Кәсіпорынның қаржылық ресурстарын басқару

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..4

1 Қаржы ресурстарын басқарудың теориялық негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... ..7
1.1Кәсіпорынның қаржы ресурстарын қалыптастырудың экономикалық маңызы мен жалпы принциптері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...7
1.2 Қаржы ресурстарын басқарудың мәні, құрамы және құрылымы ... ... ... ... .. 14
1.3 Қаржы ресурстарын басқаруда қолданылатын есеп және есептіліктің негізгі көрсеткіштері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

2 Кәсіпорындарының қаржы ресурстарын басқаруды талдау ... ... ... ... ... . 19
2.1 Кәсіпорындарының қаржы ресурстарын басқаруды ұйымдастырудың талдауы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..19
2.2 Кәсіпорынның жарғылық капиталын арттырудағы тәуекелдерді басқару...

3 Қаржы ресурстарын тиімді басқарудың стратегиялық шешу жолдары..52
3.1 Қаржы ресурстарын басқару тиімділігін арттыру жолдары ... ... ... ... ... 52
3.2 Кәсіпорынның қаржылық ресурстарды басқаруда қаржылық дағдарысқа қарсы бағдарламаны қолдану ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..64

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..78

Пайдаланған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..80

Қосымшалар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .82
Фирманың қаржылық ресурстары басқару объектісі ретінде қаржылқ міндеттемелерді орындауға арналған сыртқы түсім мен табыс нысанында байқалады.Алайда, қаржылық ресурстар нысандандыру көзіне байланысты жеке жұмылдырылған немесе қарыздық болып бөлінеді.Бұлардың арасындағы айырмашылық – кәсіпорын жабылатын жағдайда қаражат салымдарының заңды құқықтарында.Меншік қаржылық ресурстар жұмылдырылған және қарыздық ресурстармен есеп беру жүзеге асқаннан кейін барып өтеледі.
Қаржылық ресурстарды басқару кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығын қамтамасыз етудің, ағымдағы және келешек қаржылық қызметті басқарудың, қаржыландыру көздерін іздестірудің және оның атаулы құрылымын анықтаудың, кәсіпорын активтерінің оптималды құрамы мен көлеміне байланысты сұрақтарды шешу жүйесінің басты жүйесі болып табылады.
1 Теория и практика менеджмента: Учебник / Под ред. К.Е. Кубаева.-Алматы: Қазақ Университеті, 2005.-216 б.
2 .Б.С. Сапарова. Финансовый менеджмент:Учебное пособие/Под общей ред. Академика НАНРК,д.э.н. профессора У. Баймуратова.- Алматы: Экономика,-2008.-372 б.
3 Камышанская Л. А., «Есеп және есептілік қаржы менеджментінің негізі», //Қаржы менеджменті.-№ 10(10) қазан.- 2008.-23 б.
4 «Alakol Plant ЖШС-нің жарғысы».
5 Тургулова А. «Управление финансовым риском и формирование капитала», //Экономика негіздері.-2006.-№4-5.24 б.
6 «Alakol Plant» ЖШС-нің 2007ж. қаржылық талдау есебі.
7 7.«Методика финансового анализа предприятий».
8 //Экономический анализ: теория и практика.-2005.-№3
9 8.Ширинская Е. «Финансовый менеджмент, новые задачи – новые риски», //Банки Казахстана.- 2005.-№11.-33 с.
10 Кожахметова М. «Финансовый контроль как метод управление финансами». //Қаржы-қаражат.-2005.-№6.-23 с.
11 «Отчеты о движений денежных средств». //Евразиский Вестник аудита.-2005.-№6.-37 с.
12 11.Кожембаева М.У. «Финансовая отчетность источник информаций для принятия решения».//Статистика, учет и аудит.-2004.-№1.-32
13 Дүйсенбаева К.Ш., Төлегенов Э.Т., Жұмағалиева Ж.Г. Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау./Оқу құралы.-Алматы:Қазақ университеті,2001.-8б.
14 Артуюнов Ю.А. Финансовые методы в менеджменте: //www.dis.ru./fm/arhiv/2002/5/6.html.
15 Абдыманапов А.А., Исмуханбетова З.Н. «Формирование и учет капитала». //Статистика и учет.-2004.-№1.-24 с.
16 Әбдіманапов Ә. Бухгалтерлік және қаржылық есеп принциптері. (Халықаралық стандарт):Оқулық.-Алматы, 2006.-126 б.
17 Баймуханова С.Б. Қаржылық есеп: /Оқулық.-Алматы: Экономика, 2007.-189 б.
18 Мельников В.Д.Қаржының жалпы курсы: Оқу құралы/ Мельников В.Д., Ли В.-Алматы: Қазақ университеті,2005.-64 б.
19 Смағұлов Р.О., Мәдіханова Ә.Қ., Тұсаева Ә.Қ., Саиыбалдиева Ж.Ш. Қаржы, ақша айналысы және несие: /Оқу құралы.-Алматы:Экономика,2008.-95б.
20 Оразалин К.Ж.Кәсіпорын экономикасы: /Оқу құралы.-Алматы: Издательство LEM, 2007.
21 Құлпыбаев С.Қаржы: Жоғарғы оқу орындарына арналған оқулық.- Алматы: LEM, 2007.
22 Карелин В.С.Финансы корпораций: Практикум.-М.:Дашков и К,2005.
23 Денежные обрашения, финансы икредит: Учебное пособие для ССУЗов.-М.: ПРИОР, 2004.
24 Грачев А.В.Финансовая устойчивость предприятия: Критерий и методы оценки в рыночной экономике: Учебное пособие.-2-е издание.- М.: Дело и сервис,2008.
25 Л.К Нұрахметова. «ХҚЕС бойынша қаржылық есептілікке түсініктеме» //Қаржы менеджменті.-№1 (13) қаңтар.-2009.-14 б.
26 А.Б. Зейнелғабдин. «Мемлекеттік қаржылық ресурстарды басқару». //Қаржы менеджменті.-№7 (7) шілде.-2008.-20 б.
27 И. Ажаипова. «Теоретические основы управлние финансовыми ресурсами» //Қаржы-қаражат.-№2-3.-2008.-81 б.
28 Э.О. Оспанова. «Методы управление денежными средствами организаций: пойск новых подходов»//ҚазҰУ хабаршысы. Экономика сериясы.№2 (54).2006.-30 б.
29 Д. Жазыкбаев. «Оценка финансового положения предприятия в условиях МСФО»//ҚазҰУ хабаршысы. Экономика сериясы.№4(62).-2007.-15 б.
30 Әлемдік қаржы дағдарысы әлемдік БАҚ айнасында: Әлемдік қаржы дағдарысы. //Егемен Қазақстан.-2009.-3 ақпан.-11 б.
31 Григорьев Л. Финансовый кризис-2008: вхождение в мироыую рецессию: Мировой кризис.//Вопросы экономики.-2008.№12.-27 с.
32 «Үкіметтің қаржыдағдарысына арналған бағдарламасы».
33 Арутюнов Ю.А. Финансовый менеджмент. – М.: КНОРУС, 2008.
34 Баймұхамбетова С.С., Асрандин А.Ш., Мұсаева С.С., Шәріпова Р.Х.
35 Қаржылық менеджмент. – Алматы: Қазақ университеті, 2000.
36 Балабанов И.Т. Риск-менеджмент. – М.:Финансы и статистика,2000.
37 Бланк И.А. Финансовый менеджмент: Учебный курс. К:Ника-центр,2002
38 Бригхем Ю., Гапенски А. Финансовый менеджмент в 2-х т. Под ред. В.В.
39 Ковалева – Спб: Экономическая школа, 2004
40 Кадерова Н.Н. Корпоративные финансы: Учебное пособие. – Алматы:
41 Экономика, 2008.
        
        Қазақстан Республикасының білім және ғылым министірлігі
Қазақ инженерлік, қаржы-банк академиясы
ДИПЛОМДЫҚ ЖҰМЫС
тақырыбы:

5В050900- мамандығы бойынша
Алматы, 2014
Қазақстан ... ... және ... ... инженерлік, қаржы-банк академиясы
Кафедра

___________ Кафедра меңгерушісі
____________ Е.К.Садвакасов
ДИПЛОМДЫҚ ЖҰМЫС
тақырыбы:
5В050900- мамандығы бойынша
Орындаған:
орта кәсіптік білім негіздегі
3-ші курс ... ... ... ... ... ... ... Ш.Р. ... ... , ... ... білім және ғылым министрлігі
Министерство образования и науки Республики Казахстан
Қазақ инженерлік,қаржы-банк академиясы
Казахская инженерная, финансово-банковская ... ... және ... и ... ______________
Мамандығы/Специальность 5В050900 - Қаржы/


Кафедра меңгерушісі
Зав. кафедрой
___________________
________ 20__ ... ... ... ... на ... дипломной работы
______________________________________________________________________
(аты-жөні) (фамилия, имя, отчество)
Жұмыстың тақырыбы/Тема работы:
________________________________________________________________________________
Негізгі белгілер/Исходные данные:
________________________________________________________________________________________________________________________________________
________________________________________________________________________________________________________________________________________
________________________________________________________________________________________________________________________________________
________________________________________________________________________________________________________________________________________
________________________________________________________________________________________________________________________________________
________________________________________________________________________________________________________________________________________
____________________________________________________________________
Тапсырманы берген/Задание выдал ... қолы және күн ... ... и ... ... ... _________________________________________
(студенттің қолы және күн белгісі)
(подпись студента и дата)
МАЗМҰНЫ:
Кіріспе..........................................................................................................................4
1 Қаржы ... ... ... ... ... ... ... экономикалық маңызы мен жалпы принциптері.......................................................................................7
1.2 Қаржы ресурстарын басқарудың мәні, құрамы және ... ... ... ресурстарын басқаруда қолданылатын есеп және есептіліктің негізгі көрсеткіштері...............................................................................................................
2 Кәсіпорындарының қаржы ресурстарын басқаруды талдау..................... 19
2.1 Кәсіпорындарының қаржы ... ... ... талдауы..............................................................................................................19
2.2 Кәсіпорынның жарғылық капиталын арттырудағы тәуекелдерді басқару...
3 ... ... ... ... ... шешу ...
3.1 ... ресурстарын басқару тиімділігін арттыру жолдары....................52
3.2 Кәсіпорынның қаржылық ресурстарды басқаруда қаржылық дағдарысқа қарсы бағдарламаны қолдану ..........................................................................64
Қорытынды..............................................................................................................78
Пайдаланған әдебиеттер тізімі..............................................................................80
Қосымшалар ... ... ... ... ... ретінде қаржылқ міндеттемелерді орындауға арналған сыртқы түсім мен табыс нысанында байқалады.Алайда, қаржылық ресурстар нысандандыру көзіне байланысты жеке жұмылдырылған ... ... ... ... ... айырмашылық - кәсіпорын жабылатын жағдайда қаражат салымдарының заңды құқықтарында.Меншік қаржылық ресурстар жұмылдырылған және ... ... есеп беру ... ... ... ... ... ресурстарды басқару кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығын қамтамасыз етудің, ағымдағы және келешек қаржылық қызметті басқарудың, ... ... ... және оның ... ... анықтаудың, кәсіпорын активтерінің оптималды құрамы мен көлеміне байланысты сұрақтарды шешу жүйесінің басты жүйесі болып табылады.
Нарықтық экономикада кәсіпорын ... ... ... анықталады.Осы факторлар объективті, кәсіпорынға тәуелді емес және басқарушы команда жағынан бақыланатын ішкі болып негізгі топқа бөлінеді.Бүкіл осы факторлардың әсер етуі ... ... ... ... фирма басшылығы қызметінің негізгі мотиві болып мүмкін болатын ... ... ала ... мен ... ... қолдану табылады.
Дипломдық тақырыбының өзектілігі. Қазақстан Республикасы экономикалық салаларын дамытудың негізгі бағыттарын анықтай отырып, ... ... ... және ... ... ... нарықтық қатынастарға өтуі кезінде кәсіпорындардың тәуелсіздігін, олардың ... және ... ... ... ... қаржылық тұрақтылығы мәнінің өзгерісін негізге алды.
Нарықтық экономика жағдайында кәсіпорындардың қаржылық өмірінде ... ... ... ... ... ... бұрынғы тәсілдері жаңа тәсілдермен сәйкес келмеді, кәсіпорындардың қаржылық ... ... жаңа ... қойыла бастады. Оның маңызды себептерінің бірі экономиканың нақты секторларындағы реформаның .
Кәсіпорын басшылары мен ... ... ... ... ... ... мәселесіне көбірек көңіл бөліне бастады. Өйткені кәсіпорындар қызметін жоспарлауға алдын қолданылған көрсеткіштер мен ... ... ... ... ... құнының өнімнің өзіндік құнының жоғары болуы салдарынан жеңісті бәсекелестікке әкелмейтіндігі анықталады және бәсекелестердің пайда ... ... ... ... кедергі келтіріп қана қоймайды, сонымен қатар кей жағдайларда пайданы ең төменгі деңгейге дейін жеткізеді.
Кәсіпорында басқару ... ... ... төмендету, қаржы ресурстарын тиімді пайдалануды басқарудың қажеттілігін кәсіпорын басшылары мен менеджерлері тез түсінеді. Бұл ... ... ... ... ғана, ол осы шараларды қалай жүзеге асыру жолдарын қарастыруды ... ету, ... ... ... ... өзіндік құнын есептеу жолдарын жетілдіру, қолда бар қорылар бар жағдайында сатып алу ... ... ... керек, қандай процестерді жетілдіруге ең алдымен қаражаттарды инвестициялау керек және т.б. осындай ... ... шешу ... ... ... ... ... болып отыр.
Сонымен қатар, кәсіпорында әртүрлі деңгейдегі менеджерлерге нарықтың күшейген бәсекелестік жағдайында басқарушылық шешімді қабылдауға мүмкіндік беретін, қаржы ... ... ... ... ... ... де бар. ... жұмыс тақырыбының зерттелу дәрежесі. Қаржы ресурстарын басқару жүйесіннің тәжірибесі кәсіпорынның қаржы ресурстарын қалыптастыру процесін ... ... ... ... ... ... ғылыми зерттеулер ұзақ уақыт бойы жүргізіліп келеді.
Осы мәселелерге төмендегі қаржы ресурстары мен оны ... ... ... ... ғалымдар өз еңбектерін арнаған: Джуманов А.М., Жуйриков К, Ильясов К.К., ... М.Р., ... Ш.К., ... В.Д., ... Б.С., ... А.С, ... О.С., Отаров Э.К., Тажибаев С.Д. және т.б.
Ресейдің келесі экономист ғалымдарының еңбектері де осы ... ... ... ... С.В, Балабанов И.Т, Докучаев М.В, Кочеткова А.И, Моляков Д.С, Родионова В.М., Сенчагов В.К, Стоянова Е.С, ... Э.А, ... М.А және т.б. ... ... ғылыми басылымдарда қаржы ресурстарының анықтамасы қаржы түсінігімен ... ... ... әлі де ... ... ... қалған тәсілдермен жүргізілуде, ал нарықтық экономика жағдайында қаржы ресурстарын басқаруға көп көңіл бөлу керек, өйткені қаржы ресурстарын басқарудың ... ... ... ... ... ... ... туралы сөз қозғауға болмайды.
Сондықтан да нарықтық экономика жағдайында ... ... ... ... ... ... ... арнайы кешенді зерттеуді талап етеді.
Дипломдық жұмыстың мақсаты мен ... ... ... мақсаты - мақта өңдеу кәсіпорындарының қаржы ресурстарын басқаруды қалыптастырудың экономикалық механизмдері мен ... ... ... ... және оны ... ... мәселелерді анықтау мен бірқатар ұсыныстар жасау. Қойылған мақсатқа сәйкес ғылыми зерттеуге мына ... ... ... ... ... теориялық аспектісін зерттеу және оның қаржылық қызметіндегі мағынасын анықтау;
* шаруашылық субъектілерінің қаржы ресурстарын тиімді ... ...
* ... ... және ... ... ... арттырудың жолдарын анықтау, ақша қаражаттары ағынын ұйымдастыруды жетілдіру;
* қаржы ... ... ... ішкі ... ... экономико - математикалық тәсілді кеңінен қолдану.
Танымның ... ... ... ... ... ... ... экономика математикалық әдістер және т.б. зерттеудің теориялық және әдістемелік негізі болды. Жұмысты зерттеу процесінде бухгалтерлік есептің стандарттары, ... ... ... алу мен есептілікті ұйымдастырудың нормативті құжаттары, сонымен қатар бухгалтерлік есеп және талдау облысындағы шетелдік және отандық ғалымдар мен ... ... ... ... ... басылымдардағы мақалалар, заңды актілер пайданылды.
Қаржы ресурстарын басқаруды талдау кезінде көлденең тәсіл, тік ... ... ... ... ... ... талдау әдістері қолданылды.
Қаржы ресурстарын басқаруды талдау кезінде көлденең ... тік ... ... ... ... ... ... талдау әдістері қолданылды.
Дипломдық жұмыстың ғылыми жаңалығы кәсіпорындардың қаржылық ресурстарын басқаруды қалыптастырудың мәселелерін кешенді, ... ... және оның ... ... ... ... бойынша нұсқау беру.
Ғылыми зерттеу жұмыстың аса маңызды жаңалығы төмендегіше:
* кәсіпорынның қаржы ресурстарын басқарудың қалыптастырудың теориялық негіздері дамытылды;
* ... ... ... бәсекелестік қабілеттілікті арттыруда, пайда алуды, рентабельділікті көтеруді ең жоғарғы деңгейге жеткізуде басты ... ... ... ... ... ... методологиясы жетілдірілді;
* кәсіпорындардың қаржылық ресурстарын пайдаланудың қазіргі заманғы жүйесінің ішкі резервтері анықталды;
Кіріспе бөлімінде зерттеу пәнінің ғылыми тақырыбының өзектілігі - ... ... ... ... заман талабына сай және бәсекеге қабілетті 50 ел қатарына ену ... ... ... ... ... өнім ... кездесетін қиыншылықтардың ең бастысы ретінде кәсіпорынның қаржылық ресурстарға қажеттілігі есептелетіндігінен және оны ... ... шешу ... ... Осы ... зерттеудің мақсаты мен міндеттері анықталады, олардың ішіндегі қаржы ресурстарын ұйымдастырудың экономикалық механизмдері мен басқару тиіміділігін зерттеу маңызды орынды алады. ... ... ... ... ... ... ... Осы зерттеуге ақпараттық базасы анықталады, зерттеу тәсілі ашылады.
Бірінші бөлімде ... және ... ... ... ... ... ... экономикалық мазмұны, мақсаты, тапсырмасы, кәсіпорын қаржысын қалыптастыруға әсері, салалық, өндірістік, технологиялық ерекшеліктері негізінде зерттеледі.
Екінші бөлімде кәсіпорынның қаржы ресурстарын қалыптастырудың ... ... ... ... ... ... басқару саясатын ұйымдастыру, қаржы ресурстарын пайдалану тиімділігін ... ... ... және ... негізінде оларды жетілдірудің әдістемелік және ұйымдастырушылық принциптері ұсынылады.
Үшінші бөлімде кәсіпорынның қаржы ресурстарын қалыптастыруды ұйымдастыруды жетілдіруде экономико математикалық тәсілдерді қолдану, ақшалай ... ... ... ... және ... есеп ... ... жетілдіру сұрақтары қарастырылады.
Қорытындыда зерттеулердің нәтижелері келтірілген, ... ... ... ... экономикалық механизмдері бойынша ұсыныстар мен нұсқаулар беру негізделген.
Жұмыстың көлемі мен құрылымы.Дипломдық жұмыс кіріспе, үш тараудан, қорытынды, пайдаланылған әдебиеттер ... мен ... ...
+ ... ресурстарын басқарудың теориялық негіздері
+ Кәсіпорынның қаржы ресурстарын қалыптастырудың экономикалық ... мен ... ... ... ... ... ... ретінде қаржылқ міндеттемелерді орындауға арналған сыртқы түсім мен табыс ... ... ... ... нысандандыру көзіне байланысты жеке жұмылдырылған немесе қарыздық болып бөлінеді.Бұлардың арасындағы ... - ... ... ... ... ... заңды құқықтарында.Меншік қаржылық ресурстар жұмылдырылған және қарыздық ресурстармен есеп беру жүзеге асқаннан ... ... ... ... ... мыналарға байланысты қалыптасады:
* Жарғылық капитал иесімен ұсынылатын капитал;
* Кәсіпорын жинаған резервтер - ... ... ... ... ... қорлардың әртүрлі жолдармен қалыптасқан және өткен кезеңнен жиналған үлестірілмеген табыс.
* Басқа да заңды және жеке тұлғалардың ... ... ... және ... және ... қаржыландыру көздеріне жататындар:
* Банктік ссудалар мен басқа да қаржы - несие саласындағы мекемелер
* Қор нарығындағы операцияларды жүзеге ... ... ... ... ... бағалы қағаздарды эмиссиялау мен орналастыру)
* Несиегерлік берешектер.
Қаржылық көздерді ішкі және сыртқы деп бөлу кәсіпорынның өзіне қатынасымен ... ... мен ... тартылған қосымша қаражаттар да сыртқы қаржыландыру көздеріне жатады.
Сыртқы ... ... ... және ... деп, екі ... бөлуге болады.Бұндай бөлу кәсіпорын дамуындағы сыртқы қатысушылармен ... ... ... ... ... немесе ссудалық капитал.Сәйкесінще, кәсіпкерлік капиталды салу нәтижесі болып, ссудалық капиталды салу нәтижесіндегі тартылған меншік қаржылық ресурстарды құру ... ... ... - ... ... ... мен ... басқару құқығын алу мақсаында салынатын капитал.
Ссудалық капитал - бұл ақылылық және ... ... ... ... ... капиталға қарағанда, ссудалық капитал фирмаға салынбайды, ол ... алу ... ... ... ... ... түрімен арнайы қаржы - несие институттар(банктер, зейнетақы қорлары, инвестициялық қорлар және ... ... ... ресурстары фирма өкімінде болу уақытына байланысты қысқа мерзімді (1 жылға дейін) және ұзақ ... ... ... болып бөлінеді.
Меншік қаржылық ресурстар - бұл кәсіпорын құрылған уақытта құрылатын барлық қаржылық ресурстардың базалық бөлігі.Бастапқы кезеңде ... ... ... ... бұл ... кәсіпорынның қор немесе жарғылық капитал ретінде беріледі.Осының салдарынан компанияның даму үрдісінде меншік қаражаттар әртүрлі қорлар мен үлестірілмеген пайданың есебінен ... ... - ... ... ... оның жарғылық капиталы жарғылық капиталға пайлар, үлестер және т.б. салу, акцияларды шығару мен оларды сату ... ... ... ... ... ... ... кезде ол салымдар ақша қаражаттар, материалдық және материалдық емес активтер болуы мүмкін.Жарғылық ... ... ... ... ... ... ... жүргізуші субъектіге (ШЖС) меншік құқығы берілмейді.Бұл дегеніміз инвесторлар объектіге заттық құқықтарын ... ... ... немесе қатысушы ұйымнан шығатын болса, онда ол тек қана қалған мүліктің үлесінен ... ... ... бар, ... ... капиталға салым ретінде салынған объектілерді қайтаруға емес, басқаша айтқанда, жарғылық ... ... ... ... ... ... ... [25,81б].
Жарғылық капиталдың мөлшері кәсіпорынның тіркелуі кезінде хабарланады, ал жарғылық капиталдың мөлшерін ... ... ... ... ... ... ... өзгерістер енгізу, жаңақатысушыларды қабылдау және т.б.), тек қана ... бір ... ... мен ... ... іске ... ... ұзақ уақытта ақшалай нысанында жатуға болмайды, себебі ол ... табу ... ... ... ... ... оның банк шотындағы қалдық ақша қаражаты ешқандай пайда алып келмейді.
Өнім өндірісі мен ... ... ... жаңа құн ... бұл құн сатудан түскен табыс сомасына байланысты анықталады.Бұл, өндіріске жұмсалған қаражатты қайтарудың негізгі көзіболып табылады, ақша қаражат ... ... ақша ... ... ... ... түскен түсімнен материалдық шығындарды(шикізат, материалдар, отын, электрқуаты және де кәсіпорынға көрсетілген қызметтер) өтеуі қажет.Түскен түсімнің бір ... ... ... ... ... ... бөлігі жалпы табыс немесе қайта құрылған құнды құрайды, ол ... ... ... мен ... ... ... ... емес қорларға аударымдар, салықтар және басқа да міндетті төлемдерді өтеуге бағытталуы қажет.
Өткізуден түскен түсім қаражат айналымынан аяқталады.Өндіріске салынған қаражат ... ... ... ... мен ... ... табылады.лар кәсіпорынның меншік қаржылық ресурстары болып табылады, ал оларды ... ... ... кеңейтуге көмектеседі.
Нақты айтқанда компания ресурстары айналым қоры мен айналмайтын активтер ... ... ... негізгі қорлар, материалдық емес активтер, аяқталмаған құрылысқа қаажат салу, бағалы қағаздар мен ... да ... ұзақ ... ... салымдар.
Активтердің жалпы құнының азғантай үлесі ереже бойынша негізгі және айналым қоры жатады.Сәйкесінше басқару шешімдерінің көбісі осы ... ... ... пайдалану және бөлумен байланысты болады.Негізгі және айналым құралына ... ... және ... қорларының ақшалай бағасы жатады.
Негізгі құралдар, өз кезегінде қаражат айналым ... ... ... ... қоры мен ... қоры ... ... айналым қорларына жаатындар:
* Өндірістік қорлар - ... заты ... ... ... ... ... негізгі және көмекші материалдар, отын, ыдс, ақшалай бөліктер) және белгілі шектегі еңбекқұралдары(арзан бағалы және макротозған затар);
* Аяқталмаған өндіріс - ... ... мен ... ... ... еңбек заттары;
* Болашақ кзеңнің шығындары - ағымдағы жылдың, бірақ болашақ кезеңнің өндірілетін және өткізілетін өнімнің ... құн ... ... ... қоры ... ... қызмет көрсетеді және осыған жататындар:
* Қоймадағы және тұтынушыларға жөнелтілген дайын өнім;
* Кассадағы және банк шотындағы ақша қаражаттары;
* Есеп ... ... ... ... ... қоры және айналыс қоры компания қызметіндегі айналым құралы мен ресурстар ... ... ... ... ... жетіспеушілігі немесе артық болуы өндіріс көлемінің қысқаруына, пайданың төмендеуіне және компанияның қаржылық жағдайының нашарлауына әкеледі.Сондықтан компанияның айналым ... ... ... айналым құралдарына номиналды қажеттілікті анықтау болып табылады.
Белгілі бір кәсіпорынның айналым құралының көлемі, оның құрамы және құрылымы өндіріс ... мен ... ... циклұзақтығына, қолданылатын шикізаттың құнына байланысты болады.
Негізгі қорлар кәсіпорынның блансына тіркеледі және қолданыста, босалқы қорда болуы ... және де ... ... ... ... кәсіпорын қолдануы мүмкін.
Негізгі қорлар өндірістік тағайындау объектілері(өндірістік процеске тікелей ... бар), ... емес ... ... өмір ... және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылыққа, денсаулық сақтау, білім, мәдениет салаларына арналған)болып бөлінеді[13,24б].
Негізгі құралдар төрт ... ... ... ... ... Негізгі қорларды салу;
* Амортизация;
* Негізгі қорларды толық қалпына келтіру үшін қаражат жинақталуы;
* Қаржы жұмсау арқылы жүзеге асатын негізгі ... ... ... ... мен ... өзінің тарихи дамуында бірнеше әдістемелер пайдаланылады:
* Көбінесе қолданылатын ... ... ... ... ... ... үлгіде қызмет етеді.Бұл дегеніміз кәсіпорын ресурстары - материалдық, қаржылық, ақшалай активте орналасады, ал ... ... ... ... бойынша есеп беру кәсіпорынның пайдасы мен шығындарын қалыптастыру механизмі жатады.Ақша қаражатының қозғалысы бойынша есеп ... ... ... ... ... ... ... және сәйкесінше, есеп беру кезеңінде кәсіпорынның саясаты туралы қорытынды жасауға көмектеседі.Осыған орай бухгалтерлік есеп беру ... ... ... ... үшін ... ... болып табылады.
* Экономикалық тәсіл кәсіпорынды өндіріс факторларының ұштастырылған орталығы ретінде анықтайды.Ол келесідей көрсетіледі: ... ... ағын ... шығыс ағын
Өндіріс факторларды
ұштастыру
процесі
қаржылық шығыс ағын ... ... ... с к е р т у: - ... 1 - ... өндіріс факторлардың бірігу орталығы ретінде
Кәсіпорын қызметі әртүрлі байланыстарды тудырады, олар кәсіпорын мен сыртқы орта арасында әртүрлі уақыт кезеңдеріне жинақталады.Бұл байланыстар ... ... ... ағын - шикізатты төлеу, қуат, ... ... ... ағын - ... ... мен өнімді өткізуден түсетін түсімдер) және нақты ресурстар ағыны(кіріс ағын - шикізат пен ... ... ... күші шығындары, қуат; шығыс ағын - тауарды сату, кәсіпорын активтерін сату) түрінде көрінеді.Әдетте қаржылық және ... ... ... бір ... ажырауы мүмкін және кәсіпорынның қаржылық операцияларымен жүзеге асатын жеке қаржылық ағындармен толықтырылуы мүмкін.
Ұйымдастырушылық тәсіл бұл - ... ... бір ... ... бар адамдар бірлестігі ретінде қарастырады.Бұл дегеніміз кәсіпорын өзінің қызметінде экономикалық параметрлерден басқа әлеуметтік және ... ... ... орай ... ... және коммуникациялық саясаты стратегияның басты факторы болып саналады, ал кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... ... факторларды ажыратады және заңдардың тұрақсыздығы мен жеткіліксіздігінің әсер етуін қадағалау қиын немесе тіпті мүмкін емес.Ұйымдастырушылық ... ... фрма ... ... ... жасаудың сыртқы орта мен шешім қабылдауға әсерн тигзетін тұлғаларды ... және де ... ... ... ... ... ... ресурстары - бұл кәсіпорынның қарамағындағы және оның қаржылық міндеттемелерін орындауға, өндірісті қаржыландыруға бағытталатын ақша ... ... ... ... ... ... ... өндірістік емес сала объектілерін қолдауға және дамытуға, сондай-ақ резервтік қорларды қалыптастыруға бағытталады. Кәсіпорынның қаржы ... ... ... ... мен ... ... міндеттері мен мақсаттары, объективті қажеттілігі мен кәсіпорындардың салалық, технологиялық, өндірістік ерекшеліктері және олардың қаржы ресурстарын қалыптастыруды ұйымдастыруға тигізетін ... ... Кез ... ... ... ... ... қалыптасу және даму тарихын зерттеуден, зерттеудің мақсаты мен міндеттерін қою мен оны шешудің ... ... мен ... ... ... ... пен кезеңдік басылымдармен танысудан басталады.
Кәсіпорынның қаржы ... мен ... ... ... ... кез - ... ... фирманың қаржы ресурстары капитал көлеміне тең немесе одан көп. Сонымен қатар теңдік фирманың ешқандай қаржылық міндеттемесінің жоқ екендігін және ... ... ... ... ... ... Бірақ бұл капиталдың көлемі фирманың қаржы ресурстарының көлеміне жақындаған сайын фирма тиімді жұмыс ... ... ... ... - ... ... мен ... иелігіндегі, қаржы - несие жүйесі алдындағы міндеттемелерді орындауы, жұмысшыларды материалды ынталандыруға, кеңейтілген қайта өндіріс шығындарын жүзеге асыруға бағытталған ақшалай кірістер мен ... - ... ... беру толығырақ болады.
1.2 Қаржы ресурстарын басқарудың мәні, құрамы және құрылымы
Қазіргі таңда өнеркәсіп шеңберіндегі кәсіпорындардың негізгі мақсаты пайда табу ғана ... оған қоса ... ... әсер ете ... және ... ... ... құру. Сонымен қатар экономиканың нақты секторының субъектісі бола отырып, өнеркәсіптік кәсіпорындар мақсаттарына жету үшін ... ... ... ... ... оған қоса тұтынушылыр қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін тартымды өнім үлгілерін шығара білген жөн.
Қаржы ақша ... ... ... ... Кәсіпорынның қаржылық саясаты қаржылық ресурстарды мобилизациялауға, кәсіпорынның не болмаса жеке ... ... жету үшін ... ... ... ... бойынша . [1]
Қаржылық басқаруды тиімді жүзеге асыру, кәсіпкерлікті жоғарлатуға бағытталған және бизнестің табыстылығын максималдауға, кәсіпорын ... ... ... ... моделін көрсетеді. Аталған модель қаржылық басқару ресурстарының ағымдарын қамтамасыз етеді, табыстар және ... ... ... ... ... ... және құрылымдық бөлімшелердің жұмыстарын реттеп отырады.
Басқаруда екі топ ... ... ... ... ... ... ресурстары:
Сатудан түскен табыс;
Кәсіпкерлік капитал;
Амортизациялық аударымдар;
Пайда.
Кәсіпорын қолданысындағы қаржылық ресурстар:
Бюджеттік түсімдер;
Инвестициялар;
Қаржылық салымдардан табыстар;
Сақтандыру;
Қор нарығынан алынған құралдар;
Қарыз құралдары.
Дамыған экономикада ... ... яғни ... шығындардың элементтері болатын, кәсіпорынның бизнес операцияларын жүзеге асыруға жұмсалатын ... Ол ... ... ... ... ... ... қаржылық механизм бірыңғай талданбайды. Экономист ғалымдардың берген талдамаларынан кәсіпорынның қаржылық механизмі-кәсіпорынның ... ... ... ... ... мен ... ... арқылы жүзеге асады. Қаржылық әдістер көмегімен қаржылық ресурстар қозғалысын басқару жүзеге асады және оларды ... ... ... ... ... орыс ... Л.М. ... еңбегінде мүлдем басқаша айтылған - кәсіпорынның қаржылық механизмі пайда табу мақсатындағы қаржыны басқару жүйесі делінеді. ... ... ... ... максималды пайда болып отыр, кәсіпорын нарықты экономика жағдайында тек ғана максималды пайда ғана емес, нарықта ... ... ... ... бұл ... бастысы болып, қаржыны басқара білу қажет.
Кәсіпорынның (ұйымның) қаржысы - бұл ақша құралдарын қалыптастыру процессінде пайда болатын қатынас, ... ... және ... ішілік ақша қатынастары, кәсіпорын қаржысын құраушылар, бірыңғай топқа біріктіруге болады. ... ... ... ... өнім ... ... және ... нарықтарға бөлістіру жүзеге асады. Кез-келген кәсіпорынның қаржыларын басқару ... ... бір ... ... ... Корпоративтік құрылымда қаржыны басқару рөлі жоғарлайды, сол ... ... ... ... ... топтардан шоғырланған ақша қорын басқара білу қажет. [3]
Нарықтық экономика жағдайында кәсіпорынды дұрыс басқара білу кәсіпорынның қаржылық ресурсын тиімді ... ... Бұл ... ... ресурстарды тиімді басқару жоғарлайды, сол себептен негізгі және айналым капиталының тиімді ... ... ... күшінің тұрақтануы, кәсіпорынның қаржылық жағдайы да соған байланысты жасақталады. Бір жағынан кәсіпорын қаржысын басқаруды үйрену, әр ... сала ... ... ... ... ...
Кәсіпорын қаржысын басқаруда өзге жолды ұсынуға болады
Е с к е р т у - [3] негізінде автормен құрастырылған
Сурет 2. ... ... ... әдісі
2 Суреттен көріп отырғандай кәсіпорын қаржысын басқаруда екі ... ... ... көрсетілген, біріншісі - ішкі бөлімшелер көмегімен қаржын басқаруды, ал екіншісі басқа кәсіпорындардың ... ... ... ресурстарды басқару көрсетілген. [4]
Ішкі қаржылық басқару ішкі бөлімшелер жұмысынан экономикалық тиімділікті көрсетеді. Бұл шығындарды ... және ... емес ... және ... ... өзгерту, шикізатты алуда қосымша төмен бағалар, өнімге шығындарды төмендету. Екінші типтегі басқару кәсіпорынның стратегиялық дамуына әкеледі. Бұл ... ... ... ... ... ... ... сату, мемлекеттік қолдау, кәсіпкерлік капиталынан, қаржылық салымдар табыстарынан тұрады. Аталған сәйкестік кәсіпорында іс жүзінде қаржылық служба құрылымын құрғанда ... ... ... ... ... басқару процессі басқарушы және басқарылатын жүйелерден тұрады (сурет 2).
Сурет 2. Кәсіпорында қаржыны басқару жүйесінің ... ... ... ... ... ... басқару объектісінің негізгісі болып адамдар емес, ақпараттар мен ақша ағымдары болып табылады. Нарықтық ... ... ... ... ... мен ... шығындар элементі болып табылатын кәсіпорынның бизнес операцияларын жасақтау қаржылық ... ... ... Оның ... өндіріске кеткен қаржылық шығындар деңгейін бақылау. Қаржылық есеп басқару механизмі тәрізді қаржылық шығынар және ... ... мен ... ... ... нәтижелерінен жасақталады, оған қоса қаржылық ресурстарды тиімді пайдалануға әсер ... ... ... ... есеп кәсіпорынның ішкі қайшылықтарын жояды. Негізгі қайшылықтардың бірі ... ... ... ... ... ... ... экономикадағы
жоспарлау нарықтағы статистикалық әдістерді зерттеу негізінде жүзеге асады. Қаржыны басқаруда маңызды нұсқалардың бірі болып, пайдалылық көрсеткіші ... ... ... ... ... ... ... анықталуы дұрыс емес. Біріншіден құрылымдық бөлімшелер әу бастан минималды жоспарланған тапсырмаларды алуға ұмтылады. ... ... ... ... ... ... және бөлек өндірістік бөлімшелердің салымын қарастырмайды, тек ғана ... мен ... ... ... ... ... ... бөлімшелердің мотивациясын төмендетеді. Бәсекелтіктің күшеюі кәсіпорындардың сыртқы жағдайын өзгертеді, ... ... ... одан әрі ... түседі. Сонымен қатар қаржылық мехнизм негізіне статистикалық әдістер ғана емес, алкәсіпорынның қаржылық жоспары нарықтық ортаға сай жасақталуы тиіс. ... ... ... ... ... асуы ... Қаржыны басқару қаржылық талдау ақша қаражаттарын жоспарлау, есеппен, бақылау және реттеумен жүзеге асуы тиіс. Қаржыны ... ... ... дамытуда қосымша ресурс болмақ. [6]
Қаржылық ресурстарды басқару кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығын қамтамасыз етудің, ағымдағы және келешек қаржылық қызметті басқарудың, қаржыландыру көздерін ... және оның ... ... ... ... активтерінің оптималды құрамы мен көлеміне байланысты сұрақтарды шешу жүйесінің басты жүйесі болып ... ... ... осы ... ... ... ... болмаған.Оның жұмыстары қатаң белгілі бір формалар мен есеп айырысулар және элементарлы қаржылық жоспар мен есеп ... ... ... ... ... бухгалтерия бөлімінің шеңберінде бір қызметімен бірлескен болатын.Әрине екі әртүрлі кәсіптің арасында тығыз ... бар: ... ... ... ашалай мағынасын тіркеп, қорытынды бухгалтерлік баланс құжатына енгізеді; қаржыгер көптеген белгісіздердің арасынан ... ... ... немесе қаржылық менеджердің жұмысы белгісіздік жағдайда шншім қабылдаумен байланысты, бұл шығармашылық қасиетті, жоғары тәуекелге бару және тәуекел деңгейін бағалауды, ... ... ... ... білуді қажет етеді.
Шаруашылық жүргізуші субъектілердің қаржылық басқару жүйесінің ұйымдастырушылық құрылымы және де оның ... ... ... ... түрі мен ... ... әртүрлі тәсілдерімен құрылуы мүмкін.Ірі компанияларға арнайы қаржы директорын тағайындау тән.Шағын кәсіпорындарда қаржы ... ... ... ... ... бас ... ... менеджер қызметі негізіне төрт негізгі функциялар кіреді: жоспарлау, ұйымдастыру, ынталандыру және бақылау.Осы функциялардың қосымша объектісі болып қаржылық кәсіпорындар, ал ынталандыру ... ... ... өзі табылады.
Нарықтық экономикада кәсіпорын қызметі көптеген факторлармен анықталады.Осы факторлар объективті, кәсіпорынға тәуелді емес және ... ... ... ... ішкі ... ... ... бөлінеді.Бүкіл осы факторлардың әсер етуі жан-жақты ... ... ... ... ... ... негізгі мотиві болып мүмкін болатын өзгерістерді алдын ала ... мен ... ... ... ... ... кәсіпорын қызметінің үш негізгі мақсаты бөліп көрсетеді: 1)тіршілік; 2)пайда алу; ... ... ... өсу.Қаржылық контексте бұл мақсаттар:1)кәсіпорын шаруашылық жүргізуші бірлестік ретінде тіршілік етуіне қажетті шарт-қаржылыққа ... ... ... ... орай ... қаржылық тұрақтылығына жетудің бірінші кезекті мәселесі болып табылады.
Қаржылық тұрақтылық түсінігі кәсіпорын қызметіндегі тұлғалар топтарының әртүрлі пікірлермен түсіндіріледі, акционерлерді көбінесе кәсіпорынның ... ... табу ... ... егерде меншік иесі мен басшылардың функцияларын бөлетін болса, онда кәсіпорын қызметіне аз көңіл бөледі.Несие берушілер кәсіпорынға берілген қаражаттарды уақытында қайтару ... ... көп ... бөледі.Фирманың қаржылық жағдайының өзгерістерімен көбінесе басқарушы персонал топтары айналысады.Олар кәсіпорын қызметін көптеген ақпаратпен қамтамасыз етеді.
Кәсіпорындағы басшылық ... өте ... ... және де олар ... ... ... сипаттағы шешімдер қабылдайды.Дегенмен, кез келген басқару шешімдері қаржылық ресурстардың өзгеруіне алып келеді - персонал жұмысының қысқаруы мен жұмысқа ... ... ... қатысты ма, әлде өндіріс көлемінің ұлғаюы туралы шешімдерге қатысты ма, немесе керісінше, сұранысы жоқ өнімдерді шығару ма... Бұл жерде кері ... ... ... ... ... қабылдау мен оны іске асыру мүмкіншілігі кәсіпорынның қаржылық ресурстары мен меншіктенушінің қарыз қаражаттар көлеміне байланысты шектеледі.Осы ... ... ... ... ... ... жабылуына дейін жағдайы нашарлауы мүмкін.
Алайда, кәсіпорында қаржылық ресурстардың белгілі бір резервтік қоры болуы керек.Олар кәсіпорынның стратегиялық мақсаттарын жүзеге ... ... оның ... және ... ... орындау үшін қажет.Кәсіпорын активтерін тиімді пайдалану мүмкіншіліктері мен ресурстардың резервтік қорын қалыптастыруға бірқатар факторлар әсерін тигізеді - ... ... мен ... ... ... ... кез келген кәсіпорын, оның қызметінің өзіндік ерекшелігіне қарамастан, басқару шешімдердің көмегімен іске асатын ақша қаражаттар қозғалысы мен қаржылық ... ... ... ... ... тәсіл 90 жылдарда ерекше мәнге ие болатын,сондай-ақ фирманың акционерлік құнын құру концепциясы ретінде ... ... құру ... ... ақша қаражаттар ағынынан көп болуына байланысты.Сәйкесінше, кәсіпорын ойдағыдай басқарылатын жүйе ретінде болашақта да оң ақша ағынын әкеледі.
Нақты өмірде жұмыс істейтін ... ... ... мен ... ... ... ... есептілік қаржылық ресурстар мен капиталдың арасындағы айырмашылықты анықтай алмайтындай етіп құрылады. Өйткені, стандартты есептілікте қаржылық ресурстар ... ... ... ... - міндеттемелер мен капитал сипатталады.
Фирманың қаржы ресурстары мен капитал арасындағы айырмашылық келесіде: кез - ... ... ... ... ресурстары капитал көлеміне тең немесе одан көп. Сонымен қатар теңдік фирманың ешқандай қаржылық міндеттемесінің жоқ екендігін және барлық ... ... ... ... ... ... бұл ... көлемі фирманың қаржы ресурстарының көлеміне жақындаған сайын фирма тиімді жұмыс істейді дегенді білдірмейді.
Кәсіпорындардың қаржылық қатынасы кәсіпорынның ... ... оның ... ... ... қызметті қаржыландырудың қарыз қайнар көздерін тартуы, осы ... ... ... ... ... бөлуі, оларды кәсіпорынның даму мақсатында пайдалануы ақшалай негізде жүзеге асқан кезде пайда болады.
Кез келген ғылыми жұмыс ... ... ... және даму ... зерттеуден, зерттеудің мақсаты мен міндеттерін қою мен оны шешудің әртүрлі пікірлері мен ... ... ... ... пен ... басылымдармен танысудан басталады.
> мен > түсініктері арнайы экономикалық ... және ... ... ... ... ... ... нұсқауларда еркін талқыланады. Категориялық аппаратты жетік игермеу ... ... мен ... ... ... ... ... соқтырады.
Сонымен қатар, экономист-теоретиктер қарастырылып отырған категорияларды талқылаудың біріңғай жүйесіне әлі де болса келмеген. Осы орайда біз ... ... ... ... ... бағалап көреміз. Онда біз осы мәселе бойынша әртүрлі көзқарасты беретін, жалпы тенденцияларды анықтайтын методологиялық артықшылықтарға ...
... бір ... және ... ... ... ... - оның қаржы қатынастарының материалды тасымалдаушысы ретіндегі, қаржы ресурстарына тән ішкі ... ... ... ... ... ... қызметтерін анықтауды білдіреді.
Қаржы ресурстары категориясын қарастыру кезінде критерийлердің негізделуі есепке алынуы керек. Кәсіпорын экономикасы және қаржы бойынша арнайы әдебиеттерде ... ... ... ... үш жалпы ғылыми әдістемелік тәсілі кездеседі.
Бірқатар экономистер қаржы ресурстарын анықтау кезінде ... ... ... олардың айналыс шегін немесе нақтырақ айтқан кезде - олар объектісі болып саналатын, басқару деңгейін қабылдайды, олардың қатарына: мемлекеттің жалпы қаржы ... ... мен ... ... ... және т.б. ... болады.
Кәсіпорынның қаржы ресурстарын қалыптастыруды ұйымдастырудың принциптері ретінде ... өмір ... тән ... ... ... тән.
Қаржы ресурстарын қалыптастыруды ұйымдастыру олардың тиімділігін қамтамасыз етудің жалпы кешенінің негізін қалаушы болып табылады. Қаржы ресурстарын қалыптастыруды ұйымдастырудың жалпы қағидаттары ... ... ... ... мен құрылымы;
* мақсатты және көп мақсатта пайдаланылатын қаржы ресурстары
* кәсіпорынның қаржы ресурстарына деген қажеттіліктерін белгілеу;
* қаржы ресурстарын олардың тағайындалуына сәйкес ... ... ... ресурстарының сақталуы;
Қаржы ресурстарының құрамы деп оларды құрайтын кірістердің жиынтығы түсініледі. Қаржы ресурстарының ... ... ... ... ... ... көрсетеді, яғни кәсіпорынның қаржы ресурстарының жалпы көлеміндегі әрбір элементтің үлесін.
Біздің пікірімізше, қаржы ресурстарын ... ең ... ... ... болып, оларды түрлерге жатқызу болып табылады, яғни қаржылық қайта бөлуден өте отырып жиынтық қоғамдық өнім ... ... ... ... ... ... (пайда), айналым қаражаттарының қалыптасқан артық көлемі, тұрақты пассивтер және т.б, сонымен ... ... ... ... ... ... ролін нақты айқындау керек.
Кәсіпорынның дамуына бағытталатын ... ... ... ... түзеледі: амортизациялық аударымдар; шаруашылық және қаржылық қызметтердің барлық түрінен алынатын ... ... ... ... пай ... ... ... алынатын қаражаттар; ашық және жабық акционерлік қоғам акцияларын шығару және орналастыру көмегімен орналастырылған қаражаттар; басқа кредиторлардың ұзақ мерзімді ... ... ... басқа); басқа заңды қайнар көздер (мысалы, кәсіпорындардың, ұйымдардың, ... өз ... ... ... ... өзі қаржыландыру принципі тұтынушыға қажетті өнім өндірісін үлкен шығындармен шығаратын және әртүрлі объективті ... ... ... ... ... қамтамасыз ете алмайтын кәсіпорындар үшін әлі де болса қамтамасыз етілмеген. Оларға коммуналдық тұрғын үй, жолаушылар ... ауыл ... және ... ... ... ... да кәсіпорындар жатады. Осындай жағдай сонымен қатар шаруашылық қызметі кәсіпкерлік деп есептелмейтін қорғаныс мағынасындағы ... да тән және олар ... ... ... қаражаттар есебінен қаржыландырылады.
Қаржылық жоспарлау - бұл кәсіпорынның дамуын қамтамасыз ету үшін оның ... ... мен ... ... шығындалу бағыттарын жоспарлау болып табылады. Қаржылық жоспарлау жоспарлаудың тапсырмалары мен объектілеріне байланысты әртүрлі мазмұн мен бағыттағы қаржылық жоспарларды құру ... ... ... ... ... ... ... әр қалай болуы мүмкін. Қаржылық ресурстарды жоспарлау қызметтеріне кәсіпорынның түрі мен көлеміне ... ... мән ... ... ... экономикалық болжау ретінде.
* Бюджет бақылау негізі ретінде
* Бюджеттік тапсырманың қойылу негізі.
* ... ... ... ... ... ...
Жоспарлауды ұйымдастыру кәсіпорынның көлеміне байланысты болады. Өте кіші кәсіпорындарда басқарушылық қызметтерді бөлу ... және ... осы ... ... жеке ... Ірі ... бюджеттерді (жоспарларды) құру бойынша жұмыстар орталықтандырылып жасалуы керек. Өйткені өндіріс, ... алу, ... ... ... және т.б. ... тәжірибесі мол мамандар бөлімшелер деңгейінде шоғырланған. Сондықтан бөлімшелерде ... ... ... ... ... ұсынысы жасалынады.
Кәсіпорындарда қаржылық ресурстарды жоспарлау туралы әдебиеттерде бюджеттерді (жоспар) құру бойынша жұмыстарды ұйымдастырудың екі сызбасын ерекшелейді: ... ... ... ... ... және build-up (төменнен жоғарыға).
Break-down тәсілі бойынша ... құру ... ... ... яғни ... ... мақсаттар мен тапсырмаларды, оның ішінде пайда бойынша жоспарлы көрсеткіштерді анықтайды. Осыдан кейін көрсеткіштер бөлшекті түрде, кәсіпорынның құрылымының ... ... ... ... ... ... жоспарларына қосылады. Build-up тәсілінде керісінше. Мысалы, өткізу көрсеткіштерінің есебін жекелеген өткізу бөлімшелері ... және ... ... кәсіпорынның өткізу бөлімінің басшысы осы көрсеткіштерді біріңғай бюджетке (жоспарға) жинақтайды, ал ол ... ... ... ... бюджетінің (жоспарының) құрамдас бөлігі болуы мүмкін.
Break-down және build-up тәсілдері екі қарама-қарсы тенденцияны көрсетеді. Тәжірибеде осы тәсілдердің тек біреуін ғана ... ... ... ... мен ... әртүрлі бөлімшелердің бюджеттерін координациялауды үнемі жүзеге асыруды қажет ... ... ... ... ... мен ... ... екі экономикалық облыста жүргізуі тиіс. Бұл жерде сөз оның қызметінің пайдалылығы ... мен ... ... ... ... ... пайда бойынша бюджет (жоспар) пен қаржылық жоспар ... ішкі ... ... орталық элементтері болып табылады.
Сапалы жоспарлау керекті қорларды уақытында ғана емес, ... ... ең ... ... табу ... ... Бұл үшін осы ... оны ұсына алатын банкті табу, қорлардың қайнар көзін олар пайдаланылатын ... ... ... қайнар көздерді баланстау керек, өйткені тек қана банк займдарына, ... ... ... ... ... ғана арқа сүйеуге болмайды. Кәсіпорынның қаржы ресурстарын қалыптастыруды ұйымдастырудың принциптері ретінде олардың өмір ... тән ... ... ... ... ... ... ұйымдастыру олардың тиімділігін қамтамасыз етудің жалпы кешенінің негізін қалаушы болып табылады. ... ... ... ... жалпы қағидаттары төмендегіше:
* қаржы ресурстарының құрамы мен құрылымы;
* ... және көп ... ... ... ресурстары
* кәсіпорынның қаржы ресурстарына деген қажеттіліктерін белгілеу;
* ... ... ... тағайындалуына сәйкес мақсатты пайдалану;
* қаржы ресурстарының сақталуы;
Қаржы ресурстарының құрамы деп оларды құрайтын кірістердің жиынтығы түсініледі. Қаржы ресурстарының құрылымы қаржы ресурстарының ... ... ... ... яғни кәсіпорынның қаржы ресурстарының жалпы көлеміндегі әрбір элементтің үлесін.
Біздің пікірімізше, қаржы ресурстарын анықтаудағы ең қолайлы негізгі принцип ... ... ... жатқызу болып табылады, яғни қаржылық қайта бөлуден өте отырып жиынтық қоғамдық өнім ... ... ... ... жиынтық кіріс (пайда), айналым қаражаттарының қалыптасқан артық көлемі, тұрақты пассивтер және т.б, ... ... ... кәсіпорынның қаражаттар айналымы процесіндегі ролін нақты айқындау керек. ... ... ... ... ... ... ... түзеледі: амортизациялық аударымдар; шаруашылық және қаржылық қызметтердің барлық түрінен алынатын пайда; серіктестіктерге ... ... пай ... облигацияларды шығарудын алынатын қаражаттар; ашық және жабық акционерлік қоғам акцияларын шығару және орналастыру көмегімен ... ... ... кредиторлардың ұзақ мерзімді несиелері (облигациялық заемдардан басқа); басқа заңды қайнар көздер (мысалы, ... ... ... өз ... ... ... жарналары).
Өзін өзі қаржыландыру принципі тұтынушыға қажетті өнім өндірісін үлкен шығындармен ... және ... ... ... ... ... ... деңгейін қамтамасыз ете алмайтын кәсіпорындар үшін әлі де болса қамтамасыз етілмеген. Оларға ... ... үй, ... ... ауыл шаруашылығы және бюджеттен ассигнация алатын басқа да кәсіпорындар жатады. Осындай жағдай сонымен қатар шаруашылық қызметі ... деп ... ... мағынасындағы кәсіпорындарға да тән және олар өнімді өткізуден түскен ... ... ... ... ... ... ... қаржы ресурстары оның ақшалай нысанындағы капитал болып табылады. Қаржы ресурстары кәсіпорынның жалпы қаражаттарының ... ... ... - осы ... ... барысына салынған бөлігі. Осыдан келе, кәсіпорын капиталы дегеніміз - бұл ... ... ... ... және осы ... табыстар алып келетін ақша қаражаттары болып табылады.
Нарықтық жағдайларда қаржыны басқару принциптері кәсіпорындар үшін аса ... ... ... ... ... ... қаржы менеджменті теориясының базалық негізі болып табылады. Бұл концепция тек қаражаттар тартуға байланысты ... ... ... ғана ... ... инвестицияланған капиталы кәсіпорынның нарықтық құнын арттыруға қол жеткізетін табыстар алып ... ... және ... ... өзара байланыс бар. Кәсіпорын капиталының құны акционерлердың, кредиторлардың және ... ... ... өтеу ... ... ... қатысты (салыстырмалы) көрсеткіш болып табылады. Кәсіпорын құны акционерлік және қарыз капиталдардың құндық ... ... ... ... ... ... құны - бұл капитал нарығында қаржылық құралдардың белгілі бір көлемін тартқан үшін осы ... ... ... ... ... қаражат сомасы.
Мынадай анықтамалары бар:
+ Фирманың нарықтық құны (абсолюттік көрсеткіш);
+ Фирманың құны (абсолюттік көрсеткіш);
+ Капитал құны (салыстырмалы көрсеткіш, %).
Инвесторлар мен мүлік ... ... ... өтеу ... ... ... ... құнын анықтау қажеттілігі келесі жағдайлармен түсіндіріледі.
Біріншіден, бұл көрсеткіш кәсіпорын қызметін ұзақ мерзімді перспективасы тұрғысынан сипаттайды. Мәселен, меншікті капиталдың құны ... ... үшін ... ... тартымдылығын көрсетеді; қарыз қаражаттардың құны кәсіпорынның ұзақ мерзімді несиелер тартку мүмкіндіктерін анықтап береді.
Екіншіден, капиталдың жалпы (орташа салмақталған) құны капитал ... ... ... ... шешуші көрсеткіштердің бірі болып табылады.
Үшіншіден, капитал құны қаржылық инвестициялардың тиімділін қалыптастыруда базалық көрсеткіш ретінде қарастырылады. Инвестициялардың тиімділік өлшемін ... өзі ... ... ... ... ... бағалау барысында салыстыру базасы ретінде капитал құнының көрсеткіші қолданылады. Бұл көрсеткіш қаржылық инвестициялардың ... ... ... қана қоймай, сонымен қатар осы инвестициялардың нақты бағыттары мен түрлерін қалыптастыруға мүмкіндік ... ... ... ... құны ... ... ... қолдану арқылы капитал құрылымын басқару барысында қолданылады. Қаржылық ... ... ... ... ... ... мен олардың құнынан тәуелді. Қаржылық леверидж кәсіпорынның қаржылық тәуекелін арттырады, сәйкесінше акциялар бойынша табыстың артуына алып келеді. Сол себепті, ... ... ... ... ... ... ете отырып, осы мақсатқа қол жеткізетін капитал құрылымын қалыптастыру керек. Сәйкесінше, капитал құрылымын кәсіпорын құнына әсер етуі тұрғысынан қарастыру қажет. ... ... ... оның құны ... ... болған жағдайда қалыптасады.
Кәсіпкерлік қызмет тұрақты болған сайын, өндіріс барысы кеңейген және контрагенттермен байланыс артқан сайын, нақты бір кәсіпорын және оның ... үшін ... ... ... яғни ... және ... қаражаттардың оңтайлы қатынасы қалыптасады. Осы оңтайлы құрылымды қолдап тұруға жұмсалған шығындардың жалпы сомасын сипаттайтын көрсеткіш ... ... ... ... және ... теориясы мен тәжірибесінде деген атаумен белгілі. Бұл көрсеткіш кәсіпорынның өз қызметіне салынған қаражаттардың ... ... ... ... ... ... етіп ... және өзінің қызметін қаржыландырудың қалыптасқан жүйесі бар кәсіпорындарда капиталдың орташа салмақталған құны қосымша қаражаттар тарту ... ... ... ... ... ... отырады, алайда белгілі бір шегіне жеткенде оның мөлшері арта бастайды.
Сонымен, кәсіпорын капиталының құнының деңгейі ... ... ... ... сипаттайтын маңызды көрсеткіш болып табылады. Қолданыстағы барлық қаражат көздерінің құнын төмендету кәсіпорындарға өздерінің ... ... ... алып ... сәйкесінше, егер қаржыландыру көздерінің құны неғұрлым жоғары болса, кәсіпорынның нарықтық құны да ... өз ... ... ... Бұл, ... кезекте, ашық үлгідегі акционерлік қоғамдардың қызметіне қатты әсер етеді, өйткені олардың акцияларының ... ... ... ... ... ... сәйкесінше, төмендеуіне немесе өсуіне байланысты болып келеді. демек, капитал құнын басқару кәсіпорынның нарықтық құнын арттырудың ... ... ... бірі ... табылады.
Біздің пікірімізше, осы тәсілге қатысты бірқатар ескертулер жасаған дұрыс. Біріншіден, жиынтық қоғамдық өнім қаржы ресурстарын қалыптастырудың жалғыз ... көзі ... ... Екіншіден, бәрімізге белгілі жағдайдай, елдің экономикасындағы қаржы ресурстарының қайнар көзі ретінде ... ... бір ... де қатысады. Сонымен қатар қаржы ресурстары құрылған құнның ақшалай формасын бөлу және қайта бөлу процесінің нәтижесінде қалыптасады, осы ... ... пен ... ... ... ... қаржы мемлекеттік заңдылық пен үкіметтің атқарушы және басқарушы органдары тарапынан реттеу объектісі ... ... ... ... ... қабылдаудағы басты субъект - меншік иесі болып табылады.
Профессор К.Жүйріков ... ... ... ... тек ... ... яғни корпорация деңгейінде ғана береді: .
Корпорацияның қаржы ресурстарының құралуының қайнар көздеріне ол төмендегідей сипаттама береді.
Меншікті және оған теңестірілген ... ... ... ... ... ... істен шыққан мүлікті өткізуден түскен түсім, тұрақты ... ... ішкі ... ... ... ... ... қаражаттар - бұл меншікті акцияны және облигацияны және басқалай құнды қағаздарды сату, инвестициялар. Қайта бөлу тәртібінде түскен ... ... - бұл ... ... ... ... ассоциациялардан, салалық құрылымдардан түскен түсімдер; пай жарналары; дивиденттер мен пайыздар; бюджеттік субсидиялар.
Ресурстардың үшінші тобы ... ... ... ... ... нарықтық жағдайына өту кезінде кәсіпорындар маңызды қаржы ресурстарын, ақшалай қаражаттарды сала ішінде қайта бөлу және ... ... ... ... айта ... жөн.
Нарықтық қатынастарды қалыптастыру процесінде қайта бөлу тәртібінде құралатын қаржы ресурстарының құрылымында сақтандыру компанияларынан түсетін ... ... ... ... ... ал одан ... орынды бюджеттік қаржыландыру қайнар көздері алады
1.3 Қаржы ресурстарын басқаруда қолданылатын есеп және есептіліктің ... ... ... ... ... ... есептік ақпараттар халықаралық тәжірибеде қаржылық есептілік элементтері деп аталатын жекеленген ірілендірілген баптарға топтастырылады.
Қаржылық ... ... ... ... ... меншік капитал, табыстар, шығындар, пайда мен зияндар жатады. Алғашқы үш элементтер кәсіпорын қаражатын және осы қаражаттың белгілі бір ... ... ... ... ... кәсіпорынның есепті кезең ішіндегі қаржылық жағдайына әсерін тигізген және алғашқы үш элементтердегі өзгерістерге себепші болған шаруашылық өміріндегі операциялар мен оқиғаларды ... ... ... элементтері есептілік түрлерінде көрініс табады.
Кәсіпорынның қаржылық есептілігіне:бухгалтерлік баланс, пайдалар мен шығындар ... ... ... ... ... ... ақша ... қозғалысы туралы есеп және түсіндірме хат кіреді.
Шешім қабылдау үшін қаржы менеджерінде кәсіпорынның алдағы кезеңдегі ... ... ... бағалауға мүмкіндік беретін кәсіпорынның өткен кезеңдегі қызметі туралы ақпарат болуы керек.
Мұндай ақпаратта төмендегілерге қажетті мәліметтер болуы тиіс:
* Кәсіпорынның, оның активтерін, ... мен ... ... ... сондай-ақ осы баптардағы белгілі бір кезең бойынша өзгерістерді бағалауға;
* Кәсіпорынның ақша қаражаты ағынын, олардың сомасын, түсу және ... ... және ... ... ... факторын бағалауға;
* Инвестициялық шешімдер және несиелеу бойынша шешімдер қабылдауға.
Кәсіпорынның қаржылық жағдайын ... ... ... ... берілген.
Бухгалтерлік баланс кәсіпорынның белгілі бір күндегіқаржылық жағдаын сипаттайды және кәсіпорынның бір ... ... және ... ... бірыңғай ақша ресурсын (актив) және екінші жағынан оларды қаржыландыру көздері бойынша бағалауын (пассив) көрсетеді.
Бухгалтерлік баланс кәсіпорын ресурстарына егжей-тежейлі сипаттама береді. ... ... ... ... ... ... ... тиімділгін сипаттайтын және алдағы қабылданатын қаржылық шешімдер базасы болып есептелетін бірқатар негізгі параметрлерді бөліп көрсету қажет. Бұл ... ... ... ... ... активтердің жалпы сомасындағы ұзақ мерзімді және қысқа ... ... ... ... ... ... жеке және қаржылық активтер салымының үлесі, меншікті кпиталдың жалпы құны, салынған ... ... ... ... ... ... пассивтердің жалпы сомасындағы ұзақ мерзімді қаржыландыру көздерінің үлесі. Бұл көрсеткіштердің кейбіреулері тікелей баланста болады.
Алайда бірқатар көрсеткіштер қосымша ... ... ... ... ... топтастыру немесе бухгалтерлік есеп деректерін тарту арқылы алынады.
Тікелей бухгалтерлік баланста берілген кәсіпорын ақпараттарында мына көрсеткіштер болуы тиіс:
* Ақша қаражаты және ақша ... ... ... және ... ... қарыздар
* Қаржы активтері, қорлар, негізгі құралдар, материалдық емес активтер;
* Қатысу үлесі әдісі бойынша ... ... ... ... деп ... ұзақ ... активтерді жиынтық сомасы, шығып кету тобына қосылған және сатуға арналған деп ... ... ... және ... несиелік қарыздар;
* Қаржылық міндеттемелер, ағымдық салықтар бойынша міндеттемелер мен активтер;
* Кейінге қалдырылған салық міндеттемелері мен кейінге қалдырылған ... ... ... кету тобына қосылған, сату үшін ұсталған деп жіктелетін міндеттемелер;
* Бағалау ... ... ұйым ... ... жеке ... ... ... Аналық ұйым акционерлеріне есептелінген капитал.
Қаржы менеджменті үшін активтерді ұзақ мерзімді және ... ... ... бөлу ... нәрсе. Кәсіпорын қысқа мерзімді және ұзақ мерзімді активтер мен қысқа мерзімді және ұзақ ... ... ... ... ... ұсыну сенімді және неғұрлым сыйымды ақпарат беретін ... ... ... жеке ... ... ұсынады. Бұл кезде барлық активтер мен міндеттемелер еркін, үлгілі өтімділік тәртібімен беріледі.
Айналым активтерінің неғұрлым өтімді ... - ақша ... Бұл ... ақша ... ... ақша қаражаты және валютадағы ақша қаражаты. Ақша қаражаты ... ақша ... ... Жұмсауға белгілі бір шектеу қойылған және тиісті цикл барысында банк есепшотынан алуға болмайтын ақша қаражатын, сондай-ақ ағымдық төлемдерге арналмаған ақша ... ... ... ... менеджеріайналымдағы активтер құрамына қосуына болмайды.
Кәсіпорын үшін қолма-қол ақшаның оңтайлы сомасы қарама-қарсы тенденциялар әсерімен анықталады. Кәсіпорынның іскерлік беделі мен ... ... ... қалу мүмкіндігі кәсіпорынды белгілі бір ақша қорын иеленуге міндеттейді. Негізінен бұл ... ... ... ... еңбекті төлеуге, өндірісті дамытуға, т.б. қажет. Ақша қаражатының болмауы кәсіпорынды банкроттыққа алып келуі мүмкін. Кәсіпорынның ақша қаражатының сомасына инфляция да өз ... ... Бір ... ол бос ақша ... ... қауіпін арттырады. Екінші жағынан, инфляцияны есепке алғанда тиісті төлемдер үшін ақша қажеттігі ... ... арта ... Оның ... ақша қаражатының ірі сомасы бұл қаражатты есепке алу және қозғалысына бақылау жасау проблемасын қиындатып ... ... бабы - ... ... яғни ... ... ... әлі алынбаған қаражат. Дебиторлық қарыз баланста өткізудің нақты құны бойынша, яғни осы қарызды өтеу ... ... ... ақша ... ... ... ... Алайда қаржы менеджменті үшін дебиторлық қарызды алудың көрінісі неғұрлым шынайы болуы керек. Осы ... таза ... ... - ... ... ... ... мен күмәнді борыш резервіарасындағы айырма есептелуі мүмкін.
Баланс деректері бойынша есептелетін келесі ірілендірілген бап - ... ... ... Қалыпты іскерлік цикл барысындағы сату;
* Кәсіпорын ішіндегі өндірістік тұтыну;
* Өткізілген өнімді рдан әрі дайындау мақсатында өндірістік тұтыну.
Бұл ... ... пен ... ... ... ... ... сондай-ақ өнімді өткізуге дейінгі кәсіпорынның шарушлық қызметіне қысқа мерзімді ақша ... ... ... ... да ... қсылады. Қорлар айналымдық активтер баптарының ішіндегі ең өтімді бап ... ... Бұл ... ақша ... ... сатып алушыны табу ғана емес, одан өнім үшін ақша алуға да уақыт ... ... ... ... ... тиімді қаржылық басқару үшін маңызы үлкен. Қорлардың айналым активтерінде ғана емес, ... ... ... ... ... салмағы айтарлықтай. Бұл кәсіпорын өз өнімін өткізуде қиындық көріп отырғанын, ол өз кезегінде өнімнің ... ... ... технологиясы бұзылуынан және өткізудің тиімді емес әдісі таңдап алғанынан, нарық сұранысы мен жағдаяты жеткілікті зерттелмегендігінен ... ... ... ... деңгейінің бұзылуынан кәсіпорынның қызметі шығынға ұшырайды, өйткені қорды сақтау шығыны артады, айналымна өтімділік қаражаттарын алып кетуге мәжбүр етеді, қорлардың ... ... және ... ... ... ... ... егер бұл қандай да бір дайын өнім сипатының бұзылуынан ... ... ... ... ... Сөйтіп, қордың оңтайлы көлемін анықтау және сақтау мәселелері қаржы менеджментінің маңызды бөлімі ... ... ... ұзақ ... активтері жайлы ақпарат болады. Бұл қаражаттар тобынан ... ... ... ... ұзақ мерзімді қаржы инвестицияларын бөліп көрсетеді [15,189б].
Негізгі құралдар - өндірісте пайдалануға немесе басқа тұлғаларға қызмет ... ... беру ... ... ... ... материалдық активтер, күтілгендей бір кезеңнен астам уақытта пайдаланылады.
Баланстың келесі бабы - материалдық емес ... ... емес ... - ... формасы болмайтын, бірегейленетін монетарлық емес актив. Мұндай актив төмендегідей жағдайда бірегейленеді деп есептеледі:
* Бөлінетін болады, яғни оны жеке ... ... ... активпен немесе міндеттемелермен бөлуге, сатуға, беруге, лицензиялауға, жалға беруге, айырбастауға болады;
* Келісімшарттың немесе басқа заңды құқықтар нәтижесінде, бұл құқықтарды ... беру ... ... бөлу ... ... құқықтар мен міндеттемелерден ажырату нәтижесінде пайда болады. Материалдық емес активтерге: сауда белгілері, программалық қамтамасыз ету, ... ... ... ... авторлық құқық), гудвилл (іскерлік бедел) жатқызылады. Материалдық емес активтер қызметінің барлық ... ... ... ... ... ... таңдауды шектемейді, тек қана мүмкін болатын: желілік әдіс, азаятын қалдық әдісі, өнім көлеміне пропорционал есептен шығару ... ... Бұл ... ... ... ... ... әдістен гөрі аз болатын кез келген әдісті ... ... деп ... ... ... мерзімі анықталмаған материалдық емес актив амортизацияланбайды. Мысалы, пайдалы қызмет мерзімі анықталмаған іскерлік бедел амортизацияланбайды, оның орнына тым болмағанда ... бір рет ... ... ... ... ... ... қаржыландыру көздерін таңдау шешімі де көрініс табады. Қаржы менеджментінің мақсаты үшін төмендегідей пассив баптарын ... ... ... ... ... ... Ұзақ мерзімді міндеттемелер;
* Капитал.
Қысқа мерзімді міндеттемелер ... ... ... ... ... ... ... (бір жыл ішінде) өтеледі. Қысқа мерзімді міндеттемелерге баланстың төмендегідей ... ... ... ... мен ... Кәсіпорынның қысқа мерзімді қарыз алғаны туралы борыштық куәліктер;
* ... ... ... және ... мемлекет тарапынан кейінге қалдырылған салық төлемдері түрінде берілген несие ... ... ... ... салықтар;
* Еңбекақы бойынша қарыздары;
* Алынған аванстар;
* Ағымдағы кезеңде төленуге жататын ұзақ ... ... бір ... ... ... жеке ... бөлу ... өтімділігінің мониторинг үшін маңызды болып табылады.
Ұзақ мерзімді ... - бір ... ... ... ... өтелуге жататын міндеттемелер. Ұзақ мерзімді міндеттемелердің негізгі түрлнріне: ұзақ ... ... мен ... ... ... тиісті ұзақ мерзімді вексельдер, зейнетақы қорлары және ұзақ мерзімді жал кезінде төлннетін жалдау ақылары ... ... т.б. ... ... ... капитал немесе, егер кәсіпорын акционерлік қоғам болып есептелсе, акционерлік капитал болып табылады. Қаржы менеджері үшін бұл баптар тобында салынған ... мен ... ... ... ... ... капитал - меншік иесі инвестициялаған капитал. Бұған жарғылық капитал мақсатты қаржыландыру және түсімдер сияқты баптар кіреді.
Жинақталған ... - ... өзі ... жасаған жылдары тапқан, салықтар мен дивидендтерді алып тастағаннан ... ... Бұл ... ... ... үлестірілмеген пайда, резервтік капитал және есепті жылдағы таза пайдакіреді. Салынған капитал ... ... және ... капитал. Бұған мақсатты қаржыландыру мен түсімдерді де қосуға болады. Резервтік капитал мынаған ... ... ... ... ... Негізгі құралдарды, материалдық емес активтерді қайта бағалау резерві;
* Сатуға арналған қаржылық активтерді қайта ... ... ... ... ... ... дұрыс жіктеудің маңызы зор.
ҰҚЕС бухгалтерлік баланста оларды ұсынудың баптары мен форматтарын ұсыну реттілігін ... ... ... мен ... ... баланста жеке берілу үшін негіз болып табылатындай жеткілікті мөлшерде әртүрлі баптар тізімін ... ... ... ... ... ... ... және функциясы немес жиынтығы кәсіпорынның қаржылық жағдайын түсіну үшін жеке ұсыну орынды болатын жағдайда ғана ... ... ... ... ... атаулары мен орналасу тәртібі немесе ұқсас баптарды біріктіру кәсіпорын қызметінің сипатына және оның операцияларының сипатына сәйкес кәсіпорынның қаржылық жағдайын түсінуге ... ... ... үшін ... ... баптарды жеке ұсыну керек пе деген пікір төмендегілерді бағалауға негізделеді:
+ ... ... мен ... ... ... ... ... міндеттемелер сомасына, сипатына және уақыт ішінде бөлініуіне.
Тікелей бухгалтерлік баланстың өзінде немесе түсініктемелерде ұсынуға жататын ақпараттар:
* негізгіт құралдар ... ... ... ... мен ... ... қарыздары, байланысушы тараптар қарыздары, алдын ала төлеу және басқа сомалар;
* қолар кластары - ... ... ... ... ... және ... ... төленген капитал, эмиссиялық табыс, үлестірілмеген пайда және капиталда тікелей мойындалуы мүмкін табыстар мен ... ... ... ... ... ... ... таьыстары мен шығындары кезең ішінде мойындалған, тек қана басқаша қарастырылған атаулардан басқа барлық ... мен ... ... ... ... ... мен зиян жайлы есеп беруде көрініс табады.ҰҚЕС төмендегі жағдайларда басқаша тәртіп ұсынады:
* қателерді түзеу мен өзгерістер әсері есеп саясатындапайда болу ... ... мен ... ... ... ... ... түзеу ретінде ұсынылады;
* мүлік құнының қайта бағалау өсімі кезінде шетелдік қызметтің қаржылық есептілігін аудару нәтижесінде пайда ... ... ... мен ... және ... құралдарының әділетті құнындағы кейбір өзгерістер капиталда пайда мен зиян ... ... ... пайда болу кезінде көрініс табады.
Кәсіпорынның пайдалар мен зияндар жайлы есебінде берілетін ақпаратта төмендегідей негізгі көрсеткіштер болуы керек:
* ... ... ... ... ... мен біріккен қызметті инвестициялаудан үлестік қатысу әдісі бойынша есептелетін пайда немесе шағын үлесі;
* салық төлеу шығындары;
* тоқтатылған қызметтен салық ... ... ... ... ... ... сомасын құрайтын бірыңғай соманы және басқа табыстарды немесе сатуға арналған шығынды немесе шыққан активтерді ... ... ... шегеріп тастағандағы әділетті құнды өлшеу кезінде мойындалған салықтан кейінгі шығынды құрайтын бірыңғай сома;
* пайда немесе шығын;
Кәсіпорын кезең шіндегі пайда мен ... ... ... ... мен ... жайлы есепте төмендегі баптарды ашып көрсетуі керек:
* азшылық үлесіне жататын пайда немесе шығынды;
* аналық ұйымның ... ... ... ... ... немесе шығынды.
Кәсіпорын пайдасы мен шығынның әрбір маңызды құрамдарының сипаты мен сомасын жеке ашып көрсетуі тиіс. Мұндай ашып ... ... ... сатуға дейінгі бағасынан аяқтауға арналған шығынды алып тастағандағы қорлар құнын, өткізуді және қалпына келтіруді есептен шығару;
* субъект қызметін ... ... және ... ... ... ... міндеттемелерінің барлық түрлері бойынша реверсивтік жазбалар;
* негізгі құрал объектілерінің шығып қалуы;
* инвестициялардың ... ... ... ... соттық дауларды реттеу;
* басқа барлық резерв түрлері бойынша ... ... ... ... ... ... байланысты не шығындар сипатына немесе шығындар функцияларына негізделген ... ... ... шығындар талдауын ұсынуы тиіс [3,23б].
Шығындар сипаты бойынша талдау әдісі шеңберінде шығындар сипаттарына сәйкес біріктіріледі (мысалы, негізгі құралдар амортизациясы, материалдар сатып алу, ... ... ... ... беру және ... ... және ... ішіндегі әртүрлі қызметтік бағыттары арасында қайта үйлестірілмейді.
Шығында қызметін талдау әдісі шеңберінде шығындар олардың қызметі бойынша қызметтік бағыттарына сай (мысалы, өткізу ... ... ... ... ... Осы ... сәйкес кәсіпорын сатудың өзіндік құнын басқа шығындардан бөлек ашып көрсетеді.
Пайда мен шығын жайлы есеп қаржы менеджменті үшін маңызды - өнім ... ... ... және қызмет көрсету, жалпы және салық салынатын пайда сияқты көрсеткіштерді қамтиды.
Ішкі қаржылық шешімдер қабылдау үшін мыналар ... ... мен ... ... мен ... нақты жіктемесі болуы;
* кәсіпорын қызметінің ңшкі тиімділігі факторының әсерін және салық ... ... ... мүмкіндігінің болуы;
* бұл ақпаратты талдауға ыңғайлы түрде жедел алу.
Табыстар мен ... ... ... белгілі бір кезең ішіндегі таза қызмет нәтижесін негізгі анықтау базасы болып табылады.
Бұған қоса жіктеу ... үшін ... ... ... ... мен ... басты бөлігі қандай кезең алынғандығын анықтау үшін;
* өнім мен өндірістік емес шығындардың, оның ішінде басқару және ... ... ... оның ... ... қызмет бойынша шығындардың өндірістік өзіндік құнын бөлу үшін;
* операциялық талдау мақсатында ... және ... ... бөлу.
Табыс алу көзін анықтау үшін кәсіпорының барлық қызметі төмендегілерге бөлінеді:
* негізгі қызмет (өнімді өндіру және ... ... ... мен ... ... ... ... (несие алу және басқа кәсіпорындарға несие беру, кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... нарықтарына және валюталық операцияларға қатысуы);
* төтенше баптар (кәсіпорын ... тән емес ... ... ... ... ... ғана ... басқа да көздерден, әсіресе осы кәсіпорын қызметіне тіпті тән болмайтын және оның ... ... ... - бір көзі ... ... көздерден алынған табыстардың меншікті салмағын анықтауға көмектесетіндіктен, аса маңызды.
Кезеңнің өзіндік құны мен әкімшілік шығындарды, сондай-ақ өткізу шығындарын бөлу ... ... ... ... ... сондай-ақ оның әкімшілік және өндірістен тыс қызметіне қандай әсер еткенін бағалау үшін қажет. Мысалы, ... ... ... ... көрсеткішінің төмен мәні кәсіпорынның өндірістік процесіне оның тиімділігін арттыру үшін өзгерістер енгізу талап ... ... ... ... ... ... ... "негізгі қызметтен түсетін пайда" көрсеткішінің мәні төмен болуы кәсіпорынның өндірістік процесті және өткізуді жалпышаруашылық басқару жүйесінде проблемалар барлығын көрсетеді.
Тұрақты және ... ... бөлу ... ... мақсаттары үшін маңызды. Бұл жерде негізгі міндет тек айнымалы шығындар ғана өндіріс көлемінің өсуі мен өткізуге пропорциялы түрде өзгертетін ескере ... ... ... ... өсу ... ... ... және айнымалы шығындар қалай өзгеретінін анықтау болып табылады.
Кәсіпорын капитал өзгерістері туралы есеп бергенде есепте ... ... ... ... кезең ішіндегі пайда мен зиянды;
* кезең ішіндегі тікелей капитал құрамында мойындалатын табыстар мен шығындардың әрбір баптарын және осы баптардың ... ... 1) және 3) ... қосу аналық ұйымның үлесті құралдарының иелеріне және азшылық үлесіне жататын жалпы соманы жеке ... ... ... ... ... ... мен шығындардың жалпы сомасын;
* капиталдың әрбір құрауышы бойынша есеп саясаты мен қателерді түзету әсерін.
Кәсіпорын ... ... ... жайлы есептің тікелей өзінде немесе ескертулерде төмендегі ақпараттарды түсіну керек:
+ капитал ... ... ... ... ... ... және акция шығарудан түскен сома, сатып алынған ... ... ... ... және ... қор ... ... басқа да үлестіру лер сомасы;
+ есепті кезеңнің басындағы және ... ... ... ... (яғни, жинақталған пайда немесе зиян), сондай-ақ кезеңдегі өзгерістер;
+ енгізілген капиталдың әрбір класының баланстық құны мен ... басы және ... ... капитал құрамында мойындалған табыстар мен шығындардың баптары арасындағы әрбір өзгерісті жеке-жеке салыстырып ... ... ... ... ақша қаражатының қозғалысы туралы есеп мазмұнын анықтайды.
Ақша ... ... ... есепте кәсіпорынның есепті кезең ішіндегі операциялық, инвестициялық және қаржылық қызмет өзгерістері сияқты өзгерістерге бөлінетін ақша қаражаттарындағы және ақша қаражатының ... ... ... ақпараттар болады. Ақша қаражатының баламалары инвестициялау және басқалардан гөрі ... ... ... ақша ... өтеу үшін ... ... ... алынған күннен бастап үш ай немесе одан да аз қысқа өтелу мерзімде болғанда ғана ақша ... ... деп ... Банк ... ... ... алу сияқты, яғни қаржылық қызмет ретінде қарастырылады. Егер банк ... ... ... ... ... ... және кәсіпорынның ақша қаражатын басқару құралдарының ажырағысыз бөлігі болып саналған жағдайда, онда банк ... ақша ... ... және ... болып есептеледі.
Ақша қаражатының қозғалысы туралы есепте операциялық, инвестициялық және қаржылық қызметтерге қатыстылығына байланысты жіктелген кезең ішіндегі ақша қаражатының ағыны ... ... ... ... ақша ... ... ... кәсіпорынның негізгі, табыс әкелетін қызметінен алынады. Әдетте олар пайданы немесе зиянды анықтаған ... ... ... және ... ... нәтижесі болып табылады.
Операциялық қызметке қатысты ақша қаражатының ағынына мысалдар:
* тауар сату мен қызмет көрсетуден түскен ақша;
* роялти, алымдар, комиссиялық сыйақылар және ... ... ... ... ... мен ... үшін ақша төлемдері;
* қызметшілерге және олардың артынан ақша төлемдері;
* инвестициялық немесе қаржы қызметіне жаиқызылғандарынан басқа пайдаға ақша ... ... ... орнын толтыру;
* инвестициялық келісімшарт, қарыз келісімшарттары және басқа келісімшарттар шеңберінде мәміле жасасу немесе сауда мақсатында ұсталатын, қайта сату үшін ... ... қор ... ... ақша ... мен ... ... бірлігін сату сияқты кейбір операциялар қызмет нәтижесі қатарына қосылатын пайда немесе зиянға шығуы мүмкін. Алайда мұндай операцияларға байланысты ақша ... ... ... ... байланысты ақша қаражатының қозғалысы болып табылады.
Инвестициялық қызметке байланысты ақша ағындары келешек табыс пен ақша қаражатын және ақша қаражаты ... ... ... ... ... ... жасалған шығындар болып саналады.
Инвестициялық қызметтен ақша қаражатының қозғалысына мыналар мысал бола алады:
* негізгі құралдарды сатып алуға ... ... ... ... ... ... ... материалдық емес активтер (жасалымға капиталдандырылған шығындарды қоса) және басқа ұзақ ... ... ... ... материалдық емес ативтерді және басқа ұзақ мерзімді активтерді сақтаудан түскен ақшалар;
* басқа кәсіпорындардың үлестік және борыштық ... және ... ... ... үлесін (ақша қаражатының баламасы ретіндеқарастырылатын және мәміле жасасуға немесе ... ... ... ... төлемінен басқа төлемдер) сатып алуға арналған ақша төлемдері;
* басқа тараптарға берілген ақша қаражатының аванстық төлемдері және ... ;
* ... ... ... ... және ... ... ақша қаражатының түсіуі;
* бұл шарттар мәміле жасасу үшін ... ... ... ... ... бұл ... қаржыландыру қызметі деп жіктелетін жағдайлардан басқа кездегі фъючерс және форвард шарттары, опциондар және своптар бойынша ақша түсімдері.
Қаржылық қызметтен ақша ... ... ... ... ... ... ... үлестік құралдардан ақша түсімдері;
* кәсіпорын акцияларын сатып ... ... ... үшін иелеріне ақша төлемдері;
* қамтамасыз етілмеген облигациялар, займдар, вексельдер қамтамасыз етілген облигациялар, кепілге салулар және басқа қысқа мерзімд және ұзақ ... ... ... ақша түсімдері;
* несиеге алынған соманы өтейтін ақша;
* қаржылық жал бойынша өтелмеген қарызды азацту үшін ақша төлемдері.
Кәсіпорын операциялық қызметіне байланысты ақша ... ... ... төмендегі әдістердің бірі қолдану арқылы есеп береді:
* жалпы ақша түсімдері мен төлемдерінің негізгі түрлері жайлы ақпарат берілетін тікелей әдіс;
* ... ... бұл ... ... ... ... ... емес сипаттағы операциялар нәтижелерін, кез келген кейінге қалдырылғпн немесе есептелген өткен кездегі немесе келешектегі операциялық қызметтерден және кәсіпорынның инвестициялық ... ... ... ... ... ... байланысты түсімдер немесе төлемдері ескеріле отырып түзету енгізіледі.
Жанама әдісті қолдану кезінде операциялық ... ... ақша ... таза қозғалысы пайдаға немесе зиянға төмендегілерді ескере отырып түзету енгізу жолымен анықталады:
* қордағы өзгерістер және кезең ішіндегі операциялық дебиторлық және ... ... ... амортизация, бағалау міндеттемелері, кейінге қалдырылған салықтар, шетелдік валютадағы ... ... ... мен ... ... ұйымдардың үлестірілмеген пайдалары мен азшылық үлесі сияқты ... емес ... ... ... ... қаржылық қызметке байланысты ақша қаражатының қозғалысына жататын басқа да барлық баптарды.
Операциялық қызметтен ақша ... таза ... ... ... ... мен зияндар туралы есепте ашылған, табыстар мен шығындар және кезең ішіндегі қорлар мен операциялық дебиторлық және ... ... ... ... жанама әдісті қолдану арқылы ұсынылуы мүмкін.
Қаржы менеджменті үшін қаржылық нәтижелерді біліп қана қоймай, есепті кезең ... ақша ... ... жеке ... жасап, ақша қаражатын алудың негізгі көздеріндегі өзгерістерді және ... ... ... анықтау да маңызды.
Ақша ағынына талдау жасау үшін дербес талдауыштық құжат ... ... ... бойынша ақша түсімі мен жылыстауы туралы деректерді топтастыруға болады:
* өндірістік қызметі;
* инвестициялық қызметі;
* қаржылық қызметі.
Мұндай топтастыру ақша қаражатының ағымына талдау ... ... өз ... өтеу және ... ... мүмкіндігін бағалауға, қосымша қаржы ресурстарын тарту қажеттілігіне талдау жасауға мүмкіндік береді.
бөлімінде таза пайданы есептеу кезінде пайдаланылатын баптар көрсетіледі. ... ... ... үшін ... көрсетілген қызмет үшін төлемдері, өзге компаниялар төлеген пайыздар мен дивиденттер, активтерді таратудан түсімдер де осында қосылады. Ақша ... ... ... төлеуден, кәсіпорынға әртүрлі қарыз берушілер ұсынған қарыздар бойынша пайыз төлеуден, өнімнің немесе қызметтің ақысын төлеуден, салық төлеу ... т. б. ... Бұл ... ... мен ақша ... ... бірақ есептелген шығындарды, немесе есептелген, бірақ ақша қаражатын қолдануды талап ететін шығындарды ескере отырып түзету енгізіледі. Оның үстіне, бұл бөлімде ... ... жол ... үшін таза ... инвестициялық және қаржылық бөлімдерінде де қарастырылатын баптардың әсер етуі қойылады ... ... ... ұзақ ... ... ... қатысты операциялар: құнды қағаздарға ұзақ мерзімді инвестициялар, материалдық және материалдық емес ұзақ мерзімді активтер қамтылады. Бұлар - ... ... ... және ... алу, ... компаниялардың құнды қағаздарын сатып алу және сату, басқа компанияларға ұзақ ... ... ... қарыздардың өтелуінен түсімдер сияқты баптар.
бөліміне ұзақ мерзімді міндеттемелердегі, компаниялардың міндеттемелеріндегі және ... ... ... ... ... өз ... сату және ... алу, компания облигацияларын шығару, дивидендтер төлеу, компания өзінің ұзақ мерзімді міндеттемелерін өтеуі кіреді.
Кәсіпорынның негізгі қызметінен ақша қаражатының түсуі басты көз ... ... ... тең ... ... ... қолайлы жағдай болып есептеледі [14,126б].
2.Кәсіпорындарының қаржы ресурстарын басқарудың өзекті мәселелері
2.1 Кәсіпорындарының ... ... ... ... талдауы
Қаржы ресурстарының құрылымы олардың түсу қайнар көздері бойынша анықталады. Кәсіпорын деңгейінде қаржы ресурстары көп жағдайда меншікті ... ... - ... ... пен ... ... ... Қаржы ресурстарын қалыптастыру және пайдалану екі формада жүргізілуі мүмкін: қор және ... ... ... ... ... ... ... қаржы ресурстарын қалыптастырудың негізгі қайнар көзі - ұлттық кіріс еңбек ақы төлеу қоры мен қоғамның таза кірісіне бөлінеді.
Еңбекақы төлеу ... ... ... ... ... ... Қаржының қызметі процесінде еңбекақы қайта бөлінеді және қоғамдық ... ... үшін ... Қайта бөлу формалары ретінде салықтар, бюджеттен тыс ... ... ... ... зейнетақы және жеке сақтандыру қорларына ерікті жарналар ... Таза ... ... ... ... формада қаржы ресурстарының құрамына енеді. Таза кірістің барлық құрамдас бөліктері әртүрлі қоғамдық қажеттіліктерді қанағаттандыруға пайдаланылады және қаржы ... түрі ... ... қоғамдық өніммен бірге орталықтандырылған қаржы ресурсының қайнар көзі ретінде ұлттық байлық та қатысады. Кәсіпорынның қаржы ресурстарының ұлттық байлық есебінен ... ... ... ... ... ... ... шыққан мүлікті сатудан түскен түсім, тұрақты пассивтер, әртүрлі мақсатты түсімдер және т.б. Амортизациялық ... ... ... ... ... және сол ... айналым қорлары аванстала отырып үнемі өнідірісте болады. Осы себептерге байланысты кәсіпорынның айналым капиталы ... ... ... ... Бірақ өндірістік-қаржылық қызмет нәтижесінде белгілі жағдайда кәсіпорында меншікті айналым қаражаттарының артық көлемі қалуы мүмкін, олар кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... бағытталады. Меншікті айналым қаражаттарының артық көлемі айналымнан босаған ... ... және ... ресурсының бір түрі болып саналады.
Экономикалық тұрғыдан кәсіпорынның қаржы ... ... ... ... ... үш ... бөлу дұрыс болады:
* меншікті және оларға теңестірілген қаражаттар есебінен қалыптасқан қаржы ресурстары;
* қаржы нарығында мобилизацияланған ресурстар;
* қайта бөлу есебінен ... ... және ... ... ... ... ... қаржы ресурстарына төмендегілер жатады:
* негізгі қызметтен түскен пайда, ғылыми-зерттеу жұмыстарының пайдасы, құрылыс-монтаж жұмыстарының пайдасы, қаржы ... ... яғни ... ... ... ... ... оларға: амортизациялық аударымдар, істен шыққан мүлікті өткізуден түскен түсім, тұрақты ... ... ... ... ... және ... басқалай түрлері жатады.
Қаржы нарығында мобилизацияланған ресурстар меншікті акцияларды, облигацияларды және құнды қағаздардың басқалай түрлерін сату, сонымен қатар несие ... ... ... бөлу ... ... ресурстар - бұл пайда болған тәуекелдерді сақтандыру есебінен жабу, басқа эмитенттердің құнды қағаздары бойынша дивиденттер мен пайыздар, ... ... мен ... ... ... ... ресурстарын құрайтын элементтерді жеке - жеке қарастырып көрейік.
Жалпы кіріс. Өндірістік категория ретінде жалпы кіріс - жалпы өнімнің өндіріс ... ... ... ... ... ... ... осы бөлігінің ақшалай формада сипатталған құны - жалпы кіріс қаржы категориясы ретінде сипатталады. ... ... ... ... ... ... ... кезінде оның өнімді өткізу процесінде түсімнің бұрын жүзеге ... ... ... асуы ... ақшалай сипатқа енетін, еңбекпен қайта құрылған құн екендігін айта кеткен жөн.
Жалпы кірістен қосылған құн сияқты ... ... ... ... ... және ... деп бөлумен байланысты.
Қосылған өнім - кәсіпорындарда жұмысшылардың қосымша еңбегі арқылы құралған және қоғамның таза ... ... ... өнім. Қосымша өнім екі формада болады: натуралды-заттай және ... ... ... ... қосымша өнімнің құны ақшалай формада өткізіледі және жеке қаржы ... ... ... ... ... ... таза кірісінің осы категориясының ерекше белгісі - оның бөлу айырмашылығында. Ақшалай ... өмір ... ... ... ... ... құн ... әлеуметтік және медициналық аударулар және т.б.
Осыған байланысты ... ... жан ... ... және ... ... қаржы ресурстарының қалыптасу элементі болып саналады олар қаржылық міндеттемелерді орындауға, кеңейтілген қайта өндіріс пен жұмысшыларды экономикалық ынталандыру ... ... ... ... ... ... өнім ... қызмет) өндірісіне жұмсалған шығындардың орнын толтырудың, ақшалай қаражаттар қорын құрудың негізгі қайнар көзі болып саналады, оның дер ... ... ... ... үздіксіздігін, кәсіпорынның қызмет процесінің үздіксізідігін қамтамасыз етеді. Түсімдердің дер кезінде түспеуі қызметтегі іркілістерге, пайданың төмендеуіне, келісім міндеттемелерін ... ... ... ... активтерінің құрамы мен құрылымының динамикасын талдау - кәсіпорынның барлық мүліктерінің және оның жекеленген ... ... және ... арту ... кему ... белгілеуге мүмкіндік береді.
Қаржылық есептің маңызды элементі болып саналатын активтерді, талдау барысында, осы активтердің нақты қолда бары, құрамы, ... және ... ... ... ... ... жалпы құрылымын және оның жеке топтарын талдау, олардың рационалды ... ... ... ... ... ... активтердің нақты құнын көрсететін баланс валютасының 2011 жылы 176806 мың. теңгеге, 2012 жылы 503687 мың. ... ... 11,6 %-ке, 29.7 %-ке, ... ... ... ал 2013 жылы -965715 ... -43.8 %-ке ... көріп тұрмыз. Бұл кәсіпорынның 2011 және 2012 жылдары әрі қарайғы дамуын көрсететіндігін, оның жұмысының оң нәтижесін сипаттайды, ал 2013 жылы ... бұл ... ... ... ... Алайда активтерді талдай отырып, олардың қалай таратылғанын және есепті жылдарда неге кебірек көңіл бөлінгенін, сондай-ақ кәсіпорыннын өндірістік потенциалы мен оның ... ... ... және ... ... мобильділігін (іске тартылу деңгейін) анықтау қажет. Ол үшін, ең алдымен кәсіпорынның өндірістік ... ... ... ... бұл мәселе бойынша түрлі көзқарастар кездеседі. Бірінші әдістеме бойынша оның құнына негізгі құралдардың, өндірістік қорлардың, аяқталмаған өндірістің құндары ... ... ... ... ... қосымша, аяқталмаған күрделі қаржылар және қондырылатын жабдықтар құны қосылады. Бұл әдістеме кәсіпорындарда болып жатқан даму ... ... дәл ... ... ... мәліметтері негізінде, өндірістік мақсаттағы мүлік коэффициентінің келесі ... яғни К„ > 0,5 ... ... ... деп ... А.Д. ... пен Р.С. ... Көрсеткіштердің мәні ең төменгі (қатерлі) мәннен аз болған жағдайда, ... ... ... қызметінің қаржылық нәтижелері. Екінші әдістемеде кәсіпорынның өндірістік ... ... ... ... ... толықтыруға мүмкіндік бермейтін болса, өндірістік мақсаттағы мүлікті арттыру үшін ұзақ мерзімді қарыз қаражаттарын тартқан жөн.
Екінші әдістеме бойынша ... ... ... құны біз талдау жүргізіп отырған кәсіпорындарда 2010 жылда - 612602 мың теңгені 2011 жылда 190086 мың теңгені құрайды, яғни 422516 мың ... ... 68.97 %-ға ... ал 2011 жылда - 190086 мың теңгені 2012 ... 13965 мың ... ... яғни 17121 мың ... немесе 9,0 %-ға кемейген, ал соңғы 2012 жылда - 13965 мың ... 2013 ... 619561 мың ... ... яғни 605596 мың ... ... 48,36 %-ға ... Баланс активтерінің жалпы құнындағы өндірістік потенциал үлесі ... 2011 жылы 35,34 ... ... 4,98 %-ды ... бұл ... ... ... коэффициентінің қалыпты мәніне сай келеді.
Кесте 1 - ЖШС " " кәсіпорындағы 2010 - 2013 жылдардағы баланс активтерінің құрамы мен ... мың ... ... ... ... ... Активтер құны, соның ішінде
1520932
1697738
2201425
1235710
1.1 Ұзақ мерзімді активтер
59588
74418
70865
227079
А. Негізгі құралдар
2688
17518
13965
227079
Б. Қаржылық салымдар
56900
56900
56900
1.2 Ағымдағы активтер
1461344
1623320
2130560
1008631
А. Өндірістік ... ... ... ... ... ... ... -
1-кесте мәліметтері көрсеткендей, қаражаттарды ұзақ мерзімді және ағымдағы активтер арасына тарату жыл аяғына соңғыпардың пайдасына шешілді. Егер ағымдағы ... 2010 ... 2011 ... ... 1,19 ... кем ... ал 2011 ... 2012 жылмен салыстырғанда 1,17 пунктке көп болса, ал 2011 жылда 2012 жылмен салыстырғанда 15,16 ... кем ... ... ұзақ ... ... 2010 жылы есінен 92,89 пунктке асып кетті және 96.8 %-ды, ал 2011 жылы ... 94,58 ... асып ... және 95.01 %-ды, ал 2012 жылы ... 96,15 ... асып кетті және 96.78 %-ды, ал 2013 жылы есінен 63,25 ... асып ... және 81,62 -% ды ... ... ... өсуі ұзақ ... ... өсуінен 2010 жылды 2013 жылмен салыстырғанда 4.4 есеге ... ... ... ... валютасындағы ағымдағы активтер үлесін анықтау маңызды: ағымдағы активтер құнының кәсіпорынның барлық мүлкінің құнына қатынасымен анықталатын кәсіпорын активтерінің іске тартылу ... ... ... Ол ... ... ... қаражат үлесін сипаттайды. Коэффициент мағынасы артқан сайын кәсіпорынның үздіксіз жұмысты қамту және кредиторлармен есеп айырысу мүмкіндігі де арта түседі. ... ... ... оның өсуі актив құрылымындағы жағымды өзгеріс болып табылады - яғни ... ... ... ... ... ... бұл оның ... жылдамдығын және оны пайдалану тиімділігінің өскендігін көрсетеді.
Талдау жүргізіп отырған кәсіпорындарда бұл коэффициенттің деңгейі 2010 жылы 0,96, ал 2013 жылы 0,81 ... ... ... ... сипаттайтын келесі - ... және ... ... қатынасының коэффициенті. Ол ағымдағы активтер ... ұзақ ... ... құнына бөлу арқылы анықталады.
Бұл қатынастың қолайлы және қауіпті көлемі, кәсіпорынның салалық ерекшшіктеріне байланысты. Өндірістік ... ... ... деңгейі 0,5~тен төмен болмауы тиіс.
Талданып отырған кәсіпорында бұл көрсеткіш деңгейі 2010 жылы - 2,5, ал 2013 жылы - 4,4 ... Бұл ... ... ... ... өсу ... ... қаражаттардың өсу қарқынан артуының нәтижесінде өсіп отыр. Есепті жылы біріншілер, яғни мобильді қаражаттар 0,69 есеге кемейген, ал екіншілері - 388 ... ғана ... ... ең ... ... ... ... міндеттемелері кепілдендірілген түрде ағымдағы активтермен өтелген жағдайда қол жеткізеді және келесі шарттың орындалуы осы тұрақтылықтың белгісі ... ... ... және ұзақ ... ... ... ... қарыз капиталы мен меншікті капитал қатынасының коэффициентінен артық болуы керек.
Әрі қарай кәсіпорынның ... ... ... сапалық өзгерістер болғанын зерттеу қажет. Бұл кәсіпорынның материалды-техникалық базасын құрайтын және негізгі қорлары ... ... онын ... ... ... элементінің жағдайын зерттеу қажет.
Кәсіпорын мүліктерінің жалпы құнындағы негізгі құралдардың нақты қүнының (қалдық) үлес ... ... ... ... ... ... бұл көрсеткіш кәсіпорынның кәсіпкерлік қызметінің көлемін анықтаудағы басты бағыт болып табылады. ... ... ... ... ... ... ... құнының коэффициентінің мөлшері баланс активтерінің барлық сомасының 50 ... кем ... ... ... ... ... ... баланс валютасындағы негізгі құралдардың қалдық құнының үлесі жыл басында - 57,27%-ды, ал жыл соңында - 46,47%-ды құрайды, яғни бұл ... ... ... 3,53 ... сәйкес келмейді. Негізгі құралдардың жалпы құнындағы оның активті бөлігінің (жұмыс машиналарының құны, өндірістік жабдықтар мен тасымал ... ... ... ... өте ... және де бұл ... материалды-техникалық базасының дамуындағы жағымды кезең болып табылады. Оның үлес салмағының өсуі қор ... ... ... ... ... ... негізгі құралдардың активті бөлігінің үлес салмағы жыл соңында жыл ... ... ... ... құрады. Негізгі құралдардың активті белігінің үлесінің 0,04 пунктке кемуі, ... су ... ... негізгі құралдардың өсу қарқынынан айтарлықтай дәрежеде артта қалуының нәтижесінде болып отыр. Барлық негізгі құралдар құны - 23,9% - ға ... ... оның ... бөлігінің құны тек 5,9%-ға ғана өскен. Бұл әрине кәсіпорынның материалды-техникалық ... ... ... ... ... қарастырылуы тиіс.
Негізгі құралдардың техникалық жағдайын сипаттайтын маңызды көрсеткіш - бұл осы негізгі құралдардың тозу сомасының оның белгілі бір ... ... ... ... ... ... тозу коэффициенті. Біздің кәсіпорынымызда негізгі құралдардың тозу коэффициенті 2010 жылы 0,43, ал 2013 жылы - 0,49 ... яғни 0,06 ... ... Бұл ... негізгі құралдардың сапалық (моральды) тозуын айтпайақ, олардың 2/3-ден көбі ... ... ... және ... ... Кейбір экономистердің бағалаулары бойынша 50%-дан ... тозу ... ... ... ... ... ... байланысты кәсіпорын басшылығы осы кәсіпорынның материалды-техникалық ... ... және ... ... көңіл аударуы тиіс.
Әрі қарай, келесі 2-аналитикалық кестені құрастыра отырып, ағымдағы активтердін құрамы мен ... ... ... ... кәсіпорын активтерінің жалпы алғанда жағымды динамикасын көрсетеді. ... жеке ... ... зерттеу келесідей қортындыларды жасауға мүмкіндік береді. Ең мобильды активтер - яғни ақша қаражаттары мен қысқа мерзімді қапжылық ... бір ... 41870 мың ... ... 69,8 %-ға азайған.
Кесте 2 - ЖШС " " кәсіпорынның 2010 - 2013 ... ... ... ... мен ... мың ... ... ж.
2012 ж.
2013 ж.
Ағымдағы активтер, соның ішінде
1461344
1623320
2130560
1008631
1.1 Тауарлы - материалдық қорлар
1015037
183746
3118
640130
1.2 Дебиторлық борыш
381391
1393223
1.3 Ақша қаражат-тары және қысқа ... ... ... Басқа да ағымдағы активтер
4920
38145
2126228
350675
Ескерту -
Ағымдағы активтердің ен мобильды бөлігінің, олардың құнына қатынасы ... ... ... ... ... козффициенті (ағымдағьі активтердің) 1,6 есеге азайған және 6,49%-ды ғана құрайды. Бұл ... ... ... ... ... ... жалпы сомасындағы төлеуге дайын қаражаттардың үлесін ... ... ... қайнар көздеріне төмендегілер жатады:
* жарғылық капитал (акцияларды сатудан түскен қаражаттар және ... пай ... ... ... ... ... және жеке ... басқалай жарналары (мақсатты қаржыландыру, сыйлар, қайрымдылық жарналары және т.б.).
Негізгі қызметтен дайын өнімдерді сатудан түскен түсім көлемі ... ... ... 1692322 мың теңгеден 8858747 мың теңгеге дейін өсіп отырған, ал 2013 жылы 2012 жылмен салыстырғанда 2294023 мың теңгеге төмендеген. ... ... ... ... ... жылдар аралығында 5198605 мың теңге көлемінде, банк қарыздары бойынша 6785559 мың ... ... ... ... 2013 жылы 2009 жылмен салыстырғанда 4219020 мың теңге көлемінде қысқарған.
Амортизация. ... ... ... ... ... ... бірте - бірте тозады және өзінің құнын дайын ... ... ... ... ... ... қорлар мен материалдық емес активтердің қайта өндірісін қамтамасыз ету болып саналады. Амортизация өзінің экономикалық мәні бойынша ... ... мен ... емес ... (сонымен бірге арзан бағалы және тез тозатын заттардың) құнының, олардың тозуына байланысты өндірілген өнімге аударуы, ... ... ... ... өтуі және ... ... активтердің одан ары қарай қайта өндірісіне жинақталуы. Бұл инвестициялық процесті қаржыландырудың мақсатты қайнар көзі ... ... ... ... ... кейін негізгі қорлардың алғашқы құнынан ажырай отырып амортизациялық қорда жинақталады. Осы қордың ... ... ... ... және ... ... ... істен шыққан негізгі қорлардың орнын толтырудың қайнар көзі болып табылады. ... ... ... ... ... ... айналымы процессеніндегі ролі анықталады
ЖШС-нің негізгі құрал жабдықтарының мәліметтері төмендегі кестеді ... ... осы ... ... серіктестігінің негізгі құрал-жабдқтарының жағдайының өте жақсы екендігін көруге болады. Барлық баптар бойынша соңғы бес жыл ... ... құны ... ... ... ... ... арттырудағы тәуекелдерді басқару
Қатысушылардың жауапкершілігін анықтаумен қатар ... ... ... ... бар, ол ... ... базасын және оның айналымдық қаржысын қалыптастыру көзі болып табылады. Шын мәнінде корпоротивті процедуралар мен салық салу тұрғысынан серіктестіктің жарғылық ... ... ... ... және өзге ... беру ... мүлкін толықтырудың оңтайлы тәсілі болып саналады.
Сондықтан серіктестікке қатысушылардың өзі жарғылық капиталдың мөлшерін арттыруға ықылас береді, бұл ... ... ... ... ... ... ... Қазақстандық тәжірибеде бұндай жағдайдың таралуы қисынды. Қатысушылар ... ... ... ... көре ... және ... ... сене отырып, айналымды арттыруға шешім қабылдайды.
Жарғылық капиталды арттыру процедурасы көп қадамды және күрделі емес, әсіресе олардың бастаушыларында мақсаттарға, іске ... ... ... құқықтар мен міндеттемелерге қатысты түсінушілік пен ақылдасушылық, ең бастысы - толық өзара сенімділік болса. Бұл процедура серіктестікте бір ғана ... ... ... ... ... ... капиталды өзінің капиталымен тәуекелдеп арттыратындай шешім қабылдаса, келесі жағдайларда не болмақ:
1) қатысушылар екеу я одан да ... ... ... ... ... ... ... арттырудың процедуралық сәттерінде мұқият тоқталайық. Аталған процесстің қатысушыларының мүлікті ықыластары жағдайы жарғылық капиталды арттыру процедурасының қыр-сырын дұрыс ... ... ... ... болатынын келесі талдаудан байқауға болады.
ҚР Заңы бойынша, 07.08.2008 ж. соңғы өзгертулері мен толықтыруларымен ... ... ... ... ... келесідей көрсетуге болады.
+ Қатысушылардың жалпы жиналысында жарғылық капиталды арттыру туралы шешім қабылдау.
+ Мемлекеттік тіркеуін іске ... ... ... ... ... капиталды арттыру туралы шешім қабылдағаннан кейінгі үш ай ішінде шешім қабылдағаны жайында хабарлау (әділет органына серіктестік жарғысының өзгеруін тіркеу).
Бірінші сатының ... ... жеке ... ... ... ... ... таңдаған тәсіліне тәуелді (тәсілдер тізімі ЖШС туралы Заңның 26 б. 2 п. анықталған):
* Серіктестіктің барлық қатысушыларының қосымша ... ... ... жеке ... ... оның ... резервті капиталының есебінде жарғылық капитал көлемін арттыру;
* Қалған қатысушылар келіскен жағдайда бір немесе бірнеше қатысушының ... ... ... ... ... жаңа ... қабылдау.
Бұл зерттеу жұмысында жарғылық капиталды арттырудағы бар қатысушылардың қарым-қатынасы талданғандықтан, бірінші және ... ... ... ... капиталды аталған тәсілдермен арттырудың ұтымды нәтижесі ретінде жарғылық капиталға қосымша салымдардың толық сомасын нақты енгізуді және серіктестік жарғысының ... ... ... ... ... болады.
Тәжірибе көрсеткендей, бұл процедураның жиі үзілу себебі серіктестіктің бір немесе бірнеше қатысушысы салымының бәрін немесе едәуір бөлігін енгізбеуде.
Егер жарғылық ... ... ... қатысушы немесе серіктестікке кіруге ықылас білдірген, өз салымын салған үшінші жақ серіктестіктен ҚР АК 353 ... ... ... ... және ... ... төлеуді немесе шығынды өтеуді, оның ішінде салым ретінде енгізілген мүлікті пайдалану мүмкіндігін жоғалту нәтижесінде жіберілген ... ... ... ... ... ЖШС ... Заң жарғылық капиталды арттыру бойынша процедураның орындалмауының бір ... ғана ... - ... ... ... ... ... атқарған қатысушылардың ең төменгі ықылас деңгейін қаматмасыз ету.
Осылайша ЖШС ... Заң бұл ... бір ... ғана қарайды, жарғылық капиталды арттыру орындалмауымен байланысты ... мен ... ... шара ... ... нақтыламайды.
А. Диденко және Е. Нестерова деген сарапшылар проблемасын қарастыра отырып, ЖШС туралы Заңдағы қатысушылардың қосымша үйлесімді салымдарын енгізу бойынша ... ... ... сұрақтары туралы кемістігіне тура көрсетеді.
Сарапшылармен клісуге болады, олар ЖШС туралы Заңның 14 б. Тармағы нормаларын ... ... ... ... қатынастарды реттейтін және серіктестіктің жарғылық капиталына қатысушы үлесін ... оның ... ... ... белгілейтін норма ретінде қолдануды ұсынады, яғни:
1) серіктестік жеке капиталы есебінен ... ... ... ... ... ... жарғылық капитал артуының көлемін негізілген бөлігіне дейін түсіру қажет;
2) серіктестік жалпы ... ... ... белгіленген мерзімде қатысушының енгізбеген үлесі немесе оның бір бөлігі;
a) ЖШС туралы Заңның 31 б. 1 п. Немесе кәсіпкерліктің құрылтайлық құжаттарында ... ... ... ... ... ... ... немесе
ә) үшінші жақтардың ие болуына ұсынылуы мүмкін;
б) енгізілмеген ... ... ... ... сату мүмкін болмаған жағдайда жарғылық капитал осы сомаға кемиді және қатысушылардың жарғылық капиталындағы үлесі ... ... ... ... ... ... қатысушы серіктестікке шығынды өтеуі тиіс, сондай-ақ құрылтайлық құжаттарда кері айтылмаса АК 353 б. сәйкес серіктестікке тұрақсыздық ... ... ... ЖШС туралы Заңның 24 б. тармағында қарастырылған механизмді қолдану белгілі ... ... ... шеше алмайтынын байқаймыз.
Келесі сұрақтарды құрайық:
1) серіктестікке қатысушылар жалпы жиналыста жарғылық капиталды ... ... ... ... және ... ... ... салымдарды негізу мерзімін белгіледі (үлкен сомаларда бұл жарты жыл немесе бір жыл болуы ... ... ... ... ... ... өзгерістер бекітті;
2) қатысушылар жарғылық капитал көлеміндегі өзгерісті әділет органына хабарлап, тіркеді;
3) қосымша салымдарды енгізудің соңғы мерзімі ... ... ... ... ... соманы төлемегені анықталды.
ЖШС туралы Заң 26 б. 5 п.нормасы арқылы жарғылық капиталды арттыру процедурасын орындауды қамтамасыз ... ... ... айта ... жөн. Норма әділет органдарына жарғылық капиталдың артуы туралы хабарлау сәтіне жарғылық капитал артатын соманың жарты сомасында салым енгізілуі қажет ... ... бұл шара ... емес. Біріншіден, сөз жарты сома жайында. Екіншіден, ЖШС туралы Заң серіктестіктен ... ... ... дәлелдеме талап етпейді. Жарғылық капиталды арттыру орындалмағанын растау үшін жалғыз заңды ... ... ... ... ... артуы туралы әділет органына хабарлау фактісінің болмауы саналады.
Басқаша айтқанда қатысушыларда нұсқа бар: әділет органдарына капиталды ... ... ... бірақ жарғылық капиталға бірде-бір теңге салмау. Бұл жағдайда заңнама қандай да бір ... ... ... ойды ЖШС ... ... 25 б. Ережелері растайды, онда серіктестікті тіркеу мен қайта ... ... ... мен оның жеке капиталымен қатынасы тексерілмейтіндігінің жалпы ережесі анықталады.
Бұндай ... ... ... бірге жалпы жиналыс шешімін орындаған қатысушыларға не істеу керек?
Бірінші нұсқа. Серіктестік жеке ... ... ... ... салынбаған үлесті өзі енгізеді.
Бұл нұсқа ұтымды емес және ... ... ... ... серіктестікпен үлесті енгізуді үлесті техникалық сатып алу ретінде қарауға болады, өйткені сатып алу көзі болып қатысушылардың инвестициясы емес, серіктестіктің жеке ... ... ... ... ... ... көзделген мақсаттар орындалмайды, атап айтқанда айналымдық қаржыны сыртқы капитал есебінде толықтыру.
Екіншіден,үлесті сатып алған соң серіктестік оны ... ... ... ... ... ЖШС ... ... 33 б. тармағында қарастырылған механизм, дәлірек айтқанда ... ... ... ... алуы ... ... ... тиіс. Демек, бірінші нұсқа аралық болып табылады.
Екінші нұсқа. Бұл нұсқа жағдайды ... ... ... ... ... үлесті қалған қатысушылар арасында ЖШС туралы Заңның 31 б. 1 п. көрсетілген тәртіпте үлестіру, яғни ... ... ... ... үлестіру.
Егер қалған қатысушылар бұл жағдайда салынбаған үлесті сатып алса, ондай жағдай қатысушылар ұйымның ішінде шешілер еді.
Дегенмен бұл ... ... ... қарастырылмаған шығындарға баруы қажет. Тез арада жеке капиталынан немесе заемдық қаржыдан салым қалыптастыруы ... Ал бұл ... ... алып ... және жеке ... жоспарларға ықпал етеді.
Әрі қарай ЖШС туралы Заң қатысушылар арасындағы потенциялды маңызды дауға ... ... ... ... ... ... капитал өзгерістерін әділет органдарында тіркегеннен кейінге қалдырылса, онда ... үлес ... және ... ... ... қатысты жарғыдағы сәйкес өзгерістер күшіне ену сәтінен бастапдауыс беру ... ие ... деп ... қисыны бар. Бұл ретте әділет органдарының құжаттарында артылған деп саналатын жарғылық капиталды нақты толықтыру болғандығының мәні жоқ. ... ... ... ... оның ... ... ... бөлігімен барлық сұрақтарға қатысты дауыс беруге құқылы.
Бұл ой ЖШС туралы Заңмен реттелетін орындалмаған жарғылық капиталды арттыру сұрақтарына бұл ... ... ... ... ... орындамаған қатысушы да ықпал етеді. Менің ойымша, оған бұндай құқықты беру негізделмеген әрі әділетсіз болып табылады,өйткені ... ... ... ... ... ... ... емес пе.
Әрине салынбаған үлестің тағдыры туралы сұрақта мерзімін асырған қатысушының ... ... ... талқылауға мүмкіндік беретін ЖШС туралы Заң нормаларының кешенін қолдануға болады.
1.ЖШС туралы Заң үлесті әр ... ... ... ... ... ... ... анықтайды. Сәйкесінше үлес қатысушысының жарғылық капиталына салымына пропорционал, егер кері жағдай құрылтайлық құжаттармен қарастырылмаса.
2.Бұл жағдайда заң аналогын, дәлірек айтқанда ЖШС ... ... б. 2 б. ... қолдануға болады, ол ЖШС туралы Заңның 43 б. 2 б. 9пп. ... ... ... ... мәжбүрлі түрде сатылып алынатын қатысушы дауыс беруге қатыспайтынын және оған тиесілі дауыстар саны есептеу кезінде ескерілмейтіндігін анықтайды.
Қатысушының қосымша ... ... ... ... ... зиян келтіретіндіктен, жоғарыда айтылған заң аналогына сүйене отырып, мерзім асырған қатысушының нақты салынған ... ... ... ... беру ... ... шектеуге болады.
Б. қатысушылармен енгізілмеген үлесті алу мүмкін болмаған жағдайда Заң келесі қадамды ұсынады - сатып алуға ... ... ... мәртебесінің ерекшелігін, қатысушылар арасындағы қарым-қаынастың жабықтығы мен сенімді сипатын ... бұл шын ... ... шара болып табылады, әсіресе егер қатысушылар еапиталды арттыруды инвестициялаудың басында жаңа қатысушыны қбылдауды мүлдем ... ... ... бұл ... барлық қатысушылар үшін тартымды бола қоймас.
В. ЖШС туралы Заң бойынша соңғы опция жарғылық ... ... үлес ... және ... ... санаумен азайту болып саналады.
Серіктестік күтілмелі айналым көлемін толықтырмайды. Сондай-ақ, егер серіктестік жарғылық капиталдағы өзгерістерді ... ... ... ... ... туралы шешім қабылдаса, онда оған ЖШС туралы Заңнаң арнайы 27 бабымен қарастырылған жарғылық капиталды азайту бойынша барлық процедураларды өту ... ... де ... ... ... мен серікткстікке шешім қабылдау алдында барлық жағдайларды қарастыру жөн болады. Сонымен бірге серіктестіктің кредиторлары ЖШС туралы Заңның 27 б. ... ... ... болс да, ... ... азайту жариялануды қажет ететін ескеру қажет. Сәйкесінше, жарғылық капиталды азайту туралы шешімнің жариялануы мен мөлдірлігі серіктестіктің іскерлік ... ... бір зиян ... ... ... Заң ... ... арттыру орындалған деп есептелетін сәттінақты айқындамайды. Осыған сәйкес орындалмаған арттыру және қатысушы өтем құқығын атқара бастауы қай уақытта мойындалатыны ... ... ... ЖШС ... Заң ... ... ... орындалмауын мойындаудың жалғыз негізін көрсеткен - әділет органына бұл арттыру жаында хабарламау. Бұл тәсіл ... емес және ... ... ... ... ... қамтиды.
Сарапшылар жарғылық капиталды арттыру сәті серіктестіктің барлық қатысушылары қосымша пропорционалды салымдарды нақты енгізуі деген қисынды қорытынды ... Бұл ... ... ... ... ... ... серіктестік кредиторларының құқықтарын қатамасыз ету қажеттілігінде.
Осы тұжырыммен келісіп, жарғылық капиталды арттыруды аяқтау сәтін анықтау кредиторлар ... ... ғана ... ... ... ... ... пен қатысушылардың мүддесін қамтамасыз ету тұрғысынан да маңызды екенін айта кету керек. Қатысушыларға да, серіктестікке жарғылық капиталды арттыруды ... ... ... анықтау қажет, бұл мерзімін асырған қатысушылардан міндетін атқаруды талап ету үшін және жарғылық капиталды арттыру процедураларын орындамаусалдарын реттеу ... ... қосу ... ... шешу үшін ... талдау белгілі жағдайда жарғылық капиталдың орындалмауында серіктестіктің қатысушылары қиын ... ... ... ... ... ... ... да мәселені тиімді және нәтижелі шеше алмайды.
Шын мәнінде бұндай жағдай жағымсыз сценарийде өте қоймас. ... ... мен ... ... ... ... ... ұқсас жағдайлары болған.
1.Қатысушыларға дауыс беру құқығын үлестің енгізілген салымға сай ... ғана беру ... ... ... ... құжаттарында көрсетуге болады.
Мерзімін асырған қатысушының жалпы жиналыс ... ... ... ... бұл ... қатысушыларды үлесті жылдам төлеуге ынталандырудың бірі өз үлесі ... ... ... ... ... ... ... жарғылық капиталды арттырудың барлық аспектілерін анықтау, оның ішінде:
* Процедураның нақтылығы және реті;
* Жарғылық капиталды арттырудың барлық сатыларының нақты мерзімі;
* Өзара ... мен ... ... ... ... ... ... қатысушылар мен серіктестік арасында жарғылық капиталды арттыру шарттары мен біреудің өз міндеттерін орындамауындағы салдар туралы сәйкес ... ... ... ... үшін енгізілетін қосымша салым бағасына пропорционал кепілдеме салымын төлеу міндетін белгілеу.
Бұл жайындағы шартты жарғылық капиталды арттыру ... ... ... ... ... болады. Кепілдеме салымдар серіктестіктің шотында жиналуы мүмкін және жарғылық капиталды арттыру ... соң ... ... келісілген басқа жағдайларда ғана қайтарылады. Бұл салымдар енгізілмеген салым қалдығын төлеу есебінде жүруі мүмкін.
Бұл ... ... ... ... ... ... арттыруға және өз міндеттерін тиісті атқаруын белсендіруге;
* Жарғылық капиталды арттыру сәтсіздігінде барлық жақтардың мүддесін қамтамасыз ету, ... ... ... ... ... ... соттық ұсталымдарды өтеудің және т.б. көзі болып ... ... ... ... және ... жоспар бойынша жарғылық капиталды арттыруды аяқтауғакөмектеседі, өйткені қатысушылар осы процесті ... ... мен ... ... ... ... бұл ... тарапынан бұл сұраққа тиянақты қарауды қамтамасыз етеді. Әрине, негізгі кепілдік болып білікті заңгерлерге жүгіну саналады, олар толық процедураны ... ... ... ... етіп ... ... асыруға және потенциялды дауларды туғызбай реттеуге көмектеседі [4,15б].
3 ҚАРЖЫ РЕСУРСТАРЫН ТИІМДІ БАСҚАРУДЫҢ ШЕШУШІ ... ... ... ... ... ... жолдары
Кәсіпорынның қаржылық ресурстарын басқару логикалық тұрғыдан құраушы элементтерге бөлінеді, сәйкесінше, қабылданған шешімдердің тиімділігі әр салада әртүрлі факторларға тәуелді ... ... және ... ... ... қаржы ресурстарын басқару тиімділігінің көтерілуіне табыстылықты көтеру және айналымдық мерзімін азацту есебінен жетуге болады. Айналым ... ... ... ... қаржы шығындарын қажет етпейді және өндіріс көлемі мен өнімнің өтімділігінің өсуіне ... ... ... ... ... ... бірі ... қорларды басқаруды жетілдіру болып табылады. Босалқы қорларды құруға қаржы салу қойма шығындарымен, тауарлардың бұзылу және ... ... ... ... ... анықтайды, сонымен қатар капиталдың уақытша базасының өзгеруін ескеру қажет.
Дайын өнімнің үлкен қоры ... ... ... өнім тапшылығының туу мүмкіндігін қысқартады. Шикізаттардың және материалдардың үлкен қоры кәсіпорында олардың аяқ асты ... ... ... және ... бағаны төмендеткізе алмаған жағдайда маңызды.
Айналым қаражатының айналымдылығын жеделдету үшін кәсіпорында ... ... ... ... ... сатып алуды жоспарлау, қазіргі заман талабына сай қоймаларды қолдану, шикізаттардың және материалдардың тез жеткізілуін қамтамасыз ету ... ... ... ең ... ... ... ... болжайды. Әлеуетті сатып алушыларды іріктеу және өзара шартта қарастырылатын тауарларды төлеу шарттарын анықтау үлкенмәнге ие болады. Сатып алушыларды ... ... ... ... ... асыруға болады: өткен мерзімдегі төлем тәртібін сақтау, ... ... ... ... ... ... ... болжамды қаржылық мүмкіншіліктері, ағымдағы төлем төлеу қабілеттілігінің деңгейі, сатушы кәсіпорынның экономикалық және қаржылық шарттары.
Айналым ... ... ... ... жолы қолма-қол ақшаны қолдану ьолып табылады. Кәсіпорындағы ақша қаражатты болжалмаған шығындарды жабуды қамтамасыз ететін және қызметтің мүмкін немесе болжамды ... ... ... ... ... ... Яғни, ақша қаражатының жалпы көлемін есеп шоттағы қаражат арасына ұтымды түрде тез өтетін бағалы қағаздар түрінде орналастырған жөн.
Айналым ... ... ... ... ... ... ... және оның қаржылық жағдайына зор ықпалын тигізеді. Алайда, басқару және талдау мақсаттарымен шетелдік кәсіпорындар тәжірибесінде жұмыс капиталы қолданылады. Оны ... ... таза ... ... немесе меншік айналым қаражаты деп атайды. Ол ағымдағы пассивтер мен ағымдағы активтер ... ... ... ... осымен қатар кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығы төмендейтінін ескеру қажет. Осылайша, айналым ... ... ... ... ... ... ... капиталды қолданудың тиімділік деңгейі мен қаржылық тұрақтылықтың төмендеу ықтималдылығының деңгейі арасындағы қатынасты анықтайды. Айналым активтерді қалыптастыру және ... ... осы ... ... ... құрылуы керек.
Қазіргі жағдайларда ішкі қаржылық потологияның бірнеше үлгілік жағдайлары ерекшеленеді, және сәйкесінше олардың сипаттамасы анықталған.
Тауарландыру. Кәсіпорындар шикізатты сатып алуда шығындарды ... ... ... ... ... ... ... және материалдардың артық қорларын қалыптастырады. Екінші нұсқасы қоймалардың ... ... ... тыс ... болып табылады, бұл жағдай төлемге қабілетті сұраныс деңгейінің төмендігінің, өткізу ... ... ... ... ... жеткіліксіздігінен нәтижесі болуы мүмкін. Бұл артық қорлар, ереже бойынша, жеке меншік қаражат есебінен немесе кәсіпорынға анағұрлым қауіп төндіретін ... ... ... ...
Артық жабдық. Бұл кәсіпорын жыл бойы өзінің өндірістік қуатын ішінара қолданған кезде және кәсіпорынның негізгі ... ... жоқ ... ... ... ... немесе оның экономикалық өсуінің мүмкіндіктерін қайта бағалау кезінде пайда болады. Кәсіпорын толық қуатпен жұмыс істемейтініне ... ол ... ... ... Оның ... көбінесе мұндай өндірістік емес шығындарды жабуға жеткілікті болмайды. Нәтижесінде, шаруашылық қызмет шығындар әкеле бастайды, ал соңында компания өзінің ... жабу ... ... ... ... ... ... қайта қалпына келтірілуі қивндвқ туғызатын жағдай болып келеді.
Шаруашылық қызметтің кеңейтілуі. Экономикалық өсу және сұраныстың жоғарлау кезеңдерінде кәсіпорындардың, әсіресе кіші және орта ... ... ... дамулары байқалады. Кәсіпорын мұндай жағдайда пайда болған қаржылық проблемаларын шеше алмауы мүмкін. Шаруашылық қызметті кеңейту кезеңінде клиенттерге ... ... ... ... өнім ... да ... ... Олардың өсу қарқыны өту қарқынынан асып түседі. Таза айналымдық капиталдан асып түсетін қысқа мерзімді қаржыландырудың қосымша қажеттігі туады. Ақша қолма-қолдығының ... ... ... бұл ... банктік несиеге жүгінуге мәжбүрлейді, нәтижесінде кәсіпорынның жеке меншік қаржылары керіге айналады. Осындай жағдайды келесі суреттен көруге болады.
Басқару процесі ... ... ... ... қабылдау және кәсіпорын қызмет саласының алуан түрлігіне қарамастан, келесі қызмет салалары немесе шешімдер тобына жатқызуға ... ... ... үшін ... ... (инвестициялау);
* Өткізу, сондай-ақ, өндірістік белсенділікті білдіретін осы ресурстарды қолданатын операциялық қызмет;
* Жоғарыдағы екі қызмет салаларын іске асыруды қамтамасыз ... ... ... ... байланыстарды, басқару шешімңн қабылдау логикасын және кәсіпорынның қаражат ... ... ... ... ... ... болады.
инвестициялау
Жаңа инвестициялар
Активтерді сату
Фирма активтері
Операциялық қызмет
баға
көлем
ауыспалы
тұрақты
қаржыландыру
операциялық
пайыз
дивиденттер
Үлестірілмеген пайда
Фирма акция-ң құны
Ұзақ мерзімді міндеттемелер
қаржылық
Е с к е р т у :- [1,216б].
Сурет 4 - ... жүйе ... ... ... ... ... басқару шешімдер тобына сәйкес үш қызмет саласынан тұрады: инвестициялау, операциялық қызмет және ... ... - ... ... ... негізгі күш, олар стратегиялық шешімдердің дамуының негізгі көзі болып табылады.Бұл саланың мақсаттық функциясы - ... ... ... ресурстарды иелену.Бұларқаражатты бөлудің үш негізгі бағытын анықтайды:
1.Айналым капиталына инвестиция - бұл шикізат, материалдар, бөлшектер және т.б. жұмсалатын шығындар.Көбінесе ... ... ... бұл ... ... ... қарастырмайды.Дегенмен, айналым капиталы ресурспен өндіруге қажет.
2.Негізгі капиталға инвестициялар - өндірістік жабдықтарды тікелей иеленуге, ... ... ... ... ... - зерттеулерді жасау, жаңа өнімдерді дайындау, маркетингілік қызмет көрсету және блім беру ... ... ... мен жаңа инвестициялардың тиімді бағытын анықтау үшін белгіленген құн концепция негізінде ... ... ... концепция болашақта салынатын қаражаттар құны мен қазіргі уақыттағы инвестицияланатын қаражаттар ... ... ... көсеткіштер болып, жобаның белгіленген таза құны, жоба рентабелділік нормасының ішкі көрсеткіші, ақша қаражаттар ағынының құны, жобаның ұзақтығы мен ... ... ... ... ... ... анықтау үшін инвестициялар рентабелдлігі, жұмсалған капитал рентабелділік көрсеткіштері ... ... ... ... ... ... ... тәуелді болады.Біріншіден, ақпаратпен қамтамасыз ету - инвестициялық жобаларды жоспарлау мен талдау үшін жоба шығындарының толық есебі қажет, ... ... ... ... ... ... тәуекелді алдын ала жоспарлау, нарық даму тенденциялары мен бәсекелестер қызметі туралы ... ... ... ... құру кешенділігі мен жүйелігі басқа да стратегиялық даму бағыттарының жиынтығы - жаңа ... ... ... асыру компанияның қаржылық, маркетингілік, өндірістік саясатына өзгерістерді енгізуді қажет ... және ... ... ... ... ... ... асырылыуын қамтамасыз етеді.
Операциялық қызмет. Бұл салада басқару шешімдердің шешуші стратегиялары мен іс-шаралар сатып алынған ресурстарды қолдану тиімділігіне ... ... ... ... ... баға ... және ... ішкі мүмкіншіліктерімен анықталатын сервистік қызмет көрсету саясатын құру жүзеге асады.Таңдау процесі өндірілген тауарды сату көлемін өлшеу бойынша бәсекелестік қызмет пен баға ... ... ... ... қызмет нәтижелері лперациялқ левериджді қолданудан тәуелді болады.
Басқару шешімдері мен кәсіпорын қызмет тиімділігімен сипатталатын негізгі көрсеткіштер болып операциялық ... ... ... бөлімшелерінің қызмет көрсеткіштер, салыстырмалы және операциялық талдау көрсеткіштер табылады.
Кәсіпорын қызметінің ... ... ... есебінің әдістемесі әсер етеді.Әртүрлі бағалау және белгілі бір шарттағы қорларды есепке алу тәсілдері шығындардың ұлғаюын білдіреді және сәйкесінше, түскен ... ... ... ... немесе керісінше, түскен пайданы жасанды түрде ұлғайтады.
Қаржылық ресурстарды қолдану тиімділігін жоғарылатудың тағы да бір ... ... ... ... қорлары мен материалдық активтерді басқару болып табылады.Бұларды басқарудың негізгі сұрақтарының бірі ... ... ... әдісі табылады.Амортизациялық салымдардың негізгі үш әдісі болады: біркелкі есептен шығару, орындалған жұмыстар көлемі бойынша және жылдамдатылған амортизация.
Біркелкі есептен шығару негізгі ... ... ... мерзіміне негізделеді.Амортизациялық аударымдардың нормалары еңбек құралдар қызметінің физикалық және моральдық мерзімі бойынша белгіленеді және ... ... ... ... мерзімін білдіреді.Амортизациялық аударымдар шамасын экономикалық негізде анықтаунегізгі құралдардың дұрыс құндық бағалауын қажет етеді, өйткені негізгі құралдарды қалпына келтіру құны мен ... ... ... сәйкестікке келтіруді анықтау мақсатымен қайта бағалау қажеттілігі туындайды.Неғұрлым инфляция деңгейі жоғары болса, соғұрлым ... ... ... ... ... ... ... әдісі - неғұрлым тозу жоғары ... ... ... ... көлемі жоғарылайды деген тұжырымға негізделеді, яғни амортизация ... ... ... ... ... әдіс - ... ... сомасы эксплуатацияның бірінші жылдары есептеледі.Бұл тек қана негізгі қорларды жаңартуды жылдамдату емес, сонымен қатар инфляциялық ысырапты төмендету әдісі болып ... ... ... ... ... ... тез ... қамтамасыз етеді.Жылдамдатылған амортизация нақты құндылығы кәсіпорынның табысқа салынатын салық бойынша міндеттемелерді жабу мерзімін ұзарту болып табылады, себебі ... ... ... ... жылдары амортизациялық аударымдардың орнын толтыруға бағыталады, осылай салық слудан жалтарады.Нарықтық экономикада қалдырылған салық пайызсыз және белгісіз мерзімге қарыз ... ... ... ... амортизация саясаты өткізу бағасы мен өзіндік құнның жоғарылауын әкеледі.Осы әдісті қолданудан алынған амортизациялық ... ... ... ... ... ... ... жағдайында жылдамдатылған әдіс бойынша есеп айырысуға сәйкес амортизациялық аударымдардың қосымша сомасы ... ... ... ... ... Бұл ... фирма басшылығы инвестициялық және операциялық қызмет салаларын қаржыландыру үшін қолданылатын көптеген баламаларға тап болады.Фирманың ... ... ... ... ... ... бөлу және ... капиталының құрылымын қалыптастыру.Біріншісінде операциялық пайданы бөлу үш негізгі бағыттармен анықталады:
* Меншіктенуші табысы, ... ... және ... ... ... ... ... сомасы.Бүл жерде критикалық жағдай болып дивидент ретінде төленетін қаражат көлемі мен осы қаражатты инвестиция ... ... ... ... ... ... Фирмамен тартылған бүкіл қаражаттар бойынша несие берушімен есеп айырысу.Алынған несие бойынша пайыз төлеу компанияның ... ... ... ... қарыз қаражаттың сыбағалы салмағы жоғары болса, соғұрлым ... ... ... ... ... ... және кәсіпорынның құлдырау кезеңінде төлеу қабілеті төмендеуінің тәуекелі жоғарылайды.
* Үлестірілмеген ... - бұл ... ... және ... бойынша пайыз төлеуден қалған пайданың бір бөлігі.Негізі бұл компанияның өсуі мен қосымша инвестиция үшін қаржылық ресурстардың ... ... ... фирма қаражатты сыртқы көздерден тарта алады, бірақ оларды қолдану кәсіпорынның пайда есебінен төлемдер көлемінің ұлғаюына әкеледі.
Осы ... ... ... шешімдер операциялық пайданың сыбағалы салмағын анықтаумен байланысты болады.Қызметті бағалау үшін келесі көрсеткіштер саналады:пайда үлесі, төлем көлемі, төленетін қаражаттардың жалпы көлемі, ... ... ... ... ... ... ... құрылымын қалыптастыру саласы) - жеке қаражат пен ұзақ мерзімді қарыз қаражаттар есебінентартылған ресурстардың ... ... ... үшін ... инвестициялық және операциялық қызметіне байланысты тәуекел) мен қаржылық тәуекелді ескеру қажет.Соңғысы компанияның пайдалық деңгей мен фирма қарызын ... ... ету ... ... ету ... салмағына тәуелді болады.
Осы саладағы стратегиялық шешімдерге акционерлік капитал құрамы, қарыз капиталының құрылымы, қаржылық леверидж бойынша есеп ... мен ... ... ... ... ... ... пайдалық пен тәуекелді талдау жатады.
Кәсіпорын қызметінің жоғарыда айтылған құрылым жетілген нарықтық қатынаста әрекет ететін компанияға жалпылама болып табылады.Ол компания басшылығ ... ... ... мүмкіншілігін және осы қатынастар нәтижесіне құрылатын қаржылық ресурстар ағынын мінездейді [1,220б].
Осы мезеттен бастап қаржылық жағдай сенімсіз бола ... ... ... ол несиегердің бақылауына түседі. Аса тиімді кәсіпорындарда мұндай жағдайда ... ... ... ... ... ... өзі жоқ ... кетпейді, олардың бақылауының меншік иесінен несиегерлерге, банктерге көшуі жүзеге асады. Жылдам кеңею кезеңдерінде алдын-ала талдаусыз инвестициялау туралы асығыс шешім қабылдануы ... ... бұл ... ... ... сай келмеуі немесе табыссыз болуы қаупін де ескерген жөн. Сұраныс өсімінің қарқыны кенет тоқтауы ... және ... ... ... ... ... бұл ... кәсіпорында артық жабдықтау жағдайына әкеледі. Экономикалық даму байқалу мүмкін, бірақ жалпы ... ... ... ... ... ... сапасыз басқарылуы. Бұл әдетте кәсіпорынның клиентурасымен шартталған. әрбір ... өз ... ... төлейтін немесе төлемейтін күмәнді клиенттер болады. Олар ақша қаражат жетіспеушілігінің себебі болады және ... ... ... жүгінуге мәжбүрлейді. Мұндай клиенттердің кінәсінен кәсіпорын өзінің жеткізушілерінің алдында жаман төлеуші болуы мүмкін. Сонымен қатар, өз міндеттері бойынша ... ... ... ... ... де болады, алайда оларда кәсіпорынға қосымша шығындар тудырады және ... ... және оның ... ... ... ... кері ықпал етеді.
Қаржылық ресурстарды басқарудың сәттілігі кәсіпорын капиталының құрылымына тікелей тәуелді. Капитал құрылымы қызметтің түріне және компания ... сай ... ... ... ... ... ... жалпыланған мақсатты нұсқамаға сүйенеді. Бұл дегеніміз - қарыз және меншік қаражаттың арасында фирма акцияларының құнын және кәсіпорынның ... ... ... ... табу. Бұл қаржы тіреуінің ықпалының жеткілікті жоғары ... ... ... ... ... инвестор үшін кәсіпорын жағдайының нақты индикатор болвп ... Егер ... ... ... ... ... ... онда қаржылық қауіп төмендейді, бірақ инвесторлар төмен дивидендтер ... ... ... ... ... алмайды деп есептейді және акцияларды лақтыра бастайды, бұл фирманың нарықтық құнын төмендетеді. Акция ұстаушылардың басым көпшілігі кәсіпорынның ағымдағы ... ... ... ... ... ... білмейді.
Жабдықты және құрылысты жаңартуға, зерттеулерге, оқытуға және ... ... ... тез ... ... ал ... өзгеруінен, тұтынушылардың тәртібінен, технологияларды, бәсекелестікте көрініс табатын сұраныстың анықталмағандығы табысты анықтау үрдісін қиындатады. Сондықтан қаржы ресурстарын басқару ... ... ... ... ... ету ... ... инвестициялық жобаларды құру және жүзеге асыру тиімділігін анықтау әдістемесін жетілдіруді де шешу керек ...
3.2 ... ... ... ... ... қарсы бағдарламаны қолдану
ҚР Агенттігі және Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі, Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... ... және қаржылық ұжымның 2010-2012 ж экономика және қаржы жүйесін қадағалау бойынша.
Қазақстанның даму жеделдігіне 2007 ... ... ... ... ... ... ... тұрақсыздығы әсер етті.
Бұл біздің отандық банктердің мүмкіншілігінің төмендеуіне ішкі экономиканың ... ... ... ... ... азық-түлік товардың әлемдік нарықта бағаның жоғарылап кетуі экономикада инфляцияны күшейтті.
Қазақстан Республикасының қаржылық ұжымдары және агенттік өкіметпен, Ұлттық банкпен жедел ... және ... ... ... әлемдік қаржы және товарлық нарықтарға тез таралды.
Қаржылық дағдарысының екінші толқыны әлемдік қаржы жүйесінен шығып шын секторға әсер етті. ... ... ... ... ... етеді.
Бұл отандық экономиканың денсаулығына және тынығуына қосымша шаралар талап етеді.
Өкіметтің аталған ... ... ... және ... ҚР-ның қаржы нары ғын және қаржы ұйымдарын реттеп отыруы.
2007-2012 жылдардағы жасалынған шаралар.
Былтырғы жылы күзде Қазақстан қаржылық дағдарыстың бірінші толқынымен ... ... жылы ... ... банк және ... ... қаржы нарығы және қаржы ұйымдарымен, азық-түлік және қаржы нарықтарында келісімсіз ... ... алу үшін ... ... қолданды.
Тұрғын-үймен қамтамасыз ету мақсатында жеке және жалданған қаражаттарын қосқан азаматтарға банктер арқылы 184,7 млрд.теңге бөлінеді.
Кіші және орта ... ... үшін ... 155 млрд ... ... ... ... қамтамасыз ету үшін 135 млрд теңге берілді.
Жұмыссыздық жоғары емес деңгейде сақталады және 7 % дан ... ... ... ... ішкі және ... ... табысты орындайды. Банктердің экономиканы несиелеу былтырғы жылдың аяғымен теңелді.
Банктердегі депозиттер 10 ай ішінде 21,8 %, оның ішінде ауылдық ... 2 % ға ... ... ... ... ... ... банк және қаржы Агенттігі ішкі және сыртқы нарықта экономиканы бақылауды күшейтті және шаралар қарастырылды.
Қазақстан Республикасының Заңы ... ... ... кіру ... ... ... үшін 700 мыңнан 1 млн теңгеге ал 2012 ... ... - 5 млн ... ... көбейтті.
Бұл жылдың 18 қарашасынан ішкі міндеттерінің талаптары 5 % дан 2 % ға ... ... 7 % дан 3 % ға ... ... Бұл ... ... ... көлемін 350 млрд теңгеге дейін көбейтті.
2009 жылдың 1 ші қаңтарынан жаңа салықтық ... ... жылы ... құю ... 30 % дан 20 % ға дейін 2010 жылы 17,5 % 2011 жылы 15 % ға дейін төмендейді.
Келесі жылдан ... ... 13 % дан 12 % ға ... ... Айналымның аз көлемі 2 есеге көбейеді.
Барлық кәсіпорындарға экономика салықтары қарастырылған. Барлық кіші және орта бизнес үшін ... құю ... ... ... ... ... ... үшін 3 жылдан 10 жылға дейін кеміту ... ... ... 2009 жылы ... ... ... 500 млрд теңгеге босатады және экономиканы дамытуға жолдайды.
Осы жылдың үшінші тоқсанында жедел түрде Қазақстан Республикасының , > ... ... ... қабылдау үшін отандық бизнеске көмек көрсету және ұлттық кампаниялар заңының ісінен шығуы бойынша.
Экономиканы қолдау құралдарының кілті болып ... үш ... ... ... ... 2009 -2011 ... ... бюджеттен 1,5 триллион теңгеге көбейеді.
Жоспардың бағыты мен мақсаты
Қазақстанға бағаның әлемдік түсуімен және ішкі нарыққа капиталдың жоғынан әлемдік жаңа экономиканың дамуына қиын ... ... ... ... экономиканы нығайту және болашақта функциялы негізін құрау үшін жұмсайды.
Өз мақсатына жету ... ... банк және ... ... ... бес бағытқа бағынады:
1.Қаржы секторының тұрақталуы;
2.Проблемаларды жылжымайтын нарықта шешу;
3.Кіші және орта бизнесті қолдау;
4.Агроөнеркәсіп комплексін ... ... және ... ... ... ... ету жоспары үшін ұлттық қордың 10 млрд АҚШ доллар көлемінде қолданылады.
1. Қаржы секторын тұрақтату-4 млрд АҚШ доллары /480 млрд теңге/
2.Тұрғын ... ... млрд АҚШ ... /360 млрд теңге/
3.Кіші және орта бизнесті қолдауға-1 млрд АҚШ доллары/120 млрд теңге/
4.Агроөнеркәсіп комплексін дамытуға -1 млрд АҚШ долл / 120 млрд ... ... және ... ... ... млрд АҚШ долл / 120 млрд теңге/
Ұлттық Холдинг және Ұлттық қоры , өкімет,Ұлттық ... ... ... ... ... мониторинг және құралдардың өз мақсатымен жұмсауын өз бақылауына алады.
Жоспарды тарату ... ... ... оператор болып қоры шығады.Бұл үшін өкімет қорына қосымша 607,5 млрд теңгеге капитал бөлді.
Өкімет пен Ұлттық банк төлем балансы және ... ... ... ... отырады.
Ішкі және сыртқы шаралардың өзгеруіне байланысты өкімет 2009 жылы Қазақстанның дамуына 2020 жылға дейін әлеуметтік экономиканың стратегиясын жасайды.Ол елдің дамуының он ... ... ... ... ... ... көтереді.
-елімізде климаттың жақсару құрылымын жүргізу.
-инфақұрылымның модернизалауы.
-адам капиталын дамыту.
-мемлекеттік ақпараттың құрамын көтеру.
Бұл бірінші ұлттық стратегия.
Елдің экономикалы жүйесіндеотандық банктер жүйесінді маңызды рөлі ... ... ... ... банктер қаржы жүйесінің дамуын жасады.
Мемлекеттің мақсаты-жүйенің тұрақтылығын қолдау және ... ... ... ... ... ... ... етеді.Тұрақтылық жүйесіне қатер төнген жағдайда мемлекет банк ... ... ... ... ... ... іс-әрекеттеріне кедергі жасамайды,өйткені банктердің қарыздарына жауапты емес.
Қаржы секторын тұрақтылау үшін келесі іс-шаралар қолданылады.
Біріншіден,төрт жүйелі банктердің қосымша капиталы.Мемлекеттік банктерге басты ... банк ... ... ... ... ... ... берілген үлестер жылжымайтын мүлікпен және жермен қамтамасыз етіліп,35,6% бағамен түсті.Бұл банк активының ... ... ... банк секторында шығынның көлемі көбейеді.
Банк капиталының қосымша жалпы сомасы 4 млрд АҚШ долларынан ... ... ... ... млрд АҚШ доллары 4 жүйелі банкттерге жай акция алу үшін ... ... банк және БТА ... ... ел ... ... ... және резервтерді теңестіруге,қалыптастыруға бағытталады.
Өкімет капиталды банктерге ұзақ уақытқа сақтамайды.
қоры банктердің сыртқы қарыздарын қабылдау бойынша іс-шара ... ... ... қоры ... ... ... іс-әрекеті Қазақстан банктеріне несиелік сапасын жақсарту үшін бағытталды.Аталған ... ... ... банк ... ... алу ... сатып алу баланс бағасымен іске асады.
2008 жылы Республика бюджетінен стресстік актив қорына 52 млрд теңге бөлінді.2009 жылы ... ... ... ... ... 122 млрд ... ... банк міндеттерін өз уақтылы қамтамасыз ету мақсатында қосымша жариялау ұсынылады.
Төртіншіден, қаржылы секторда мемлекеттік тұрақтылау жетіледі.
Банк ... ... әлем ... ... ... ... ішкі және жүйелі басқару талаптары күшейеді.Бірінші кезекте, банктер маниторинг қаупіне жақындау жолдарды сапалы ... ... ... ... жеке ... қолданылады.
Бесіншіден, зейнеткерлік жинақтау қорларының жүйесі жаңа шарттармен жасалынады.
Зейнеткерлік қорға құюшылардың қызығушылықтарын қорғау мақсатта өкімет зейнеткерлік жүйедегі ... ... ... ... ... мүліктер проблемаларын шешу.
Астана және Алматы қалаларында азаматтардың тұрмыстық жағдайларын жасау үшін қорында тұрғын секторын дамыту үшін ипотекалық арнайы несие ... ... ... 5 млрд АҚШ ... сомасын жібереді.
Аталған бағдарлама есебінде банктер арқылы Алматы және ... ... ... ... үй ... ... беруге жағдай жасалынады.
Аталған бағдарламаға қатысатындар банктер және тұрғын-үйлерді өз бағасына беретін құрылысшылар.
Нарықта жылжымайтын мүліктерді ... ... ... ... ... ... 15 жылға жеңілдетілген түрде несие беру жолы ашылады.Екінші деңгейдегі банктер ... ... ... 10,5 - 12,5 % 15 ... ... несие және алдын ала жабуға береді.
2. Қаражаттың бір бөлігі жаңа ... ... 10,5 % ға және 2009 жыл бойы ... ... ... халыққа ипотекалы тұрғын-үйді жеңілдетілген бағамен алуға көмектеседі.
3. Екінші деңгейдегі банктер несие жолдарының бөлігін 10,5 - 12,5 % ға ... ... Өз ... мемлекет ұлттық кампаниялар мен акционерлік қоғаммен Астана және Алматы қалаларынан жаңа өз бағасымен үй алу мүмкіншілігі туады.
Өкімет ... өз ... ... ... ету ... ... салынып біткен обьектілерді сатып алуға құқықтары болады.бұл тұрғын-үй бағдарламасын тездетуге мүмкіндік береді.
Азаматтарды тұрғын-үймен қамтамасыз ету мақсатында, құрылысқа 15 млрд теңге ... Бұл ... ... 265 мың кв метр ... ... ... ... бағдарламамен тұрғызылған бірақ сатылмаған обьектілер тұрғын-үй құрылыс сақтау жүйесімен таратылады.
Кіші және орта бизнесті қолдау
Отандық қаражатты институттарды экономика қаражаты ... ... ... кіші және орта ... көмек көрсетіледі.
Біріншіден қоры 2009 жылы бұл мақсатпен 1 млрд АҚШ долларын бөледі.
Барлық кіші және орта бизнесті несиелеу ... ... ... ... ... банктер шығады.
өкіметпен бірігіп кіші және орта бизнесті тұрақтандыру шараларын қолданады.
Екіншіден оры ауылды ... ... ... ... іске ... және ауыл кәсіпкерлеріне несие береді.
Үшіншіден, кіші және орта бизнесті сұраныспен тұрақтандыру мақсатында мемлекеттік органдардың мемлекеттік сұранысына жол ... ... ... пен ... ... дамыту үшін әкімшілікті қысқарту бойынша жұмысын жалғастырады.
Агроөнеркәсіп комплексін дамыту
Агроөнеркәсіп комплексін дамытуға көп ... ... ... ... ... ауыл санының 30 % пайызын алады.
2. Ауыл шаруашылық азық-түлігіне ... ... ... әсер ... ... ... еліміздің азық-түлік қауіпсіздігімен қамтамасыз ету тапсырмаларын шешеді.
Көрсетілген себептерді қолдау және өндірістердің көлемін көбейту агроөнеркәсіп секторында экономиканы көтереді.
Агроөнеркәсіп ... ... үшін ... ... шығын 2009-2011 ж 350 млрд теңге құрайды.
Агроөнеркәсіп комплексі қосымша қолдауға 1 млрд АҚШ доллар мөлшерінде жібереді.
Сүт ... құс ... және ... ... ... ... және ... жобаларын тарату.
Экономикалық жүйенің дамуы және үлкен құрылыспен қамтамасыз ету, инфрақұрылым модернизациясы үшін жүйелі проблемалар шешіледі.Экономиканың ... ... ... ... ... ... жұмыс жүргізіледі.
Жаңарту, индустриалды және инфрақұрылым жобаларын таратуға қоры қосымша 1 млрд АҚШ ... (120 млрд ... және 2009 жылы ... ... 3 млрд АҚШ ... ... ... көтеру үшін өкімет келесі жылдан топ бойынша жеті жылға ... ... ... ... ... қослылуға ақы төлеуді толық алып тастайды.
Қосымша өкімет энергияны ... ... ... жасалынады.
2009-2011 жылы өкімет бюджет қызметкеріне зейнетақы, жалақыны, әлеуметтік төлемді көбейту бойынша барлық шараларды қолданады.
2009-2010жылы зейнетақы, жалақы, және ... ... 25%ға ... ... 2011 жылы 50%ға ... жоғарылайды.
Жылда мемлекеттік әлеуметтік және арнайы мемлекеттік жәрдем мөлшері 9%ға ... ... ... бір мезгілдік жәрдем 4-ші баланың туғаны үшін және 2007 жылға ... ... бір ... ... ... ... айлық жәрдем көтерілді.
Өкімет облыс, Астана және Алматы қала ... ... ... ... жаңа ... орындарын сақтау және 100 мектеп, 100 аурухана салуды көздеп отыр.
Ішкі нарықта бағаның жоғарлап кетуін болдырмау мақсатында,өкімет бірінші орында:етке, ... ... ... майына, қантқа және күрішке бағаны тұрақтандырып отыр.
Қорытынды.
Қазақстан экономикасы өкіметтен қосымша қолдау алады:
2172 млрд ... оның ... қор ... -1200 млрд теңге
Ұлттық банк шарасы- 350 млрд теңге.Қор құруына - 122 млрд ... жылы ... ... бойынша қорытындыласа жылына 1-3% деңгейіне өседі.2009-2010ж ылдың соңына инфляция дәрежесі 7-9%ға ... ... 8%дан ... ... ... ... өте ... түсінік. Олардың мәні өндіріс процесіндегі тағайындалуымен айқындалады. Кез келген қаржы қатынасының материалды сипаты болып кіріс, аударымдар мен ... ... ... ... арқылы сипатталады.
Кәсіпорынның қаржысы - кәсіпкерлік қызметтің көлемі мен ... ... ... ... ... бөлу ... ... Қаржы ресурстарында қаржыға тән екі қызмет, олар: бөлу мен бақылау қызметтері.
Қаржы ресурстары басқару объектісі бола ... ... ... да болады. Кәсіпорынның қаржы ресурстарының осы қызметі қаржы менеджментін басқаруды басқару жүйесі ретінде қарастырудан шығады: бірішіден, ... ... ... ақша ... мен құн ... ... асырудың жағдайының жиынтығы болатындығы, екіншіден қаржы ресурстары мен кәсіпкерлік капитал. Осылайша қаржы ресурстарының мәні олардың қаржы менеджментінің объектілерімен ... және ... ... ... екі жақтылығымен сипатталады.
Кәсіпорынның қаржы ресурстарын басқару кешеніндегі басты мәселе кәсіпорынның қаржы ресурстарын ... ... ... ... және қалыптасу қайнар көздері бойынша қатынасы болып табылады. Кәсіпорынның қаржы ресурстарын қалыптастыру саясатының негізгі бағыттары осы ... ... ... ... ресурстарының оңтайлы құрылымын анықтау;
* қаржы нарығындағы ... ... ала ... ... және ... ... ... қатынасындағы өзгерістерді есепке алу;
* қарыз мүмкіндіктерінің резервтерін анықтау.
Қаржылық ресурстар мен ... ... ... ... ... объектісі болып табылады. Реттелетін нарық жағдайында түсінігі қолданылады, ол ... үшін ... жаңа ... алу ... ... әсер етуге болатын нақты объект болып саналады. Осы сапада капитал тәжірибелік қаржыгер үшін - өндірістің объективті факторы. Осылайша капитал - ... ... ... ... және осы айналымнан кіріс әкелетін қаржы ресурстарының бөлігі. Осы мағынада ... ... ... ... ... ретінде болады.
Нақты өмірде фирманың капиталы ақшалай нысанда ұзақ уақыт бойы қала алмайды, өйткені ол жаңа кірістер әкелуі ... ... ... немесе оның банктегі есеп айырысу шотында ақшалай қаражаттардың қалдығы ретінде ақшалай нысанда бола отырып, ол фирмаға ... ... ... ... ... ... ... материалды негізін шикізаттар, материалдар, сатып алынатын комплектілеу тауарлары және жартылай фабрикаттар ... ... ... ... ... материалдық шығындармен, негізгі өндірістік қорлардың тозуымен, жұмысшыларға төленетін жалақымен қатар өзіндік құн формасында болатын, кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... ... дейін бұл шығындар кәсіпорынның шығындалмайтын, ал өндіріске авансталатын айналым қаражаттары ... ... ... ... түсім түскеннен кейін айналым қорлары қалпына келтіріледі, ал ... ... ... ... ... орны ... ... материалды негізін шикізаттар, материалдар, сатып алынатын комплектілеу тауарлары және жартылай фабрикаттар алатын болғандықтан, олардың құндары басқада материалдық ... ... ... ... тозуымен, жұмысшыларға төленетін жалақымен қатар өзіндік құн формасында болатын, кәсіпорынның өнімді өндірудегі шығындары қатарына жатады. Түсім ... ... бұл ... кәсіпорынның шығындалмайтын, ал өндіріске авансталатын айналым қаражаттары есебінен қаржыландырылады. Тауарды өткізуден түсім түскеннен кейін ... ... ... ... ал ... ... ... шаққан шығындарының орны толтырылады.
Қаржы ресурстарын анықтаудағы ең қолайлы негізгі принцп болып, оларды түрлерге жатқызу болып ... яғни ... ... ... өте ... жиынтық қоғамдық өнім өткізілетін форма: амортизациялық аударым, жиынтық кіріс (пайда), айналым қаражаттарының қалыптасқан артық көлемі, тұрақты пассивтер және т.б, ... ... ... ... қаражаттар айналымы процесіндегі ролін нақты айқындау керек.
Кәсіпорынның ... ... ... ... бойынша, үш негізгі топқа бөлу экономикалық тұрғыдан дұрыс болады:
* меншікті және оларға теңестірілген қаражаттар ... ... ... ... ... нарығында мобилизацияланған ресурстар;
қайта бөлу есебінен түскен ресурстар.
Жеделдетілген амортизациямен қатар соңғы жылдары негізгі қорларды қайта бағалау да ... ... ие ... ... ... ... - негізгі активтерді жаңалау үшін керекті ақшалай ... ... ... ... ... ... бағалау және тозуды есептеу үшін алғашқы құндық базаны жаңалау болып ... ... ... негізгі қорлар жатады, оның ішінде әрекеттегідері және консервацияланғандары, резервтегілері мен ... ... ... ... ... ... пайдалануға берілгендері, списанияға шығаруға дайындалғандары, бірақ өшіруге акт жасалмағандары.
Шаруашылықты жүргізудің жаңа ... ... ... экономикасында нарықтық механизмдерді активизациялауда кәсіпорынның қаржы ресурстарын қалыптастырудың қайнар көздерінің ішінде материалды емес активтердің амортизациясы үлкен мәнге ие.
Қазіргі кезде ... ... ... ... ... ... қиыншылықтармен қақтығысады. Жеңісті жұмыс істеп жатқан фирмалардың тәжірибесі осы мәселені шешудің қысқа жолының кәсіпорын басшыларының қолында екендігін көрсетті. ... ... ... ... ... ... құрудың екі тәсілі кеңінен қолданылады:
- егер де басшы- кәсіби қаржыгер болса, ол қаржы қызметін ... ... өзі ... Бұл ... ... ... ... тәжірибеде көп кездеспейді;
- фирманың қаржы қызметінің тапсырмалары мен қызметтерін түсінетін басшы, бірақ олсы кәсіптің барлығын нақты білетін кәсіби қаржыгер ... ... ... жұмысын ұйымдастырудың керекті моделін қою мен енгізу үшін сыртқы ұйымды тарту.
Қызметтің ерекшеленген бағыттары бір мезгілде менеджердің алдында тұрған ... ... да ... Осы тапсырмалардың құрамы келесі түрде бөлшектенеді.
Бірінші бағыт шеңберінде жалпы бағалау жүргізіледі:
-- кәсіпорынның активтерінің және оларды қайржыландырудың қайнар көздерінің;
- кәсіпорынның қол ... ... ... ... ... және оның ... ... керекті ресурстар шамасы мен құрамы;
- қосымша қаржыландырудың қайнар көздерінің;
- қаржы ресурстарын пайдаланудың жағдайы мен тиімділігін бақылау жүйесінің.
Екінші бағыт ... ... ... ... ... ... ресурстарының көлемінің;
- оларды ұсыну формаларының (ұзақ мерзімді немесе қысқа мерзімді несие, нақты ақша);
- қол жеткізу мен ... ... ... ... қол ... ... ... шарт арқылы анықталады; қаржыға керекті көлемде және кереті уақытта қол жеткізе алу керек);
- ресурстардың осы ... ... ... ( ... ... қаражаттардың осы қайнар көздерін ұсынудың басқалай формальды және формальды емес жағдайлар);
- қаражаттардың осы ... ... ... (яғни, меншік иелерінің капиталы қаражаттардың қайнар көзі ... ... ... ... ... аз тәуекелді болады).
Үшінші бағыт инвестициялық сипаттағы ұзақ мерзімді және қысқа ... ... ... мен ... қарастырады:
- қаржы ресурстарының трансформациясының тиімділігі;
- қаржы салымдарының тиімділігі.
Қаржылық шешімдерді жоғарыда аталған бағалауларды пайдалана отырып қабылдау өтеулілік, қаржылық тұрақтылық және ... ... ... ... ... алатын, альтернативті шешімдер нәтижесінде орындалады.
Қаржы ресурстарын басқару ... ... ... жүйесінің маңызды тармағы болып саналады. Айналым қаражаттарының айналымын көтеру запастарды сақтаумен байланысты нәтижелер мен шығындарды ... және ... мен ... ... ... ... әкеледі. Айналым қаражаттарының айналымын жеделдету үшін кәсіпорындарда төмендегі жұмыстарды жүргізген ... ... ... ... ... ... ... өндірістік жүйелерді енгізу;
- қазіргі заманға сай қоймаларды қолдану;
- сұранысты ... ... ... пен ... тез ... ресурстарын басқару бойынша негізделген шешім қабылдау үшін ең алдымен кәсіпорынның жағдайының қаржылық ... ... ... ... ... ... Оларды 4 топқа бөлуге болады: жақсы тұрақты жағдайдағы кәсіпорын, орташа тұрақты жағдайдағы кәсіпорын; нашар тұрақты жағдайдағы кәсіпорын; дағдарысты қаржылық жағдайдағы ... ... ... ... ең ... және сол ... кәсіпорынның қаржы ресуртсарын басқару процесінің алғашқы құрамдастары ... ... ... ... ... ... ұзақ уақыт аралығына алады. Кәсіпорынның қаржы ресурстарын басқарудың ... ... ... ... активтерге инвестициялаудың тиімділігін бағалаумен ұштасады, өйткені бұл ... ... ... - ... және ... ... қамтамасыз етіледі. Және керісінше, қаржы ресурстарының мәнінен олардың негізгі тағайындалуының - қайта өндірістің қажеттіліктерін тұтас қаржыландыру мен бөлшекті түрде кеңейтілген ... ... ... ... ... ... ... ойлап қарасақ қаржы ресурстарын пайдалану тиімділігі оларды инвестициялау тиімділігне шартталғанын байқаймыз. Басқаша айтқанда ... ... ... ... ... процессретінде, кеңейтілген қайта өндіріс процесінде іскерлік қатынастардың метриалды ұстаушылары ретінде болады. Қаржы нарығының тұрақтылығына, маңызды қаржылық тәуекелдерге, ... ... ... ... ... ... тиімділігін бағалаудың тәсілдері Қазақстанда бірқатар ерекшеліктерге ие болды, олар әрекеттегі пайыздық ставкалар, кәсіпорынның капитал құрылымының әр түрлі макроэкономикалық циклдардағы ... ... ... ... ... ... есептеуде есепке алудың қажеттілігімен байланысты.
Қазіргі кезде қаржылық ... ... ... ... ақша ағынын дисконттау моделі ұсынылады. Шаруашылық субъектілерінің қаржылық жоспарында ақша ... ... және ... ... ... ... қажеттілігі төмендегі жағдаймен анықталады: қаржылық нәтижені болжау кезінде көрсетілетін шығындардың көп ... ... ... әсер ... Мысалы, шаруашылық субъектілерінің айналым қаражаттары оның шығын ретінде пайда және шығын болжамына түскенге дейін төленеді. Осыған байланысты, ... ... ... ... ... ... ... немесе кассадағы ақшалай қаражаттардың артықшылығын сипаттамайды, ал нақты ақшаның артық көлемі өз кезегінде кәсіпорын пайда алып ... ... ... ... төлем қабілетсіздігі жағдайында бұл маңызды мәселеге айналуы мүмкін, өйткені ... ... ... ... ... ... ... Кейінге қалдырылған кредиторлық қарыздың жоғарғы деңгейін ... ... ... ... ... ... ... өйткені кредиторлардың қысымы дебиторлық қарызды алғанға дейін, кәсіпорын қызметіне кері әсерін тигізуі мүмкін. Ақша ағынының болжам моделін ... ... ... ақша ... ... мен шығындалуының синхрондылығын тексеру, кәсіпорынның болашақтағы өтеулілігін бағалау, болып табылады және осылайша қабылданған басқарушылық шешімдердің тиімділігін ... есеп ... ... ... ... бойынша жүргізілуі керек - кәсіпорынның қаржы ресурстарының жалпы шамасын максималдау позициясында ең тиімді ... есеп ... ... ... және керісінше - айналымнан қаражаттарды алуға ... есеп ... ... бас ... ... кәсіпорын операцияның кредиторы қатынасында қатысады. Есеп айырысу ... ... ... ... ... есеп ... ... құқықы және инфрақұрылымын қамтмасыз ету сияқты факторларына да көңіл аудару керек.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
* Теория и практика менеджмента: Учебник / Под ред. К.Е. ... ... ... 2005.-216 б.
* .Б.С. Сапарова. Финансовый менеджмент:Учебное пособие/Под общей ред. Академика НАНРК,д.э.н. профессора У. ... ... ... ... Камышанская Л. А., , //Қаржы менеджменті.-№ 10(10) қазан.- 2008.-23 б.
* .
* ... А. , ... ... б.
* ЖШС-нің 2007ж. қаржылық талдау есебі.
* ... ... ... теория и практика.-2005.-№3
* 8.Ширинская Е. , //Банки Казахстана.- ... ... ... М. . ... ... . ... ... аудита.-2005.-№6.-37 с.
* 11.Кожембаева М.У. .//Статистика, учет и аудит.-2004.-№1.-32
* Дүйсенбаева К.Ш., Төлегенов Э.Т., Жұмағалиева Ж.Г. ... ... ... ... құралы.-Алматы:Қазақ университеті,2001.-8б.
* Артуюнов Ю.А. Финансовые методы в менеджменте: //www.dis.ru./fm/arhiv/2002/5/6.html.
* Абдыманапов А.А., Исмуханбетова З.Н. . ... и ... ... Әбдіманапов Ә. Бухгалтерлік және қаржылық есеп принциптері. (Халықаралық стандарт):Оқулық.-Алматы, 2006.-126 б.
* ... С.Б. ... ... ... Экономика, 2007.-189 б.
* Мельников В.Д.Қаржының жалпы курсы: Оқу құралы/ Мельников В.Д., Ли В.-Алматы: Қазақ университеті,2005.-64 б.
* ... Р.О., ... Ә.Қ., ... Ә.Қ., ... Ж.Ш. ... ақша ... және ... /Оқу құралы.-Алматы:Экономика,2008.-95б.
* Оразалин К.Ж.Кәсіпорын экономикасы: /Оқу құралы.-Алматы: Издательство LEM, 2007.
* Құлпыбаев С.Қаржы: Жоғарғы оқу орындарына арналған оқулық.- Алматы: LEM, ... ... ... ... ... и К,2005.
* Денежные обрашения, финансы икредит: Учебное пособие для ... ... ... ... ... ... предприятия: Критерий и методы оценки в рыночной экономике: Учебное пособие.-2-е издание.- М.: Дело и сервис,2008.
* Л.К Нұрахметова. //Қаржы ... (13) ... ... А.Б. ... . ... ... (7) шілде.-2008.-20 б.
* И. Ажаипова. //Қаржы-қаражат.-№2-3.-2008.-81 ... Э.О. ... ... хабаршысы. Экономика сериясы.№2 (54).2006.-30 б.
* Д. Жазыкбаев. //ҚазҰУ хабаршысы. Экономика сериясы.№4(62).-2007.-15 б.
* Әлемдік ... ... ... БАҚ ... ... ... дағдарысы. //Егемен Қазақстан.-2009.-3 ақпан.-11 б.
* Григорьев Л. Финансовый кризис-2008: вхождение в мироыую рецессию: Мировой кризис.//Вопросы ... ... .
* ... Ю.А. ... менеджмент. - М.: КНОРУС, 2008.
* Баймұхамбетова С.С., Асрандин А.Ш., Мұсаева С.С., Шәріпова Р.Х.
* Қаржылық менеджмент. - ... ... ... ... ... И.Т. ... - М.:Финансы и статистика,2000.
* Бланк И.А. Финансовый менеджмент: Учебный курс. К:Ника-центр,2002
* Бригхем Ю., Гапенски А. ... ... в 2-х т. Под ред. ... ... - Спб: Экономическая школа, 2004
* Кадерова Н.Н. Корпоративные финансы: ... ... - ... Экономика, 2008.

Пән: Менеджмент
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 80 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Кәсіпорынның қаржылық ресурстарын ұйымдастыру және оларды пайдалану тиімділігі71 бет
Компанияның қаржылық стратегиясы4 бет
Мұнайгаз кәсіпорындарының қаржы ресурстарын басқаруды қалыптастырудың экономикалық механизмдері мен басқару тиімділігі86 бет
Қаржылық есеп беру жайлы33 бет
Қаржылық жағдайдың мәні және оны талдаудың мақсаты3 бет
"Бюджеттен тыс қорлар."14 бет
"Модильяни мен миллер үлгілері"11 бет
"Экологиялық нормалау түрлері."6 бет
"Қазақстан Республикасының экологиялық кодексі"239 бет
Австралия жайлы25 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь