Ғабиден Мұстафин өмірі мен шығармашылығы

Әдетте, жазушының ізденісі мен өмір жолы көркем шығармасында із қалдырып, ел басынан кешкен тарихи оқиғалар сайрап жатады. Ғабиден Мұстафин мұрасы - осынау қағиданың дәлелі мен айғағы.
Ол 1902 жылы Қарағанды облысының Тельман ауданында шағын дәулетті отбасында өмірге келді. Талапты бала әуелі ауыл молдасынан оқып сауатын ашады. «Басқа оқу жоқ еді» - дейді ол кейін жастық шағын қынжыла, мұңая еске алып. Кішкентай жүректе жанған шырақ оқу-білім іздетеді, 1916 жылы зауыттағы орысша-қазақша мектептің төртінші сыныбына түсіп, бір жылдан кейін бітіріп шығады. «Қайтып оқуға мұрша болған жоқ» - деп өкінеді кейін жазушы. 1918-1925 жылдары ауылдық кеңестің әр алуан жұмысына араласады. Білімге деген құштарлық Қазақстанның сол кездегі орталығы Қызылордадан оқу іздетеді. Бірақ балалық шағында алған шамалы білім оқу орнына түсуге мүмкіндік бермейді де, жоғарғы сотқа қызметке орналасады. Жазушының өзі айтқандай, көркем әдебиетке деген құштарлығы осы жылдары оянады.
        
        ҒАБИДЕН  МҰСТАФИН
(1902-1985)
Мен әрдайым бүгінгіні, шамам келгенше – ертеңгіні жаздым. Жазушы, алдымен,
өз дәуірінің жаршысы. Мен өз бойымдағы бүкіл дарыным мен ... ... ... ... ... ... Менің
творчествомның өзегі, арқауы, негізі жаңа заман, жаңа адам.
Ғабиден Мұстафин.
Ғабиден Мұстафин ... - 20-40 ... ... ... ... шығармаларынан ескен шындық - дән салмағынан басын көтере
алмай, маужырай тербелген ... ... мен ... ... ... ... ... көз жібертеді – еңбекке толы уақытты, қарапайым
еңбек адамын көресіз. Ғабиден Мұстафин жағымды ... ... ... ... Олар ... ... үшін батыл күресіп, ел- жұртының арман-
тілегі, мүдде-мақсатының орындалуына аянбай ат салысты – азаматтық тұғырдан
түспеді. Өз ... ... ... ... ... алдындағы борышты
өтеуге арнау, өз замандасына аянбай қызмет ету, ... ... ... ісін ... ... ... кұрескер биігінен таймау -- Ғабиден
Мұстафиннің рухани келбеті.
Жастық шақ. Алғашқы қадам.
Әдетте, жазушының ... мен өмір жолы ... ... ... ел ... ... ... оқиғалар сайрап жатады. Ғабиден
Мұстафин мұрасы - ... ... ... мен ... 1902 жылы ... ... ... ауданында шағын дәулетті
отбасында өмірге келді. Талапты бала ... ауыл ... оқып ... ... оқу жоқ еді» - ... ол кейін жастық шағын қынжыла, мұңая
еске ... ... ... ... ... ... іздетеді, 1916 жылы
зауыттағы орысша-қазақша мектептің төртінші сыныбына түсіп, бір ... ... ... ... ... ... болған жоқ» - деп өкінеді кейін
жазушы. 1918-1925 жылдары ... ... әр ... ... ... деген құштарлық Қазақстанның сол кездегі орталығы Қызылордадан оқу
іздетеді. Бірақ балалық шағында ... ... ... оқу ... түсуге
мүмкіндік бермейді де, жоғарғы сотқа қызметке орналасады. Жазушының өзі
айтқандай, ... ... ... ... осы ... оянады.
Жиырмасыншы жылдар туған еліміз үшін аса бір ... ... ... ... ... ... соғысынан кейінгі ауыртпалықтар, әлі оңы
мен солын айыра бермейтін кедейлердің қиын хал-күйі төңірегінде ... ... ... ... ... жазушы қайнаған өмір ағымынан сырт
қала ... ... ... ... ... ... ... - дейді Ғабең. Демек, жазушылық өмірінің алғашқы сәтінен ... өнер ... ... әсер осындай тартыстардың қызу ортасы еді.
Жас талапкер өзі көрген, сотқа келіп түскен шағымдарда айтылған қиянат,
мұң-шер, жапа шеккен ... ... ... оқиға негізінде жазған
хабарлам, очерк, фельетондарын «Еңбекші қазақ» (қазіргі «Егемен Қазақстан»)
газетіне жариялап жүрді.
Сөйтіп, ... ... ... ... ... ... ... - бүгінгі қайнаған өмірді дәл тапты. Тұңғыш кітабы «Ер Шойынға»
(1929) арқау болған да өзі ... ... ауыл ... ... ... ... еді. «Ер ... - жазушының ғұмырлық тақырыбын белгілеген,
өзінің талабы мен ... ... ... ... мәні бар ... ... З. С. ... жазушының өнер жолын саралай келіп,
оны тың ... ... ... ... ... ... деп, ... айтты. Жинаққа кірген тұңғыш шығармасы
«Сәрсен мен ... ... «Ер ... «Қан», «Қашқын» сияқты
әңгімелерінде ... өтіп ... ... ... нақтылы оқиға-көріністер
арқылы реалистік дәлдікпен бейнеледі. Жазушының ыстық ықыласы қаналған тап
жағында. Көркем ... ... ... ... қызығын көрмей, «адам!»
деген ардақты атқа қолы жетпей ... адал ... ... - ... ... ... бағып, байлығын көбейтіп жүрген құтты қол жандар жас
жазушыға адамгершілік пен ақиқаттың ... ... ... ... сорып, басын көтертпей езгіге салған үстем тапты ... жек көре ... ... мақсаты айқын, мүддесі ашық -
кімді жақтайтыны, кімді даттайтыны ... ... ... ... ... ... «Ер ... жинағы тартыстың әлі
толастамаған кезінде шыққанын ескерсек, кітаптың әлеуметтік, ... ... ... ... қиын ... ... шығармаларында кейбір біркелкілікке құрылып, жинақтау
сипаты, көркемдік мәнерлеу, тіл ... ... ... ... ... ... белсенділігі, мақсатының айқындығы анықтала
түседі.
Бірақ Ғ. ... ... ... ... қиыншылыққа кездеспеді
десек, шындықтан ауытқыр едік. Жас кезінде жүйелі білім ала ... өмір – ... ... ... - өнер ... ... Баяу қалыптасып,
жеңіл шығармалар да жазды, бірақ тынымсыз еңбек, ... оқу ... ... ... айналдырды.
Жаңа кітаптың қуанышы басылмай жатып, өмірді терең зерттеу қажеттігін
түсінген қаламгер Қарағанды қаласындағы қайнаған ... ... ... ... – үш жыл ... ... ... жер қазады, токарь
мамандығын игереді. «Мен келгенде, - ... ... - ... ... ... ... 30-40 ... ғана бар еді. Олар көмірді қайламен қазып,
сыртқа темір шелекпен қол бұрау арқылы шығаратын. Шахта дегендері – ... ... жылы Ғ. ... ... ... газетінің жауапты
секретары қызметіне тағайындалады. Бірақ көп кешікпей қазақ ... ... атты жаңа ... ... ... ... ... Өмірлік тәжірибесі байыған, журналист ретінде қаламы төселген
Ғ. Мүстафин 1938 жылы газет жабылысымен Алматыға көшіп келеді. «Бұл ... жыл бойы ... қол үзіп ... ... ... шағым», - деп
жазады Ғабең.
Астана жазушыға көп әлеуметтік-қоғамдық жағдайды жаңа ... ... ... ... ... мүмкіндік береді. Сол бір
идеология майданы шиеленіскен таптық тартыстың қызу ... ... ... ... ... ... болды. Оның көз алдында жалынды ақын
Сәкеннің. Cәбит пен Бейімбеттің, ұлы Мұхтар мен Ғабиттің үлгі тұтар ... ... Дәл осы ... ... көп ... көп ... Жаңа
өмірдің әсерімен философиялық, ... ... ... ... ... береді. Көптен көңілін қобалжытқан етене жақын тақырыбы –
Қарағанды ... ... ... мен ... атты тұңғыш романын жазады
(1939). Бұл - оның үлкен қаламгерлік жолының ... аша ... ... жыл ... ... майданы» (қазіргі «Жұлдыз» журналында
қызмет істей жүріп, басында әдеби қызметкер, кейін ... ел ... ... ... еңбекке біржолата бет бұрады. 1942 жылы «Айғақ» атты
шағын пьеса, «Тұтқын», «Күлмеген ... ... ... ... секілді
әңгімелер жазды. Жазушының кемел кезі басталады.
Замандас туралы жыр. Үлкен жанр өрінде.
1940 жылы Ғ. Мұстафиннің ... ... ... - ... мен ... ... ... Бұл – қазақ әдебиетіндегі ауыр өнеркәсіпке еңбек
еткен жұмысшы табы мен ... ... ... тұңғыш
шығарманың бірі еді. Қарағанды да көтеріліп келе ... зор ... ... ... ... ... ... бұл кітаптан да
байқауға болар еді. Әйтсе де, жаңа шығарма болашақ романистің ... ... ... ... мен ... ... қаламгердің сәтті кезеңі басталады. Ауылдағы
өзгерістерге арналған «Шығанақ» (1945) пен ... (1948) ... Көп ... орыс ... ... бұл ... қаламгер
есімін кеңінен танытады. Мұстафин шығармалары шет ... ... ... ... ... ... «Қарағанды» романы
(1952) мен жазушы шығармашылығының бір шыңы – «Дауылдан ... ... ... ... ... ... өз ... кешкенін, көргенін
ғұмырнамалық «Көз көрген» романында жинақтады.
Өте маңызды ... ... бұл ... кең тұрғыдан қарау
керек. Жиырмасыншы жылдардағы кескілескен ... ... ... ... ... ауылдың өзгерісі ен далаға өнеркәсіп алыптарының салынуы –
феодалдық құрылыстың тас-талқаны шығып, жаңа бір қоғамның қанат жаюы ... кең ... ... ... ... ... әдебиетінде шаруа еңбек адамдары тақырыбына ... ... ... көркемдік қуатқа ие болғаны – «Шығанақ»
романы.
Өмірдің талай ... ... ... ... ... ... сипатымен ауылдардағы миллиондаған орта шаруаның жолайырықтағы әуре-
cарсаның шыншылдықпен әйгілейді. ... ... ... ... күйгеніне қарамай, жалғыз саяғын көш жерден іздейтін Олжабектер
аз болған жоқ. Бұл ... ... ... ... ... қақ-cоқпен ісі жоқ Олжабек азын-аулақ ... ... ... шиыршық атып шыға келеді – кәкір-шүкірін ... іші ... ... ... ... қой үстіне бозторғай
жұмыртқалаған ... ... ... ... қараңдар: жылдар-жылдар
тырнақтап жиған көз құртты – азғантай малынан ... ... ... ... дерт ... тұла бойы қызғаныштан удай ашиды – тас
қияны паналап, айдалаға безіп кетеді. Ал, дәл осы кезде Россия ... ... ... қара ... ... ... іздеп қаңғи
жөнеледі. Олжабектің көрген күні қараң: әйелі мен баласынан, қызғыштай
қорыған ... ... ... ... ... ... ... Шығанақ ел ішіне қайта оралып, қызу еңбек еткен сүттей ұйыған
абзал жандар ортасынан құтты қоныс, ... ... ... ... сайы ... мол ... қаға берісі мен қалтарысы көпт адам тағдырын бар
болмысымен тұтастай ... бас ...... өмір жолы --- адам ... ... ... көрген арманын, бақытын еркін еңбек, ... ... ... ... ... ... ... да жеңіл емес. Тағатсыз ой
шырмауы, тынымсыз еңбек, ел қамы, жер сәні – кәрі ... ... ... ... ... ... кеңістігі. Кешегі қара табюан
тақыр кедей – бұл күнде төңірекке азаматтық биік мұнарадан көз ... ... ... өз ... түсінген жан. Шығанақ бұл күнде –
арамдыққа душар болса, табан тіреп қарсы тұрар, ... үшін ... ... Өмір теркісін жұмыр басы жетерліктей ... ел ...... өзі ... ... сүтін емген шымыр білек жандардың ... ... ... ... ... (Олжабекті) өзгерту, құлазыған шөлейт ... ... ... өз қолының ісі екенін жақсы түсінген.
Миллиондаған ауыл шаруасының өмір жолы -- өз мүлкіне деген санасының
өзгеруі оңай ... ... ... ... ... еңбек адамын
жырлай отырып, өмірге нәр беріп, адамның өзін жаңғыртатын жасампаз еңбекті
дәріптейді.
Егер Олжабек соқпағы колхоздастырудың ... ... ... ...... дүниежүзілік соғыс жылдарындағы еңбек ... ... ... ортасында – «ақ тарының атасы» Шығанақ Берсиевтің
өмірі мен ерлігі, әлемді таң ... ... ... бейнесін, - деп
жазды Мұхтар Әуезов, - жазушы халық бойындағы ... ... ... бір ... ... адам сипаты етіп, көтере көрсеткен ... ... ... ... ... мол егін -- өнім ... еңбек
даналығын келісті ғып көрсете білген. Шығанақ бейнесінде еңбек таразысын
танытатын өзі дана, ... адал ... адам ... жақсы
сипатталған.» Шығанақтың тұлғасы мен ерлігі әлем ... ... ... ... ақыны Бартольд Брехт арнаулы поэма жазды. Қызығы
мол, қиындығы сан ... аға ... ... ... ... ... ... бір сәт диқан қарт Шығанақпен бірге Ақтөбе
жазирасының жусан ... ... ... жылы ... ... «Дән себер сәт туды!!» деп, дәл басып, кесіп айтып, туған жердің
қадір-қасиетін зердесіне тоқи ... көне көз ... ... ... көңіліне сүйсіне қарасақ, енді бір сәт Александр Твардовскийдің Никита
Моргунок, немесе Михаил Шолоховтың Кондрат Майданниковіне ... азын ... ... ... ит ... ... қалбалақтап бара жатқан
Олжабектің де көкірек күйін түсінеміз.
Шығанақ тұлғасының ... ... ... ... ... ашқан ұлы
Мұхтардың сөзі мейлінше ақиқат: «Геройдың -- ... ... ... алып ... Адамның ішкі cезімдері, ой толғау, қажырлы
арманы халықтық кең ... ... ... әдемі үйлесіп, тұтаса
қалыптасқан». . ... да, ... де ... аға ... ... ... пен Олжабек өз замандасының ... ... ... мәнді, жанды бейне. Олардың өмір жолы, мінез ... ... ... сай. ... ... жазушы оларды киіз
байпақ, саптама етігімен -- сол өмірдегі өз ... ... ... ... ... ... асыл қасиеттің қалыптасуын көреміз.
Жаңарып, қайта ... ... ... бейнелері Отанға деген қуаныш
сезімінің, сөнбес махаббаттың ... сөз ... ... ... ... ... шаруашылығы мен ... ... ... ауыл еңбекшілерінің рухани-әлеуметтік келбеті
кеңінен бейнеленген. ... ... жаңа ... ... ... ... ... заңды жалғасындай: тақырып -
біреу, кейіпкерлер - ... ... ... ... екі ... Жаңа ... сай жаңа ... әрлендірген
«Миллионер» ауылдың келешегін паш етеді, жаны сұлу ... ... ... шығарманың негізгі тартысы Жомарт пен Жақып
жоспарына ... еді деп, - ... Бұл ... та, бірақ бұл
тартыс күрделі әлеуметтік- қоғамдық құбылысы ашуға ... ... ... ... ... жас ... ой ... керемет өскенін,
жаңа көзқарасты азамат болып қалыптасқанын, жаны таза, адамгершілігі мол
жандар екенін көреміз. ... ... шет ... ... ... осы ... рухы ... бағаланған-ды. «Миллионердің»
кейіпкерлері – талғамы биік, cезімтал жандар, олар ... сұлу ... ... ... ... тұрғыдан бағалайды. Егер «Шығанақ»
романындағы Олжабектер: «Қайтсем, өмірден опық жемей, жылы ұя ... ... ... ... ойлап жанталасса, «Миллионердің» кейіпкерлері: «Қайтсем,
еліме, жұртыма септігім тиеді» деп, алдарына мақсат ... ... ... ақ, ... таза ... ... ... өмірдегі өзіндік қайшылығы бар, бірақ әрқашанда адамгершілік
өреден табылатын адал жандарды үлгі ... Ақ ... ... Саттар
Ерубаев («Менің құрдастарым») хикаятының сүйікті кейіпкерлері Рахмет,
Лизамен мінездес, cипаттас. Адамға тән ... ... ... ... айналған. Қыстың боранына, ыстығына шыдап, ауылдың өсіп-өнуіне көп
үлес қосқан Жақып сол қол жеткенге қанағаттанып, ... ... ... ... ... ... ... - өмірлік үлкен кемшілігіне
айналып, кешегінің келте пішілген кесімінен аса алмай қалады. Туған ... ... ... ... ... биік ауылды жаңа белескеілгерілете
түсуге ықпалын тигізбек. Демек, жазушы екі ... ... ... ... ... ... ... қояды. Соғыстан кейінгі
ауылдың даму жолы өзінің табиғи, күрделі қалпында, екі түрлі ...... ... ... ... қазіргі көркпмдік және саяси-қоғамдық биіктен ... ... ... мін тағар едік. Өмірдің кейінгі дамуы көп жағдайда
аға жазушының сеніміне, арман-тілегіне қайшы ... – ол ... ... ... мен ... болашақтың бағыт-бағдарын толық болжай
алмады. ... де ... ... ... де ... ... туған. «Миллионер» повесі - өзінің ... ... ... ... ... жердің талай бұрышынан оқырман ... ... ... ... ... ізгі ... ... тап-таза еңбекқор да қарапайым кейіпкерлері оқушылар көңіліне әлі
де абзалдықтың нұрын шаша ... хақ. Ал ... ту ... ... сол ... ... бейнесі ретінде, қазақ қара сөзінің
классикасының сол бір замандағы үлгісі ретінде сақталып қалары ...

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ғабиден Мұстафин6 бет
Ғабиден Мұстафин шығармаларындағы тарихи шындық7 бет
Қазақ әдеби туындыларының аударылуы4 бет
Әдебиет пен сынның биік белесі17 бет
Corel Draw графикалық редактор28 бет
Delphi ортасының мүмкіндіктері24 бет
«Информатика сабағында оқушылардың шығармашылық белсенділігін дамыту »57 бет
Ауызекі және көркем шығарма мәтініндегі диалог: лексикалық, синтаксистік, стилистикалық сипаттама153 бет
Бейнелеу өнері арқылы мектеп жасына дейінгі балалардың шығармашылық қабілетін дамыту63 бет
Ж.Аймауытов ; Ғ.Қарашев; Б.Күлеев ; С.Сейфуллин; І.Жансүгіров; Б.Майлин шығармашылықтары16 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь