Қола дәуірі туралы ақпарат

Кіріспе: Қола дәуірінің басталу тарихы, қоғамдық құрылысы
Негізгі бөлім:
1) Қола дәуірінің жаңалықтары
2) Қола дәуірінің ескерткіштері
3) Қола дәуіріндегі шаруашылықтары, тұрмысы

Қорытынды: Қола дәуірінің адамзат
тарихындағы алатын орны
Пайдаланған әдебиеттер тізімі
Б.з.б. 2 мың жылдықтың ортасында мал және егіншілік шаруашылығымен қатар металлургия ісі де дамыды. Металл өңдеу Қазақстан территориясындағы әлеуметтік – экономикалық жағдайларды өзгертуге мүмкіндік берді. Алдымен энеолит кезеңінде мыс өндіру ісі дамыса, бертін келе мыс шаруашылықта тиімсіз, ауыр жұмыстарға шыдамайтын болды.Ол негізінен Кейін әр түрлі өлшемдегі мыс пен қалайының, кейде сүрме, күшала, қорғасынның қорытпасынан қола өндіре бастады. Көне замандағы кен өндірушілердің қонысы кенішке жақын орналасты.Кенді қорыту үшін құрылысы өте күрделі қазандықтар салынды.Қазандыққа ауа үрлейтін көрік жасалды.Осындай қазандықтар көне кен орындарынан көптеп табылған. Мыспен салыстырғанда қола өте қатты және балқыту температурасы төмен, түсі алтын сияқты түрлі әшекей – бұйымдарды жасауға қолданылады. Тас балтаға қарағанда қола балтамен ағашты үш есе тез шабуға мүмкіндік берді.
Ч.Мусин «Қазақстан тарихы» Алматы 2005 ж.
Мусин Чапай «Қазақстан тарихы» Алматы 2008ж.
Жұмақаева Б.Д. «Қазақстан тарихы» Алматы 2014ж. «Эверо» баспасы
«Шың» кітабы
        
        Марат Оспанов атындағы  Батыс  Қазақстан          ... ... ... ... ...  ... ... 
Пән: Қазақстан тарихы
Кафедра: Қазақстан тарихы және қоғамдық гуманитарлық пәндері мен психология және педагогика кафедрасы
Курс: I
Тақырыбы:Қола дәуірі
Орындалу ... ... 110 ... ... ... ... 2015 жыл
Тақырыбы: Қола дәуірі
Жоспар:
Кіріспе: Қола дәуірінің басталу тарихы, қоғамдық құрылысы ... ...
* Қола ... ... Қола ... ... Қола дәуіріндегі шаруашылықтары, тұрмысы
Қорытынды: Қола дәуірінің адамзат
тарихындағы ... ... 2 мың ... ... мал және егіншілік шаруашылығымен қатар металлургия ісі де дамыды. Металл өңдеу Қазақстан территориясындағы ... - ... ... өзгертуге мүмкіндік берді. Алдымен энеолит кезеңінде мыс өндіру ісі дамыса, бертін келе мыс ... ... ауыр ... ... ... ... Кейін әр түрлі өлшемдегі мыс пен қалайының, кейде ... ... ... ... қола ... ... Көне ... кен өндірушілердің қонысы кенішке жақын орналасты.Кенді қорыту үшін құрылысы өте ... ... ... ауа ... ... ... ... көне кен орындарынан көптеп табылған. Мыспен салыстырғанда қола өте ... және ... ... ... түсі алтын сияқты түрлі әшекей - ... ... ... Тас балтаға қарағанда қола балтамен ағашты үш есе тез шабуға мүмкіндік берді. Әрі мысқа қарағанда қатты түрлі еңбек ... ... ... қару ... ... ... Себебі мал өсіруші тайпалар ірі және қуатты бірлестіктер құрды. Олардың арасында әр түрлі себептермен ... ... ... ... орын алып ... Қару тек ... ... аулау үшін ғана емес, сонымен бірге тайпалар арасындағы соғыстарда да маңызды рөл атқарды. Қару жасау ісі біртіндеп металл ... ... ... ... ... мәдениетінің дәуіріндегі адамдар қоладан еңбек құралдарын, қарулар және ... ... ... ... ... Олар түбі шығыңқы балталар, сағасында ойығы бар пышақтар, балға, шоттар, ... мен ... ... ... ... айналар, моншақтар және әр түрлі ілмешектер, егін оратын орақ, пішен шабатын шалғы сияқты құралдарды өздері жасап, күнделікті тұрмыста кеңінен қолданды. ... ... ... құралдар: астық түйгіштер, тоқпашалар, келілер, келсаптар жасалған. Егін жинауда алғашқы кезде пышақ пайдаланылған болса, ... қола ... әр ... қола және мыс ... ... ... Қола дәуіріндегі тайпалар жауынгерлік қару жасап, оларды үнемі ... ... Ол ... ... ... найза, күрзі, дүмі шығыңқы балта, шот. Кейбір жауынгерлердің қанжарлары болған. Қола дәуірінің басты екі экономикалық бағыты : мал шаруашылығы мен ... ... ... тез ... Бұл ... еркектердің еңбектері мол болды. Осылайша қоғамда еркектердің рөлі басым болып, ... ... ... ... ... рулық, яғни патриархат пайда болды. Қоғамдық өмірдегі ірі өзгерістер өндірістік күштердің өсуіне, қоғамдық еңбектің мамандануына, ... ... ... ... болды. Жеке отбасылар өз алдына бөлініп шығып, меншіктің көлемі ұлғайып, рулық қауымның ішінде мүлік теңсіздігі көрініс бере бастады. ... ... ... қауым бірнеше сатыдан тұрды. Қауым әке жағынан туыс адамдардың төрт - бес ... ... және ... 200 шаршы метрдей, немесе одан да кең үлкен үйлерде бірге өмір сүрді. Әрбір аталық - ... ... - ... ... ... ... құралатын еді. Отбасылық қауым отбасылық - өндірістік ұжым болды, ал ұжымдық еңбек тұсында өндіріс ... ... мен ... өнім ... ... ... Соңғы қола дәуірінде кейбір материалдық жағынан күшейіп алған аталық рулық қауымдар ... ... ... ... өзі ... ... ... ыдырап, отбасылық меншіктің пайда болуына әкеліп соқты. Оның бір ... ... ... ... ... ... ... Қазақстанда көп кездесуі, бұл ғимараттардың қорғаныс, бекініс ретінде салынғанын, қола дәуірінің орта кезінде тайпалар арасында ... пен ... ... ... көрсетеді.
Қола дәуірінің ең үлкен жаңалықтары садақ пен жебенің пайда болуы. Бұл кезеңде аталық ... ... ... ... ролі ... ... Жеке ... қалыптасып, мүлік теңсіздігі пайда бола бастады. Мал мен мүлік жеке ... ал жер ... ... ... Қола ... ... жерін мекендеген тұрғындар рулық-тьайпалық құрылымджа өмір сүрді.Қола дәуірінде алғашқы қауымдық құрылыс ыдырай бастады.Рулық ... ... ... ... ... ... ... бастады.Малды туысқандар арасында бөлу жеке меншіктің тууына әкелді.Мал-мүлік теңсіздлігінің шығуы қауымның ... ... ... ... Кен ... ... ісі дамыды. Теселі егіншілік дамыған кезең болды. Мал ... ... ... көшу ... ... тегі мен ... ... ортақтығы жағынан туыс болып келетін тайпалар Сібірді, Қазақстан мен Орта Азияның кең ... ... ... Бұл ... бір ... бір - біріне ұқсас мәдениет ... ... ... ескерткіштерінің табылған жері тарихта > деп аталды. Андронов мәдениеті Сібірдегі Ачинск қаласы маңындағы Андронов ... ... ... ... ... орталықтарының бірі - Қазақстан жері болды. Көптеген археологиялық деректерге қарағанда, Андронов ... ... ... басым көпшілігі отырықшылықта өмір сүрген. Қола дәуірінің рулық - патриархаттық отбасылардың үйлері мен ... ... ... мен ... ... мол ... ... Мекен - жайларының жанынан әр түрлі шаруашылық пен мал қамайтын орындар болған. Бұл кезде шаруашылықтың мал бағу түрі ... ... ... ... егіншілікпен де шұғылданып отырған. Андронов мәдениетінің алғашқы ескерткіштерін 1914 жылы ... ... ... ... бұл ... ... ескерткіштер Қазақстан жерінен де табыла бастады. Андронов тектес қола ... ... ... ... ... өзеніне дейінгі, Батыс Сібір орманды алқабынан бастап, Памир тауларына дейінгі аралыққа тараған. Ғалымдар Солтүстік және Батыс Қазақстаннан 80-нен аса ... ... ... ... Олардың кейбір түрлерін ертедегі алғашқы қалалар деуге келеді. Мысалы, Қазақстанның Қостанай облысы мен ... ... ... ... ... ... ... ертедегі қалаға ұқсатады. Қазақстанда еуропоидтік андрон ... ... II-I ... ... өмір ... ... еуропалық нәсілге жатады. Андрондықтардың бет-бейнесін ғалым В.П. Алексеев - деп сипаттайды. Қостанай ... ... ... қола ... ... бас ... ... антрополог М.М.Герасимов оның бет- пішінін жасады. ... ... ... ... қола ... ... бас сүйегі үлкен, беті кішкене, мұрны таңқылау адам сүйегі табылды. 1946 жылы ... ... ... ... қола ... ... ... Қола дәуіріне жататын ор дуалдармен қоршалған Петровка,Боголюбов қоныстары Солтүстік Қазақстаннан табылды.Солтүстік Қазақстандағы ... ... ... тор ... ұқсас қабырға орындары табылды.Қола дәуіріне тән 30 ... пен 150 оба ... ... ... ... ... қонысынан қола шалғы табылды.Шығыс Қазақстандағы Мало-Красноярска өлкесінен, Батыс Қазақстандағы Алексеевтен,Солтүстік Қазақстандағы Степняктан,Жетісу өңірінен қола және мыс ... ... ... ... ... ... ... анағұрлым жоғары Беғазы - Дәндібай мәдениеті болған. Бұлай аталуының себебі, ол ... ... ... ... ... және ... солтүстік төңірегіндегі Беғазы қойнауында қола ескерткіштерінің алғашқы қазылған жеріне қарай аталған. Беғазы-Дәндібай мәдениеті б.з.б. 12-8 ғасырларға ... ... ... мәдениеті Атасу өзенінен Ертіске дейінгі байтақ даладан табылған ... ... ... мәдениеттің қатарына Ақсу-Аюлы-2, Ортау-2, Байбала-2, Бесоба, Бұғылы-3 кешендері жатады. Беғазы - Дәндібай мәдениетінің ... бұл ... ... ... ... орындарының құрылыстары өте ірілігімен, тас қашау өнерінің жетілгендігімен. Әдетте, үйлердің қабырғалары бір-бірімен балшықпен байланыстырып, ірі ... ... Ішкі және ... ... ... ... жағы ... Беғазы - Дәндібай мәдениетіне жататын жерлеу орындарының көпшілігі - ... ... ... ... ... ... ... келеді және ұсақ қиыршықтастар мен топырақтан тұрғызылып, етегі үлкен қақпақтастармен бекітілген. Бұл мәдениетке жататын қыш ... ... тік, ... ... , түбі ... ... ... Беғазы-Дәндібай құмыраларында тарақ жүзді және үзік сызықты үшбұрышты өрнектер көп ... ... ... мен Жетісудағы Таңбалы - тас пен Қаратау жартастарынан табылған суреттер бұл аймақта да қола ... ... ... ... Арал ... ... жағындағы қола дәуірі ескерткіштері жақсы зерттелген. Соның бірі - Сырдарияның төменгі ағысындағы, қола кезеңіне жататын ... ... ... ... ... ... Оның ішіндегі айналма дәліздер мен тамның ортасына ыдыстар, ... ... ... мен ... ... ... қойылған.
Қола дәуіріндегі тайпалар күнделікті тұрмысқа қажетті заттарды істеп шығара бастаған. Мал шаруашылығы адамдарды тек тамақтандырып қана қоймай, киім-кешек және аяқ ... ... етіп ... ... ... ... түтіп, оны иіріп киім етіп кию үшін жаңадан ... және ... ... станогі пайда болды. Оның дәлелі олар қазба деректерден табылды. Адамдар малдың терісін өңдеп үстіне тон, басына тымақ, аяғына киім етіп ... ... ... жүні мен ... ... жүн ... тоқыған. Б.з.б. 1 мың жылдықтың басында андроновшылар отырықшы болған, мал үй ... ... ... мал ... ... бір ... ... оның санын арттыру үшін мал өсірудің жаңа тәсілі - жартылай көшпелі маусымдық шаруашылыққа көшті. Мал ... ... ... ... ... ірі ... бөлінісін туғызды, басқалардан өз алдына бақташылар бөлініп шықты. Қола дәуірінде қой, жылқы түліктерінің көбеюі үй маңындағы бақташылықтан алысырақ ... - ... бағу ... ... ... мал ... ... жылқыны мініске үйретудің, көлік ретінде пайдаланудың орны ерекше болды. Қола дәуірінде ... және ... ... ... түйе ... да болған. Олар Есіл, Тобыл, Ертіс, Бұқтырма өзендерін бойлай қоныстанып, шөбі шүйгін және желден ықтау жерлерде шаруашылықтарын жүргізген. Сол ... ... ... ... ... ... ... маңында бидай, тары, арпа еккен. Өңделіп егілген жерлердің көлемі өсті. Қазақстан жерінде мал шаруашылығымен қатар неолит дәуірінен бастап ... ... ... ... ... Усть - ... ... қыстырма орақтар егіншіліктің болғандығын дәлелдейді. Археологтар тары ботқаның күйген қалдықтары салынған ыдысты, сондай-ақ табада қуырылған ... ... ... ... ... құралдары:дән тартатын диірмен,жер өңдеуге арналған тесе, мыс және қола ... ... ... Қола ... ыдыс жасаудың ең бір өрістеген түрі - көзе ... ... ... ... ... ... қоса, бүйірі мен ернеуіне салған өрнекті әшекейлерімен тамаша өнер туындысы саналады. Арқайым ... ... да мал ... ... ... Мал ... ... отырықшылық, бақташылық түрде болды. Бірнеше шаруашылық бірге қоныстанған. Өзен ... ... ... ... өңдеген, сиыр, қой, ешкі мен жылқы өсірген. Археологтар олар өмір ... ... ... жасауға арналған сүзгіш ыдыстар тапқан. Бұл ... сол ... ... сүт тағамдарын әзірлей алатындығын білдіреді. Сазбалшықты ыдыс жасауға пайдалану Андрон мәдениетінің ең негізгі сипаты еді. Тарақ ... ... ... ... ... ... қыш ыдыстар арнаулы пештерде күйдірілген. Ыдыстар әр алуан пішінде жасалған.
Қола дәуірінің тұрғындары кен ... ... ... ... ... қалыбы ретінде сазбалшықты, металды, кейде тасты пайдаланған. Жебенің ұшын, қанжарды жасау үшін екі немесе үш жармадан тұратын ... құю ... ... ... ... балқытылған металды құйып, әр түрлі бұйымдар - үлкен мыс қазандар, құрбан шалынатын үлкен үстелдер ... ... ... көптеген заттар қосымша өңдеуден өтіп, ажарландырылып, нақыштан өткен.
Андрон ... ... ... жерінде мекен еткен тайпалардың қоныс жайларын анықтау мақсатында қазба жұмыстары жүргізілді. Археологиялық ... ... ... ... ... ... мол ... көлдің маңында орналасқандығын көрсетіп отыр. Қоныстар 6-10 үйден, ... 20 ... ... Өзен ... олар бір ... екі қатар болып тізілген. Мүйістегі үйлердің ортасынан кең алаң-қотан қалдырылған. Тұрғын үйлердің аумағы кең 100 ... ... 300-400 ... ... ... ... ... қайта қалпына келтірді. Олар жартылай жертөле сияқты салынып, ... ... ... ... ... ... пайдаланылып, оның үстіне шөп төсеп, үстін топырақпен жапқан. ... ... ... тастан ошақ орнатылған. Жер еденде сүт өнімдері мен ет сақтайтын ... ... ... ... арнап жемшөп әзірлеп, үй жанына мал қамайтын қора салған. Солтүстік Қазақстандағы Шағалалы, ... ... ... ... ... құрылыстың қабырғалары қатарластыра қойылған тік бағандардан тұрғызылған. Олар киіз ... ... ... ... жасаған. Қола дәуірінің тұрғындарының үйлерін екі түрге бөлуге болады. Біріншісі, жартылай жертөле үйлер, екіншісі, жер ... ... ... ... соңғы кезеңінде ру ыдырап, қоғамнан жеке отбасылар шаруашылығының бөлініп шығуы нәтижесінде үйлердің құрылысы өзгерген. Жеке отбасылар екі - үш ... ... үй ... , ... ... жер ... ... Рулық құрылыстың ыдырап, мүлік теңсіздігі болғандығын жерлеу орындарынан да көруге болады. Мысалы, кедейлердің ... ... және ... ... да ... болып келеді. Ал, байлардың қабірлерінен алтын және қола заттар шебер ... ... ... да ... ... ... ... ру және тайпа көсемдерінің қабірлерінің үстіне биік етіп топырақ оба үйілген немесе үлкен-үлкен гранит тастардан қоршау жасалынған.
Қола ... ... ... мен ... ... ... ... болғандықтан, олар табиғат күшін киелі рух деп білген. Бұл күштер ең алдымен су, күн,от, жануарлар мен ... ... еді. Күн мен от, ... ... береді, мұның бәрі қайырымды құдіретті рухтармен байланысты болды. Адам мен жануарларға сусыз өмір жоқ, сондықтан суға да, сол ... ай мен ... да ... ... ... ... болды. Қола дәуірінің тайпалары ата-бабаларына сыйынған және о дүниеге сенген. Ауру ... ... және ... ... ... қалу ... де ... отырған. Ол әрекеттер нәтиже бермеген жағдайда өлген адамды о дүниеге қажет деп санаушылық, о дүниеде тамақ керек деп, ... пен ... ... қару-жарағымен, сәндік заттарымен барынша жақсылап көму - қола дәуіріндегілерге тән рәсім.
Қола дәуірінде күнге, отқа, суға, айға, ... және ... ... арнап құрбан шалу ғұрпы болған. Бертін келе адамның ой-өрісінің өсуі ... оның өзі ... және ... ... ... ... ... діни дүниетанымдары қалыптасты. Қорыта келгенде, қола дәуірінің адамзат тарихында алатын орны ерекше.Қола дәуірінің соңғы кезеңінде ... ... және ... ... ортақ меншіктің пайда болуына байланысты қоғамда қауымдық құрылыс ... ... ... ... ... ... тізімі:
Ч.Мусин Алматы 2005 ж.
Мусин Чапай Алматы 2008ж.
Жұмақаева Б.Д. Алматы 2014ж. баспасы
кітабы

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Қола дәуірі."23 бет
Орталық Қазақстан археологиялық экспедициясының қола дәуірін зерттеу тарихы32 бет
Орталық Қазақстанның қола дәуірі5 бет
Тас және қола дәуіріндегі Қазақстан8 бет
Шығыс Қазақстанның қола дәуірінің қоныстары32 бет
Қазақстан аумағындағы алғашқы қауымдық құрылыс,ежелгі Тас дәуірі, Мезолит, Неолит және Қола дәуірі7 бет
Қазақстан аумағындағы тас және қола дәуірінің ескерткіштері13 бет
Қазақстан қола дәуірінде7 бет
Қазақстандағы ежелгі қола және тас дәуірі12 бет
Қазақстандағы қола дәуірі2 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь