Ерік туралы жалпы түсінік

Кіріспе

Ерік туралы жалпы түсінік

Негізгі бөлім

1. Еріктік амалдардың даму кезеңдері
2. Ерік сапалары
3. Ерікті тәрбиелеу
4. Ұлылардан ұлағат

Қорытынды

Пайдаланған әдебиеттер
« Ерік – орыс тіліндегі «воля» сөзінің аудармасы.Төл тілімізде «ерік-жігер», «қажыр-қайрат» ұғымдарымен астарлас сөз «Қайрат» сөзін Абай жиі қолданған, Ж.Аймауытов еңбектерінде «ерікті», «қайратты» деп атаған.
Ерік-бұл адамның мақсатты жұмыс орындау барысында кезіккен сыртқы және ішкі кедергілерді жеңуімен байланысты өз қылық әрекеттерін қолдап, реттей білу қасиеті. Ерік өмірдің ауырпалық түскен жағдайларында белсенділік көтеріп, өзін-өзі реттеудің көзі болумен түгелдей сана басқарымында болады. Адамның өз әрекет-қылығын реттестіре алу қабілетінің негізінде жүйке жүйесінің өзара ықпалды қозу мен тежелу байланыстары жатыр. Осы принциптерге сай ерік саналы өзіндік басқарумен бірге белсенділік арттыру, немесе ынталандыру және реттеу қызметтерін де атқарады.
1. Аймауытұлы Ж. Психология.-Алматы, 1995

2. Аймауытұлы Ж, Жалпы психология.- Алматы,1994

3. Падагогика және психогогия.- Алматы, 2002

4. Сәбет-Баб-Баба. Жалпы психология.- Алматы, 2005

5. Тәжібаев Т. Жалпы психология.- Алматы,-1993

6.Жақыпов С.Бизақов Ф. Білім беру жүйесіндегі
психологиялық жаттығулар. Тараз,-2005
        
        Жоспар
Кіріспе
Ерік туралы жалпы түсінік
Негізгі бөлім
1. Еріктік амалдардың даму кезеңдері
2. Ерік сапалары
3. ... ... ... ... ... ... жалпы түсінік
« Ерік – орыс тіліндегі «воля» сөзінің аудармасы.Төл тілімізде
«ерік-жігер», «қажыр-қайрат» ұғымдарымен астарлас сөз «Қайрат» сөзін ... ... ... еңбектерінде «ерікті», «қайратты» деп атаған.
Ерік-бұл адамның мақсатты жұмыс орындау барысында кезіккен сыртқы
және ішкі кедергілерді жеңуімен байланысты өз қылық әрекеттерін қолдап,
реттей білу ... Ерік ... ... түскен жағдайларында
белсенділік көтеріп, өзін-өзі реттеудің көзі болумен түгелдей сана
басқарымында болады. Адамның өз әрекет-қылығын реттестіре алу қабілетінің
негізінде жүйке ... ... ... қозу мен ... ... Осы ... сай ерік ... өзіндік басқарумен бірге
белсенділік арттыру, немесе ынталандыру және ... ... ... ... өз мінез- құлқын саналы түрде меңгере алу
қабілеті. Адамды әр алуан әрекеттер мен бағыттайтын нәрсе- мақсат қою,
соған талпыну. Мұны психологияда ниет деп ... Адам ... ... мен ... тек танып, не оған өзінің қатынасын білдіріп
қана қоймай, сонымен бірге, оны қажетіне орай өзгерткісі келеді. Еріктің
негізгі екі түрі бар. ... ... ... ... ... қойылмайтын қозғалыстар, мысалы: жөтелу,
шашалу, түшкіру т.б жатады.
Ерікті дегеніміз- кез-келген қозғалыс арқылы сыртқы ортаны
өзгертуге, оған ықпал жасауға ... ... ... ... ... нәрсені көтеріп алу, ерікті әрекеттің түріне жатады.
Кейбір ерікті әрекеттер ... ... ... оның ... ... созылуы мүмкін,мысалы, тау ертеп мінем деген
альпинист,көрмеге дайындалған оқушы т.с. өз ойларын ақтау үшін талай
жұмыстарға маңдай терін төге, ерік күшін сарп етуі ... ... ... ... ... ... сол ... арманға жетуден туындайды.
Мақсатқа жетуде қандай да қиыншылықтарды жеңу сол мақсаттың мән-
мағанасын терең түсіне білуге және адамның өз борышын саналы ... ... ... ... ... соғұрлым қандай да
кедергілерден қаймықпайды. Кей жағдайларда мақсаттың өмірден де қадірлі
болуынан, адам ол үшін жан ... ... ... ару ... Алия
мен Мәншүкті еске түсіреміз.
Еріктік әрекеттер табиғаттын түсіну үшін бұл жөніндегі ... ... зер ... жөн. Ерік ... ... де, ... болмыстық
құбылыс ретінде де тарихи сипатқа ие. Ежелгі және орта ... ... ... бүгінгі біздің түсінігіміздей танып білмеген. Мысалы, ежелгі
қоғамда адам еркі жөнінде тіпті сөз болмаған, оның орнына «даналық мұраты»
ұғымын ... адам ... ... ерік ... да ... Мұны сол ... қоғамда орын алған- экзорис-жын-шайтан қуу
үрдісінен аңдауға болады. Бұл үрдісте адам шылғи да ... ... ... сыртқы әсерлер жинайтын, «ұя» ретінде бағаланған. Ол заманда ерік
дербес жасайтын,нақты қайрымды не жауыз құбыжық күштер ... ... деп ... ... ... ... себебі-сол заманда қалыптасқан
қоғамның адам әрекет-қылығының негізі оның өзінде екенін мойындамаудан. әр
адам бабалардан жеткен нәсілдіктің ізі ғана деп қабылдаған.
Мүмкін, ерік ... жаңа « ... ... ... жеке ... ... ғылым аренасына келуі осы адамның қалыпты жағдайдан
ауытқуларын мойындаудан болар. Қалыптан шығып, тек ортасынан бөлінумен жеке
адамдық кемелденуге жетіседі. Мұндай тұлға ... ... ... ... бір ... ... ... нәтижесінде экзистенциализм
немесе «тіршілік философиясы пайда болады». Адам белсенділігіне байлау
болатын кедергілерді жеңуден көрінетін әрекетшеңдік- «еркіндік инстинкті»
деп қарастырады И.П.Павлов. И.М. ... пен И.П. ... ерік ... бір себепке байланысты болатынын эксперменттік зертеуден
дәлелдеген.
Еріктік амалдардың даму кезеңдері
Ерікті әрекеттер мен амалдар –мәнісі мен құрылысы жағынан өте ... ... ... ... ... ... өте күрделі
психологиялық әрекет.
Ерік қимылы адам даму поцесінде біртіндеп жетіліп, қалыптасатын
күрделі процесс екендігін төмендегі струкоурасынан да жақсы ... ... амал ... бұл ... ... ... ... ашып
көрсетеді. әрбір ерікті әрекетте белгілі мақсат бар. Адам қандай да
болмасын ... бір істі ... ... ... үшін ... ... бейімдейді.
Адамның еркі алдына мақсат қоюдан басталады. Мәселен орта мектепті
бітірген оқушының арнаулы оқу орнына түсуге талабы бар ... ... ... ... қоюына оның мәдени қажеті, білім алуға тырысуы түрткі
болады. Кез-келген адамнан « сен не үшін оқисың?» деп ... оның ... юір ... айтатыны түсінікті. Мұны еріктік амалдың бастамасы –
тілек немесе ниет деп ... ... ... ... ... ... ... мақала жазсам», деген сөйлемде оның тілегі
бейнеленген.
Дегенмен, осы секілді тілектерді еріктік амалға тән талғамдылық
сипат 270 ... келу бар. Ал ... ... ой ... аралсауын қажет
етеді. Ой тезіне салу арқылы адам өзіне қажетсіз тілектерді тежейді де,
қажеттілерін орындау үшін ... ... ... ... айла, әдіс
қарастырады. «тілектің алдын -артын тексеріп үйренген адам балалықта
ебедейсіз, еркеліктен,т қияңқылықтан, есейгенде есерліктен аман болмақшы»,(
М. Жұмабаев). Соңғы ... ғана ... ... ... ... ... « Жақсы ниет жарым ырыс» деп халық ... ... ... ерік-жігер қасиеттері сан қилы. Бұлардың іс-әрекеттің нақтылы
жағдайларына, орындау тәсіліне қарай бірнеше сапалары бар: 1. ... ( ... ... ... жеңе ... ... ... жеке мүддені,қоға мүддесін
меңгере алуы.
3. еріктің адамның дербестігін, тәртіптілік,жинақылық, т.б. бөледі,
Тоқтамға келгіштік- дегеніміз адамның небір қиын-қыстау ... ... ... ... асыруға қабілетінің болуы.
Табандылық- адам алған бетінен қайтпай, көздеген мақсатана қайткен күнде ... ... ... табандылыққа тәрбиелеу мұғалім мына шараларды
жүзеге асырып отырады.
1. Баланы жас кезінен қолына алған ісін ылғи да аяқтатып,оның қолынан іс
келетіндігіне ... ... ... қажет.
2. оқушыны дербес әрекеттер жасауға қиыншылқты жеңе білуге үйрету.
3. Баланы ұжымдағы ортақ мүддн үшін күресе білуге баулу.
Ұстамдылық ... оқыс ... ... ... күйіп-пісуден бойын тежей алу қабілетті. « ... зор ерік ... тек ... ... ... қол жеткізу емес,- дейдй А.С. Макаренко.
Жігер дегеніміз- құр тілекпен қанағаттану емес. Бұл бір ... ... ... та, ... бас ... да... Тормозсыз машина болмайды және
тормоссыз ешбір жігердің де болуы мүмкін емес».
Әрбір адамның ерікті әрекеті өзіндік әрекетке ие, себебі ол ... ... ... көрінісі. Ерік сипаттарының жалпы бірігуін
танытатын құбылыс – ерік күші. Ерік күші еріктік әрекеттердің барша
кезеңдерінде қажет, әсіресе оның айқын ... ... жеңу ... ... көрінеді.
Еріктік әрекеттің жалпыланған сипатты түрі мақсатта көрінеді.
Мүдделі мақсат-бұл жеке тұлғаның өз іс-әрекетінің
белгілі бір нәтижеге бағыттай алуы. Осындай ... орай ... ... ерік ... ... мен даму ... ... шешімін орындалуы үшін өзіндік бақылау мен өзіндік ... ... ие. Егер адам өз ... ... ... ... алса
ғана, көздеген мақсаты іске асады. Қандай да теріс бағадан адам өзінің кері
мінез бітістерін орынсыз,ұлғайта танып, осылан ... ... ... бас тартады. Өзіндік ұнамды бағаның да зиянды тарапы
бар.Мұндай ... ... ... ... ... ... ... кейде ақылды, тіпті дарынды адамдар өз шешімін қорғай
алмай, алғашқы кедергілерден сескеніп, оны жеңудің ... көз ... ... ... күші ... бас тартадыныда болады.
Бұл жағдайда адамда қара басының тәндік мүддесі басымдау болып ақыл,ой мен
сыртқы жағдай талаптары далада қалады. Кейде адам ... ... ... ... ... әрекет нәтижесінің болымсыздығына көзі жетіп тұрсада,
«болғаны болар»деумен, иелеуге келмейтін, ақыл ... жоқ ерік ... пен ... қару етеді.
Ерікті тәрбиелеу
Қандай да еріктік әркетке араласа отырып, адам оның ізгі
нәтижесіне байланысты өзіне жауапкерлік жүктейді. Іс-әрекеттің әлеуметтік
мәнді нәтижесі алғашқы ниет ... ... ... іс ... алады.
Субъекттің осы іске болған жеке жауапкершілігі өз әрекеттерінің салдарын
қоғамдық-тарихи талаптар тұрғысынан сараптай білу қабілетінен көрінеді.
Әлеуметтік ортасында қалыптасқан заң, ... ... пен ... іс ... не ... ... бағаланады.
Жаңа туған балада шартсыз рефлекстер түрінде ырықты қозғалыстар ғана
болады. Сондыұтан шын мәнісінде ерікті қимыл бұл кезеңде ... ... ... ... ... жасуға үйрене бастаудан, яғни өз
қозғалысын, денесін басқара алудан көрінеді. Баланың қозғалысының ... тілі ... ... зор. Тілдің шығуы ерікті қимылдың реттеп, тежеп
отыру үшін аса ... ... ... ... жас кезінен бастау қажет.
«Баланы жастан» деп халық бекер айтпаған.Бала тілі шыға бастағаннан ... ... ... еліктейді, ол әрбір нәрсені өзі істеуге тырыса
бастайды. Оның өзі тамақтанып, ыдыс ... үй ... ... Бұл ... тән, ... қасиеттер. Мәселен, екі жасар балаға мылтық әперсе,
оны таяқ ретінде пайдалануы мүмкін. Себебі, әлі мылтықпен дұрыстап ойнауды
білмейді,мылтықтың не ... ... ... ... ... баланың талап-тілегінің қанағаттануына кедергі келтіреді.
Мектеп жасына дейінгі балалардың арасында кездесетін жаман әдеттің
бірі- орынсыз айқайлап ... ... ... ... белгілі бір қажеттінің
өтелмеуінен туады. Ол бұны басқа жолмен жеткізе алмайды.
Бала туған күнінен бастап мол ... ... ... ... ... ... ... деп ойлайды. Мұндай бала өзін ешкімнің алдынды
міндетті, борыштымын деп ... ... ... өсуі ... ... қатесі. Үлкендер балаға жүктелген міндет оның орынсыз талаптарын
міндетті түрдн қадағалап, қойылған талаптардың баланың жас мөлшеріне сәйкес
келуін ескертіп отыруды естен ... ... ... ... ... басты мәселелерінің бірі.
әрбір адам өз еркінле жақсы сапалар ... ... ... ... ... үлес ... ... еркі басқа да көптеген қасиеттермен ерекшеленеді. Олардың
ішінде аса маңыздылары: ерлік, тәртіптілік, іскерлік т.с.с- бұлардың бәріде
жоғарыда айтылған ерік ... ... ... ... Ерік – ... ұйымдастырылған еңбек деуіміз осыдан.
Бала еңбегінің даму көзі- бұл еңбек. әрқандай еңбектік іс-әрекет
ерік қатысынсыз орындалуы мүмкін емес, сондықтан бала белі ... ... оны ... еңбекке қосу басты шарт. Ерік жігерімізді дұрыста,
нақты қалыптастыру бұл ... ... ерік ... ... ... ұлағат
Қайрат дегеніміз- өмір жолында кездесетін екіталай кездерде
белді бекем буып, қайыспай, ... амал ... ... ... жеке ... бақ, ал біздің ерік-жігеріміз оның
бағбаны.
В. Шекспир
Ерен ерік-жігер бір нәрсені қалау және жете білу ғана ... ... одан бас ... ... ... ерікміз, бұлшық ет секілді ұдайы жетіліп отыратын
әрекетпен шындалады.
К.Д. ... ... ... ... еңбек процесінде
пайда болып, қалыптасқан жеке бастың басты қажеттіліктерінің, дара
қасиеттерінің бірі деуімізге ... ... ... ... адам өз еркін
меңгеріп өз бойындағы күш- қуатын қиын жұмыстарды орындауға, бастаған ісін
аяқтап шығуға ... ... ... ... асыра алады. Осылай өз еркін
шыңдап қалыптастырады. Адамның ісі мен мінез-құлқын меңгеруі және оның
азаматтық қасиеттері ерікті ... және ... ... ... ... ... қайратты болу әр азаматтың жеке басына
байланысты,
Пайдаланған әдебиеттер тізімі.
1. Аймауытұлы Ж. Психология.-Алматы, 1995
2. Аймауытұлы Ж, Жалпы психология.- Алматы,1994
3. Падагогика және ... ... ... ... Жалпы психология.- Алматы, 2005
5. Тәжібаев Т. Жалпы психология.- Алматы,-1993
6.Жақыпов С.Бизақов Ф. ... беру ... ... ... ... ... күресі.
Қалау.
Тілек.
Мақсат қою.
Дайындық кезеңі.
Орындау кезеңі.
Бақылау кезеңі.
Ерік әрекеттері
ерекшелігі
Ерік әрекеттерін орындауда сана және автоматизм рөлі
Саналы мақсатты
бағыттылық
Ойлау
процестерімен
байланыстыру
Әрекет-
қозғалыспен
байланыстылығы
Бейсана
(АВТОМАТ)
әрекеттер
Саналы әрекеттер
Еріктік әрекетер

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ерік жөнінде түсінік20 бет
Ерік туралы түсінік6 бет
Жалпы психология213 бет
Астана - қазақстанның саяси ерік-жігерінің нышаны22 бет
Бала ойы және оның ерікті дамытудағы мәні31 бет
Балалар үйіндегі тәрбиеленушілердің эмоционалды-ерікті аумағының психологиялық ерекшеліктері58 бет
Ерік6 бет
Ерік жайлы28 бет
Ерік және оқушыларды еркін тәрбиелеу мен дамыту14 бет
Ерік туралы жалпы ұғым12 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь