Салыстырмалық теориясының элементтері

Егер санақ жүйелері бір-бірімен салыстырғанда түзу сызықтың бойымен бірқалыпты қозғалса және олардың біреуінде Ньютонның динамика заңдары орындалатын болса, онда бұл жүйелер инерциалдық санық жүйелері болып табылады. Барлық инерциалдық санақ жүйелерінде классикалық динамика заңдары бірдей формада болады, салыстырмалы принципінің негізі осында (Галилейдің салыстырмалы принципі). Дәлелдеу үшін 2 санақ жүйесін қарастырайық: қозғалмайтын инерциалдық жүйе К (координаттары х,у,z) және К жүйесіне қатысты түзу сызықтың бойымен бірқалыпты ( ) жылдамдықпен қозғалатын жүйесі. Бастапқы мезетте екі жүйенің координаталарының бастары дәлме-дәл келіп тұрған болсын. Кез-келген уақыт мезетіндегі бұл жүйелердің бір-біріне қатысты орналасуы суретте көрсетілгендей болсын.
        
        Салыстырмалық  теориясының элементтері
Лекцияның жоспары:
1. Галилей түрлендірулері
2. Эйнштейн постулаттары
3. Лоренц түрлендірулері
4. Лоренцше түрлендірудің кейбір салдарлары
5. Жылдамдықтарды қосу ... ... ... динамикасының негізгі заңы
7. Масса және энергияның өзара байланыс заңы
1. Галилей түрлендірулері
Егер санақ жүйелері бір-бірімен ... түзу ... ... ... және ... ... ... динамика заңдары
орындалатын болса, онда бұл жүйелер инерциалдық санық ... ... ... инерциалдық санақ жүйелерінде классикалық динамика заңдары
бірдей формада болады, салыстырмалы принципінің ... ... ... ... Дәлелдеу үшін 2 санақ ... ... ... жүйе К ... х,у,z) және К ... түзу ... ... бірқалыпты () жылдамдықпен
қозғалатын жүйесі. Бастапқы ... екі ... ... ... ... ... болсын. Кез-келген
уақыт мезетіндегі бұл жүйелердің ... ... ... суретте
көрсетілгендей болсын. Жылдамдық ОО-дің бойымен бағытталсын, О-
дан О-не жүргізілген ... . Екі ... ... ... ... ... ... 1-суреттен
1-сурет.
Бұл теңдеуді координаталар осіне проекциялары ... ... ... ... ... ... деп ... бір инерциалдық санақ жүйесіндегі координаталары мен ол
жүйемен салыстырғанда бір қалыпты және түзу ... ... ... ... ... байланыстыратын қатынастарды Галилей
түрлендірулері деп атайды.
Егер жүйесі К ... ... осі ... ... ... ... ... уақыт мезетінде координаталар осі
беттессін), онда координаталарды Галилейше түрлендіру мына түрде ... ... ... ... ... ... ... сондықтан жоғарыдағы түрлендіруге тағы да бір теңдеу қосуға
болады:
(3)
Жазылған қатынастардың бәрі тек қана ... ... ... ... ... ал ... ... жақын жылдамдықтар
үшін Галилей түрлендіруі жалпы Лоренц түрлендірулерімен алмастырылады.
(1)-теңдеуді уақыт бойынша дифференциалдайтын ... ... ... қосу ... ... ... ... жүйесінде үдеу
Сонымен, ... ... түзу ... ... бірқалыпты
қозғалатын К және жүйелерінде, нүктесінің үдеуі бірдей болады:
(5)
Демек, егер нүктесіне басқа денелер әсер ... ... ... ... ... ... , яғни ... инерциалды (нүкте
онымен салыстырғанда түзу сызықтың бойымен бірқалыпты қозғалады ... ... ... салыстырмалықтың механикалық принципінің дәләлдемесі
шығады; динамика заңдары бір инерциалдық санақ ... ... ... яғни ... ... ... болып табылады. Бұл Галилейдің қорытындысы.
2. Эйнштейн постулаттары
Арнайы салыстырмалы теорияның негізін тұжырымдаған Эйнштейн ... ... ... ... ... жүйенің тыныш тұрғандығын немесе тұрақты
жылдамдықпен ... бара ... сол ... ... ... тәжірибе
арқылы біліп болмайды. Басқаша айтқанда, қандай тәсілдер қолданғанымен
абсолют қозғалысты анықтау ... ... ... ... ... жылдамдығы барлық инерциялдық санақ
жүйесінде бірдей және тұрақты шама ... ... ... жарық
жылдамдығы жарық көзі мен бақылаушы қоғалысына тәуелді емес.
Эйнштейннің бірінші ... ... ... принципі, ал екінші
постулаты – жарық жылдамдығының тұрақтылық принципі деп ... осы ... ХХ ... ... ең ... ... бірі ... табылады.
3. Лоренц түрлендірулері
Эйнштейн постулаттарын негізге ала ... ... ... ... ... ... арқылы классикалық Галилей
түрлендірулерінің оларға қайшы екендігін және ... ... ... ... ... ... тоқталайық. Екі инерциялық санақ жүйелерін
қарастырайық: К (координаталары х,у,z) және ... ... х ... ... қозғалатын К (координаттары
x,y,z) 1-сурет. Бастапқы t=t=0 ... ... ... О және О бір-біріне дәл келсін, сонда ... ... ІІ ... ... екі ... ... жылдамдығы бірдей
және с-ға тең. Сондықтан егер уақытта К жүйесінде ... А ... ... ... онда ... ... ... А нүктесіне жеткен мезетінде
(7)
мұндағы -жарық импульсінің жүйесінде координаталар басынан
А ... ... ... ... ... ... ... аламыз:
. К жүйесіне қатысты жүйесі орын ауыстырады. ... ... , Яғни К және ... ... ... әртүрлі - уақыт
санағы салыстырмалы.
Эйнштейн салыстырмалылы ... ... ... ... қанағаттандыратын Лоренц түрлендірулеріне
ауыстырылатынын көрсетеді. Лоренц түрлендірулерін мына формулалар түрінде
жазуға болады:
(8)
мұндағы ... ... ... және тек -ның ... ... ... Лоренц түрлендірулерін талдай келіп, мынадай қорытындылар
жасауға болады:
Егер болса, яғни , онда Лоренцше түрлендірулер ... ... ... ... ... ... жарықтың
вакуумдағы жылдамдығынан кем болса ғана Галилейше түрлендіруде мағына бар.
Егер >c болса, онда жоғардағы формулалар ... және x, ... ... ... ... Бұл ... ... жылдамдығынан зор
жылдамдықпен қозғалу мүмкін емес деген қағидаға сай ... ... ... кейбір салдарлары
Лоренцше түрлендіру формулаларынан маңызды бірнеше қорытындылар шығады.
Енді солардың кейбіреулеріне тоқталайық.
Оқиғалардың бір мезгілдігі.
Мысалы, К ... ... х1 және х2 ... t1 және ... ... екі ... болған болсын. К/ жүйесінде сонда ... ... Егер олар К ... бір нүктеде (х1= х2 ) және
бір ... ... ... ... ... және . ... бұл
құбылыстар кез-келген инерциалдық санақ жүйесінде де бір мезгілде ... (бір ... ... егер ... ... әр ... х1 ≠ х2 , ... бір мезгілде t1=
t2 болса, онда (8) формулаларға ... К/ ... ... ... , ... бұл ... санақ жүйесінде бір ... ... ... ... ... жүйелердегі дене ұзындықтарын салыстыру
Бұрынғыша инерциялық К және санақ жүйелерін ... ... ... ... жылдамдықпен қозғалып бара жатсын. Сонда х ... ... бір ... ... К жүйесіндегі ұзындығы .
жүйесіндегі ... ... ... пен ... екі ... ... байланысты өзгермейтін координаталары.
Уақыт өзгермеген жағдайда Лоренцше түрлендірудің (8) ... ... ... ...

Пән: Физика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Физика – техниканың іргетасын қалаушы білімнің бірі103 бет
DELPHI ортасында мәлметтер қорымен жұмыс жасау24 бет
Delphi –программалық ортасында бағдарламалау17 бет
Delphі ортасында жұмыс істеу технологиясы80 бет
Delphі тіліндегі бағдарламаның құрылымы16 бет
Flash ортасында жұмыс71 бет
S,P,D элементтер14 бет
Turbo Pascal тіліндегі мәліметтердің күрделі типтері50 бет
Turbo Рascal программалау жүйесі6 бет
Visual Basic ортасында функцияларды зерттеу тақырыбын оқыту әдістемесі42 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь