Мәдениет аясындағы философия және оның адам мен қоғам өміріндегі алатын орны

Адам басқа тіршіліктерге қарағанда ерекше пенде: ол өзін бүкіл Дүниеден бөліп алып, оған қарсы қоя алады. Менің осы Дүниедегі орным қандай? Мен бұл өмірге не істеу үшін келдім? Адамды Құдай, я болмаса «Ұлы мәртебелі Табиғат» неге жаратты? Бұл дүниені адам танып, бір түбіне жете алар ма екен? Мені жағалай қошаған табиғат неге шексіз, әртүрлі және сондай әсем? Ертең ақ бұл әсем Дүниені өлер шағымда қалайша қиып кетемін? Егер мен бұл Дүниеге уақытша ғана келсем, онда бұл өмәрдің мәні неде? деген осындай және мыңдаған басқа сұрақтар адамның ойына оқтын-оқтын келеді. Әрбір адам өзінің ой-өрісі, өмірден алған тәжірбиесі, жалпы мәдениетінің деңгейіне қарай бұл сауалдарға жауап беріп, өзіне тән дүниеге деген көзқарас қалыптастырады.
Алайда қайсыбір Дүниеге деген көзқарасты философияға жатқызуға болмайды, өйткені соңғыға тек қана абстрактілік ой-өріс дамуының негізінде Дүниені ұғымдармен бейнелеу түрі жатады (abstraktio - лат сөзі – ой арқылы құбылыстың, заттың әр түрлі жақтарын бір-бірінен бөліп алып қарау). Олай болса, философия – Дүниеге деген дамыған көзқарас түрі.
        
        № 1 Мәдениет аясындағы философия және оның адам
мен қоғам өміріндегі алатын ... ... ... және оның ... ... Философия пәні
3 Философияның негізгі мәселесі. Бірінші жағы.
4 Философияның негізгі мәселесі. Екінші жағы ... ... ... ... ... ... және оның тарихи формалары
Адам басқа тіршіліктерге қарағанда ... ... ол өзін ... ... алып, оған қарсы қоя ... ... осы ... ... Мен бұл өмірге не істеу үшін келдім? ... ... я ... ... ... неге ... Бұл ... адам танып, бір түбіне жете
алар ма екен? Мені жағалай қошаған табиғат неге ... ... және ... ... ақ бұл әсем ... өлер ... қалайша қиып кетемін? Егер мен
бұл Дүниеге ... ғана ... онда бұл ... мәні неде? деген осындай
және мыңдаған басқа сұрақтар адамның ойына оқтын-оқтын ... ... ... ... ... алған тәжірбиесі, жалпы мәдениетінің деңгейіне
қарай бұл сауалдарға жауап ... ... тән ... ... ... ... Дүниеге деген көзқарасты философияға жатқызуға
болмайды, өйткені ... тек қана ... ... дамуының негізінде
Дүниені ұғымдармен бейнелеу түрі жатады (abstraktio - лат сөзі – ой ... ... әр ... ... ... бөліп алып қарау). Олай
болса, философия – Дүниеге деген дамыған көзқарас түрі.
Тарихи дүниеге деген көзқарастың ... ... ... ... ... ... Оны біз мифология дейміз (mithos - грек ... ... logos – грек ... ...... ... және адам жөніндегі ... ... ... ... ... ... ... дамудың тым
төмендігі адамның табиғаттың әртүрлі күштеріне қарсы тұра алмауы, сонымен
қатар өзінің өмірге ... ... өтеу ... сол ... сезіну және түсіну іңкәрі – мифтердің Дүниеге ... ... ... ... ... ... дүниеге келу жолында әртүрлі мифтерді ойлап
шығарды. ... ... ... мен ... ... пен ... ... түрсіздік, адам өмірінің мәні мен құндылығы т.с.с. ... ... ... әртүрлі дәрежеде берілген. Ол жағалай
қоршаған табиғаттың ерекшелігіне және оған сәйкес қалыптасқан халық ... ... ... ... ... ... ... белгілі бір топтарға
бөлуге болады. Мифтердің ең үлкен бөлігінің бірі космогониялық (cosmos ... сөзі – ... genesis - грек сөзі - ... ... ... ... аңыздар.
Оларда көбінесе Дүниенің алғашқы жағдайы хаос (chaos – грек сөзі ... ... ... ... ... Сиқырлы құдіретті күштің іс-
әрекеті арқылы хаос жер мен көкке бөлініп, Дүниеге ... ... ... ... ... ... деген жалған көзқарас ретінде мифтің ерекшеліктері: 1) ... ... ... қоғамдық сананың формасы ретінде ... ... ... ... ... дін, ... мораль сияқты құбылыстардың
элементтерін бойында сақтайды. ... ... ... ... ... түрі деп ... (synkretismos - грек сөзі, қосылған,
араласқан, бөлінбеген). 2) ... адам мен ... ... ... ортаны антропоморфизациялау, адамның өзіндік мәндік ... ... ... ... ... мен ... ... адам
сияқты жаны, ойы, сезімі, іңкәрі бар деп ... 3) ... әлі ... жоқ, онда ... ... ... қатынастар көркем сөз арқылы
бейнеленеді.
Әлемнің ... ... ... ... ... ... ... көзқарас та кездеседі (грек сөзі – antropos – адам, лат.
сөзі – орта, әртүрлі қатынастардың бір ... ... ... ... ... ... ... адам болған, ал өлген кезде оның
денесінен дүние жаратылады», - ... ... ... заманда күн мен ай, аспан мен ... ... ... ... кең орын ... ... қоршаған өзгерістер, қайталау
үрдістері, жыл маусымдарының, күн мен түннің ауысып отыруы, жер сілкінуі,
дауыл, ... су, ... ... көне ... ... ... ... солардың ықпалымен түсіндірілді. Аспандағы
жұлдыздардан тұратын фигуралар жердегі ... ... ... ... - деп ... ... астрологиялық болжамдар
(astron грек сөзі – жұлдыз) сол көне ... ... ... ... ... мифтерінде ерекше орынды әйел Құдай ... ... ... ... ... Әйел ... - ... жер
бетіндегі тіршіліктің әміршісі. Ол – аңшыларға сәттілік әкелетін жер ... ... мол өнім ... ... Құдайлар мен адамдардың қарым-қатынастарына арналған
мифтердің де орны ... ... ... ... әрбір табиғат
құбылысын тудыратын өз Құдайлары болды. 1) Құдайлар – мәңгілік жандар, ... ... ... ... ... ... себебі – Құдайлар алғашқы
мәңгілік табиғат заттарынан жаратылған, ал адам болса, бір ... ... ... ... ... 2) ... құдайлардың өмірі
жердегі адамдардың өміріне өте ұқсас. Құдайлар да ... ... ... ... ... оны біз ... ... нәтижесі деп
түсінуіміз керек.
Мифтердің тағы бір бөлігі – батырлар жыры. Олар өздерінің ... ... ... ізгі ... арқылы адамдарды неше түрлі
қиындықтардан аман-есен алып шығып, бақытты өмірге жетелейді.
Мифолгиядағы тағы бір ... – ол ... жан ... ... Құдайдың іс-әрекетінен шығаруы. Бұл сонау көне заманда пайда бола
бастаған діннің адамның өз ішкі рухани ... ... ... ... қоя
бастағанының кепілі болып табылады.
Уақыт өте келе мифологияның шеңберінен дін бөлініп ... ... ... деген көзқарас, дүние сезімінің жаңа түрі келді. Дін де
мифологияға ұқсас синкретикалық ... ... ... ... бейнелеуімен еркешеленеді.
Сонымен қатар бұл құбылыстардың негізгі айырмашылықтары: мифте ... мен қиял ... ... жатса, дінде «бұл дүние» мен
«о дүние» бір-бірінен анағұрлым алшақ жатыр. Өйткені егер ... ... ... ... ... жеткіліксіз болатын болса, о дүние – мәңгі,
әсем, бақытты, жетілген, т.с.с.
Дінде ең ... ......... жоғары және бөлек
тұр. Оны ғылыми жолмен танып-білу мүмкін емес, ол ... аян ... де, ... ... ... ... ... туғызады.
Сенім дегеніміз - белгілі бір ... ... ... ... ... шындығын тексеру, я болмаса дәлелдеуді қажет
етпеу. Осы тұрғыдан алғанда сенімді екіге ... ... ... бірі ... ... Оған ... адамдардың ғылым мен техниканың
жетістіктеріне, олардың болашақта адамзат өмірін ... ... Оны ... ... я болмаса технократизм дейді (scientia ... сөзі – ... ... techne - грек сөзі - ... жасай білу, шеберлік,
cratos – грек сөзі – билік).
Сенімнің ... ... ... ... ... я ... ... шықпайтын, тіпті оған қайшы келетін қияладарға нандыру
және соларды адамның өз-өзіне ... ... ... осы ... ... ... ... негізін құрайды.
Діннің негізінде Құдайдың өз еркімен адамдарға пайғамбарлар арқылы
берген белгілі бір ... ... Олар ... іс-әрекетін, жүріс-
тұрысын, ойлау өрісін анықтайтын абсолютті қағидалар.
Мұндай қағидалардың жиынтығы діни көне құжаттарды ... ... ... ... ... ... киелі кітаптарды жатқызуға болады. Бұл
кітаптарда Құдайдың құдіретті күшін ... неше ... ... ... оларды бұза алатын ғажайып оқиғалар жазылған.
Солардың ішіндегі ең ...... ... жан ... ... ... ... көзі – адамның дүниенің сенімдік – ... ... ал ... ... ... ... ... келген
көзқарастарға дін қарсы келеді.
Ғасырлар бойы жиналып келе жатқан ғылыми деректер жағалай ортадағы
білім мен ... ... ... ... ... ... өрісін
тарылтып, оның ғылымға жақын түрлерін ... ... біз ... және ... ... ... ... теңестіру.
Деизм – Құдай мойындалғанмен, оның рөлі тек дүниені ... ... ... жаратумен ғана танылады. Жаратылған дүние әрі қарай ... ... ... ... өмір сүре береді, оның болашақ дамуына Құдай
кіріспейді.
Діннің дүниеге келуінен бастап, оның ... ... ... ... да ... бүгінгі адамзатқа аса тартымды жағы ол тек қана жағалай ортаны
түсіну емес, ол – оның адамзаттың рухани тәрбиешісі, адамдардың ... ... ... ... ... Яғни дін
қоғамдағы мораль ... ... ... ... ... ... ... бір бөлігіне айналдырып, оның қағидаларын өз мүддесіне жаратады.
Сонымен қайсыбір дін ... ... бойы ... ... ... ... нормаларды діни моральдық қағидаларға айналдырады. Моральдық
борыш, жауапкершілік, тиістілік дінге Құдай алдындағы ... ... ... Адамның жүрегіндегі сүйіспеншілік сезімі ... ... ... Құдайға деген сүйіспеншілікке айналады.
Құдайдың құдіретті күшіне сенушілік ертелі-кеш соған табынуға ... ... ... ... ... діни ... мен ұйымдар
пайда болады (шіркеу, мешіт, синагога, т.с.с.).
Басқа ... сан ... ... ... дін де ... ... ... әртүрлі бағыттарын тудырды. Бүгінгі таңда жер бетінде үш
негізі ... ... бар. ... дініндегі негізгі идея ... ... ... Дүниенің соңында мессияның (құтқарушы) екінші
келуі, тірі және ... ... ... ... ... ... ... жұмаққа аттандыру. Христиан дінінің негізгі қағидасы –
сүйіспеншілік және оны уағыздауда осы дін өте ... ... жай ... шеңберіне шығып кететін дәрежеге дейін көтеріледі (өз
жауларыңды да сүйіңдер).
Ислам діні де осы ... ... бір ... – Алланы, оның құдіретті
күшін мойындайды. Бұл діннің негізгі ерекшелігі – ... ... адам ... ... ... үйлесімді түрде ретке келтіріп отыруға
тиіс. Сондықтан ислам діні ... ... ... ... белсенді
ықпал жасауға тырысады (Ауғаныстан, Пакистан, Иран). ... діні ... ... ... өмір сүретін исламдық құқықтық мемелкет
орнату идеясы көптеген ... ... ... ... ... ...... қайыршыға, кемтар
адамдарға қол ұшын беру, зекет төлеу (өз еркімен әлеум. салаға кемінде
жылдық ... 2% ... т.б. ... бар. ... бәрі де ... әлеуметтік-демократиялық жақтарының үлкен ықпалын көрсетеді.
Буддизм дінінің ... ... – оның ... Бұл өмірде адам зардап шегеді. Оның себебі – адамның өмірге
деген ... оның ... ... Ал зардаптан құтылу үшін
адам бұл бейнеленген болмыстан бас ... ... Ол үшін адам ... өшу) ... ... ... болмысқа өтуі керек, сонда ғана
адам өмірдегі ... ... ... ... ... ... бас ... шақыратын бір-бір философия жоқ сияқты.
Буддизм дінінің тартымды жақтарының бірі – ахимса қағидасы, яғни өмір
сүріп жатқан бүкіл ... ... ... арқылы залымдыққа
қарсы тұрмау, адамдар мен халықтардың арасында жеңген де, ... ... ... бұл ... ... таңда Дүниеден ләззат іздеген,
гедонизм жолына түсіп, жер бетінде экологиялық дағдарыс ... ... ... ... көзбен қарайды.
20 ғ. бұрынғы Кеңес Одағының шеңберінде социалистік қоғам ... жаңа ... ... ... жан ... кіргізу (марксизм-
ленинизм) амалы, бұрынғы діндермен күресу, оларды қоғамның рухани өмірінен
сырттату ... ... ... ... ... ... Еуропа ой
жүйесінің логикалық соңы ретінде қарауға болады. Бұл ілім бойынша адамзат
болашақта жер-бетін, қоғам ... ... ... сол өзгерісті жасау
барысында жаңа адам дүниеге келеді. Оған мемлекеттік басшылық заңдар керек
емес. Олар тек қана ... ... ... ... өмір ... адам жан-жақты және үйлесімді түрде өзінің дарындары мен ... ... ... ... қажеттіліктерін кедергісіз өтей алады.
Алайда мұндай «жердегі жұмақ» ... ... ... зор ... ... ... қайғылы да аянышты әлеуметтік тәжірбие 70 ... ... ... тұйықтыққа әкеліп тіреді. Коммунизмнен күдер үзген млн.
адамдар өздерінің өмірлерінің мән-мағынасын ... ... ... ... діндердің шеңберіне қайта оралды.
Алайда қазіргі адамзатты ... дж дін ... ... бір ... ... ... ... бүкіл адамзаттың басын біріктіретін бір ғана дін болуы қажет
сияқты. 19 ғ. орт. Иран ... ... ... Бахаизм діні сол рөлді өз
мойнына алып орындауға тырысуда.
Екінші жағынан, 20 ғ. ... дж ... млн. ... ... ... техниканың жетістіктерін пайдалану жолындағы теріс салдарлар, тірі
табиғаттың әлсіреуі көп ... ... көне ... табынатын
діндерге жаңа дәрежеде қайтып оралғысы келетінін ... атап ... ... ... діни ... сонау көне заманның өзінде-ақ ... фил. ... ... ... аса ұлы ... ... мен ... ақыл-ойға негізделген сұрақтар мен жауаптарының дүниеге келуіне
себеп болды.
Осы тұрғыдан алғанда, «Философия – ... ... ... ... деген Гегельдің берген анықтамасында терең сыр жатса керек.
Философияның басқа өмірге деген көзқарастардан ...... ... ... ... ... сананың ғылыми саласының
шеңберінен шығып кетпеуге тырысады, осы ... жету үшін ... ... ғылымның жетістіктеріне, адамзаттың мыңдаған жылдық
өмірден алған тәлім-тәжірбиесіне негізделген жүйесін ... ... ... ... ... және ... ... салыстарсақ, оның ерекшеліктерін де байқауға
болады.
1) ... ... ... ... жеткенініше
жалпылығын атап өтуге болар еді. Олар ... пен ... ең ... және
мәнді терең байланыстары мен қатынастарын көрсетеді. Жеке ғылымдар тек қана
Дүниенің белгілі бір бөлігін ерекше ... ... ... ... ... мен ... ... Философия басқа ғылымдар сияқты, ғылыми деректерді пайдаланады,
бірақ философиялық деректердің айырмашылығы – ол жеке ... ... бір ... орта ... ... білімді дерек
ретінде қорытады, әсіресе бұл ... ... және ... салаларына тән нәрсе.
3) Философияда ғасырлар бойы жиналған сан алуан теоретикалық жүйеге
келтірілген көзқарастарды кездестіруге болады. Бірақ, соған қарамастан, ... ... ... ... ... философиялық қауымның бір
ойынан шығатын бірде-бір тұжырымдамасы жоқ ... ... ... ... ірі тұлғаның өзіндік дүние сезімі, түсінігі, көзқарасы
қалыптасады. Сондықтан Платон, Спиноза, т.б. ірі ... ... ... басқалардан бөліп алып зерттейміз.
Философияда сонау көне ... ... ... ... ... кейін, яғни болмыс жөніндегі тәжірбиенің шеңберінен шығып кететін
мәселелер) сұрақтар адамдарды осы күнге дейін тебірентеді, оларға әр ... ... ... пәні ... де, ... ... ... деген көзқарас
(integratio лат.с. біртұтас, қалпына келтіру, толықтыру).
Философия ғылыммен ... ... ... жағынан, филологиялық,
гуманитарлық, герменевтикалық мәні бар, ... ... ... ... күнбе-күнгі сана мен моральдық рухани құндылықтармен, тіпті
мистикалық діни сезімдермен байланысын байқаймыз. Дүниеге көзқарастың ... ... ... ... көпсырлылы.
Бірақ, қалай дегенде де, философияның әртүрлі ... ... ... ... ... ...... ерекше Дүниеге деген
көзқарастық білім. Философия – ... ... ... ... ...... білімінің, рухани мәдениеттің ең көне де, ... ... ... Оның өз ... 25 ғ. ... бар. Философия
ежелгі Шығыс (Үнді, Қытай) елдерінде ... ... ... ... ... ... өркендете түсті. Бірінші болып, өзін ... ... және ... ... ... 580-500 жж шамасында) атады. Дәлме-дәл
мағынасында «философия» - «даналыққа ... ... ... даналық
түсінігі асқақ, көтеріңкі мағынаға ие болды. Даналық дегеннің өзі өмір сүру
өнері дегенмен пара-пар ұғым. Философия ... өз ... ... жауап іздеп табу деген сөз. Философия – бұл іздену, ... ... ... ... ақиқат пен даналыққа
сүйіспеншілік ретінде ... ... ... ... ... дүниетанымдық, теориялық, методологиялық ... ... ... ... (логика, онтология, гносеология,
аксиология) мен әдістері ... және ... ... ... ... ... ... заңдылықтары мен категориялары бар. Философияның көзқарастық,
әдістемелік, рациональды жүйелеу, танымдық, сыни, ... ... ... деген функциялары бар.
Философия ғылымының мәнін және мақсатын анықтау үшін философия туралы
философия тарихында айтылған анықтамаларды қарастырып көрейік:
Аристотель бүкіл философияны 3 ... ол ... ... ... (адамның өмірдегі жүріс-тұрысы мен іс-әрекетін зерттейді) және
көркемөнерлік (шығармашылықты ... ...... ... ... өз дамуында 3 сатыдан өтті: теологиялық, метафизикалық
және позитивтік; К.Ясперс: «Философиялық пайымдау ... ... ... ... «Философия – ойлау арқылы ақиқатқа, білімге жету»;
Геродот: «Философия – білімді, ақылдылықты ... ... ... ... құштарлық»; Ф.Аквинский: «Философия – барлық ақиқаттың негізі
болатын ақиқат (Құдай) туралы ілім»; М.Монтень: ... ... ... ... еш ... жоқ. Даналықтың ерекше бір белгісі ... ... ... ... ... ғана ... ол жан ... ауруды жеңуге көмектеседі»; Т.Гоббс: «Философия адамның ... ол ... ... барлық істерін зерттеуші, осы істердіңретін,
себептерін, салдарын анықтауға ... ... ... ... адам ... ... заттар туралы егжей-тегжейлі, жан-жақты
білім»; Фихте: «Ғылыми даму ... оның ... ... ... ... ... ... байланысты».
Философия өзінің тарихи бастауынан бастап, осы заманға дейін – 2,5
мжлд шеңберінде - өзінің пәнін, ... ... ... ... пәні ... мен адам ... ... шегіне жеткен ең
жалпы байланыстар мен қатынастар жиынтығын құрайды:
1) ... ... ... ... ... ... не ... Ол шектелген бе, я болмаса шексіз бе? ... ... ма? ... өмір ... ішкі ... бар ма, ол не үшін
жаратылған? Адамзат не үшін жаратылды? Адам болмысының мәні ... ... ... ... бар ма? т.с.с.
2) Гносеологиялық жағы: біз кімбіз және дүниедегі алатын ... ... ... мен ... ... неде және ол ... сырын аша ала ма? Ақиқат, шындық дегеніміз не? Сезімдік пен ... ... ... ... яғни құндылық әлемін сараптау. Адам өмірі мән-
мағынасының даму бағытын анықтауда философияның алатын орны мен ... Осы ... ... философияда мына сұрақтар бар: ... ... Адам ... ... ... ... жақсылық,
өлшем, парасаттылық, құндылықтар қандай орын алады? т.с.с.
4) Праксеологиялық-прагматикалық ... – адам ... ... тек қана оны ... ... қана қоймай, өз іс-әрекетімен
түйістіріп, ... ... ... жаңа ... ... ... адамзат тарихындағы материалдық және рухани өндірістегі
жетістіктері мен тәжірбиесі, ... ... сан ... ... және ... ... мен ... жатқызуға
болады. Адамның іс-әрекетінде түрткі болатын оның қажеттіліктерінің
табиғаты неде? ... ... ... деп нені ... ... Философия пәнінің ең нәзік, күрделі, терең ой, тілегей-теңіз
сезімдер, рухани толғау тудыратын жағын атап ... ... Ол ... ... ... дәрежесіне көтерген ең әсем күш – адам.
Философия - өз-өзін сақтап қалуы үшін, «Адам мен ... ... ең ... қарым-қатынастарының шеңберінде әрқашанда болуы керек.
3 Философияның негізгі мәселесі. Бірінші жағы.
Философияның негізгі мәселесінің бірі – ... ... ... ... неде?
Екінші жағынан, бұл Дүниенің ең шегіне жеткен жалпылық тұрғысынан алып
қарағанда, онда біз екі құбылысты ... 1) ...... ... ... – адамның ішкі жан-дүниесі, рухы.
Жалпы айтқанда, жоғарыда көрсетілген үш ұғымда Дүниені зерттеудегі
негізгі 3 идея ... Ол – 1) ... ... 2) – оның ... ... 3) – ... өз ... табатын материалдық емес, рухани
тебіреністері.
Материализм. (Антикалық тұрпайы материализм; ... ... ... және ... ... ... Философияның негізгі мәселесі. Екінші жағы (танымдық).
Философиялық ағымдардың қайсысы болмасын келесі ... ... ... Адам ... ... ... ... танып-біле ала ма, әлде біле
алмай ма?
Бұл ... ... ... ... бірі – ... өзегін құрайды.
Материалистік бағыттағы философтардың көпшілігі Дүниені адамның танып-
біле алатынына ешқандай күмән келтірмейді.
Ал объективті идеализмге келетін болмақ, олардың бір ... ... ... ... келесілері бұл мәселені теріс шешеді.
Адам Дүниенің терең мәнін танып-біле алмайды, ол мүмкін емес деген
көзқарасқа агностицизм деген атақ ... ... ... ... ... ғана ... ... шешеді: бізді жағалай қоршаған Дүниені танып-білуге болмайды, өйткені
ол жоқ.
Енді дүниетануды мойындайтын философияға келетін болсақ, олар ... ... ... ... ... ... ... Дүниені тану жолында қаншалықты дәрежеге көтеріле алады?
Тарихи ... ... 3 ... ... ... Танымның өзегі, негізі
ретінде – Эмпиризм – ... (17-18 ғғ.); ... ... түйсік,
сезім); Рационализм (ақыл).
Рационализм таным тұжырымы ретінде 19 ғ. ... ... ... ... ... көне ... ... болады. Грек ойшылы
Парменид сол көне заманда: ... ... тек қана ... ... ал ... ... ғана нағыз ақиқатқа жетуге болады», - деген ой
айтқан. Жаңа дәуірдегі математика, жаратылыстану ғылымдарының дамуы ... ... оның ... ішкі ... ... ... көрсетті.
17-18 ғғ. ғылымның дамуы тіпті Европа топырағында үлкен идеологиялық
ағымды – Француз Ағартушыларының ақыл негізінде ... ... ... ... ... ... ақыл-ойдың құдіретті күшіне деген зор сенім
арттыруына әкеліп жеткізді. Лейбниц сенсуализмнің ... ... ... да жоқ» ... тұжырымдамасына «ақылдың өзінен басқа»
деген сөздерді қосып, адамның рационалдық танымының ... ... ... әрі ... ... ... бір жақтылығы, сезімдік
таныммен санаспау ақыл-ойдың ... ... ... ... ... ... адастыруы мүмкіндігін көрсетті.
И.Кант: «Сезімдік таным ақыл-ойсыз ... ... ... ...... деген пікір айтып танымның екі ... ... ... Кант ... ... тек қана құбылыстар әлеміне
таратып, «заттың өз ішіндегісін» танудан бас тартты.
Рационализмнің ең биік шыңы ... ... ... ... Бұл кісі ... ... ... басқа болмысы ретінде қарап,
таным үрдісінің өзі абсолюттік ... ... ... ... жаңа
дәрежеде – абсолюттік рух ретінде қайтып ... деп ... ... ... ... ... ... абсолюттік идеяның логикалық жолмен
өз-өзіне тереңдеуі деп түсініп, панлогизмді тудырады.
19 ғ. рационализмді сынға алған, ... ... ... ... ... ... Олар – ... Егер А.Шопенгауэр
«ерік философиясын», ал Ф.Ницше «билікке деген ... алға ... ... ... ... ... ... «эмпиризм мен рационализмнің арасындағы қайшылық
праксеологиялық жолмен ... яғни адам мен ... ... өтеу үшін ... ... іс-әректтері қайсыбір ... ... көзі және ... ... деген пікір айтылады.
Соңғы жылдары танымның өте күрделі үрдіс ... оны ... ... ... ... ... тұрғысынан қарау керектігі
анықталды.
Енді жоғарыда қойылған келесі сұраққа – дүние тану ... ... оған да екі ... ... ... ... ... әртүрлі таным теориялары көп ... ... ... ... мәңгілік сол күйінде ... ... ол ... ... онда оның ... ... ... қата
болғаны» деген пікірде болды. Яғни ғылымдағы тану үрдісіндегі табылған
білім әрқашанда ... ... ... әрі ... ... өзгертпейтін
құбылыс ретінде қаралды. Гносеологиядағы мұндай ... ... ... ... гносеологиялық ілімдер қайсыбір ғылыми жаңалықты, білімді толық
емес, салыстырмалы, тарихи, жүре келе ... ... ... Яғни ... ... де ... әрі ... дамытып,
тереңдете беруге болады. Сондықтан ғылым әрі қарай дамыған сайын ғалымдар
өткен уақыттағы ашылған ... ... жаңа ... ... ... жағын кеңейтілген жаңа теорияның құрамына ... ал ... ... Танымдағы мұндай бағытқа «релятивизм» (салыстырмалы)
деген атақ берілді.
Сонымен тіпті маркстік ... ... біз ... праксеологиялық шешімдердің кіргенін байқадық
Мұның өзі бізді философияның негізгі мәселесін әрі ... ... ... не үшін ... ... ... әкеледі. Мүмкін, ол Дүниеге таң
қалып, соған қызығушылық сенімнің негізінде оны танып – білетін ... ... ... ... ... ... ма? Мысалы, Аристотельдің
айтқанындай, «философияның негізінде адамның Дүниеге деген таңғалуы ... адам ... ... ... оны өзгерте ме, я болмаса
өзінің табиғи өмірге деген қызығушылығын қанағаттандырып қана қоя ма?
Басқаша айтқанда, ... ... ... рухы ... ... өзінің әсерін тигізе ме, әлде Дүние сол қалпында қала бере ме? Бұл
қойылған ... ... ... ... және
аксиологиялық жақтарын құрайды.
Қорыта келе, философияның негізгі мәселесінің ...... «Бұл ... не?» деген сұраққа жауап берсе, ...... ... жақтары «Бұл дүниені қалайша танып-біліп,
бағалап, өзгеруге болады?» деген сұраққа жауап береді.
5 ... ... ... Дүниеге деген адамның көзқарасын қалыптастырады. Бұл – осы
пәннің ең ... ... ... Одан соң ... ... мен ... ... ілімдер жиынтығы), гносеологиялық,
аксиологиялық, гуманистік, әдістемелік.
Философияның негізгі екі әдістері: диалектикалық және метафизикалық.

Пән: Философия
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 14 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан тарихы жоғары және арнаулы орта оқу орындарына арналған оқулық440 бет
Қоғамдық қатынастардың мәселелері10 бет
Отбасы-адам өміріндегі жетістіктің психологиясында тұлғааралық қарым-қатынастың қалыптасуы51 бет
Философия тарихындағы адам өміріндегі достықтың орны30 бет
Шанхай Ынтымақтастық Ұйымы және Аймақтық қауіпсіздік мәселелері20 бет
PR-дың әлемдік ірі спорт бәсекелерінде алатын орны60 бет
«Абай жолы» эпопеясындағы кездесетін салт-дәстүрлердің қазақ әдебиетінде алатын орны4 бет
«Қайта құру» кезеңіндегі Республиканың қоғамдық – саяси өміріндегі өзгерістер. 1986 жылғы желтоқсан оқиғасы20 бет
Ірі қара шаруашылығының халық шараушылығында алатын орыны7 бет
Іс қағаздарының қоғамда алатын орны9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь