да жатады. Қайраң ... ... ... ... ... кайраңнан мұхит түбіне ауысатын
бөлігін матертіктік беткей дейді.Мұхиттардың ... ... доға ... ... ұзын және ... ... шұңғымалар (науалар)
деп аталады. Мысалы, ... ... ... ... ... ... қозғалысына: ағыстар, толқындар, су айналымдары
жатады. Мұхит суы әр жағдайда, әр уақытта ... ... ... ... Оған себеп - жел және климат. Толқындағы су
көлденең бағытта ешбір араласпастан ... ... ... ... тік, яғни тербелмелі қозғалысы. Су түбіндегі жанартаулардың
атқылауынан ... ... ... ... ... ұшақтың
жылдамдығына тең. Сондықтан ол мұхиттағы кемелерді жағаға лақты-
рып жібере алады. Ағыстардың екі түрі бар: жылы ағыс және суық
ағыс. ... ... ... ... түбектер, шығанақтар, теңіздер,
бұғаздар жатады. Дүниежүзілік мұхит бөлігінің ішіндегі ең үлкен арал ... ... ... ... аралдар тобы көп, оларды ерекшелігіне
байланысты ... ... ... деп ... Одан басқа
маржандық аралдар да бар. Дүниежүзіндегі ең үлкен теңіз -Саргасс теңізі.
Оның бетін ... ... ... ... ... ... ... Дүниежүзіндегі ең лас теңіз - Жерорта теңізі. Теңізде ... ... ... пен ... ... көп ... Оның себебі мүхит пен
теңізге төгілген жанармай мен мазут. ... ең ... ... ... Онда ... ... мөлшері 15 мм. ғана, аса құрғақ аптапты
түбек. Жер шарындағы теңіз деңгейінен ең төмен орналасқан теңіз - Өлі ... осы ... ... ... ... температурасы, тұздылығы, химиялық құрамы
жатады. Мұхит суының химиялық құрамы: хлор 88,7%, сульфат 10,8%, карбонат
0,3%, ... ... 0,2%. ... ... ... газдар да кездеседі.
Мұхиттар мен ... суы ... Ең ... ... - Үнді ... ең тұзды
теңіз - Қызыл теңіз. Оның түздылығы 37,7%о, ... ... ... ... су аз ... ... ... дүниежүзіндегі мүхиттар мен
теңіздерді кептіргенде жерде қалған түздардан биіктігі 240 метр, ... ... ... ... жасап, оны экватордың бойымен бір ... ... ... болатынын дәлелдеген. Жалпы мүхит суының температурасы 17,5°
С. Әкватор маңында температура 28-30° С ... ... ... -1,8° С
қүрайды. Мүхит суы - 2°С температурада қатады.
Тірі организмдер бүкіл мүхит қабатында тіршілік етеді. ... ...... ... ... ... бөлінеді. Өсімдік
дүниесінің 15 мың түрі бар. Негізінен, олар фитопланктон жөне ... ... ... 150 мыңға жуық түрі бар. Оның ... - 60 мың, ... - 20 мың, ... - 17 ... - 15 мың, ішек ... -9 мыңға жуық түрі мекендейді.
Сүтқоректілерден кит ... мен ... ... ... саны
экваторлық аймақтан полюстер-ге жөне тереңдікке қарай кемиді. Мұхиттарды
мекендейтін кейбір жануарлар мен өсімдік түрлері азайып ... ... ... ... ... ... ... және қорғау жұмыстары дұрыс жолға
қойылуы бүгінгі күннің үлкен мәселесі болып отыр.
Теңіздер мен ... ... ... ... тараған. Мұхит
қайраңынан ең көп өндірілетін мұнай мен газ. ... мен ... ... Мексика шығанағы, Солтүстік Мұзды мұхит қайраңы және Каспай
теңізі бай. Мұхиттан тас ... ... ... ... т.б. өндіріледі.
Сондықтан мұхит пен теңіздерді әлі де ... ... ... Мұхиттарға
саяхат жасаған саяхатшылар: Х.Колумб 1492 жылы Кіші Антил аралын, ... ... ... өз ... ... ... XVIII ... ағылшын
саяхатшысы Д.Кук Жаңа Зеландия аралын, XVIII ғасырда орыс ... жөне ... ... ... 1803 жылы И.Крузенштерн, Ю.Лисянский
Тынық Мұхитындағы көптеген жаңа ... ...

Пән: География
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Құрлықтар мен мұхиттардың физикалық географиясы57 бет
"Африка."10 бет
Африка құрлығын оқыту23 бет
Биогеоценоз және экожүйе туралы түсінік15 бет
Биологиялық ырғақтар4 бет
Биосфера ұғымы17 бет
Гидросфера туралы мәліметтер3 бет
Дүниежүзілік мұхитқа физикалық-географиялық сипаттама18 бет
Еліміздің экологиялық проблемалары11 бет
Еуразия климаты13 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь