Металдардың қаттылығын анықтау

Қаттылықты арнауға арналған аспаптар дегеніміз-лабороториялық және завоттық жағдайларда металдардың механикалық қасиеттерін сипаттайтын сынып әдістерінің бірі.

Қаттылықты анықтау аз деформацияланатын шыңдалған қатты болат, алмаз немесе қатты қорытпа материалдардан жасалған шарт, конус, пирамида немесе ине пішіндес ұшықтың металл бетіне тигізетін әсер арқылы өлшейді.
Ұштықтың тигізетін әсерінің сипатына қарай ажыратылатын қаттылықты өлшеудің бірнеше әдістері бар. Ұштықты үлгіге өндіру арқылы қаттылықты өлшеу тәсілі өте көп қолданылады. Едәуір күшпен өндіру нәтижесінде ұштық астындағы және оның жанындағы металдың беткі қабаты пластикалық деформацияланады. Үлгәге түсетін күшті тоқтатқаннан кейін онда таңба қалады. Сондықтан қаттылықты үлгіге ұштықты ендіру арқылы өлшегенде пластикалық деформация тек пластикалық металдарға да ғана емес сонымен қатар кәдімгі механикалық сынақтарда соғылғанда, қысылғыштығына, бұрылғыштығына, иілгіштігіне микроскопиялық деформацияға морт сынатын, мысалы шойын металдар да білінеді.
Смағұлов Дәулетхан “Металография”
Исанбаева Ғабдолла “Металдың мың қасиеті”
Дүйсеналиев.О. “Металдардың құпиясы”
        
        Металдардың қаттылығын анықтау
Қаттылықты арнауға арналған аспаптар дегеніміз-лабороториялық және завоттық
жағдайларда ... ... ... ... сынып
әдістерінің бірі.
Қаттылықты анықтау аз деформацияланатын шыңдалған қатты ... ... ... ... ... ... шарт, конус, пирамида немесе ине
пішіндес ұшықтың металл бетіне тигізетін әсер арқылы өлшейді.
Ұштықтың тигізетін ... ... ... ... ... ... әдістері бар. Ұштықты үлгіге өндіру арқылы қаттылықты өлшеу тәсілі
өте көп қолданылады. Едәуір күшпен өндіру нәтижесінде ұштық астындағы және
оның жанындағы металдың ... ... ... ... ... күшті тоқтатқаннан кейін онда таңба қалады. Сондықтан қаттылықты
үлгіге ... ... ... ... ... ... ... металдарға да ғана емес сонымен қатар кәдімгі механикалық
сынақтарда соғылғанда, қысылғыштығына, бұрылғыштығына, иілгіштігіне
микроскопиялық деформацияға морт сынатын, мысалы шойын металдар ... ... ... ... ... ... ... қарсы
әсерді сипаттайды және басқа механикалық қасиеттерден анықтау әдісімен
ажыратылатын механикалық қасиет болып табылады.
Қаттылықты өлшеудің мынандай артықшылығы бар:
1. ... ... ... үлгіге өндіру әдісі арқылы анықталатын
қаттылығы мен басқа да механикалық қасиеттерінің негізінен беріктік
шегінің арасында ... ... ... ... анықтау – орындалу техникасы жағынан беріктік шегін,
пластикалық және аққыштығын анықтау мен салыстырғанда әлдеқайда оңай.
Қаттылықты сынау арнайы ... ... ... ... ол тікелей
тексерілетін бөлшектің бетін тегіс көлденең жазық ... ... ... ... ... да ... береді. Қаттылықты өлшеу өте
тез, мысалы конусты үлгіге өндіргенде 30-60 сек, ал шарикті үлгіге
өндіргенде 1-3 мин. аралығында орындалады.
3. ... ... ... ... бөлшектің бүлінуіне әкеп соқпайды
және өлшенгеннен ейін оны атқаратын міндеті бойынша қолдануға болады, ал
беріктігін пластикалығын және ... ... үшін ... ... ... Қаттылықты жұқа бөлшектерде де сонымен қатар миллиметрдің оннан ... ... ... кейбір әдістері үшін өте жұқа қабаттарды
анықтауға болады. Сондықтан қаттылықты өлшеуді көптеген әдістері,
құрылымы мен қасиеттері әр түрлі металл қабаттан, мысалы әр ... бар ... ... ... ... ... ... беттік қабаттан бағалауға мүмкіндік туғызады.
Қаттылықты өлшеу, ең әуелі үлгіде ... ... ... металдың
қасиетіне байланысты болатын материалдарға дененің біршама үлкен тереңдікке
енуімен сипатталады. Сонымен қатар көптеген сынақтарда үлгіге едәуір өлшмді
дене ұштық дене, ... ... 10мм ... шар ... ... ... ... қорытпаның барлық фазалары мен құрылымы
құраушылары өлшенетін материалға тән ... ... Бұл ... ... ... ... ... қаттылығын сипаттайды.
Егер металдың қасиеттері әр түрлі құрылымдық құраушылары ба /мысалы, сұр
шойын, түсті подшипникті қорытпалар/ біртекті құрылымы болса, онда оның
қаттылығын ... үшін ... ... шарикті таңдап алу керек. Егер
металдың біршама қасиеттерін, атап ... оның ... ... ... ... аз ... өзі де ... металға айтарлықтай тән бола
алады. Бұл жағдайларда сынауды, мөлшері кішкене денені, мысалы алмас
конусты, аз тереңдікке, демек аз күшпен үлгіге ... ... ... ... ... немесе алмас конусты үлкен күшпен үлгіге ендіргенде
шариктің деформациялануы немесе алмас ұштықтың сынуы мүмкін болғандықтан
өте ... ... ... шыңдалған немесе төменгі температурада
жұмсартылған болаттарды сынағанда жоғарыда келтірілген шарт ... ... ... қажет.
Дегенмен үлгіге түсіретін күшті көп азайтуға болмайды, өйткені бұл
деформацияланатын көлемнің күрт азаюына әкеліп соқтырады да металдың
негізгі массасына тән мәнді ... ... ... ... ... және
металдарда алынатын таңбаның мөлшері кейбір белгілі шектен төмен болмауы
керек.
Қаттылықты сынаудың қорытындысына өлшенетін материал бетінің күйі
айтарлықтай әсер етеді. Егер материалдың беті ... емес ... ... бұжыр
болып келсе, онда осы беттің әрбір бөлігі ұштықты ендіру кедергісіне ... әр ... ... ... да, ... ... шамасын
қателестіруге әкеліп соқтырады. Үлгіге ұштықты ендіру күші аз ... ... ... ... ... болуы керек.
Өлшенетін бет горизонталь, яғни өндірілетін дененің ... ... ... ... ... ... де тотықтан таза болу керек, өйткені
үлгіге күш ... ... ... ... да ... нәтижесі
бұрмаланады.Қаттылықты Бриннелл әдісі бойынша, сыналатын үлгіге диаметрі
белгілі болат шарикті беріген күштің әсекімен қайсы бір уақыт ішінде ендір
арқылы жүргізіледі.
Шарик ... ... ... ... ... ... /10/ қөмегіме
қозғалатын жүктер /15/ арқылы түсіреледі. Донғалақты /4/ ... ... ... қолмен бұрау арқылы прибордың үстелшесін тірелгенше
көтереді, бұл жағдайда ... І000Н /100 гкс/ ... күш ... ... ... күш ... деформацияның және үлгі бетінің әр түрлі дәрежесі
бұрынғының өлшеу ... ... ... ... басу ... қозғалтқыш 15 іске қосылады. Қозғалтқыш әуелі ине
ағашты жылжытады. Сонда штокке ... күш ... ... ... ине
ағашқа ілінген жүкке берілген күштің әсеріне шариктің үлгіге басып
енгізіледі. Бұл күш өлшенетін материалдың қаттылығына ... ... ... ... 10-60 ... аралығында әсер етеді, одан кейін
қозғалтқыштың бірі кері ... ... ... ... ине ағашты жылжытып
күштің әсерін жояды. Қозғалтқыштың автоматикалық түрде тоқ көзінен
ажырағаннан кейін доңғалақты 4 сағат тілінің ... кері ... ... төмен түсіреді. Сосын үлгіні түсіріп алады.
Үлгіде сфера беттес таңба шұқыр қалады. Күшті алынған таңбаның бетінің
ауданына барлық ... ... ... НВ арқылы белгіленетін
қаттылықтың сан мәнін береді.
Үлгіні диаметрі әр түрлі шариктермен сынағанда әр түрлі күш қолданылады,
жұмссақтау металдарды сынағанда аз күш ... ... ... ... ... кіші ... және аз күш ... өлшеу әдісі және қаттылықты анықтау.
Үлгіге түскен таңбаны өзара перпендикуляр екі ... ... ... ... ... ... орташа шамасы таңбаның диаметрін анықтайды.
Лупаның төменгі тіркелген бөлігін ... ... ... ... ... қою ... ал ... төменгі жағындағы ойық жарыққа
қаратылады. Сонан кейін лупаны жылжытып таңбаның бір шетін шкаланың бас
жағына қосады. Ал ... ... ... ... ... жерін шкаланың
бөлігі анықталады. Осы санақ таңбаның диаметрін мөлшеріне сәйкес келеді.
Онан кейін үлгіні 90(-қа ... ... ... ... рет өлшейді. Екі
өлшемнің арифметикалық орташа шамасы таңбаның диаметрі болып табылады.
Сыналатын үлгінің қалыңдығы таңбаның 10 ... ... кем ... ... ... ... ... үшін таңдап алынған күшке сйкес жүк қою керек.
2. Ұштықты шаригімен қоса ... ... ... ... Үстелшеге сыналатын үлгіні орналастырады. Үлгі үстелшеге тығыз жату
керек. Таңбаның ортасы үлгінің шетіне есептегенде шариктің диаметрінен
кем емес ... ... ... ... ... тілі ... ... үстелшені көтеріп үлгіні
шарикке қосып қояды. Ал доңғалақты одан әрі қарай шам жанғанша
айналдырады.
5. Бастырманы басып электр қозғалтқышты қосады.
6. Электр қозғалтқыш ... тоқ ... ... кейін үстелшені
төмен түсіріп, одан таңба түскен үлгіні ажыратып алу ... Осы ... ... ... ... ... ... анықтау ГОСТ 9012-59* ИСО410-82, ИСО65006-81.
Шыңдалмаған болаттардың, шойдармен түсті металдардың қаттылығын анықтауға
әдетте Бриннелл әдісін қолданады. Бұл әдіс бойынша қаттылықты анықтау ... ... ... ... Р ... ... ... үстіңгі жағына
батырылады. Нәтежесінде үлгінің үстінгі жағында д диаметрлі бет жағындағы
ауданы шар сегменті түрінде дақ ... ... ... ... Па/Н ... ... қызыметте қаттылықты анықтау үшін арнайы кестелер қолданылады,
онда батырылған шариктің диаметрін байланысты қаттылықтың мәндері
келтірілген.Дақ диаметрін өлшеу схемасы көрсетілген.
Бринелл ... ... 4500 ... ... ... сынақтан
өткізіледі. Тәжірбие көрсеткендей Бринелл бойынша қөаттылық пен созып тарту
кезіндегі берік шегі б ... ... ... ... ... ... көміртегі болатқа Qв=0,36 НВ; сұр шойынға ... ... ... ГОСТ 9013-59. ИСО 6508-86 ... ... 2400 ... ... қаттылықты жұмсақ материалдар үшін салыстырмалы
түрде алғанда -1000 Н ... мм ... ... ... ... ... ... үшін -1500 Н (HRC) немесе 600 Н (HRA) ... ... ... ... ... көһмегімен белгіленеді,и ондағы
циверблаттық екі шкаласы болады: В қызыл -болат ... ... ... үшін;
С қара-алмас конусімен сынақ жасау үшін Роквелл бойынша қаттылық шартты
бірлікке өлшенеді. Қаттылықты көрсетудің арнайы кестелерінің көмегімекн
Роквелл тәсілімен алынған ... ... ... ... ... ... сынақтан өткізуден бұрын
прибордың көрсету дәлдігін анықтау үшін оны бақылаудан өткізеді. Приборды
бақылаудан өткізуді қаттылығы бір белгігі қайрағының жүргізеді. Сынау
кезінде ... ... ... ... ... шегінде болуға
тиіс. Егер прибордың көрсету қаттылығы бақылау қайрағының қаттылығымен
сәйкес келмесе, онда үлгіні сынған уақытта прибордың көрсетуіне ... ... ... ... және ... ... ... үлгінің қаттылығына байланысты үлгіге енгізілген ұштық пен
оған түсірілетін күш таңдап алады.
3. Прибор шпиндельінің алмас немесе қатты қорытпа конустың ... ... құр ... бекітеді.
4. Доңғалақты сағат тілінің бағытымен бұрап, үстелшені үлгі тезегіш
құндыққа тірелгенше жайлап көтереді.
5. Барабанды айналдырып ... ... ... ... ... тілінің
тұсына қою керек.
6. Доңғалақты сағат тілінің бағытына кері бұрап үстелді төмен түсіреді де
жылжытып сынауды үлгінің басқа жерінен қайталайды.
Қаттылықтты ... ... ... ... ... күш ... ... |
| ... ... |пен ... |диометрі |күш |
| ... МПа ... ... мм |Н |
| | ... ... | | |
| | |мм ... | | |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 ... ... ... |Р= 30 D |10 |30000 ... ... ... | |5 |7500 ... | |–дан3 –ке | |2,5 |1875 |
| | ... | | | |
| | |3- тен | | | |
| | ... | | | ... |350-130 |6-дан |Р=10 D |10 |10000 |
|( мыс, | ... | |5 |7500 ... | ... ... |2,5 |625 |
| | ... | | | |
| | ... | | | |
| | ... | | | ... |350-130 ... |Р=2,5 D |10 |2500 ... | ... | |5 |620 ... | ... | |2,5 |156 ... |т-мен 3-ке| | | ... | ... | | | ... | ... | | | |
| | ... | | | ... ... ... 0,002 мм ... ... ... шама ... Роквелл бойынша қаттылық мөлшері НR мына
формуламен айқындалады. В шкаласы бойынша өлшенгенде: НR=100-l, А және С
шкалаларымен өлшенгенде:
Мұнгда h-түсетін күштін Р ... ... ... материалға ұштың
материалға бату тереңдігі.
h-жалпы түсетін күштін Р әсерімен сыналатын материалға ұштың бату
тереңдігі, ол түсетін күштің Р ... ізі ... ... күштің Р
кенрі кеткекннен кейінгі өлшенетін тереңдік ... ... ... ... ... анықтау
Викеерес бойынша қаттылықты анықтау төтртқырлы алмас пирамиданы 136 градус
бұрышпен сыналатын үлгіге жаншиды. Дақтың ... ... ... күш ... көрсеткішімен айқындалады, ол НV деп белгінеді.
Мұндағы Р-пирамидаға ... күш, ... күш ... ... дақты қос диогоналыіның орташа арфметикалық
ұзындығы, мм.
a-пирамиданың ұшындағы қарама-қарсы қырлар аралығындағы бұрыш, бұл 136
градусқа тең.
Әр түрлі әдістермен анықталған қаттылық ... | | | | ... ... | | | | ... | | | | ... |
| |НВ ... | | | ... ... | | | |і |
| |10/3000 |150 кг |60 кг |100 Кг ... |
| ... ... ... ... | |
| ... |HRC |HRC | |
| |і | | | | |
| ... | | | | |
| |НВ | | | | ... |780 |72 |84 |- |1124 ... |601 |60 |78 |- |746 ... |415 |43 |12 |- |423 ... |302 |31 |66 |- |303 ... |229 |20 |61 |100 |228 ... |179 |7 |56 |90 |178 ... |143 |- |- |80 |143 ... |116 | |- |70 |116 ... ... ... ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
Қ.И.СӘТБАЕВ атындағы ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ ТЕХНИКАЛЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ
Электроника, мехатроника және робототехника кафедрасы
Реферат
Металдардың қаттылығын анықтау
Оқытушы: Жұмашева Ж.Т.
Т.Ғ.К. доцент
Студент: Смаков ... ... ... 2005
Мазмұны:
Металдардың қаттылығын анықтау ---------------------------------------------
---- 3
Қаттылықты өлшеу туралы түсінік -------------------------------------------
--- 5
Қаттылықты сынаудың қорытындысы -------------------------------------------
7
Виккерс ... ... ... ... ... 10
Глоссарий ------------------------------------------- 13
Пайдаланған әдебиеттер -------------------------------14
Қорыта ... ... және ... ... ... қаттылықты анықтау
сыналатын үлгіге толық күш түсіргенше ұштың енуі артады және алдын-ала
түсірілетін Роквель күші барлық жағдайда 10 Н-ға тең. ... ... ... ... ... Қаттылықтың бірлігі үшін ұштықтың ось
бойынша формуламен анықталады.
Қаттылықты а және б, с шкалалары бойынша өлшеу шегі анықталған. Олар
төмендегідей:
А шкаласы 70-85 бірлік
Б ... 25-100 ... ... 22-68 ... ... ... ... арнайы эталонмен
қайталанатын қаттылықты бұрын КСРО кезінде пайдаланған. Қазір Роквель
әдісін қолданады.
Роквель бойынша сыналған қаттылық ... ... ... ... ... ... ... деректері
|Үлгінің |Сынау |Таңба |Қаттылығы |HRB |HRC ... ... ... |шарты |диаметрі | | | ... |
| | | | |1 2 3 |1 2 3 | |
| | | | ... ... | |
| | | | | | | ... Атом ... ... ... барлық химиялық қасиетін
білдіретін ең кіші бөлшегі.
2. Молекула ------------- заттың химиялық қасиетін көрсететін, құрамына бір
немесе бірнеше атомдар ... ең кіші ... Моль ... ... Авогадро саны Nа қүрылымдық
бірліктері бар зат мөлшері.
4. Оксид ------------ екі элементтің біреуі оттектен ... ... ... ... ... ... ... әсерінен қарама-қарсы
зарятталған иондардың арасында түзілетін байланыс.
6. Тотығу дәреже ---------------- атомның молкуладағы шарттары.
7. Иондану энергиясы ------------------------ ... ... ... молекуладан ажыратуға жіберілетін энергия.
Пайдаланған әдебиеттер:
Смағұлов Дәулетхан -------------------------- “Металография”
Исанбаева Ғабдолла ----------------------------“Металдың мың қасиеті”
Дүйсеналиев.О. ---------------------------------------------------------
“Металдардың құпиясы”

Пән: Физика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жеміс. оларға сипаттама6 бет
Киімнің сапасы және экспертиза59 бет
Мал шаруашылығы. Жылқы6 бет
Аналитикалық химия пәнінен дәрістер жинағы59 бет
Жылу қазандықтары шығарылымдарын зиянсыздандыру және оларды іске асыру технологияларын негіздеу мен жасау туралы24 бет
Механикалық приводты жобалау53 бет
Целлюлозалитикалық бактериялар50 бет
Қатты дененің еркін қозғалысы19 бет
Металл деформациясы8 бет
Ауыр металдардың шымкент қаласының территориясында33 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь