Ілияс Жансүгіровтің өмірі мен шығармашылығы

Ілияс Жансүгіров – ақын, драмашы, прозашы, оның поэзиясы ұлттық әдебиеттің классикалық байлығының қатарына жатады. Ақынның терең идеялы, көркем мүсінді, эпикалық кең тынысты шығармаларының танымдық, тәрбиелік мәні зор.Олар қалың оқырманның ойына ой, сезіміне сезім қосады, қиялына қанат бітіреді, эстетикалық ләззат беріп, гуманистік адамгершілік идеяларды толғайды.
Ілияс Жансүгіров 1894 жылы бұрынғы Қапал уезі, Ақсу болысында ( қазіргі Тадықорган облысы, Ақсу ауданы) туған.Ескіше хат танитын, шағатай тілдеріндегі кітаптарды жинайтын, аңыз-ертегілерді, батырлық жырларды, тарихи оқиғаларды, әңгіме-шежірелерді жақсы білетін, көкерегі ояу, көзі қарақты, әр түрлі өнерді ұстаған әңгімеші, домбырашы, ұста, көшелі Жансүгір анасынан ерте қалған Ілиясты жетімсіретпей, еркелетіп, жақсы үлгі көрсетіп, тәрбиелеп өсіреді.
        
        
ІЛИЯС ЖАНСҮГІРОВ
(1894-1938)
Ілияс Жансүгіров – ақын, драмашы, прозашы, оның ... ... ... ... қатарына жатады. Ақынның терең идеялы,
көркем ... ... кең ... шығармаларының танымдық, тәрбиелік
мәні зор.Олар қалың оқырманның ойына ой, ... ... ... қиялына
қанат бітіреді, эстетикалық ләззат беріп, гуманистік адамгершілік ... ... 1894 жылы ... ... ... Ақсу ... ... Тадықорган облысы, Ақсу ауданы) туған.Ескіше хат ... ... ... ... ... батырлық жырларды,
тарихи оқиғаларды, әңгіме-шежірелерді жақсы білетін, ... ояу, ... әр ... өнерді ұстаған әңгімеші, домбырашы, ұста, көшелі Жансүгір
анасынан ерте қалған Ілиясты жетімсіретпей, еркелетіп, жақсы үлгі ... ... ... ... ежелден ақындық, батырлық, даналық
мекені Жетісу ... ... ... көкірегіне жас күнінен бастап ән мен
жырдың, өлең мен күйдің небір асыл нұсқалары ұялаған.
Өз ... ... хат ... одан соң молда алдын көрген ... ... ... ... ... ... ... мектептен оқып, әр
түрлі пәндерден сабақ алады. Бұдан кейін ... ... ... ... ... ... ... катеді.
Жастық қиял, арман толқулары, ауыл көріністері, табиғат суреттері ... ... ... ... ... ... өлең ... бастайды.
1920 ж. Ілияс Алматыға келіп, үш ... ... ... ... Ташкенттегі Қазақ ағарту институтының жанындағы ... ... ... ай ... ... ... нашарлауына байланысты
аулына қайтады.
Дауылды жылдардың тартысты тіршілігі жас мұғалімді өз ... ... ... ... ... ... ... комитетінде
губерниялық оқу бөлімінде, «Тілші»газеті редакциясында қызмет ... ... ... ... жинау кешегі ауыл жігітін ширатып
шыңдайды. Жас азаматтың ... өзге ... ... ... ... өз көкірегіндегі сырларды қағазға түсіруге ... ... ... ... ... ... жас» ... «Жаңа мектеп»,
«Әйел теңдігі» журналдарында жарияланады. 1927 жылы ... атты ... 1928 жылы ... ... ... ... шығады.
1927-1937 жылдар арасында поэзия, проза, драматургия, сын, аударма
салаларында жиырмадан астам кітап ... ... аса бай ... ... Оның лирикалық шығармалары, «Дала», «Күй», «Күйші», «Құлагер»
поэмалары, «Жолдастар» романы, ... ... ... ... ... ... қорына қосылған өлмес туындылар. Он
жылдың ішінде осынша ... ... ... қайраты, талант табандылығы
ғажап.
1928 жылы журналистика институтын бітіріп, елге ... ... ... ... ... редакциясында қызмет істеп, қазақ
баспассөзінің ... көп үлес ... ... ... ... мәдениет
қайратқері Ілияс Жансүгіров 1934-1935 жылдарда Қазақстан көркем әдебиет
баспасында поэзия бөлімін ... ССРО ... I ... ... ... әлеуметтік өміріне белсене араласады. Жазашының
М.Горькиймен шығармашылық байланысы, ... ... ... Әуезовпен
достығы оның қаламгерлік жолында терең із қалдырған.
Көзі тірісінде қазақ поэзиясының өрен жүйрігі, ақындықтың ... ... ... ... репрессияға ұшырап, 1938 жылы опат
болды.
Ілияс Жансүгіров - қазақ әдебиетінің барлық жанрларында қалам тартып,
елеулі ... ... ... ... ... ол ... аса қуатты
суреткерлік талантын поэзия жанрында көрсетіп, ... ... ... ... ... ... әдебиетке халық фольклоры дәстүрінен, аз оқуымен және ... - ... ... ... ... ол сол кездің ... ... ... білетін, қазақ тілінің байлығын тамаша меңгерген бозбала еді.
Өте қабілеттілігі мен ізденгіштігінің, жігерлілігінің және ... ... ... ... ... ... ... жастың оқып, білім алуына
жылы қабақ танытуының арқасында, ол ... ... ... ... ... аршындап алға озды. Алматы, Ташкент, Мәскеу оқу орындарында жақсы
мағынасындағы қомағайлықпен білім алды, өз бетімен де көп ... орыс ... ... әдебиетін зерттей оқып, үздік туындыларын орыс тілінен
қазақшаға ... Осы ... ... да ... ... жұмыстарға,
әдебиет ісіне белсене қатысты. Алғашқы жинағы 1928 жылы 34 ... ... ... 5-6 ... ... ... ... алға озып, Абайдан кейінгі
дәуірдің аса көрнекті ақынына айналды. Прозалық, ... ... ... ... ... ... "Құлагер" сияқты классикалық
шығармалар тудырды. Ілияс поэзиясы — ойға - ... ... нәр ... ескірмейтін, мәңгі жас поэзия.
Өмірбаяны. Қазақтың Абайдан кейінгі замандағы аса дарынды да арынды
ақыны Ілияс Жансүгіровті, ... өзі ... ... ... құштарлықпен
көсіле жырлаған Ақан серінің ... ... ... ... ғана ... тағдыр-талайында, қайғылы өлімдерінде де
ұқсастық бар. Бәйгенің алдын бермейтін қас ... ғана ... ... сала ... бара ... Көктұйғынды омыраулап, кең
тыныспен жүйткіп келе жатқан Құла пырақ межелі жер -Жыландысайға ... ... ... босатып, тақымын сәл қымтып қалуы мұң екен,
жұлдыздай аға жөнеледі. Сол сәтте қалтарыстан тап берген ... кер ... ... ... ... де, қайран тұлпар қара жер ... гүрс етіп ... қала ... ... ... ... арындап алға шыққан шағында ... та ... ... ... мұрттай ұшты. Әйтсе де әмбебап дарын айналасы 10 жылда проза
мен драматургияда, ... ... ... алтын қорына жататын
айтулы туындылар беріп, артына аса мол көркем мұра қалдырды.
Болашақ ақын жерінің бетін жеті ... ... ... ... көкке
сұғынған көркем өлкенің әсем бір өңірі -бұрынғы Қапал уезіндегі ағынды ... 1894 жылы ... ... Анасынан ерте жетім қалған Ілияс әке
бауырында тәрбиеленген. Әкесі Жансүгір арабша ... ... ... ... кітаптарды жинап, оқып отыратын, өлең-дастандарды, арғы-бергінің
неше алуан қызық әңгімелерін көп ... кісі ... Оның ... ... ұста ... Баласына да өнерінің бәрін үйретіп, әке орнына
— әке, шеше орнына — шеше ... ... ... ... ... әкесінің үйретуімен хат таниды, сонан соң ... ... ... ... үлгісіндегі мектепте де оқиды. Бұдан кейін
біраз жыл ауылда тұрып, үй шаруасымен айналысады. Қара танысымен, ... ... ... ... ... ... ... береді екен.
Халқымыздың құт-береке дарыған, ежелден ақындық, батырлық, далалық мекені
Жетісу ... ... ... ... жас ... ... ән ... өлең мен күйдің небір асыл нұсқалары ... ... ... ... ... ... жас ... домбыра тартып, ән үйреніп,
алдымен жаттап, соңынан жанынан шығарып, өлең ... ... ... ... "жарып той бастап, таңдап әріптес алып" айтысатын, "түнгі тойды
таңға таратпай, ауыл ... ... ... өлеңшісіне айналады. Сол
шамада өлең де жаза бастайды. Бұл кезді талапкер ақынның елдің ... ... ... көне ... мен салт-дәстүрін біліп,
халық тілінің байлығын меңгерген, яғни "ауыл академиясында оқыған жылдары
десе де ... ... ... ... ... аңыз ... жеткен Шығыс әдебиетімен ғана таныс Ілияс 22 жасында ... ... ... қалады. "Оған дейінгі көрген, оқыған әдебиетімнің
бәрін Абай кітабы жоққа шығарғандай болды. Ойым ояна ... ... ... оқи ... ... ... бір ... сергектік, сілкініс болды,
жүрегім де жаңалық сезгендей" деп жазады Ілияс "Қысқаша өмірбаянында". Ол
енді данышпан ақын ... ... ... ... ... та ... Мұның
бәрі ақындық талпынысына игі әсерін тигізеді, оның өзіне тән ... ... ... ... ... ... бастайды.
Талабына оқуының аздығы қол байлау болатынын сезінген Ілияс 26 жасында
Алматыға келіп, қысқа мерзімді ... ... ... Одан ... ... онда ... ... институты жанындағы курста жарты жылдай
оқиды. Осы екі ... ... ... мерзімді басылымдарда өлеңдері
жарияланады. Бірақ денсаулығына байланысты көп ... ... ... ... одан кейін облыстық, губерниялық мекемелерде, "Тілші" газетінде
істейді. Қолы бос кезде бас алмай кітап оқып, өзін ... ... етіп ... ... ... ... ... еркі", "Лениншіл жас"
газеттерінде, "Жаңа мектеп", "Әйел теңдігі" журналдарында жарияланады.
І.Жансүгіров 1926-1928 жылдары Мәскеудегі ... ... ... ... ... ... білім алады. Ақыл-ойы толысқан,
өмір тәжірибесі мол, талантты жігіт, әйгілі ғалымдардың дәрісіне өздігінен
оқуы ... тез ... ... орыс және ... ... ... ... әрі талдап оқиды. Институттың ... оқып ... - 1928 жылы ... атты ... ... жарық
көреді. Елге оралған соң, ол республикадағы аға газет -"Еңбекші Қазақта",
1934-1935 жылдары Казақстан ... ... ... ... ... 1934 жылы КСРО ... I съезіне делегат болып қатысып,
сөз сөйлейді. Қазақстан Жазушылар одағының төрағасы болып ... ... ... ... ... Сейфуллин, Мұхтар Әуезовпен
достығы оның қаламгерлік ... ... әсер ... ... ... жазықсыз жазаға ұшырағанға дейінгі 10 жылға
жетер-жетпес аралықта Ілияс Жансүгіров қазақ әдебиетін "Жолдастар" атты
пьесаларымен ... ... ... көптеген әсерлі өлеңдері мен
"Жетісу суреттері", "Гималай" атты ... ... ... ... ... ... "Күйші", "Құлагер" сияқты классикалық поэмалар
беріп, ақындық шыңына көтерілді.
Көзі тірісінде ақындықтың Құлагері атанған Ілияс Жансүгіров 1938 ... ... ... Ілияс (1894 - 1938)
... Шаттық жыр ағыл-тегіл, жаз қаламым,
Шат өмір шалқуыңа аз ба, жаным.
... Ырысты еркін, азат елім ... ... кен ... жерім
қандай...
Қандай шаттыққа, сенімге толы жыр еді! Осындай ... ... ... тізгінін тыймай, еркін ұстаған ақын құдырет-күш тәңірісіндей
сымбатты, ... адам ... ... Оның жүзі ... жаны жазирадай
кең, жанары жарқылға толы болса керек-ті.
Ілияс Жансүгіров Талдықорған (қазіргі Алматы) облысының Ақсу ауданында
туған. Алғаш ... ... ... жадитше оқып, өз бетімен оқи, жаза
алатын дәрежеге жетті. 1919 жылы Ташкенттегі екі жылдық ... ... де, оны ... соң өз ... ... болды. Онан кейін аз ... ... ... 1922 жылы ... ... ... институтының
меңгерушілігіне тағайындалды. Мәскеудегі ... ... ... ... оны 1928 жылы ... Мәскеуден оралғанда
«Еңбекші қазақ» газетіне ... ... ... ... ... ... ... мүшесі болды. Қазақстан Жазушылар Одағының председателі
қызметін атқарып ... есіл ... ... жала жабылып, репрессияның
жазықсыз құрбаны болды.
Ілиястың шығармашылығы көп қырлы, алуан сырлы. Ол поэзия, проза, драма
саласында ... ... ... ... айқын көркем шығармалардың
маржан шоғырын дүниеге келтірген ... да ... ... ... ... болған тақырып өрістері де алуан түрлі. Поэзия, проза,
драма салаларындағы ... өзі ... ... ... нақтылы өмір
көріністерінен бастап, тарихи тақырыпқа дейін арқау болып ... ... ... ... шоқтықты шыңы – оның поэмалары. Оның
қаламынан туған ... ... ... ... он беске жуық
көлемді поэмалары қазақ поэзиясының інжу-маржаны болып табылады.
Ілияс Жансүгіровтің прозалық ... ... ... ... Мұнда қазақ сахарасындағы еңбек ... ... ... көксеген арман-аңсарын, 1916 жылғы ұлт-азаттық
көтерілісінің дүмпуін суреткерлікпен ашып ... ... ... «Кек», «Түрксіб», «Исатай-Махамбет» сияқты
туындылары да қаламгер ... ... ... Ол ... сыны ... ... да өнімді еңбектенді. А.С.Пушкиннің көптеген өлеңдеріне
қоса, «Евгений Онегин» ... ... ... ... рет ... аударды. Сондай-
ақ, М.Ю.Лермонтовтың, А.М.Горькийдің, Н.А.Некрасов-тың, В.В.Маяковскийдің
көптеген шығармаларын қазақ тіліне аударды.
Ілияс Жансүгіров қазақ сөз ... ... ... ... ... ... Оның ... қазақ әдебиетін
ұдайы көркемдіктің шырқау шыңына бастай беретін мәңгілік үлгі-өнеге.
Бүгінде ... ... аса ... ... ... ... көркем сөз өнерінің асқан шеберлерінің бірі екеніне
ешкім де шүбә ... ... Ақын ... ... ... ... өсуде.
Ілияс Жансүгірұлының ұлтымыз ... орны ... ... ... ... Ол – ... жырының тұлпар Құлагері. Ол – туған
әдебиетіміздің бір асқар Алатауы, немесе жыр ... Иә, ол ... ... қала ... әлем ... ... сара
құбылыс. Оған бұл орайда жетіспейтін жалғыз-ақ нәрсе – бес ... ... ... ... Бұл жерде баса айтатын бір
ерекшелік - өнердің заңы өмірдің ... да ... ... бақи ... пәни ... қағидасынан басым түсіп жататындай... Мәселен,
әйгілі әлемдік тартылыс заңын ... ұлы ... ... ... Ньютон
зерттеп, зерделеп таппаса да кейіннен басқа біреу міндетті түрде табар ... ... ... тек ... басқа ешкім қалайша жаза алмаса,
«Жетісу суреттерін», «Күйші», «Рүстем қырғынын», ... нақ ... ... ... ... ... жаза алмайды. Осы
ретте біз оқырманымызға қатысты Луи Арагонның мына бір ... ... түк ... ... ... ... ... бірнеше ақындардың
нұрлы есімдері мөр болып басылған. Англияда ол – ... ... ... мен ... ... – Рильке, Испанияда – Гариса Лорка. Осынау
нұрлы күндердің қайсысы сөнсе де, нақ сол күні ... қара ... ... ... олардың қай-қайсысының да соңына қалдырған мұрасы көлеңке
емес, жалын, ақ жалын еді».
«Қазақстанда олар – Мағжан Жұмабайұлы мен ... ... ... ... еді. Ақын ... егемен Еліне, ерікті де еркін қандастарына
қарап тіл қатады:
Астана Алатаудан саңқылдасам,
Жетпей ме жер ... ... ... ... үні жер жүзіне таралып жатыр..

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ільяс Жансүгіров44 бет
XIX ғасыр әдебиеті4 бет
І. Жансүгіров лирикасы33 бет
І. Жансүгіровтың шығармашылығы11 бет
І.Жансүгіров поэмаларындағы драматизм78 бет
Ілияс Жансүгіров2 бет
Ілияс жансүгіров 1894-19383 бет
Ілияс Жансүгіров шығармашылығы3 бет
Ілияс Жансүгіровтың "Күйші" поэмасы7 бет
Ілияс Жансүгіровтың поэмаларының көркемдік ерекшеліктері65 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь