Философия тарихындағы адам проблемасы туралы

Адам проблемасы философия ғылымымен құрдас десе де болады. Бұған дәлел: философияның өзі сонау көне замандардағы ойшылдардың адам жөніндегі, оның дуниедегі атқаратын қызметі мен алатын орны жөніндегі ой-толғауларынан туған. Бір нәрсенің сырын ашып білу үшін алдымен адам бұл туралы ештеңе білмейтінін түсініп, соны іштен де болса мойындауы қажет. Мысалы, ағаш отқа жанады, тас жанбайды, тек қызады. Мұның себебін білмейтіндігін адам өзі түсінсе, онда бұған таңдану сезімі пайда болады, ойланады, білуге ынта туады. Атақты грек философтары Платон мен Аристотель философиялық ойлардың психологиялық негізі адамның өзі түсінбейтін, түсіндіре алмайтык құбылыстарға ең алғаш таңдану, таңырқану сезімдерінде жатыр деп болжам жапады.
Біздің білетініміздей, философияның негізгі мәселесі — бұл сананың, рухтын табиғатқа, материяға, субъективтің (адамның ішкі дүниесінің) объективтікке (сыртқы дүниеге) қатысы. Бұдан шығашын қорытынды: адамның сана сезімі мен ақыл-ойының, тілі мен дүниетану және оны өзгерту қабілетінің өзін қоршаған ортаға қатысы қандай, табиғат пен қоғамның адамға, оның ішкі рухани дүниесіне тигізетін әсері қандай - осының бәрі философияның ең түбірлі және түбегейлі мәселелері болып табылады.
        
        IX ТАРАУ. АДАМ § 1. ФИЛОСОФИЯ ТАРИХЫНДАҒЫ АДАМ ПРОБЛЕМАСЫ
Адам проблемасы философия ғылымымен құрдас десе де ... ... ... өзі ... көне ... ... адам ... дуниедегі атқаратын қызметі мен алатын орны жөніндегі ... Бір ... ... ашып білу үшін ... адам бұл туралы ештеңе
білмейтінін түсініп, соны іштен де болса ... ... ... ағаш ... тас жанбайды, тек қызады. Мұның себебін білмейтіндігін адам өзі
түсінсе, онда бұған таңдану ... ... ... ... ... ынта
туады. Атақты грек философтары Платон мен ... ... ... негізі адамның өзі түсінбейтін, түсіндіре алмайтык
құбылыстарға ең ... ... ... ... ... деп ... білетініміздей, философияның негізгі мәселесі — бұл сананың,
рухтын табиғатқа, ... ... ... ішкі дүниесінің)
объективтікке (сыртқы дүниеге) қатысы. Бұдан шығашын қорытынды: адамның
сана ... мен ... тілі мен ... және оны ... өзін ... ... ... қандай, табиғат пен қоғамның
адамға, оның ішкі рухани ... ... ... ... - ... философияның ең түбірлі және түбегейлі мәселелері болып табылады.
Материяны, табиғатты алғашқы, сананы ... ... ... ... деп ... ... үшін де, рух пен сананы
алғашқы, материя мен табиғат бұлардың сыртында өмір сүре алмайды, ... олар ... деп ... ... үшін де ... адам проблемасынсыз
философия жоқ. Бұл философиялардың екеуінің де түсініктері мен көзқарастары
басқаша, қарама-қарсы болғанымен — ... ... пәні ... Ол ... тән ... ... ... және дүниенің ... ... ... ... ойшылдарының көбі, ... ... ... ... жүйелерінің негізгі өзегі етіп тікелей
адамдык, проблемаларды ... Көне ... ... философияның
үйрететін пәні құдайлар мен әділеттік мәселесі деп білді. Бұдан 25 ғасыр
бұрын өмір сүрген ... ... ... ... өз ... түп ... ... (жэнь) проблемасын алды. Оның түсінуінше ... ... ... ... ... ... алдынан кесе-
көлденең өтпейтін, шындықтан басқаға мойын бұрмайтын, ... да ... да ... ... ... ... (біреуді өкпелетіп алмау үшін),
көмекке (кімнің де ... ... ... ... түсуге) дайын етіп
қалыптастыра алады. Бұл қасиеттердің бәрінің басын біріктіріп» әрқайсысын
қамти алатын ... ой ... ... ... жасалғанын
қалашайтын қылықтарды басқаларға сен де жасама» деп қорытты.
Этикалың ілім ретінде дүниеге ... ... ... ... алдына адамды қиналу азабынан құтқаруды мақсат етіп қойды. Егер
бұған дейінгі брахманизм деп ... ... ілім ... ... бұрынғы күнәсі үшін ... ... одан ... жолы — ... ... етіп, жалына беру — ден ... ... ... өзі тек азап ... ... бұл ... да) одан ... азат ету құдайлардың қолынан келмейді, ... бір ғана жолы бар, ол ... ... байланысты: сансарадан кету,
безіну деп санады. Мұның мәні: бұл дүниенің өткіншілігін ... ... ... ... ... ... қамын бастан шығару,
күнделікті ... ... ... ... ... ... жоққа
шығару; адам өзінің жан дүниесін қуаныш-күйініш, қынжылыс, қызғаныш,
уайым-қайғы ... ... ... ... тазартып, айналада өтіп
жатқан істер мен құбылыстарға бір ... ... ... ... ... ... Бұл жайды буддизм нирвана деп атайды.
«Нирвана» өшу, сему деген мағынада айтылады. Оған ... адам ... ... ... ... да жоғары, адамдықтан
тысқары ерекше ражатқа мәңгілік бөленген, ол ... бұл ... ... ... шегінен алысқа кеткен адам. Адамды азаптан
құткарудың мұндай жолы мүмкін бе, мүмкін емес пе, дұрыс па, әлде ... ... бұл ... ... ... ... жоқ, тек ... философиясының
адам проблемасын ең жоғары ... ... өзін ... соған
арнағаны жайлы болып отыр.
Платон философиясының өте ... ... ... ... ... ... ... Дүниедегі ... ... ... болу ...... кескіндеп, бейнелеп беруді
философ өзіне мақсат етіп қойған. Мұндай идеалды мемлекетті ең ... ... яғни ... ... ... ... тиіс.
Ондағы азаматтар үш тапқа бөлінеді: қарапайым ... ... ... Негізінен мемлекет басына келетіндер соңғылардың
ішінен шығады, Бірак, алғашқылардың арасынан да ерекше ... ... ... ... ... ... деп біледі Платон. Әділеттік
принципі үстем идеалды мемлекет ... ... ... ... ... сол ... ... білім, тәрбие беру мәселесін қояды.
Оқу, тәрбиенің міндеті адамдарды ізгі ниеті, ... ... ... ... ... Мемлекет басқарушы тап болып есептелінетін
күзетшілер кішкентай жабайы үйлерде ғана тұрады, ... ... ... ... ... өмірге ең бір қажет заттар ... жеке ... ... ... асыл бұйым жинауына тыйым салынады. ... ... ... ... мемлекеттің мақсаты бір ғана ... ... ... ... ... ету деп түсіндіреді
Платон. Адамдык, проблемаларға Аристотель де ерекше көңіл ... ... ... ... ... түгелдей сол проблемаларды қарастырып,
оларға тиісті талдау берді. Аристотельдің айтуынша мемлекет басындағы ... ...... ... ... таза ... ... тек игілікті істерден ғана ләззат алатындай жайға жеткізу.
Оның «алтын аралық» деп ... ... ... адамның жан
дүниесінің сырын ашуға бағытталған. Жоғары мінез-құлық ... ... ... ... екі ... ұшқары қылықтың орта аралығы болып
табылады. Бұлардың екеуі де теріс қылықтар. Мысалы: батылдық-қорқақтық пен
басбұзарлықтың ... ... пен ... пен ... ... ... т. т. ... бойынша ең ... адам — ... ... ... ... қайырымды адам, ол өзін ... ... ... ... Өзінің күштілігін әлсіздердің арасында көрсетпеуге
тырысады. Тек күштілердің алдында ғана өзін ... ... ... ашық ... ашық дос ... ... Оның көңілі пайдалыға емес, тамашаға,
сұлулыққа ғана ... ... ақ ... ... жүрісі жайлы, дауысы
төмен, сөзі мазмұнды болуға тиіс.
Дегенмен, Аристотель де өз заманына сай ойлады. Құлдарды ол ... жоқ, ... ... ... деп атады. Құл иесі құлға қайырымды
бола алмайды. Сол сияқты, әкесінің ... ... ... да міндет емес,
өйткені ол оның меншігі болып есептеледі, ал баланың әкеге қайырымды болуы
міндет, ... ... бала ... ... ... ... тәрбиелеп, жетілдіру арқылы окы бақыт
жолына салу мәселесіне ... ... ... тікелей арнаған орта
ғасырдағы Шығыстың әйгілі ойшыл философы, біздің жерлесіміз, әл-Фараби
болды. Әл-Фарабидің ... ... - әр ... ... ... ... Сол ... жетуге мүмкіндік беретін адамда үш түрлі тамаша табиғи
қабілеті бар. Ол: а) ерекше жаралған дене құрылысы; ә) жан құмарлықтары; ... ... ... ... ... тудырған қалпында бақытқа
жеткізбейді. Бірде түгелдей жақсылық ... ... енді ... болуы мүмкін. Мұндай кездей-соқтықты жеңудің жолы — аталған
үш қабілеттің ... ... ... ... ... терісін
емдеп, дұрысын ілгері дамыту, сол арқылы адамның ... мен ... ... ... түрде үнемі дұрыс нәтиже тудыратын ... Мұны іске ... бір ... ... ... ... екінші жағынан, мемлекет басындағы саяси қайраткерлердің міндеті. Әл-
Фараби былай деп үйретеді: қандай да ... іс ... ... ... ... ... керек. Себебі әрбір жақсы
қасиет бір-біріне қарама-қарсы екі жаман қасиеттердің аралығынан туады. Бұл
арада ... ... ... әсері көрініп тұрады. ... ... ... деген тамаша ... ... ... ... ... ... ... тұрғыдан зор білгірлікпен жан-
жақты да, терең зерттеп, талқыға салады. Оның ... мың ... ... ... ... кемеңгерлік ойлары бүгінге дейін маңызын
жоғалтқан жоқ.
«Ой-парасат ғасыры» деп ... XVII ... адам ... ... қойылысын жаңа сатыға кетерді. Бұл ғылым
мен техниканың ... ... ... ... ... ... қатынастардың даму кезеңі болатын. Табиғаттың тереңдігі
құпия сырларына кез жүгіртіп, неше ... ... ... ... ... ... жаңа сапамен өркендеуіне кең жол ашқан адамкың ақыл-ойы
өзінің теңдесі жоқ ... ... ... ... дәуір болды. Сол
заманның Бэкон, Гоббс, Декарт, Спиноза сияқты ... ... ... ... өз ... ... да, ... да тәуелсіз, тапқыр да
белсенді жасампаз тағдыр иесі, өз өмірінің ... ... деп ... өздерінің философиялық ізденістерін тек осы бағытта дамытты. Олар
адамның ... де, ... күші де оның ... мен ... ... деп ... ... тіпті өмір сүруінің ең басты
белгісі осы ... деп ... ... ... ... «мен ойлай білемін, олай болса мен ... ... ... мәні де ... ақыл-ой қүдіретінен туатын іскерлік, белсенділік қабілеттеріне
XVIII ғасырдағы француз ... мен ... ... де ... ... ... Бұл ... белгілі бір мағынада
француздардан XIX ғасырдың неміс ... ... адам ... ... ... ...... жеке
адамның өз алдына маңсаттық нысана ретінде қаралу қажеттігі. Бұл оның ... ... ... ... ... ... Адамға деген жүрек
жылылырын ол ... ... ... ... бұйрықтарына қарсы қоюмен
болды. Адам бостандығын, еріктілігін Канттың қалай қолданғанын оның мына
бір ауыз ... ... ... ... ... барлық іс-қимылдарының
басқа біреудің еркіне бағыныштылығынан асқан сораңы ... ... ... ... ... келетін болсақ, ол адамды мәдениет
дүниесін қалыптастырушы, рухани қызметтің іске асырушысы, жалпы ... ... ... иесі деп ... ... көзқарастың қалыптасуы адамның қоғамдық өмірдегі
алатын орнык түсінуді шын ... ... ... ... ... рухани, денелік, әлеуметтік, табиғаттық болып ... ... таза ... ... ... ... ... ретінде, нақтылы
— тарихи мақсаттарға бағындырыла қаралатын болды. ... ... ... ролі мен орны ... ... оның ондаған мың жылдар
ішіндегі тарихи алға ... яғни ... ... күресі сатыларының
сипаттарымен тығыз байланысты, Марксизм осыны дәлелдеді.
Табиғатта мақсат жоқ. Мақсат адамның ... ... ... ... ... ол тек адамға ғана тән, бір-бірімен қарым-қатынастағы
адамдардан құралатын ... тән ... ... жай ғана ... үшін немесе
сол мақсаттың өзі үшін ойдан шьгғара салған жасанды бірдеме емес. Түптеп
келгенде, ... да, ... да ... — адам ... Оның ... мүдде-талаптарының кезінде қанағаттандырылып тұруына, өз басының
қанау мен езгіден, басқаның ... бос ... өмір ... оның ... мен ... уақытында толық ашылуына әлеуметтік-
экономикалык, жағдайлар жасау, басқаша айтқанда, адам үшін ... ... Мұны іске ... ... да, патша да, үкімет басшысы да емес, оның
өз еңбегі, ақыл-ойы мен екі ... ... ... ... ... ... орны, әлеуметтік жай-күйі толығынан өз еңбегінің саны мен
сапасына, әлеуметтік пайдалы белсенділігіне сай белгіленуі тиіс. Ол ... ... оның ... ... ... тек осы жолмен ғана анықтап,
іске асыруға міндетті.
Бұл марксизм ... адам ... ... ... принципі. Социализм осы принцип негізінде адамның ... ең ... ... көтеріп, толық еркіндікте, ауқатты емір сүруіне
тарихта бұрын-соңды болмаған қолайлы жағдай жасауды өзінің өзекті ... ... еді. ... ол жеке ... ... ... және тоқырау
кезеңдерінде адам айтқысыз қиындық-тарға душар болып, ... тура ... ... Өндіріс адам қамына, оның талап-мүдделеріне бағындырылудың
орнына адам өндіріс мүдделерінің құлы, құрбаны болып кетті, ал оның ... өмір ... ... ... ... ... Адам ... мен
праволары, адамға деген қамқорлық қағазға жазылған бос ... ... ... ... ... өмірді революциялың жолмен тазартып, жаңғырту
программасы мен жариялылық принципінің ... ...... ... ... ... ... оны әлеуметтік прогрестің жаңа
сатысына көтеру болмақ. Бұл программа іске аса қалған ... ... ... адамдық дәрежеге көтеріп, оны өзіне-өзі қожа, белсенді де адал,
жан-жақты ... ... ... ... ... ... ... үміт
бар. Тек билік түгелінен халықтың қолына көшіп, әлеуметтік ... ... ... ... ... ... жасанды бұршалаушылықтардың
қайталанбауына берік кепілдік туса, тек сонда ғана «барлығы да адам үшін,
оның еріктілігі, ... ... ... ... ... ұран ақиқатқа айналып іс
жүзіне асады. Тек сол жағдайда ғылыми философия ... ... ... нысана ретіндегі идеалын ғана емес, шынайы бейнесін де кескіндейтін
болады.
АДАМ ӨМІР СҮРУІНІҢ ТАБИҒИ-БИОЛОГИЯЛЫҚ АЛҒЫШАРТЫ АДАМНЫҢ ... ... ... ... ... дүниедегі ең бағалы асыл
байлық — адам. Ол барлық ... ... мен ... ... және ... жер ... ... ғаламат табыстардың қайнар
кезі, ақыл-ой туындыларының құдіретті иесі.
Бұл айтып отырғанымыз — адамның қоғамда ... орны мен ... Ал, адам ... өзі не? Жай ... өмір ... ... онай ... жоқ тәрізді. Әркімнің әкесі, әйелі де, баласы
да, езі де адам, айнала жүргендердің бәрі адам. ... ... не?» деп ... ... ... ... қанша, мұнда тұрған не қиындық бар?— деп
ойлауымыз да ... ... бұл ... тереңірек үңіліп, адам
ерекшелігінің табиғатын ғылыми ... ... ... әу дегенде-ақ
үлкен қиындыққа кездесеміз. Тарихшы — антрополог пен психологтың адамға
беретін ... екі ... ... ... ... пен ... тағы да ... ұқсамауы ғажап емес. Өйткені бұлардың
әрқайсысы күрделі және ... адам ... бір ғана ... ... ... ... өз мамандығы тұрғысынан қарайды. Ондай біржақты
кезқарас кен қырлы кесек тұлғаның өзекті мәнін ... аша ... ... ... ... тән ұғымдардың жай қосындысы да адамның тұтас ... ... Бұл ... ... қабілеті жететін бір ғана білім саласы
бар. Ол — философия. Дүниені, оның ... ... ... ... ... ... ... күйінде қарастыруға сол әдіспен олардың
бәрін қамтитын жалпы ... ... ... Сол ... адамның да әр
түрлі құрамды жақтары мен ңырларын (биологиялық құрылысын, психологиясын,
әлеуметтік сипатын, моральдық ... т. б.) ... ... ең ... ... адам ... салалық қасиеттердің жалпылық
байланыстарын, тұтастығын қарастыру арқылы оның ... ... ... ... ... ... ... берілген анықтамалар көп. Аристотельдің анықтамасы
бойынша адам — қоғамдық хайуан. Басқа хайуандардың адамнан айырмашылығы —
оның қоғамнан ... ... өмір сүре ... ... ... ... ... керек. Орта ғасырдағы католицизы діни философы Фома
Аквинский адамды дене мен жанның ... ... мен ... ... деп қарады. Жан оның ұғымында мәңгілік өлшейтін жақсылық
сәулесі болса, дене құмарлық пен ... ... ... ... адам өмір бойы сайтандар тұзағынан босанып, құдайдың жарық
дүниесіне ... ... ... материалистік концепциясын ұсынған
Фейербахтың айтуынша жеке-дара, жалғыз өзі ғана өмір сүре ... ... ... ... ... ... міндетті шарты «сенің» болуың,
басқалардың болуы, Маркстің адам туралы ой жүйесінің ... ... ... ... осы тезисі еді. «Индивид (дара адам),— деп жазды
Маркс,— бұл қоғамдық хайуан. Сондықтан оның ... ... ... өмір ... және ... болып табылады». Басқаша айтқанда,
адамды жан-жануарлардан ... ... ... қасиеттері тек қоғам ішінде
өмір сүруінің нәтижесі. Себебі қоғамдық болмыс тәжірибесін бойына ... жас ... ... жеке өмір ... ... ... ... жағынан, ол жануарлардың кез келгенінен әлсіз екені белгілі жай.
Ата-ананың, басқа адамдардың ... ... ол адам ... ... ... ... ... бір себептерден кішкентай балаларды ... алып ... ... бойы өз орталарында тірі ... ... ... ... ... ... астам мәлім болған жайлардың
барлығында да балалар адам қалпынан айырылып шыққан. Төрт аяқтап ... өзін ... ... ... ... қимылдарына еліктеуден
басқа ешбір қабілет қалмаған. Кейін олардың қолға ... ... ... ... екі аяқпен тік жүруді үйретуге тырысқан талай
белгілі маман ғалымдардың әрекеттері нәтиже бермеген. ... ... ... ... тек ... ... Ол үшін кімде болса
туған күнінен ... сол ... қол үзіп ... ... ... дүниесінен бөлініп шығуының негізі — өмір сүру
ортасын ез еңбегімен ... ... ... тәсілін, ол үшін еңбек
құралын оның ең ... ... ... бірте-бірте жетілдіру жолын
меңгеру қабілетінде ... Тек ... ... ... ... байланыс жасаудың, керекті ойларын сөз арқылы бір-біріне жеткізуді
үйренеді. Бара-бара адам ... ... ... және рухани мәдениет
дүниесінің жасаушысы болып шықты. Қоғамдық қатынастар адамның өмір сүруіне
қажетті материалдық игіліктерді ... ... ... өндіру
тәсілінен туады.
Осыларды еске ала отырып, адам ...... ... ... ... ... түсетін өзара байланыс жасауға
толық қабілеті бар тіршілік иесі деп анықтама беруге болады. ... ... тек ... ... жағы ... тыс ... ... психологиялық жақтарының маңызы төмендетіліп, жоққа шығарылып
отыр ... ... ... ... ... келгенде, адамның үш түрлі өлшемі
бар: биологиялық, психологиялық және ... ... — адам ... түр ... мен ... ... қызметін, генетикалық ... ми, ... ... т. б. ... ... ұғымына адамның ішкі жан дүниесі, онда
жүріп жататын саналы және санадан тыс құбылыстар мен ... ... мен ... ... т, б. ... ... алып ... бұл
екі компоненттің бірде-бірі адам ұғымын ... ... ... бере алмайды. Адамның биологиялық организмінен оның ... ... ... қабілетін, оның миынан беліп қарастыру, түсіну
мүмкін емес қой, ... оның ... ... ... ... ... не сүю, мақтаныш не қорлану, ... не ... ... ... ... ... тек ... заңдылықтарға
бағындырмак, болса, — бәрі бір бұл ... ... ... ... мен ... — ете ... биологопсихоәлеуметтік
құбылыс. Оның материалдық субстратын ... ... ... ... ... мұнымен оның шығу жолын әлеуметтік және психологиялық
өлшемдердің қатысынсыз түсіну тіпті де мүмкін емес.
Соңғы аталған екі ... ... ... ... адамда
белгілі бір негізі бар. Оның мәні мынада. Туйсік, елестету, зер қою, ... ... ... ... сезім мүшелері арқылы ... ... ... ... ... ... ... жүйке жүйесінің
қызметінен туады және соған тәуелді. Оларды сондықтан психологиялық емес,
психикалық құбылыстар деп атайды. Психологиялық ... ... ... ... ... ... ретінде пайда болатын күрделірек
феномендер. Олар психикасы сау адамдардың ... мен ой ... ... ... да ... ... ... кен мінез-құлқын
сипаттайды. Мұндай психологиялық құбылыстардың мысалы ретінде «патриотизм»,
«баққұмарлық», «еңбекқорлық» ... ... ... ... Бұларды «мидың
туындысы» деп айта алмайсыз. Жоғарғы жүйке ... ... ... қатысы
болғанымен оларды тудырушы себеп, әрине, әлеуметтік ... ... ... ... ... гендері болмаса керек. Адамды
патриот етіп те, баққұмар етіп те ... ... ... Ендігі мәселе осы аталған ұғымдарды қайда жатқызуға болады — ... ... ме, ... ... ме? Екеуіне де жатады. Олай
болса, бұл екі өлшем бір-біріне өте жақын және белгілі ... ... ... жатады. Дәлірек айтқанда, күшті сезім мен зерделі, ... ... ... ... ... адамның әлеуметтік елшемі
психологияльщ өлшемге ауысып жатады. Сонда бір-біріне ... ... ... ... ... екі ... қалады: кісінің биологиялық
және әлеуметтік жақтары. Бұлар бір-бірінен ажыратуға ... ... ... екі ... Әңгіме адамның организмі мен жеке басының
адамдың қалпы арасындағы бірлік ... ... ... ... ... жағынан адам табиғат құбылыстарының жүйесіне кіреді де, ... ... ... ... Ал жеке ... ... жағынан ол әлеуметтік болмыс, қоғамдық қатынастар, жалпы ... ... ... кетеді де, «еңбек құралын жасаушы», «сөйлей
білетін» «есті» ... ... алып ... ... ... ... өзі өмір ... отырған қоғамдық
ортаның әсерімен қалыптасқан ерекшеліктері мен ... ... ... ... ... ... ... етік тіге білетіні, машинкаға
қағаз басатыны, аяғында протез барлығы, ашуланшақтығы, ақырын сөйлейтіндігі
сияқты ерекшеліктері ... Ал егер ол адам ... не ұры ... ... ... ... ... не еңбеге озаты болса, біз оны ... орын мен ... ... ... кандай екенін аңғарамыз,
яғни әлеуметтік өлшемнің сипаттамасын ... Жеке ... ... сөз болып отырған екі өлшемнің қайсысы ... орын ... ... ... екі басына салып керсек ... мен ... ... ... кетер еді, деген сұрақ ғылыми айтыстарда жиі
қойылып жүр. Әсіресе соңғы уақытта адамның ... тану ... ... ... ... Оларға биотехнология мен гениинженерияның,
молекулдық генетика мен ... ... ... ... күш
беруде. Сол табыстардың арқасында кейбір хайуан-ардың мінез-құлықтарына
әсер ... ... ... ... ... ... мүмкіндік
беретін генетикалық механизмдер ашылды. Осының буымен адамды да хайуандар
патшалығының бір өкілі ретінде биолоғиялык, ... ... ... оның ... ... ... ... болады-мыс деген болжау айтуда.
Канада философы Майкл Рьюз тек дарвинизм негізінде «адам туралы жаңа ... ... ... ... Оның ... ... зерттеуші әрбір
ілім, оның ішінде тарихи, философиялық ... ... ... бөлімдер болып қалуға тиіс.
Мұндай таза биологиялық ... ... ... ғылымдардың өкілдері, адам табиғатының әлеуметтік құрамдас
бөліктерінің ... ... баса ... тырысады. Бірак, оны биологиялық
компонентке қарсы қоюды, болмаса, екеуінің арасына меже ... ... ... ... қате деп ... Ф. ... ... айтқанда, біз
табиғатқа басқыншылардың жеңіліске ұшыраған халыққа жасайтын үстемдігіндей
немесе табиғаттың ... ... әлде бір күш ... ... ... біз, керісінше, жан-тәнімізбен, қанымыз және миымызбен табиғатқа
жатамыз, ... ... ... ... күнінен бастап адам бұрыннан
қалыптасып қалған күрделі қоғамдың байланыстар жүйесінен орын ... ... өсіп ... ... ... сол ... оның ... орны,
жағдайы анықталады. Оның адамдық қасиеттері, ұстайтын ... ... ... ... ... бейнесі іштен өзімен бірге
тумайды, қоғамда, басқа адамдар арасында емір сүру барысында қалыптасады.
Және ... бәрі оның ... ... миы мен ... бес
түрлі сезім мүшелері мен қол-аяғының, т, б. органдарының қызметінен тысқары
бір вакуумде емес, сол ... ... ... өз ... ... ... және ... өлшемдерінің өзара диалектикалық
байланыстылығын, бір-біріне тәуелділігін сөз ... еске ... тағы ... бар. ... ... жаңа ғана бөлініп шыға бастаған алғашқы
адамдардың табиғи биофизиологиялық қажеттіктерін қанағаттандыру ... тағы ... ... көп

Пән: Философия
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 12 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Философия тарихындағы адам проблемасы11 бет
Жұмабаев Мағжанның тілдік тұлғасы26 бет
Аддиктивті жүріс-тұрыспен психологиялық жұмыс жайлы ақпарат7 бет
Аддиктивті жүріс-тұрыспен психологиялық жұмыс жайлы мәлімет6 бет
Этнодеформация және ұлттық ой-сана проблемасы3 бет
Қазіргі ғаламдық проблемалардың экономикалық жақтары9 бет
XII – XIII ғасырдағы Моңғолдың тарихындағы Шыңғысханның билік құру кезеңі13 бет
Адам проблемасы16 бет
Адамзат даму тарихындағы мүмкіндігі шектеулі мүгедек балалардың әлеуметтік мәдени статусы30 бет
Адамзат дамуының тарихындағы этнопедагогикалық идеялар10 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь