Механиканың физикалық негіздері

Кинематика – дене қозғалысын қамтамасыз ететін себептерге байланыссыз қозғалысты оқып зерттейді, статика – денелердің тепе-теңдіктегі шартын зерттейді, ал динамика –қозғалыстың сол немесе басқадай сипатын қамтамасыз ететін себептерге байланысты денелердің қозғалысын оқып зерттейді.
Уақыт өтуіне байланысты денелердің кеңістікте орын ауыстыруын механикада қозғалыс деп атайды.
Механикалық қозғалыстың ең қарапайым мысалы ретінде материалық нүкте қозғалысын қарастыруға болады. Материалдық нүкте деп массасы қарастырылып отырған дененің массасына тең, берілген есептің шартында өлшемін елемеуге болатын денені айтады.
Материалдық нүкте орнын қандай-да бір болмасын кез-келген денеге, яғни санақ денесіне қатысты анықтауға болады. Кез-келген таңдап алынған нүкте тыныштықта тұр деп аламыз, ал соған қатысты кез-келген координат жүйесін кеңістіктік санақ жүйесі деп атайды.
        
        Тақырып: Механиканың физикалық  негіздері
Кинематика негіздері
Кинематика – дене қозғалысын қамтамасыз ететін себептерге байланыссыз
қозғалысты оқып зерттейді, ...... ... ... ал ... ... сол немесе басқадай сипатын қамтамасыз
ететін себептерге байланысты денелердің қозғалысын оқып зерттейді.
Уақыт өтуіне байланысты ... ... орын ... қозғалыс деп атайды.
Механикалық қозғалыстың ең қарапайым мысалы ретінде материалық нүкте
қозғалысын қарастыруға ... ... ... деп ... қарастырылып
отырған дененің массасына тең, берілген есептің ... ... ... ... айтады.
Материалдық нүкте орнын қандай-да бір болмасын кез-келген денеге, яғни
санақ денесіне қатысты анықтауға ... ... ... ... ... тұр деп ... ал соған қатысты кез-келген координат жүйесін
кеңістіктік санақ жүйесі деп ... ... ... жүйесіндегі әрбір
нүктенің орны координаттарымен анықталады. Осы үш координаттың ... ... ... ... деп ... ... ... нүктеге дейін бағытталған кесіндіні айтады. Қозғалысты
сипаттау үшін кеңістіктік санақ жүйесі ... ... ... тек ... ... ... жүйесінде ғана толық сипаттауға
болады. Уақыт өзгерісіне байланысты материалдық ... ... ... ... ... және (1.2) ... ... ... кинематикалық теңдеулері
деп аталады.
Материялдық нүктенің қозғалысы кезінде із қалдыруын оның ... ... ... ... ... түзу ... және ... сызықты
деп екіге бөлуге болады. Материялдық нүкте ... ... ... ... ... материялдық нүктенің жүрген
жолы деп атайды. Оны әрпімен белгілейді, жүрілген жол ... ... ... ... уақыт мезетіне дейінгі ара қашықтық
, орын ауыстыру деп аталады. Ол - векторлық ... Егер ... ... ... онда ... жол мен орын ... ... Дене түзу
бойымен қозғалса, қозғалыс түзу сызықты деп аталады. Егер қозғалған дене
кез-келген өзара тең уақыт ... ... жол ... ... ... түзу ... ... деп атайды. Қозғалыс түрліше болуы мүмкін,
мысалы әр ... дене ... ... аралығында әр түрлі жол жүреді,
қозғалыстың осындай өзгерісін біз жылдамдық деген ұғым ... ... ... ... ол траекторияға жүргізілген жанама
бойымен бағытталады. Қозғалыстың жылдамдығы ... ... ... сол ... жүруге кеткен уақытқа кері пропорционал: ,
өлшем бірлігі .
Біқалыпсыз қисық ... ... ... ... ... бірдей
уақыт аралығында материалдық ... ... ... ... ... жағдайда қозғалыстың орташа жылдамдығы деген ұғым енгізуіміз керек.
Орташа ... ... деп ... ... ... өсімшесінің осы
уақыт аралығына қатынасын айтамыз:
(1.3)
Материалдық нүктенің берілген уақыт мезетіндегі қозғалысын ... ... ... ... жылдамдық уақыт аралығы шексіз
кемігендегі орташа жылдамдық ұмтылатын шекке тең:
(1.3а)
Жылдамдық деп орын ... ... ... ... алынған
туындысына тең және траекторияға берілге нүктеге жүргізілген жанамамен
бағыттас векторды ... ... ... азайған сайын жүрілген
жолы орын ауыстыруға жақындап ... ... ... ... ... ... деп,
жүрілген жолдың уақыт бойынша алынған бірінші ретті туындысын айтамыз.
(1.4)
бұдан . - дан ... ... ... ... ... ... ... кезінде біз уақыт өтуіне байланысты жылдамдықтың
қалай өзгеретіндігін қарастырамыз. Егер қозғалыс ... ... ... ... қозғалыс деп, егер жылдамдығы ұдайы кеміп отырса, онда
кемімелі қозғалыс деп ... Олай ... ... ... ... тез ... сипаттайтын үдеу деген физикалық шаманы
енгіземіз. ... ... ... ... ... тура ... және осы ... пайда болған уақыт өсімшесіне
кері пропорционал шама: ... ... ... ... ... ... ... сәйкес үдеу де өзгерісте болады, олай болса орташа үдеу деген
ұғым енгізуге тура келеді: . ... үдеу ... ... уақыт
аралығы шексіз кемігенде, сол орташа үдеудің ұмтылатын ... ... ... ... үдеу шама ... ... уақыт бойынша алынған бірінші ретті
туындысы, ал жүрілген жолдың уақыт ... ... ... ретті туындысына
тең:
(1.5)
Үдеу қозғалыс жылдамдығын саны жағынан да, бағыты жағынан да
сипаттайды. ... ол ... ... ... ... . ... мезетінде қозғалыс жылдамдығы , ал уақыттан кейін
болсын, онда қозғалыс үдеуі ... ... ... ... ... . Олай ... бірқалыпты айнымалы қозғалыс
теңдеуін шығарып алуға болады:
, яғни ... ... ... ... ... қарастырайық. Бастапқы уақыт
мезетіеде ... ... ... ... ... ... ... жылдамдығынан бағыты жағынан да,
модулы жағынан да ... ... ие ... . Енді ... ... көшіріп, табамыз. векторын екі
құраушыға жіктеуге болады. Ол үшін ... ... ... модулы жағынан векторына тең векторын ... ... ... жағынан -ға тең, уақыт ... ... ... ... ... . ... құраушы
вектор , уақыт аралығында жылдамдық өзгерісін ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ретті туындыға тең,
жанамаға бағыттас ... ... ... ... ... Енді үдеудің екінші құраушысын табайық. нүктесі
нүктесіне орын ауыстырып, ... тең ... жол ... ... өте аз ... ... ... аз болады. Онда және үшбұрыштарының ... Ал , онда . ... ... ... ... ... себебі үшбұрышы тең қабырғалы. мен
векторының арасындағы ... тік ... ... ... ... векторлары өзара перпендикуляр болады. ... ... ... ... бағытталғандықтан, векторы
жанамаға перпендикуляр бағытталады да, ... ... ... ... ... ... ... нормаль құраушысы деп аталады және қозғалыс траекториясының радиус
бойымен центріне ... ... оны ... ... үдеу деп ... толық үдеуі тангенциаль және ... ... ... ... яғни ... ... ... ... тең: ... және нормаль құраушыларына байланысты үдеудің қозғалысын
былай сипаттауға болады:
1. – бірқалыпты түзу сызықты ...... ... ...... айнымалы түзу сызықты қозғалыс,
4. – шеңбер бойымен қозғалыс,
5. – ... ... ... ...... ... айнымалы қозғалыс,
7. –үдеуі айнымалы қисық сызықты қозғалыс.
Қозғалыс кезінде дененің барлық нүктелері шеңберлер ... ... ... айналыс осі деп аталатын бір ... ... ... ... ... деп ... Айналмалы қозғалысты
қарастырғанда бұрыштық жылдамдық және бұрыштық үдеу ... ... ... ... ... бойымен қозғалып, уақыт
мезетінде бұрышына бұрылсын. ... ... деп, ... ... ... ... алынған бірінші ретті туындысына ... ... ... ... ... өлшем бірлігі: . Сызықтық жылдамдық пен бұрыштық
жылдамдықтың арасында мынадай байланыс бар:
, яғни ... ... ... оң ... ережесімен анықталады. Нүктенің
шеңбер бойымен толық бір айналым жасауға қажетті уақытын ... деп ... ... ... ... ... бірлігі ішіндегі жасайтын
айналым саны периодқа кері шама жиілік деп аталады . ... ... бір ... ... бір ... тең уақыт аралығында толық
бір айналым жасайды, яғни -ға орын ... ... Екі ... ... ... ... ішінде бұрыштық жылдамдықтың өзгерісін сипаттайтын шаманы
бұрыштық үдеу деп ... оны ... ... ... жазады:
Айналыс бір қалыпты болмаған кезде берілген уақыт мезетіндегі бұрыштық үдеу
мынаған тең: , ... ... ... онда ... яғни ... ... үдеуі бұрыштық жылдамдықтан уақыт бойынша алынған
бірінші ретті,ал бұрылу бұрышының екінші ... ... тең ... үдеу ... шама оның бағыты бұрыштық үдеудің бағытымен
бағыттас, өлшем бірлігі болады.
Егер қозғалыс үдемелі болса, ... мен ... ... егер кемімелі болса векторы мен қарама-қарсы бағытта
болады.
Материалдық ... ... және ... ... ... өзара мынадай қатынаста болады:
1) , бұдан немесе
2) ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

Пән: Физика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Кинематиканың негізгі ұғымдары8 бет
Физиканы оқыту57 бет
Философия (лекциялар)150 бет
1. Вирустардың организмге енуі, таралуы, орналасуы. Инфекция түрлері және оларға сипаттама. 2. Иммунитеттің механизмдері. Иммунитеттің гуморальдық, клеткалық, жалпы физиологиялық фактролары11 бет
Алюминий өндірісі. алюминийдің физикалық, химиялық, механикалық қасиеттері4 бет
Вирустардың организмге енуі,таралуы,орналасуы. инфекция түрлері және оларға сипаттама. Иммунитеттің механизмдері.Иммунитеттің гуморальдық,клеткалық,жалпы физиологиялық факторлары (температура, гормондар, ингибиторлар, интерферондар)16 бет
Вирустардың организмге енуі,таралуы,орналасуы.Инфекция түрлері және оларға сипаттама. Иммунитеттің механизмдері.Иммунитеттің гуморальдық,клеткалық,жалпы физиологиялық факторлары20 бет
Вирустардың органимге енуі,таралуы,орналасуы.Инфекция түрлері және оларға сипаттама. Иммунитеттің механизмдері. Иммунитеттің гуморальдық.клеткалық,жалпы физиологиялық факторлары(температура,гормондар,ингибиторлар,интерферондар)14 бет
Сіңіру қабілетінің түрлері: механикалық, биологиялық, физикалық, химиялық, физика-химиялық5 бет
Тамырлар бойымен қан қозғалысының физико – математикалық заңдылықтары. биологиялық ұлпалардың пассивті механикалық қасиеттері8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь