Ішкі секрециялық бездер және олардың маңызы туралы жалпы түсініктеме

I. Кіріспе: Ішкі секрециялық бездер және олардың маңызы туралы жалпы түсініктеме.
II. Негізгі бөлім: Ішкі секрециялық бездердің гормондары, олардың қызметі.
а) Гипофиз және оның гормондарының бала организміне әсері.
ә) Эпифиз безінің жас ерекшелігі мен гормондары.
б) Қалқанша безі мен оның гормондарының бала организміне әсері.
III. Қорытынды: Бүйрек үсті бездері және оның гормондары.
Қолданылған әдебиеттер
Ішкі секрециялық бездер және олардың маңызы туралы жалпы түсініктеме. Организмде бездер көп, барлық бездерді ішкі және сыртқы секрециялық бездер деп екі топқа бөледі. С ы р т қ ы с е к р е ц и я л ы қ (лат. секреция – сөл шығару) бездердің өзектері арқылы олардың өнімдері, яғни секреттері (лат. секрет – без өнімдері) қуыс мүшелерге құйылады (мысалы, ауыз қуысына сілекей безінің өнімі – сілекей) немесе дененің сыртына шығады (мысалы, тер безінің өнімі – тер дененің сыртына шығады). Сондықтан оларды сыртқы секрециялық немесе экзогендік (грек. экзо – сыртқы, сыртқа + ген – тек, болмыс) бездер деп атайды. Бұларға сілекей, қарын, май, тер, ішек және қарын асты бездері, бүйрек, бауыр т.б. жатады. Ал ішкі секрециялық немесе э н д о к р и н д і к (грек. эндон – ішкі + крино – бөліп шығару) бездердің өнімі тікелей қанға құйылатын ерекше мүшелер жүйесіне жатады. Олардың өз өнімдерін сыртқа шығаратын өзектері болмайды. Олардың өнімі тікелей қан тамырлары арқылы қанға сіңеді де, қанмен бүкіл денеге тарап, мүшелердің қызметіне әсер етеді. Ішкі секрециялық бездер зат алмасу процесіне қатысады, сөйтіп адам организмінің күллі тірлігіне өз ықпалын тигізеді.
Негізгі:
1. З.М. Алиакбарова "Мектеп жасындағы балалардың анатомиясы және гигиенасы негіздері". Алматы, 1993.
2. Ж.Д. Демеуов, Б.Я. Байназарова, З.М. Алиакбарова, А.М. Бекетаев. "Мектепке дейінгі балалардың анатомиясы, физиалогиясы, гигиенасы". Алматы, "Білім", 1995.
3. А.Г. Хрипкова "Возрастная физиалогия", М. "Провещение". 1978.
4. А.Г. Хрипкова, М.В. Антропова, Д.А. Фабер, "Возрастная физиалогия и школьная гигиена", М. 1990.

Қосымша:
1. Ю.А. Ермалаев "Возрастная физиалогия". М. "Высшая школа", 1985
2. А.А. Маркосян "Вопросы возрастной физиалогии", М., 1975.
3. Х.Қ. Сәтпаева, Ж.Б. Нілдібаева, Ө.А. Өтепбергенов "Адам физиалогиясы", Алматы, "Білім", 1995.
4. Физиалогия человека Дж "Дудел", М. Циммерман и др. 4 – том.
5. В.Б. Розен "Основы эндокринологии", М. "Высшая школа". 1984.
6. И.А. Држевецкая "Эндокринная система растущего организма", М. "Высшая школа", 1987.
7. Ж.Н. Нұрғалиев, С.Т. Төлеуханов. "Эндокриндік жүйелер физиалогиясы", Алматы "Қазақ университеті". 2000.
        
        Ішкі секрециялық бездер және олардың
қызметінің жас ерекшеліктері
1. Бір секрециялы бездердің гормондарының маңызы және олардың жасқа
байланысты мөлшері
Ішкі секрециялық бездер және олардың ... ... ... ... ... көп, ... бездерді ішкі және сыртқы секрециялық ... екі ... ... С ы р т қ ы с е к р е ц и я л ы қ (лат. ... ... ... ... өзектері арқылы олардың өнімдері, яғни секреттері
(лат. ... – без ... қуыс ... ... (мысалы, ауыз қуысына
сілекей безінің өнімі – ... ... ... ... ... ... тер
безінің өнімі – тер ... ... ... Сондықтан оларды сыртқы
секрециялық немесе ... ... экзо – ... ... + ген – ... ... деп ... Бұларға сілекей, қарын, май, тер, ішек ... асты ... ... ... т.б. ... Ал ішкі секрециялық немесе
э н д о к р и н д і к ... ... – ішкі + ...... ... өнімі тікелей қанға құйылатын ерекше мүшелер жүйесіне ... өз ... ... ... ... ... Олардың өнімі
тікелей қан тамырлары арқылы қанға сіңеді де, ... ... ... ... қызметіне әсер етеді. Ішкі ... ... зат ... ... сөйтіп адам организмінің күллі тірлігіне өз ықпалын
тигізеді.
Ішкі секрециялық бездердің өнімдерін г о р м о н ... ...... ... деп атайды. Гормондар жүйке жүйесімен бірге организмнің
өсуін, дамуын, организмнің физиалогиялық қызметтерін үйлестіруге, зат ... ... ... ... ... қатысады. 1980 – 2000
жылдары гормондардың молекулалық ... ... ... ... және ... ... ырғағын анықтауға қатысатыны
дәлелденген. ... ... ... ... ... ... реттейді. Қазіргі кезде 40 – тан астам ... бары ... көбі ... ... және ... ... ... Ішкі
секрециялық бездерге гипофиз, эпифиз, қалқанша, ... ... ... ... ... ұйқы ... ... безінің Лангерганс аралшықтары,
жартылай жыныс бездері қос секрециялық қызмет атқарады. ... ... ішкі ... ... ... де ... жүр, ... оларда
қанның қысымын арттыратын ренин және эритропоэтин ... ... ... ... ... ... ... орналасқан
юкстагломерулалық аппаратында өндіріледі. Баланың эмбриондық дамуы ... ішкі ... ... ... ... ... да жатырдағы баланың
дамып, жетілуіне әсер етеді. Бала туғаннан кейін ол бездердің ... әр ... ... ... ... ... бездердің қызмет
дәрежесі баланың өсуі мен ... ... оның ... ... ... ... және ... мүшелері мен мүшелер жүйесінің қызмет
қабілетіне байланысты болады.
Организмдегі гормондық тепе – ... ... ... ... ... ... ... денеде эндокриндік жүйенің ықпалынан тыс қалатын ешқандай
қызмет жоқ. Дегенмен ішкі секрециялық ... ... ... ... ... ... Олай ... организмдегі барлық қызметтерді реттейтін
біртұтас жүйкелік – гормондық реттелу бар деп ... ... ... ... ... көбі ... ... күллі жүйке
жүйесіндегі күллі жүйке клеткаларының қызмет жағдайын өзгертетіні мәлім
болды. Мысалы, бүйрек үсті ... ... қозу мен ... ... Егер ... ... үсті ... тәжірибе жасау үшін,
сылып алып тастаса, ішкі тежелу мен қозу нашарлайды да ... ... ... өзгерістері пайда болады.
Гипофиз безінің гормондары аз мөлшердің өзінде жоғары жүйке әрекеттерін
күшейтіп, ал көп мөлшерде оны тежейді. Ал ... ... ... ... жүйке жүйесінің қозуы мен тежелуін күшейтіп, көп мөлшерде ... ... ... ... ... гипо – және гиперсекрециялары
адамның жоғары жүйке әрекетін талқан қып ... ... ... қозу мен ... және ... клеткаларының қызметіне айтарлықтай
әсер етеді. Ересек адамның жыныс бездерін сылып алып ... ... ... олар ... жағдайда оның мінез – құлығын өзгертеді.
Бала кезден әтек болған жағдайда ақыл кемдігі ... ... ... ... ішкі ... төмендейді, шартты рефлекстерінің пайда болуы
нашарлайды, жалпы жұмыс қабілеті мен ... ... ... бәрі ішкі ... ... ... адам өмірінде
маңызы күшті екенін білдіреді.
Ішкі секрециялық бездердің дамуында ... заңы ... ... ерте ... ... ... ... бездер – эпифиз,
Лангерганс аралшалары және бүйрек үсті бездерінің кейбір жері. Ал ... және ... ... ... ... безінің қызметі күшейеді.
Паратиреоидин бірінші және ... ... ... көп түзіледі, ал
кальцитониннің өндірілуі жаңа туған сәби мен жыныстық жетілу ... ... ... ... үсті ... қызметі екі рет күшейеді –
біреуі ұрықтық шақта, екіншісі ... ... ... ... ... ... жыныстық жетілгенге дейін күшті. Ішкі
секрециялық бездердің ішінде ең кеш дамитыны – жыныс бездері. Олардың дамуы
алдында гипофиздің гонадотроптық ... ... ... нейрогормональдық реттеу алдымен өсуді, бала денесінің дамуын
және сыртқы ортаға бейімделуін қамтамасыз ... де, ... ... ... дамытады. Өсіп келе жатқан организмде эндокриндік
бездердің қызметі өзгермелі келеді, ал гормондарының қызмет қоры онша ... ... ... аурулар, сол сияқты, тамақтың құрамының дұрыс
болмауы, шектен тыс дене еңбегі бала организмінің ... ... ... ... ... жетілуіне айтарлықтай әсер етеді.
Ішкі секрециялық бездердің гормондары, олардың ... Ішкі ... ... г о р м о н - өте ... ... зат. Ол ... безде түзіліп қанға немесе лимфаға сіңіп, мүшелер мен мүшелер
жүйесіне, ... ... ... әсер ... ... ... ішкі
секрециялық бездер қан тамырларына бай келеді.
Гормондардың қасиеттері: а) олар өте белсенді, тым азғантай ... ... ... әсер ете ... ә) ... ... бір ... жетіспеген екінші бездің гормоны немесе басқа бір
белсенді химиялық зат оның қызметін атқара ... б) ... ... ... ... жерінен дистантты, яғни қашық тұрып, алыстан әсер
етеді.
Хмиялық құрамына қарай олар ... ... ... ... ... ... ішкі секрециялық бездерде, ас қорыту жолының
мүшелерінде, бүйректе, бауырда да түзіледі. Барлық гормондар ... ... әсер ... Олар ... ... ... тек қана ... қабысқанда ғана белсенді болады.
Гормондардың биосинтезі адамның тұқым ... ... ... ... ішкі секрециялық бездер тек қана ... ... ... ... ... ...... – бүйрек
үсті бездері гормондарының маңызы өте зор. Олар ... жүйе ... Бұл жүйе ... ... сақтауға қатысатын
физиалогиялық қызметтердің негізгі, әрі ... ... Бұл ... гипоталамус бөлігі жоғары дәрежедегі қыртыс асты ішкі секрецияның
реттеушісі болып есептеледі. Оның бұл қызметі гипофиз ... ... ... ... өнімдер–н е й р о с е к р е т т е р д і ... ... ... ... + секрет) өндіру және шығару арқылы орындалады. Гипоталамуста
пайда болған нейросекрет гипофизге ... оның ... ... ... ... мида ... гипоталамус барлық ішкі мүшелердің және
ішкі секрециялық бездердің ... ... ... ол ... ... және гипофиз безінің артқы бөлімімен тікелей байланысып жатыр.
Мида көптеген гормондар бар екені табылды. Олар ... ... ... ... өзгертеді.
Гормондар ұлпаларға немесе мүшелерге тікелей әсер етіп, ... ... ... ... я ... ... ... арқылы жанама әсер етеді.
Кейбір гормондар (бүйрек үсті ... ... ... ... ... клеткалық мембранадан өтеді де, ... ... ... ... ... зат ... ... тигізеді.
Ірі молекулалы пептидтік гормондар клеткалық мембранадан өте алмайды ды,
клеткадағы зат ... ... ... сыртында орналасатын арнайы
рецепторлар арқылы әсер етеді. Мұндай ...... ... ... қышқылды белсендіреді, ал ол, ... ... ... әсер ... ... зат пен энергияның
алмасуын өзгертеді. Бір сәтте клеткаларға ... ... әсер ... ... ... мен ... алмасуына ең нәтижелісінің әсері
ғана ... ... ... ... ... арнайы заттар –
простогландиндердің ... ... ... ... ... сәтте гормондардың қажетсіздерін тежейтін реттеуші
қызметін атқарады.
Гормондардың жанама әсерін ... ... ол да ... зат ... алмасуына әсер ететіні белгілі болды. Бірақ бұл әсер жүйке
жүйесінің ... ... ... ... ... ... РНК мен ... синтезделуіне қатысатыны анықталып отыр.
Ішкі секрециялық бездердің қызметі өзара тығыз байланысты. Олар бір –
бірінің қызметіне белсенді ... ... де, ... ... арқылы жанама да
әсер етеді. Мұндай өзара ... ... ... ... ... ... к е р і ... жолымен реттеліп отырады да, денедегі
гормондардың мөлшері ... ... ... ... Егер бұл ... ... түрлі зат алмасуға байланыста аурулар пайда болады.
Жүйке жүйесінің ішкі секрециялық қызметті реттеуі ... ... 50 – ... ... ... ... бойынша, нейрондар өздерінің негізгі
қызметіне қоса, физиалогиялық ... ......... ... ... ... маңызды орын алады,
ол құрылысы ... ... ... ... ... ... ... безінің, ал ол арқылы басқа да ішкі ... ... ... ... ... р и л и з ... г – г о р м о н д а р деп атайды. Оларға ... мен ... ... ... ... ... ... ал
статиндер – тежелуін реттейді. Осылай гипоталамус бұрын айтылып ... ... ішкі ... ... де ... ... секрециялық бездердің қызметі соншама жақсы реттелгенімен олардың
қалпына және қызметіне түрлі аурулар әсер ... ... ... г и п о с е к р е ц и я ... Гипо – аз, ... және
күшейгенде г и п е р с е к р е ц и я ... ...... жоғары, шегінен
тыс) байқалады. Демек, ішкі ... ... ... ... тіршілігіне әсер етіп, қауіп төндіреді.
Гипофиз және оның гормондарының бала организміне әсері. Гипофиз немесе
төменгі ми қосалқысы бас ... ... ері" деп ... ... Ол ... мимен көрші орналасады және онымен екі ... ... бар. ... жылдардағы мәлімет бойынша гипофиз бен аралық
мидың гипоталамус бөлігінің ... 100 ... ... байланыс жүйке
талшықтары бар. Жаңа туған нәрестенің гипофизінің салмағы 10 – 15 мг, ... ... ... 30 мг – ға ... ... де, жас өспірімдерде ересек адамның
мөлшеріндей болады. Ол ересек адамда 50 – 65 мг, ... ... ... ... ... ... лайық ұлғаяды, әрі "түрік ері" сүйегінің
өсуіне байланысты өзгереді. Жаңа туған сәбидің бұл сүйегі 2,5 x 3 мм, ... ... 4 x 5 мм, ал 16 – 18 ... ... 9 x 11 мм болады. 18 жастан
кейін әр адамның организмінің ерекшеліктеріне сай өзгереді. ... ... ... ... ... қарап анықтайды. Құрылысы
жағынан гипофиз 3 бөліктен тұрады: ... ... және ... ... және ... ... а д е н о г и п о ф и з деп, ... н е й р о г и п о ф и з деп атайды. ... бар ... ... 1–2 % ... 18 – 23 % ... ... жатады. Гипофиздің мөлшері
жүкті әйелде біраз ұлғаяды, ал босанғаннан кейін бұрынғы ... ... ... ... алдыңғы бөлімі негізінен хромофобты без
клеткаларынан, ортаңғы бөлімі – ... ... ... ... мен ... талшықтарынан тұрады. Жалпы ... ... ... ... ... ... жоқ деуге болады.
Аденогипофизде 22 гормон түзіліп қанға құйылады. Бұлар химиялық құрылысы
бойынша троптық ... аса ... ... немесе өсу гормоны
(СТГ), тиреотропин (ТТГ), адренокортикотропин (АКТГ) және үш ... (ТТГ) – ... ... ... ... (ФСГ) және ортаңғы бөлімінде түзілетін меланотропин
(МТГ).
СТГ, яғни өсу гормоны, белоктың алмасуын және ... ... ... мен ... ... әсер ... Өсу гормоны балалардың бойының
өсуіне әсер етеіп, ересек адамдарда майдың ... ... ету ... ... ... ... майды ыдыратып, организм оны энергия
ретінде пайдаланады да, ... ... ... ... ... ... Соматотропин гормоны әйелдің сүт безінде сүттің түзілуіне де әсер
етеді деген мәліметтер бар.
Өсу гормоны ұлпаларға тікелей әсер етпей, ... ... ... ... ... ... әсер етеді. Бұл гормондардың медиаторының
қызметін соматомединдер – бауырда түзелетін полипептидтер атқарады.
Өсу гормонының мөлшері жаңа туған сәбиде өте көп (60 ... мл), 3 ... ... (16 ммкг/ мл), ересек балаларда 10,8 ... мл ... ... не бары 0,55 ... мл ғана ... Бұл гормонды 1945 ж Еванс пен
Ли және Симпсон тек қана малдың ... ... ал 1948 ж ... ... 1968 жылдары адамның безінен кристалл түрінде бөліп алынды. Қазіргі кезде
ол организмдегі маңызы жақсы зерттелген гормондардың біріне ... СТГ ... ... ... ... тез ... жібереді, алыптық пайда
болады. Бойы 2 метрден асқан адамды алып деп ... Бойы ... ... бұл ... емдесе, олардың бойы 6 айдың ішінде 5 – 6 см ... ... СТГ – ның ... ... бойы ... ... ... Мысалы египеттік ергежейлі әйел Агибенің бойы не
бары 38 см, ал Рим императоры Максимилианның бойы 250 см, орыс ... 285 см, ... әйел ... бойы 235 см болған. Өсу ... ... ... ... ... ... – соңғы, ақырғы, мегас –
үлкен) байқалады, яғни адамның бет, қол – аяқ, жақ сүйектері ... ... Бұл ... ... ... ... сүйектің өсуіне әсер
етеді, жаңа қан капиллярларының пайда ... ... ... ... үсті бездерінің қыртыс қабатының гормондары глюкокортикоидтар
мен андрогендердің өнуіне әсер ... және ... ... реттейді.
Жалпы алғанда АТКГ – ның бүйрек үсті ... ... ... ... ... қанда қанттың мөлшерін көбейтеді, қанның қывсымын
арттырады, сүйектің ... ... ... ... тез ... ... – Кушинг ауруы пайда болады, адамның денесі толады, беті
дөңгелектеніп, шабының, қолтығының терілері жарылады.
ТТГ қалқанша ... ... әсер ... иод ... ... жиналуына, тотығуына әсер етіп, қалқанша безінің гормон,дарының
түзілуін реттейді. Ол ... ... ... ... қызмет
атқаруына ықпалын тигізеді. Бұған қоса, қалқансерік бездеріне де сондай
әсер етіп, қанда кальций ... ... ... ... ... кезде өте аз мөлшерде
түзіледі, сондықтан ... мәні онша бола ... Тек ... ... ... ... оның ... үшін маңызы арта бастайды.
Жалпы алғанда, бұл гормондар ... ... ... ... ... ... жыныс гормондарының түзілуін, бала емізетін
әйелдің сүтінің ... ... ... ... ... гормондардың пайда
болып, организмге әсер етуін бақылайды.
МСГ адам терісінің түсін жөнге келтіреді. Оның ... ... ... ... ақ, ал азайса – қоңыр дақтар пайда ... Егер ол ... ... барлық денесінің терісі сүттей аппақ болып, күн шалмайды
(күнге ... ... ... ... ... ... ... қызметін күшейтіп, қараңғылыққа бейімделуге және естің
қалыптасуына қатысады.
Н е й р о г и п о ф и з д е ... мен ... деп ... белсенді қалыпқа келтіріледі. Химиялық құрамы жағынан бұлар
нанопептидтер, яғни аминқышқылдарының 9 ... ... ... және ... ... ... де, аксондар
арқылы нейрогипофизге ... ... бұл ... қор ... ... Бұл ... олар белсенді қалыпқа келіп, қанға құйылады және
қан арқылы бүкіл денеге тасылады. Вазопрессинді ... ... ... те ... Ол ... қаналшаларында судың қанға қайта сіңуіне ... ... бұл ... гиперсекрециясында қантсыз диабет
ауруы пайда болып, тәулігіне бірнеше литр несеп ... Оның ... ... және ішектің артерияларының қызметі күшейеді, қанның
артериялық қысымы артады.
О к с т о ц и н ... ... ... етіп, әйел босанып
жатқанда баланың сыртқа шығуына көмектеседі. ... ... ... ... ... ... клеткаларын жиырып, сүттің сүт жолына,
одан баланы ... ... ... шығуын реттейді. Окситоциннің қанға
шығуына бала сорғанда емшектің ұшын ... ... ... ... ... аурулары басқа аурулармен салыстырғанда мектеп жасына
дейінгі ... ... онша ... орын ала ... ... ... ... ретінде келтіруге болады. Айталық, кішкентай балаларда
кездесетін жартылай (парциалды) гигантизм ... ... ... ... көп ... В.И. ... оны туа ... болған кемшілікке жатқызады.
Жартылай алыптың бүкіл денесі емес, тек қана кейбір мүшелері ... ... бір ... тез ... ... ... ... Қантсыз диабет
ауруында бала шөлдей береді, суды өте көп 10 – 15 литрге дейін ішеді, ... ... ... сынып оқушыларында гипофиз ... ... ... ... ... жуық ... ... безінің жас ерекшелігі мен гормондары. Эпифиз ... ... ... ... бірақ жалпайған. Ол ортаңғы ... ... ... ... Жаңа ... ... оның ұзындығы 3 мм,
ені 2,5 мм, қалыңдығы 2 мм, 4 жасқа ұзындығы дейін эпифиз ... оның ... 4 ... ұзындығы 9 мм, ені 6 мм, ... 3 мм ... ... осы ... онша ... ... бірақ салмағы аздап қосылады.
Эпифиз 4 жасқа дейін ғана дамығанымен, одан әрі ... оның ... ... ал одан әрі ... ... ... ... 8
жастан кейін без тығыздалады. Дегенмен, жас ... мен ... ... без клеткаларының қызметінің белсенділігінің ... орын ... ... ... дамиды және ядролары
бөлінеді. Ересек адамдарда бұл бездің клеткаларының тіршілігі тұрақталады,
цитоплазмадағы түйіршіктерінің саны аздап кемиді. ... ...... без ... белсенді секторлық қызмет атқаруының белгісі санайды.
Эпифиздің ішкі қабаты жалпақ эпителий клеткаларымен көмкерілген.
Соңғы жылдардығы ғылыми мәліметтер бойынша эпифизде 3 ...... және ...... ... меланоцитотропин гормоны терінің пигменттік қасиетін реттесе,
меланин теріні түссіздендіреді, демек екеуінің арасында ......... ... гипофиздің қызметін тежейді, сөйтіп
гипофиздегі гонадоптропин гормонының өндірілуін азайтады.
Эпифиздің ертінді тұнбасын денеге еккенде ... үсті ... ... ... ... ... (витамин С) және майлы заттардың мөлшері
азаяды, өйткені гломерулокортикотропин ... ... үсті ... ... Ал ... үсті ... қызметі күшейгенде эпифиздің қызметі,
керісінше, төмендейді. Олай болса, осы екі бездің арасында кері ... ... ... безі мен оның гормондарының бала организміне әсері. ... безі ... ... Оның аты 1956 ... ... әйгілі болғанымен,
организдегі ішкі секрециялық қызметі жайлы алғашқы болжамдар 1838 ж.
Тәжірибелер ... ... Бұл бес ... ... орналасқан екі
бөліктен және оларды қосып тұрған без сабыннан тұрады. Безді қоршаған
дәнекер ... ... ... ... оны ... ... ... Бөлшектер
адамдар жасы ұлғайған сайын өсіп, көбейеді. Жаңа туған ... ... ... 1 г, 6 айда 2 г. ... ... баланың өмірінде без ұлпасы
айтарлықтай өсе қоймайды да, салмағы 1 жаста 3 г ғана ... 3 – 4 ... г, 5 – 6 ... 10 г ... 12 – 15 ... без ... ... өсіп
жетіліп, 16 – 20 жаста 25 г болады. Ал ересек адамда бездің салмағы 35 – ... ... ... кезінде, негізінен бойжеткендердің қалқанша безінің
уақытша болып көлемі ұлғаяды, себебі жыныс гормондары іске ... ... ... ... ... ... туады. Без клеткаларының
қанға толуына байланысты мөлшері өзгермелі ... Бұл без ... ... ... әр ... ... көпіршіктерден, яғни фолликулдан ... ... ... ... көп ... болуы мүмкін. Фолликулдар
бір – ... ... ... ... олар қан ... ... бай ... Бездің қызметі баланың ұрық кезінде басталады.
Қалқанша безінде үш ... ... ... ... ... Бұл ... зат алмасуын үдетіп. Биохимиялық реакцияларды
тездетеді. Олар барлық мүшелерге, әсіресе ... ... ... ... ... ... жүйесінің қалпын сақтауға күшті әсер еткендіктен оның
қандағы мөлшері өзгергенде ең алдымен жүйке жүйесінің қызметі ... ... ... ... ... ... бүйректе судың қанға
қайта сіңуіне ықпалын тигізді, белоктың, майдың, ... ... ... зат ... қан ... ... ... әсер
етеді. Тіпті жүректің қызметінеде күшті әсері бар. Бұл гормонның ұрықтың
дамуында маңызы тіпті зор. Оның ... ... ... ... күшейтеді. Қалқанша бездің гормондары организмдегі иммундық
қасиеттерге әсер етіп, ... ... және ... ... ... ... ... гормондары ұрықтың өсіп дамуына ... ... ... оның ... ... жүйке жүйесінің дамуына әсері аса
маңызды. Бұл ... ... ... ... ... туған сәбидің тероксиндік белсенділігі күшті ... ... ... ... ... ... 2 ... дейін сақталып,
содан соң біртіндеп азая бастайды да, 6 жастан соң ересек ... ... және ... ... ... ... Алғашқы жылдардағы
стероидтық гормондардың секрециясы жоғары болғандықтан, балалардың ... ... де ... ... ... ... ... құрамында
иод бар. Мысалы, тироксонның 65 % иод. ... ... ... ... байқалады. Ал пайда болған ауруды э н д е м и я л ... о б деп ... ... ...... Эндемия деп атау себебі
ауру белгілі бір жердің маңайында, топырағанды иод ... ... ... Мұндай жердегі тұрғындардың қалқанша безі ... ... ... Қазақстан топырағының кей жерлерінде ... ... ел де сол ... ... ... Бұл ауру
топырақта иодтың жетіспеуіне байланысты болғанымен оның пайда болуында
басқада себептер бар. ... ... мен ... ... бұл ... Иодтың жеткілікңті болуына астың құрамындағы витаминдердің,
тұрмыс жағдайларының, тазалықтың маңызы зор. ... ... ... ... ... микро элементтерінің маңызы бар екені анықьалды. Ғалымдардың
зерттеуі бойынша эндемиялық эоб ауруының алғашқы жеңіл түрлерінің ... ... ... жүрек – қан тамырлар кемшілігі, жүйке жүйесінің
кемшілігі және зат алмасуының ... ... Бұл ... ... ... ... яғни аурудың алдын алу жұмыстарына көп ... ... ... ... балалардың зоб ауруын 20 – 30 ... ... ... зобтың пайда болуына жұқпалы аурулар жиі себеп
болады. Инфекция өзінің тікелей әсеріне қоса, қалқанша безіне орталық жүйке
жүйесі арқылы әсер ... ... ... ... ең алдымен ортлық жүйке
жүйесін уландырады, оның қызметін өзгерт еді, ал ... ... ... қалқанша безінің ауруын тудырады. ... ... ... ... ... оқушыларымен тәрбие жұмыстарында оларды жұқпалы
аурудан сақтауға көбірек ... ... ... ... кальцитонин гормонның қанның құрамындағы кальцидың
мөлшерін азайтады. Оның бұл ... ... ... ...... ... ... байланысты. Соңғы кездерде кальцитонин көптеген ас
қорыту бездерімен ішкі секрециялық бездердің өндіру ... ... ... ... г и п е р с е к р е ц и я с ы н д а ... ... ... байқалады. Науқастың көзі шарасынан шыға үлкейіп,
бадырақ көз болады, қалқанша безі өседі, зат ... ... тез ... ... тез шаршайды, ұйқысы бұзылады, бала жыдауық ашуланшақ
болады.
Қалқанша безінің г и п о с е к р е ц и я с ы н д а ... ... ісік ... ... ... ... асқа тәбеті болмай,
температурасы, нем құрайлы, сылбыр болады, психикасы бұзылады, еске ... ... ... кем ... Егер бала ... ... кезінде
ұшыраса к ре т ин и з м ге айналады: жыныс мүшелері жетілмейді, ақылы кем
болып, дене ... ... ... қызметі күрт өзгереді (жүрек
тохикардиясы).
Гипосекреция жағдайында ... ... ... кемшіліктері –
гипатериоз екі түрлі болады: а) туа болған, яғни қалқанша безі болмай, не
нашар дамыған ... ә) ... ... яғни ... ... тиреотропин
гормонының түзілуі тоқтағандықтан өсе келе пайда болған. Қазіргі ... ... ... ... ... бастаса, ауруды асқындырмауға болады.
Бүйрек үсті бездері және оның гормондары. Бүйрек үсті ... – қос ... оң және сол жақ ... ... ... ... салмақтары 6
– 12 .г.,
Ұрықтың алғашқы апталарында сары денеде түзілген қан ... ... ... ғана ... бар ... ... ... лейкоцидтер өндірілмейді. Бауырда ядролы және ядросыз эритроциттер,
лейкоциттер мен ... ... ... ... ... жүйке және ... ... қан ... ... ... және ішкі ... жағдайларына
байланысты болады. Тамақ, оның құрамындағы витаминдердің ... ... ... ... сыртқы ортаның экологиялық жағдайларының қан ... ... ... ... Ішкі ... бездер және олардың ... ... ... ... ... Ішкі ... бездердің гормондары, олардың қызметі.
а) Гипофиз және оның гормондарының бала организміне әсері.
ә) Эпифиз безінің жас ерекшелігі мен гормондары.
б) Қалқанша безі мен оның ... бала ... ... ... ... үсті ... және оның гормондары.
Қолданылған әдебиет:
Негізгі:
1. З.М. Алиакбарова ... ... ... ... және
гигиенасы негіздері". Алматы, 1993.
2. Ж.Д. Демеуов, Б.Я. Байназарова, З.М. ... А.М. ... ... балалардың анатомиясы, физиалогиясы, гигиенасы".
Алматы, "Білім", 1995.
3. А.Г. Хрипкова "Возрастная физиалогия", М. "Провещение". 1978.
4. А.Г. ... М.В. ... Д.А. ... ... ... и
школьная гигиена", М. 1990.
Қосымша:
1. Ю.А. Ермалаев ... ... М. ... ... ... А.А. Маркосян "Вопросы возрастной физиалогии", М., 1975.
3. Х.Қ. Сәтпаева, Ж.Б. ... Ө.А. ... ... физиалогиясы",
Алматы, "Білім", 1995.
4. Физиалогия человека Дж "Дудел", М. Циммерман и др. 4 – ... В.Б. ... ... ... М. ... школа". 1984.
6. И.А. Држевецкая "Эндокринная система растущего ... М. ... ... Ж.Н. ... С.Т. ... ... ... физиалогиясы",
Алматы "Қазақ университеті". 2000.

Пән: Медицина
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 14 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Еңбек нарығы6 бет
Ішкі секреция бездері4 бет
Гормондар – организмнің өсуі мен дамуының реттеушілері15 бет
Оқушыны медициналық – гигиеналық және жыныстық тәрбиелеу7 бет
SCADA жүйесіне түсініктеме6 бет
Іле өзеніндегі тыран (abramis brama) балығының биологиялық сипаттамасы және жыныс бездерінің гистологиялық ерекшеліктері29 бет
Ішкі секреция бездері жайлы6 бет
Ішкі секреция бездері. Жыныстық жетілу. Оқушыны медициналық-гигиеналық және жыныстық тәрбилеу6 бет
Ішкі секреция бездерінің физиологиясы8 бет
Ішкі секреция бездерінің физиологиясы және функциялық реттелу жолдары31 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь