1916 жылғы ұлт – азаттық көтерілістің шығу себептері

Жоспар.

Кіріспе

1. 1916 жылғы Ұлт . азаттық көтерілістің шығу
себептері.
2. 1916 жылғы Ұлт . азаттық көтерілістің
Қазақстанға таралуы.
3. 1916 жылғы Ұлт . азаттық көтерілістің
нәтйжесі.
4. 1916 жылғы Ұлт . азаттық көтерілістің
тарихи маңызы.

Қорытынды.
Ескертпе (карта).
Пайдаланған әдебиеттер тізімі.
Кіріспе

Қазақстан мен Орта Азиядағы 1916 жылғы Ұлт – азаттық қозғалыс осы ұлан – ғайыр өлкені мекендеуші халықтар өміріндегі асулы кезең болды . Көтерілістің жаппай бұқаралық сипат алуы , қоғамның барлық әлеуметтік топтарын қамтуы , қозғалыс барысында жалпы ұлттық ұрандар көтерілуі және жергілікті халық мүдделерінің ортақтығы елде револяциялық дағдарыстың одан әрі өрлеуіне , халық бұхарасының патша өкіметін қыспаққа алуын күшейтуге әкеліп соқты . 1916 жылғы оқиғаларына байланысты жаңаша ойлау және ақтандақтарды жою тұрғысынан қайта қарастыруды талап ететін көптеген мәселелер бар екенін өмірдің өзі көрсетіп отыр .
1916 жылдың ортасына қарай патша өкіметінің қазақ халқынан тартып алған жерінің жалпы көлемі 45 млн десиятинаға теңелді .
Әлеуметтік және ұлттық езгінің күшеюі , соғыс кесапаты – халық бұхарасының қайыршылануы , қымбатшылық , ашаршылық еңбекшілердің жағдайына ауыр әсер етті өлке халқының әртүрлі топтары тарапынан белсенді наразылық туғызды .
Соғыс Ресей империясында пісіп – жетіліп келе жатқан жалпыға бірдей дағдарыс үрдісін тездетті . Қазақстанның , Орта Азияның барлық дерлік аудандарын қамтыған . 1916 жылғы Ұлт – азаттық көтеріліс соның жарқын көріністерінің бірі болды. Қазақстандағы көтеріліс 1916 жылы 25 маусымдағы патша жарлығы жарияланғаннан кейін басталды, шілденің бас кезінде Қазақстанның барлық аймақтарында дерлік стихиялы наразылықтар басталып, көп ұзамай қарулы көтеріліске ұласты .
1916 жылғы көтерілістің басты мақсаты ұлттық және саяси азаттық болды. Сол арқылы ол қазақ халқының бостандық және тәуелсіздік жолындағы бұрынғы бүкіл күресінің қорытындысын шығарды. Көтерілістің негізгі қозғаушы күші ұлттық шаруалардың қалың тобы, сондай – ақ сол кезде туып келе жатқан жергілікті жұмысшы табының өкілдері, қолөнершілер болды.
1916 жылғы көтеріліс ерекшеліктерінің бірі күреске төменгі топтардың көтерілуі болғаны мәлім. Ауыл мен қыстақтың жоғары үстем топтары айлакерлік жасады, өйткені олар ішінара болыс, старшын, жергілікті апаратының қызметкелері және тағы басқа ретінде басқару жүйесіне тартылған болатын.
Жеке - жеке бұрқ еткен толқулар көп ұзамай қарудың күшімен басып жанышталып, жұмысшыларды реквизициялау мен майданға жөнелту басталды. 6 шілдеде Ақбиіт алқабында болған албан руының 16 болысы өкілдерінің жиналысында көтерілістің Қарқара ошағы басшыларының бірі Жәменке Мәмбетов былай деп мәлімдеді: «Балалар қырылғанша, кәрілердің өлгені жақсы, Ақ патшаның жарлығын орындаймыз » деді.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі.


1. Аспендияров С. Д. « Қазақстан тарихы » .
Алматы. 1993 жыл.
2. Амангелді Иманов. « Құжаттар мен материалдар жинағы».
Алматы. 1974 жыл.
3. « Қазақстан тарихы ». Очерк. Алматы. 1993 жыл.
4. « Қазақстан тарихы » 3 том. Алматы 2002 жыл.
5. « Қазақстандағы патша өкіметінің отарлауы ».
Алматы 1993 жыл.
6. Сәбит Мұқанов « Халық мұрасы » Алматы. 1974 жыл.
7. Сүлейменов С. Босин В. Я. « Қазақстандағы 1916 жылғы
көтеріліс » Алматы. 1977 жыл.
8. Пірімбетова Е. Ө. « Қазақстандағы ұлт – азаттық қозғалыс ».
Алматы. 2001 жыл.
9. Т. Рұсқылов. « Таңдамалы еңбектер ».
Алматы. 1984 жыл.
10. Тұрсынов Х. « Орта Азия мен Қазақстандағы 1916 жылғы
көтеріліс ». Алматы. 1987 жыл.
11. Ч. Мусин. « Қазақстан тарихы ».
Алматы. 2005 жыл.
12. 1916 жылғы « Қазақ » газеті. 30 сәуір, 29 қазан.
13. « Қазақстандағы патша өкіметінің отарлауы ».
Алматы. 1993 жыл.
        
        Жоспар.
Кіріспе
1. 1916 жылғы Ұлт – ... ... ... 1916 жылғы Ұлт – ... ... ... 1916 ... Ұлт – ... ... 1916 жылғы Ұлт – ... ... ... ... әдебиеттер ... ... XX ... ... ... Орта ... ... Қазақстан отарлау
өте ... ... ... ашып ... ... қатар олар ... ... ... ... ... ... . Және де 1917 ... ... 45 млн ... ең ... ... ... алып ... халықтарды таулар мен шөл ... ... ... болып табылады .
Сонымен қатар ... ... ... айта кететін
болсақ ұлттық және ... ... . ... ... жасап
жатқан әрекеттері тек шаруаларды ғана емес ... ... , ... ... өкілдері , және де байлар
болыс ... , ... , ... да ... көрсету
.
Бұл көтерілісте қазақ ... ... ашып ... .
Тақырыптың міндеттері :
1. Деректерді ... ... ... .
2 . Осы тақырыпты кеңінен ашу .
3 . Сол ... ... ... ... ... ашып ... .
4 . Тақырыптың өзектілігін көрсету .
5 . ... ... ... кеңінен ашу .
Жұмыстың өзектілігі.
1916 жылғы Ұлт-азаттық көтерілістің аяқталмауы және ол ... ... ... ... ... ... ұлттық және азаттыққа
итермеледі, бұл ... ... және ... өз жерлерінен
айырылуына және себепсіз оларды ... ... ... ... Олар ... ... алу үшін ... белсене қатысты және бұл соғыс ақпан
революциясына ұласып ... ... ... ... ... ... ... бірақ та көптеген
жазушылар бұл Ұлт-азаттық көтеріліс жөнінде өз шығармаларын жазған.
Кіріспе
Қазақстан мен Орта ... 1916 ... Ұлт – ... осы ұлан – ... ... мекендеуші халықтар өміріндегі
асулы ... ... . ... ... ... сипат алуы
, ... ... ... топтарын қамтуы , ... ... ... ұрандар көтерілуі және ... ... ... елде ... ... ... өрлеуіне , халық ... ... ... қыспаққа
алуын күшейтуге әкеліп ... . 1916 ... ... ... ... және ... жою ... қарастыруды талап ететін ... ... бар ... өзі ... отыр ... жылдың ортасына қарай патша ... ... ... ... ... ... көлемі 45 ... ... ... және ... езгінің күшеюі , соғыс ... ... ... ... , ... , ... ... ауыр әсер етті өлке ... ... ... белсенді наразылық туғызды .
Соғыс Ресей ... ...... келе ... ... ... үрдісін тездетті . Қазақстанның , Орта
Азияның барлық ... ... ... . 1916 ... Ұлт ... ... соның жарқын көріністерінің бірі ... ... 1916 жылы 25 ... ... ... кейін ... ... бас ... ... ... дерлік стихиялы ... көп ... ... ... ... ... жылғы көтерілістің басты ... ... және ... болды. Сол арқылы ол ... ... ... ... ... бұрынғы бүкіл күресінің қорытындысын
шығарды. Көтерілістің ... ... күші ... шаруалардың
қалың тобы, ... – ақ сол ... туып келе ... ... ... ... ... болды.
1916 жылғы көтеріліс ерекшеліктерінің бірі ... ... ... ... ... Ауыл мен ... ... топтары айлакерлік ... ... олар ... ... жергілікті апаратының қызметкелері және ... ... ... ... ... ... - жеке бұрқ ... ... көп ... ... ... ... ... реквизициялау мен
майданға жөнелту ... 6 ... ... ... ... ... 16 ... өкілдерінің жиналысында ... ... ... бірі Жәменке ... ... ... «Балалар қырылғанша, ... ... ... ... жарлығын орындаймыз » деді.
1916 жылғы Ұлт – азаттық көтерілістің шығу ... жылы ... ... дүниежүзілік соғыс Рксей
халықтарына аса ауыр ... ... ... және ұлттық
езгі күшейді. ... ... ... ... паша
шенеуниктерінің озбырлығы мен ...... ... өсті.
Қазақтардан бірінші ... ... және ... ... ... ... алу ... Бір ғана Жетісу
облыстарында ... ... ... алу ... ғана Жетісу облысында ... ... 3 ... ... ... ... жайылымдар мен егістік ... ... ал осы ... нағыз қожайындары қазақтар шаруашылық
жүргізуге онша ... ... ... ... жарамсыз шөл
немесе ... ... ... ... ... көп ... шикі затты, азық – түтікті,
малды және ... да ... ... ... ... жаңа ... ... ... ... басталған
соң жергілікті халыққа салынатын ... 3 – 4 есе, ... ... 15 – есе ... ... ... ... ауыл шаруашылық
өндірісі сұмдық құлдырап ... ... ... ... патша үкіметінің қазақ халқының
тартып ... ... ... ... 45 млн ... және ... ... күшеиуі, соғыс кесапаты –
халық ... ... ... ... ... ауыр әсер етті және өлке ... әр
түрлі топтары тарапынан белсенді ... ... ... басында патшалық ... Орта ... ... мен Қазақстанды отарлауы өте ... ... Тек 1907 – 1912 ... ... ... бұл ... 2 млн 400 мың адам ... қоныстанды.
Әсіресе, Қазақстанда ... кең ... ... жерлерінде патша ... ... ... жер ... ... 1917 ... дейін олардың 45 ... ең ... ... ... ... сөйтіп жергілікті
халықтар ... мен шөл ... ... ... болды. Бұл
жерлерде не су, не мал ... ... ... ... ... ... бас кезінде ақ « Санк ... ... » ... ... деп ... мәжбүр
болды: « Егер мемлекет мүдделері қырғыздарды құрбан ... ... ... ... шығудың керегі жоқ, ... ... ... ... ... ... ... екінші қолымызбен күйретіп
жатқанымызға көзді жұма қарамай, ... ашық ... ... « Красныи ... », 1926 г, 4 том, с ... ... ... ... қоныстану учаскелеріне,
ормандағы сая – ... ... ... ... ... ... қалалар мен темір жолдар
үшін ... ... ең ... ... ... ... 45147765 ... тартып алынды.
ХІХ ... аяғы мен ХХ ... ... Хиуа ... ... ... ... ... ... паселкелері пайда болды. ( 1 ).
Түркістанда әрбір ... орыс ... 3, ... ал ... ... ... ... ( Қазаққа, өзбекке,
қырғызға және бпсқаларға ) 0,21 ... ... жер ... көп ... ... – қазақ ... ... ... ... ... қоныстанушылар шаруашылықтарының 98
% - тіне ... ... ... ... ( 2 ... жерін жаппай тартып алу ... мен орыс ... ... арасында қатынастарды қиындата ... ... ... ... мен ... ... ... даладағы өмірдің сипатты белгісіне » айналды деп ... өте ... ... еді. ( 3 ... ... академиясының академигі П. В. Волубуев ... ... 65 жыл ... соң былай деп ... ... ... ... ... ... мүлде өзгеше
укладының өкілі болған және жерге ... әсте де кем ... ... шет ... ( Орта ... ... ) байырғы халқымен қақтығыстарға ұрындырды. Демек аграрлық
шиеленіс ... ... шет ... ... ( 4 ... ... ... армиялар ауданында қорғаныс
құрлыстарымен ... ... ... ... ... ... Азия мен Қазақстанның және басқа да ... ... алу ... 1916 ... 25 ... ... ... болды. Қара жұмысқа 19 жастан 43 жасқа ... ... ... ... ... тиіс еді. Сол ... ... ... орыс ... жұмысшыларын не ... және ... ... күші ретінде « ... » ... ... ... ... ... да тыл жұмыстарынан босатқысы келді.
Түркістан мен дала ... 500 ... ... ... алу
көзделді.
1. « Қазақстан тарихы » 3 том. А. 2002 ж. 636 ... « ... ... » Ч. ... А... 2005 ж. 265 ... Манаш Қозыбагв. « ... ... ту ... ... 1994 ж . ... « Қазақстан тарихы ». 3 том . А.. 2002 638 ... ... ... ... ... зор ... – Қазақстан
мен Түркістанның ... ... ... бір ... ... ... ... әкімшілігінің анықтамасы бойынша,
далада « ... ... ... ... ... ... келісетін екі партия құрылды ». Ат ... ... ... ... ... - ... басқармалары, ауыл
сташындары патша жарлығын жақтап шықты.
Ә. ... А. ... М. ... ... ... ... ... басқа бағыт ... ... - ... ... ... деп ... « Бұл бізге
деген сеніммен, Отан ... ... - деп ... олар 1916 ... ... ... ... үндеуінде, - жұмысқа шақырған
бұйрық жарияланды. Біз ... ... ... біз ... талай рет айтқан болатынбыз, бұл істен бас тартуға болмайды
». ... ... ... тыл ... ... ... қалдыруды, оны тиісті дайындық жұмыстарынан ... ... ... Бұл орайда олар соғыс жеңіспен біткен жағдайда
өз ... ... ... мен ... ... ... Олардың көбі іс ... ... ... осы ... ... ... ... қарсыласу мүмкін емес деп
санады. ( 1 ... ... ... ... жазалау шараларының құрбаны болады
деп қауіптенді. « Тыңдаңыздар, қан төкпеңіздер, ... ... ... олар 1916 ... ... ... ... қазақ халқының револютциялық - демократиялық ... ... ... ... ... ... ... асырып, халықтың аман қалуы, оның ... ... ... бірінші орында ұсынды.
Көтерілістен кейінгі ... ... ... мен ... 100 ... ... қаза табуы осы ... ... ... ( 2 ...... ... ... әлеуметті негізі болды. Оның
негізгі қозғаушы күші ... ... кең ... ... мен ... ... идеяға ұласқан ұлттық тәуелсіздік идеясы ... мен ... ... ... ... келе жатқан
ұлттық буржуазия мен ... ... ... ... орыс және ... капиталына қарсы ... ... ... ... көтеріліс жасаған өздерімен бірге барлық
мүлік пен малды ... Дала ... ... кеткен аудандарда
көтерілісшілерге байлар да қосылуға мәжбүр болды.
1. Манаш ... « ... ... ту ... » А.. 1994 ж 144 б.
2. Қазақстан тарихы. ... А... 1993 ж. 274 ... « ... »- ... ... ... ... да
көтерілісшілерді жақтап шықты. Патша өкіметі « Бөліп алда ... » ... ... ... қолданды. 1916 жылғы 23 тамызда
гинерал губирнатор Курапаткйннің ... ... ... ... Басқармалардың ( болыстық, селолық және ... ) ... ... ... ... төменгі политциялық шенділер.
3. Имамдар, молдалар мен ... Ұсақ ... ... ... мен ... Үкіметтің жекеше жоғары лауазым атқаратын жергілікті бұратана
ұлт ... ... және ата – ... ... ... құқығын, сондай –
ақ жеке басы құрметті азамат ... ... ... ұлт өкілдері ». ( 1 ... ... әр ... айла шаралар ... ... бір ... ... ... байлар мен мұсылман
дінбасыларының бір ... ... ... қозғалыстан бөлшектеп ... де, олар ... ... тыл ... ... көмектесті. Осынау көмегі үшін ... ... ... ... Бұл ... ... ашық ... туғызды. Мәселен Қостанай уезі ... ... ... ашу ... ... деп ... « ... ауру балалары
дені сау және ... ... ... ... да, олар ... ... мен ... көп пара бергендіктен ... ...... ... ... ... ... Олар қара
жұмысқа шақырылушы ... ... ... ... ... жіберді,
байлардың аулдарына шабуыл ... ... және ... , жер сату ... ... құртып жіберді, болыс
басқармалары, болыстардың ауылдарын ... ... ... мен қақтызыстары үдей түсті.
Қазақтың еңбекші бұқарасы « өз ... ... қия ... ... үлкен топтарға бірігіп жинала бастады... ... ... ... ... өз ... өлген жақсы деп
шешті...»- делінген ... ... ... жылғы көтеріліс бүкіл Қазақстанды, Орта ... ... ... бір ... ... Ол ... түрде басталған
және әлеуметтік құрамы ... ... ... жоқ. Оған
көмір кендерінің мұнай кәсіпшіліктерінің , ... ... ... – Ташкент теміржолының қазақ ... ... ... және ... ... ... ... қозғалысы сипатын берді.
. 1. Қазақстандағы 1916 жылғы көтеріліс. А.. 1947 ж 25 ... ... ... ... ... ... ұлт ... қозғалыстың көсымдері ... ... Өмір ... ... екендігін дәлелдеді. Қазақ халқы тағы бір ... ... ал 1917 жылы 27 ... бас – аяғы ... кейін патша да ... ... ... ... ... ... ... болашақ « Алаш » партиясының
өкілдері 1916 жылы ... ... ... көтерілісті басып,
жанышты деген ... ... ... ... ... кезіндегі тактикасын түсінбеді. Ал көтеріліс басылып,
қазақ ... ... окоп ... ... ... ... бас – көз болып, кейін аман – есен ... ... ... ... ... Ә. Бөкихановтың өзі ... ... ... майданға аттанды. Бұны ... ... ... ... ... сауатсыз орыс тілін түсінбейтін көптеген
қазақ ... елге аман ... екі ... ... ... ... тамыз айларында көтеріліс бүкіл қазақ
даласын ... Оны басу үшін ... ... ... отрияттар
жіберілді. Оның құрамына жақсы жақсы қаруланған әскер ... – орыс ... ... ... көтерілістің басты мақсаты ұлттық және ... ... Сол ... ол ... ... бостандық пен
тәулсіздік жолындағы бұрынғы ... ... ... ... негізгі ... күші ... ... тобы, сондай – ақ сол кезде туып келе ... ... ... ... ... ... бірге көтерілістің ұлт азаттық сипатта ... ... ... ... ... ... ... ақ
демократияшыл зиялылардың жекелеген өкілдері қатысты.
Күрделі және ... ... ... кең ... ... көпшілігіне ұлт ... ... ие ... Тек
жекелеген жерлерде ғана ... ... ... ... мен клерикал элементтер қолына ... ... ... ... ... ... Жергілікті
халықтардың орыс қаруын ... ... ... ... ... жұмылдыруды өткізудің тіпті ... ... ... та ... және іс ... ... ... және қабылдауға бірден кірісіп кетті. ... ... ... өтеуге тарту праблемасын қарқында тұрақты
армияның әскерй ... ... ... Чаев 1915 ... ... ... ақ ... рет мәселе көтеріп, бұл ... ... өз ... ... ... Өз ... ... « Қазақ » газетінің редакторы А. ... ... онда ... халқын әскери қызметке тарту ... ... бар ... ... ... 1916 ... қаңтар
айында « ... » ... 166 ... ... қазақтарды алдағы
шақыру ... ... ... ... ... және де ... қалауы немесе қаламауы туралы м бүтіндей қаралмады.
Жұмысқа ... 19 ... 43 ... дейінгі еңбеке қабілетті
халықтың 25 танаты жатты.(1 )
Әскерге алу ... ... ... жетісімен ақ ауыл дурліге
бастады. ... ... ... ... ... ... басқармалары мен аул старшйндары кеңселеріне шабуыл ... ... ... кездейсоқ қозғалыс ұиымдасқан сипат ... ... мен ... ... танымал көшбассылар А. Иманов,
Ә. Жангелдин, Т. ... Б. ... О. ... Ж. ... ... басқарған көтерілісшілер көбие бастады.(2).
Көтеріліс ... ... ... және ол ұлт – ... ... Ұлт ... ... ... ... – ақ жаңа
туындап келе ... ... ... ... ... ... қозғаушы күші болды. Оған қазақ ... да ... ... ... болыс басқарушылар, бейлер
сондай ақ демократиялық зиялы қауім қатысты.
Тұтастай ... 1916 ... ұлт – ... қозғалысы Орта
Азияның, Қырғызыстанның күнгей Кавказдың және ... ... ... ... бұл ... ... облыстарын қоспағанда, бір ғана сипатта болды, бұларда
көтеріліске ... ... ... ... ... жылғы сәуір айында А. Бөкейхановтың бастамасы боиынша
Қарқаралы ... ... ... ... ... ... ... жартысында Төтенше жалпы қазақ сезін ... ... хат ... ... хатта былай деп атап көрсетілді: «
соңғы ... ... ... қызмет атқаруға шақыру туралы
қауасеттер ... Біз ... ... ... ... ... ... таңдау жөніндегі мәселені азаматтардың
талқылауы ... деп ... ».(3 ... ... мен ақылға қонымды ымыраға келу тактикасын
жүзеге ... ... ... ... ... өмір сүру идеясын,
оның ... ... ... қоя ... ... ой – сана ... өкімет орындарына қазақтарды
тылдағы жұмыстарға шақыруды ... ... және оны ... ... ... жүзеге асыруды ұсынды. Сонымен бірге ... пен Д. ... де ... ... 1917 ... ... дейін кейінге қалдыруды ... ... ... Қазақстанның
экономикалық және саяси өміріндегі белең ала бастаған белгілі ... ... ... Е. Ө. ... « Қазақстандағы Ұлт – азаттық қозғалысы.
А.. 2001 ... – 42 ... « ... » ... 1916 ж., 30 ... ... 1916 ... көтеріліс. А.. 1947 ж. 25 ... ... Ұлт – ... ... ... ... ... қазақ халқы көтерілісінің басты аудандарының бірі
– Жетісу еді. ... ол 1916 ... ... алғашқы күндерінде
Жаркент – Тараншы ... ... ... тыл жұмыстарына
жіберілетін жігіттердің тізімдерін жасауға ... ... Сол ... және 8 ... ... ... 40
шақырымдай Үшқоңыр деген ... ... ... ... ... ... ... Онда ... ... жұрт ... ... ... ... ... қолданылған ретте телеграф бұзылсын, окоп қазу жұмыстарына
шақырылатын ... ... ... ... шешім қабылданды.
10 шілдеден Ұзынағаш болысының Үлкесаз ... ... ... ... ... құрамы жөнінде көп адам қатысқан ... ... ... он бір болысынан 5 мыңдай адам қатысты. ... да, ... ... ... осында өлген ... ... ... Бұл ... ... және ... уездерінің көптеген
болыстарында жаппай бас ... ... және ... ... 30 ... ... ... жиналды.
1916 жылғы 7 тамызда Верный уезіндегі Ботпай, ... және ... ... және ... ... қазақтарының Самса
станциясы маңында біріккен бас ... ... ... ... ... ... ... Верный – Қордай ... ... ... ... ... ... Пішкентпен және
Пержевальскі мен ... ... ... Тамыздың орта
шенінде Жетісу облысында барлық болыстары ... ... ... ... және ... демократияшыл
зиялыларының бірі – Тоқаш Бокин Ол ... ... ... ... ... ... ... қарсы сипатын түсіндіру,
үстем феодал – байлар тобының ... ... ... ... ... ... 1916 ... тамыздың бас кезінде
ревалютциялық қызметі үшін ол қамауға ... ... ... ... төңкерісінің жеңісіне дейін отырды. Жетісу ... ... ... ... ... Н. ... Ж.
Мәмбетов және басқа да көптеген адамдар ... ... ... ... – ақ ... мен Орта ... да облыстарындағы көтеріліс патша ... ... ... ... ... жағдайында деп жарияланды.
Түркістанның гинерал – ... ... « ... тартынбай, көтерілісшілерді дереу тыныштандыруды » талап
етті. Жергілікті әкімшілікке ... ... ... үшін,
тұрғылықты халық арасындағы рулық және ... ... ... Көтерілісшілерге қарсы ... ... ... ... ... ... Көпірлер мен темір жолдарды күзейту ... ... ... ... ... ... басқа
облыстарынан Жетісу облысына үш әскер ... жеті ... ... ... ... – орыс ... ... қарсы әскерлер жіберілгенне, ... ... « ... » ... ... ... алынғанна, ал
әскерй дала ... өлім ... ... ... ... ... әкімшілігі көтерілісшілердің жауынгерлік рухын
жасыта ... ... ... қана ... ... шабуылға да шығып отырды.
Жазалаушылар мен ... ұрыс 1916 ... ... Қапал ... Быжы ... ... ... жасақтары жеңіліске ... ... ... ... ... 1916 ... қазанда басып
жаншылды.
Патша ... ... ғана ... ... халықта
да жазалады. Ондағы ... және ... ... ... ... ... ... мүлкін талам таражға салды. ... ... 300 ... астам қазақтар мен қырғыздар
туған жерін тастап, ... ... өтіп ... ... ... ... ... Бекболатты дарға асып өлтірді.
Сотсыз – ... ... ... мен ... ... қаза ... ... өзінде
Куропаткин бекіткен сот ... ... ғана ... 1917 жылы 1 ... ... 347 адам өлім ... адам которғалық жұмыстарға, 129 адам ... ... 1916 жылы ... көтерілісі ... – ақ ... Орал ... және ... ... да қамтыды.
Қазақстанның оңтүстігінде Қарқара аймағы ... ... ... ... 1916 ... 11 тамызда 5 мыңнан ... ... ... ... ... ... жазалау отрядын талқылап,
жәрменкені ... ... ... ... ... мен ... ... қақтығысы болды. ( 1 )
Жазалаушылар тықсырған Мерке, Әулиеата ... ... ... тірескен шайқас жүргізді.
Тамыз айының орта шенінде көтеріліс ... ... ... ... ... Ч. ... « ... тарихы » А.. 2005 ж 269 бет.
Бекболат Әшекеевтен ... оның ең ... 23 ... ...... ... ... Оларға сот 1917 жылғы
17 ... ... ... ... ... бәрі ... өздерін кінәлі деп мойындамағанымен, қатаң жазаланды.
Бекболатов, ... ... ... ... Сұлтанов,
Нұрбаев, Аманбаев, ... ... ... . ... ... ... ... барлық ... ... ... 20 жыл мерзімге каторгалық жұмыстарға айдалды.
8 адам ... ... ... ... Сәт ... көтеріліске
қатысуы дәлелденбеуі себепті ақталды.
Қыркүйекте - қазан ... ... ... ... ... тықсырған Жетісу көтерілісшілерінің едәуір ... ... ... ... ... кетуге мәжбүр болды.
Жетісу ... ... ... ... ... ... ... Әулиеата уезінде көтеріліс ... ... атап ... оның ... ... кең – ... ... қазақтарының маңызды көтеріліс ошақтарының бірі ... ... ... ... 22675 адам ... тиіс болды. 1916
жылғы ... ... ... ... пунктеріне 3 мыңдай адам ғана
келді.
Жетісу, Сырдария, ... ... ... және ... бір ... ... көтерілісшілер қозғалысы басып-
жаншышталған немесе оны ... ...... үрдісі жүріп жатқан
кезде, ... ... ол күш ... күн ... ... ... ... Жанбосынав, Амангелді ... Әлби ... ... ... ... ең ... болды және ұзаққа
созылды.
Мұрағат құжаттарының дәлелдейтініндей ... ... ... шыңына жеткен кезінде көтерілісшілер саны 50 мың ... ... ... А. ... ... 15 мың ... ... қоршады. Қаланы қоршау ... ... ... ... ...... А. ... жазалау корпусы
қалаға қарай үш бағытта келе ... ... ... басым
күштері жақындап қалғаны туралы ... ... ... ... қойып, патша атрияттарына қарсы ... ... А. ... ... , ... саны 12 мың ... жуық
сарбаздар Түнқойма пошта ... ... ... ... ... шабуыл жасады. Көтерілісшілердің
негізгі ... адам ... ... үшін ... екінші
жартысында Торғайдан 150 километр жерге ... ... ... Осы жерден 1916 жылғы қарашаның екінші ... ... ... ... дейін жазалаушыларға қарсы патизандық
жорықтар жасады. Көтерілісшілер мен жазалаушылар ... ... ... ... ... шайқастар болды.
Көтерілісшілердің ... ... ... ... Шайқастар
шиеленісті болды. Шайқас 1917 ... ... ... ... ... ... 1916 жылғы ұлт – ... ... ... ... ... ... – жанышталды. Семей
және Ақмола облыстарында көтерілісшілерге қарсы 12 атты ... 11 ... жаяу ... ... қимыл жасады, ал Торғай
көтерілісшілеріне қарсы патшалық ... ... 17 ... ротасы
18 қазақ жүздігін, 4 атты ... ... 18 ... 10
пулемет және басқаларды әкеп төкті. Алайда жазалаушылар Қазақстанның
бір ... ... ... ... ... ... ... Мәселен, Торғай ... ... ... ... ... ғана тоқтатылды.
Көтерілістің ең бір күшті ... ... ... ... еді.
Мұнда көтеріліс ең бұқаралық, ең ... ... ең ... ... және ... ... ... Көтеріліс барлық уездерде:
Торғай, Ырғыз, Ақтөбе және ... ... ... ... қамтымаған ауыл немесе елді мекен болмады. Бұл кездейсоқ
емес еді. ... мәні ... ... көп жері ... алынып, жер
мәселесінің шиеленісуі өте күшті ... ... ... 1873 жылы ... ... Қайдауыл болысындағы
ауылдардың бірінде, кедей шаруаның семиясында туылған. ... ... ... ... ... ... бала ... ақ
жоқшылық пен мұқтаждық көрді. Амангелді Имановтың ... ... ... алғашқы күндерінен бастап – ақ ... Ұшы – ... ... ... ... ... жасақтары құрылып, оларға ... ... тас – ... кен орындарының және Орынбор – ... ... ... ... ... ... күнен – күнге өсе берді. Оған ... ... ... ... ... және ... ... ғана емес, сонымен
бірге Сырдария, ... ... ... ... ... жатты. Егер қазан ... бас ... ... ... 5 ... адам ... 15 – 20 ... кейін ақ олардың
қатары 50 мың ... ... ... ... ... қиыр түкпірінде, Бетпаққара маңында орналасты.
Қарашаның екіші жартысында ... ... ... 150 ... ... ... шегініп, Батпаққараның
төңірегіне жиналды. Мұнда соғыс қимылдарына ... ... ... ... ... ... осы жерде жазалаушыларға
қарсы көтерілісшілердің ... ... ... ... 22 қарашада Ырғыз уезігндегі ... ... 4 ... ... ... ... соғысты. Соғыс қақтығыстары
сондай – ақ 21 – 23 ... ... бен ... ... ... да ... 20 қарашада Ырғыз ... ... ... ... ... 16 мың ... подполковник Фон
Розеннің ... ... ... ерте түсуі көтерілісшілердің қимылын қиындатты.
Көтерілісшілер өздерін азық – ... ... ... алыс
жерлерге жертөлелер салды, киіз үйлер тікті. 1917 жылдың ... ... ... күресті одан әрі қарай ... ... мен ... ... ... ... ... 1917 жылғы Ақпан буржуазиялық ... ... ... де ... берді. Толық емес
мәліметтерге қарағанда уақытша ... ұлт – ... ... үшін ... ... 3 мың адамды жауапқа ... ... 201 адам өлім ... ... 162 адам
каторгаға айналды.
Ресей либерал – демократялық қозғатысының ... 1916 ... ... патша жарлығы шығуының ең басынан ақ оның ... ... егер бұл ... жарлық жүзеге асырыла бастаса
халық толқуларының пайда болуы анық екенін ... ... ... шілденің өзінде ақ ... ... ... ... ... ... ... Мемлекеттік Дума
мүшелері Ішкі ... ... мен ... ... ... ... ... дереу анықтауды талап еткен
болатын. ( 1 ). ... ... ... салу ... ... жүзеге асырудың заңдылығы мен ... және ... ... мемлекеттік думан ... ... ... 1916 жылдың ... ... ... А. Ф. Керенски мен К. Б. Тефкелев болып өткендердің
бәрімен ... ... ... үшін өз ... ... ... ... Мемлекеттік Думадағы трудовиктер
фракцясының ... А. Ф ... ... мен ... болып жатқан оқиғаларды орыс ... ... деп ... Ол « 25 ... ... ... ... және ... асыру кезінде Ресей империясының
негізгі және негізгі емес ... бәрі ... ... ... бұзылған » , - деп мәлімдеген. Мемлекеттік думаның
мұсылмандар фракциясының ... М. Г. ... ... сауданың негізгі қағидаларын және оның ... ... ... ... ... мен Орталық ... ... ... ... ... ... саясаты және ... ... ... ... ... ... ... болды.
1. Сүлейменов С, Басин В, Қазақстандағы 1916 ... ... 101 ... ... Ұлт – ... көтерілістің нәтижесі мен тарихи
маңызы.
Қазақстандаы 1916 жылғы ... ... ... қозғалысының шежіресіндегі ең бір жарқын ... ... . ... ... ... ... ... қызып
тұрған кезінде Ресейдегі ... және ... ... ... ... өтті . Бұл ... ... ең ... ... және өз ... ... алуына қарсы
бағытталып , империализмнің ... ... ... ... ... тиді ... ... басшылығы және ұйымдастырушы ... да , ... ... ... оқиғалар басқа аймақтарға
ықпал жасап , ... ... ... ... . Алайда , көтеріліс
стихиялы ... ... ... , ... ... болмағандығының
салдары айқын көрінді . 1916 ... ... ... ... ... сана ... ... зор рөл атқарды .
Көтеріліс патшаның малайлары ... ... ... жоғары топтың
шын ... ... ... ... ... . ... тап күресін
жаңа сатыға көтерді .
Көтерілістің ... ... күші ... ... қалың
топтары , сондай – ақ жаңадан ... келе ... ... ... ... еді . Оған қазақ халқының өзге топтарының,
сонымен бірге демократиялық ... ... де ... ... ... ... 1916 жылғы ұлт – азаттық көтеріліс
қазақтармен ... ... ... ... және ... өзге
халықтардың өкілдері қатысқан ұлттық сипатқа ие болды.
Қазақ ... 1916 ... ұлт – ... ... ... дағдарысының бір көрінісі еді. Бұл ... ... ... ... ... ұласты . Ол империядағы саяси және
әлеуметтік дағдарыстың одан әрі ... ... ... ... ... және ... ... басқару жуйесінің іргесін
шайқатты . (1)
Орыс шаруаларының демократияшыл ... ... ... « ...... селосында, - деп
хабарлады. Верный полицейскилері әскери губернатор М. А. ... ... Иван ... Дермидон қырғыздар тобырын олардан
шақыратын братаналардың ... ... жол ... шақырды ».
Бурген (Жетісу селосында Демко деген кедей ... үш ... ... ... жасырған. Павель Аркедев жазалаушылардан Д.
Жайнақовты ... ... ... ... ... шаптым ту байлап » А. 1994 ж ... А. ... ... мен ... ... . А. 1974 ж ... орыс кедейлері де көтеріліске ... ... ... Никита Кротов ... ... ісі ... оның өзі жазалаушыларға қарсы шайқастардың бірінде ... ... ... ошағын көрнекті ұйымдастырушылардың бірі
Е. Е Курев ... ... қызы ... ... ... ... ... – азаттық қозғалыстың басып жаныштау барысында патша үкіметі
өртке оранған жер ... ... ... ... ...... ... бойынша, ол ... ... ... ... ... ... « ... »
болатын.
Қозғалыстың жеңіліс табуының ең басты ... ... ... ... ... ... еді. ... қалыптасқан жағдайда бағалап, халық қозғалысына қарсы шұғұл
шаралар қолданды. Оның ... ... ... ... ... ... протцесі жеделдете ... ... ... ... ... ... және ... қырғыз шаруалары,
дүнген, ... ... ... ... ... ... Саны аз жергілікті пролитариат ... әлі де азды – ... ... ... ... ... бір тұтас басшылығы, ... ... ... ... ... ру ... ... шебер пайдалана білді.
Ұлттық демократиялық зиялылар қатарында ... ... ... ... ... шақырды, екіншілері патша
үкіметімен ... ... ... ... ... ( ... ... ) көптеген реттерде қозғаыс басына келгеннен ... ... ... Бір ... ... кейбір бай
- фиодалдар , хандар көтерілісшілердің ... ... ... ... ... ... тез ... басшыларынан айыра
білді. ... ... ... бірі Бекболат Әшекев
Боралдай ... жұрт ... ... ... ... ең ... көтерібісшілер қозғалысы жетекшілерінің бірі
Жәменке ... ... ... ... 12 ... ... ... халқының револютциялық таптық сана ... ... ... ... ... ... қарсы
қарулы күрес мектебінен өтті. Ол ... ... ... сесімінің өсуіне үлкен әсер етті. ... ... ... ... олар ... мүдделерінің ортақтығын тұңғыш ... ... ... қызметке құлшынып, өзін Ресей
самодержавиясының ... ... ... ... ... алатын
күш деп сезінді. Осының нәтижесінде патша ... ... ... ... ... ... даласынан тыл ... 60 ... ... ... еді, ал 1916 ... 20 ... бойынша Ақтөбе және Қостанай уездерінің 5 ... ғана ... ... мен Ырғыз уездерінен 89 ғана адам ... та ... ( 1 ... ... барысында үкімет құрылымы, ... ... ... ... ұлт – азаттық ... ... мен ... ... және ... ... ... империя құрамындағы отаршылдық құлдықтың бүкіл кезеңі ... ... ... шыңы ... 1916 ... ... Қазақ кеңістік әдебиетінің ... Ж. ... ... ), ... Әуезов ( Қилы заман ), С . ... ( ... ... кешу ) ... ... ( ... ) өз шығармаларында
мейлінше толық ашып көрсетті.
1916 жылғы көтеріліс ... ... сан ... ұлт –
азаттық қозғалысының тарихында ерекше орын алады. ... ... ... ... ... жалпы жұрттаныған
басшылары Ә . ... А. ... Ж. ... ... Б. ... О. ... , А. Жүнісов, ... И. ... Т. ... А. ... ... ... ... көсемдері Т. ... ... С. ... Ә. ... Б. ... ... кезінде Сырым Датов, Исатай ... ... ... ... Кенесары және ... ... ... және басқалар ... ... ... ... ... (2 ... ... басшылық еткен ұлт – ... ... 1916 ... ... бірінші рет кең байтақ ... ... әр ... ... ... ... ... алды.
1916 жылғы көтерілістің айрықша ерекшелігі ... бір ... оған ... ... ... өзбек., ұйғыр және
басқа да ... ... де ... ... ... ... көтеріліске шыққан ... ... ... жазалаушыларына қарсыласудың бірлескен аймақтарын
ұйымдастырды.
Қазақстан мен ... ... 1916 ... ұлт – ... ... ... Ресей империясындағы саяси және ... ... ... одан әрі ... ... себепші болды. Ол
Ресейдегі ...... және ...... басқару
жүиесінің іргесін шайқалтты және шығыстың отар ... ... ... ХІХ ... ... өріс ... бүкіл
ұлт – азаттық ... ... ... ... бірі
болды.( 3)
1. Қазақстан тарихы 3 том. Алматы 2002 ж. 649 ... ... ... « ... шаптым ту байлап » А.. 1994 ж
156 ... ... 1916 ... ... ... мен
материялдар жинағы.
Алматы. 1967 ... ... ... ... болсақ 1916 жылғы көтеріліс Ресей
империясы ... ... езіп – ... барлық кезеңі
ішіндегі ... ... ... ... шарықтау шегі болды.
Өкімет билігі мен басқарудың ... ... ... құру,
қарулы күштерді ұиымдастыру, белсенді саяси күреске санасы оянған
халықтың ... сана – ... өсуі ... ...... ... айтуға негіз береді, ол саяси егемендікке ... ... ... ... ... мақсаты етіп қойды.
Осының бәріне Қазақстанның экономикалық және ... ... ала ... ... бір алғашарттар себін
тигізді.
Алайда 25 ... ... ... қол ... ... ... қалды. 1916 жылғы шілде ... ...... ... ... ... ... қара
жұмыстарға жұмылдыру туралы жарлықтың орындалуына ... іс ... ... ... ... және ... халықты қара
жұмысқа салуға ... ... ... ... қарсы
қарулы бойкөтерулерге жол ... ... ... түсті.
Зиялылардың көшбасшылары осы заманға жақсы ... ... іс ... ... халықтың қарсы тұруы ... ... әділ көре ... Олар қазақ халқын ...... салу ... ... айналатындығынан
қауіптенді. Нақ ... да 1916 ... ... ... ... ... жазылды: « Құлақ ... ... ... көрсетпеңіздер » деген ... ... ... ... тамыз айларында көтеріліс бүкіл қазақ
даласын қамтыды. Оны басу үшін ... ... ... ... Оның ... ... қаруланған әскер бөлімдері, ... орыс ... ... басу үшін ... ... ... ескі « ... да билей бер », ... ... ... қолданды. 1916
жылғы 23 тамызда Түркістан ...... ... ... ... ... қанаушы топтардың
бірқатар ... ... ... ... халқы көтерілісінің басты аудандарының
бірі - Жетісу еді. ... ол 1916 ... ... ... ... – Тараншы болысының Городское ... ... ... жігіттердің ... ... ... ... ... халық көтерілісі сондай - ақ ... ... Орал ... және ... ордасында
қамтыды.
Көтерілістің ең бір күшті блған ... ... ... ... ... ең бұқаралы , ең ұзаққа созылған, ... және ... ... ... ... барлық
уездерде: Торғай, Ырғыз, Ақтөбе және ... ... ... ... оның ең ... 23 ... ... – окруктік сотына ... ... сот ... 17 ... Верный қаласында ... ... ... ... ... кіәлі деп мойындамағаны мен ... ... ... ... Сатыханов, Әшекеев,
Қарақсен, Әбішев, Сұлтанов, Нұрбаев, ... және ... ... ... Б. ... баласы Әбділдә Бекболатов
барлық құқықтары мен ... ... 20 жыл ... ... ... 1916 жылғы көтеріліс қазақ ... ... ... ең бір ... ... болып
табылды. Көтеріліс дүние ... ... ... ... ... ... ... және шаруа ... ... ... ... Бұл ... қозғалыс ең алдымен
империялистік соғысқа және өз ... ... ... қарсы
бағытталып, империялизімнің жалпы ... ... ... ... тиді.
Қазақ халқының 1916 жылғы ұлт – ... ... ... ... бір ... еді. Бұл ... азаттық күресінің жалпы тасқынына ... ... ... және ... ... одан әрі ... себепші болды, ...... және ... ... ... ... шайқалтты.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі.
1. Аспендияров С. Д. « Қазақстан ... » ... 1993 ... ... ... « ... мен ... жинағы».
Алматы. 1974 жыл.
3. « Қазақстан тарихы ». ... ... 1993 ... « ... ... » 3 том. ... 2002 жыл.
5. « Қазақстандағы ... ... ... ... ... ... Мұқанов « Халық мұрасы » ... 1974 ... ... С. ... В. Я. « Қазақстандағы 1916 жылғы
көтеріліс » ... 1977 ... ... Е. Ө. « Қазақстандағы ұлт – азаттық қозғалыс ».
Алматы. ... Т. ... « ... ... ... ... Тұрсынов Х. « Орта Азия мен ... 1916 ... ». ... 1987 ... Ч. ... « ... тарихы ».
Алматы.
2005 жыл.
12. 1916 жылғы « ... » ... 30 ... 29 ... « ... патша өкіметінің отарлауы ».
Алматы. 1993
жыл.

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 18 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан тарихы жоғары және арнаулы орта оқу орындарына арналған оқулық440 бет
1916 ж. ұлт-азаттық көтеріліс жағдайындағы қазақ ұлттық зиялы қауымы туралы15 бет
1916 жылғы ұлт азаттық көтеріліс44 бет
1916 жылғы Ұлт-азаттық көтеріліс қарсаңындағы елдің әлеуметтік-экономикалық жағдайы26 бет
Амангелді Иманов – ұлт-азаттық көтеріліс жетекшісі8 бет
Жалпы ұлттық дағдарыстың пісіп жетілуі15 бет
ХХ ғ-ның басындағы қазақ халқының әлеуметтік-саяси жағдайы12 бет
Қазақстан бірінші дүниежүзілік соғыс жылдарында7 бет
Қазақстандағы 1916 жылғы ұлт – азаттық көтеріліс5 бет
Қазақстанның жағдайына әсер еткен оқиғалар7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь