Экожүйедегі өнімділік пирамидасы және энергия ағыны

Кіріспе
Негізгі бөлім:
а) Экожүйедегі өнімділік пирамидасы және энергия ағыны
б) Экожүйе өнімділігі
с) Экожүйенің қоректік құрылымы
Қорытынды
Пайдаланған әдебиеттер
Биоценоз – қоршаған ортаның бірдей жағдайында тіршілік ететін өсімдіктер, жануарлар мен микроорганизмдер популяцияларының жиынтығы. «Биоценоз» ұғымын 1877 жылы неміс зоологы К.Мебиус ұсынды.
Ешқандай биоценоз қоршаған ортадан тәуелсіз, не одан тыс өздігінен дами алмайды. Нәтижесінде жеке бөліктерінің күрделі өзара әсерлері қалыптасқан, тірі және өлі компоненттерінің жиынтығынан тұратын белгілі бір комплекстер түзіледі.
Белгілі бір дәрежеде бір текті жағдайлармен сипатталатын, ағзалардың белгілі бір бірлестігімен қоныстандырылған кеңістік –биотоп деп аталады. Егер биотопта биоценоз өмір сүретін орын ретінде сипаттасақ, онда биоценозды белгілі бір нақты биотопқа тән, тарихи қалыптасқан ағзалар комплексі деп қарастыруға болады.
Кез-келген биоценоз биотоппен бірігіп, одан да жоғары делңгейдегі биологиялық жүйе –биогеоценозды түзеді.
Уикипедия « Экожүйе »
Г.С.Оспанова
Г.Т.Бозшатаева «Экология» Алматы «Эверо» 2009
Bilim.kz сайты
        
        Жоспар
Кіріспе
Негізгі бөлім:
а) Экожүйедегі өнімділік пирамидасы және энергия ағыны
б) Экожүйе өнімділігі
с) Экожүйенің қоректік құрылымы
Қорытынды
Кіріспе
Биоценоз - ... ... ... жағдайында тіршілік ететін өсімдіктер, жануарлар мен микроорганизмдер популяцияларының ... ... 1877 жылы ... зоологы К.Мебиус ұсынды. Ешқандай биоценоз қоршаған ортадан тәуелсіз, не одан тыс өздігінен дами алмайды. Нәтижесінде жеке ... ... ... ... ... тірі және өлі компоненттерінің жиынтығынан тұратын белгілі бір комплекстер түзіледі. Белгілі бір дәрежеде бір ... ... ... ... ... бір бірлестігімен қоныстандырылған кеңістік - биотоп деп ... Егер ... ... өмір сүретін орын ретінде сипаттасақ, онда биоценозды белгілі бір нақты биотопқа тән, ... ... ... ... деп ... ... Кез-келген биоценоз биотоппен бірігіп, одан да жоғары делңгейдегі биологиялық жүйе - ... ... ... 1940 жылы ... ... ... мынадай анықтама берген - . ұғымы шет елдерде кеңінен таралған, 1935 жылы А.Тенсли ... ... ... ... ... - зат, энергия және ақпараттар алмасу нәтижелсінде бір тұтас ретінде тіршілік ететін кез-келген өзара әрекеттесуші тірі ... мен ... орта ... ... ... ғалымдардың көзқарасы бойынша ұғымының мазмұны негізінен зерттеліп отыратын макрожүйенің құрылымдық сипаттамасын берсе, ал ұғымы ең алдымен оның ... ... ... ... ... ... орманның бір бөлігі, тұтас орман, космос корабілінің кабинасы, ландшафт және бүкіл биосфераның өзі мысал бола алады. Жалпы алғанда биогеоценоз ... ... ... ... ... ... болады.Табиғи экожүйелер көлемі бойынша әр түрлі болуы мүмкін: су қоймасы, мұхит, шалғындық, орман, тайга, дала.Экожүйе - ағзалармен ... ... ... әр ... ... әсер ететін тірі табиғаттың негізгі функционалдық бірлігі. Экожүйенің ... етуі тірі ... ... мен ... ... зат, ... және ақпарат алмасумен байланысты. Экожүйе деген түсінік белгілі бір дәрежемен, ... ... ... ... болу ... ... ... жай жасанды, сонымен қатар организмдер мен олардың тіршілік ортасынан тұратын күрделі табиғи жүйелер үшін осы экожүйе деген терминді ... ... ... ... ... тұрақты болады, себебі оның өзін-өзі сүйемелдеуге және өздігінен реттелуге қабілеттілігі бар. Осы ... ... ... деп ... Гомеостаз кері байланыс принципіне негізделген. Мысалы, популяция тығыздығының оптимумнан ауытқу нәтижесінде не туылым, не ... ... ... белгілі бір аралықтарда ғана сақтала алады. Экожүйелер гомеостазды сақтай отырып, өзгерумен ... даму ... де бар, ... және ... ... ... нәтижесінде тұрақты бір жерден ізден таймай қайталанбайтын алмасуға түсіп, олардың жай түрден ... ... өтуі де орын ... ең ... ... ... жүйе, немесе экожүйе - тірі организмдер ... ... өсу және ... беру ... ... бір ... ету ... бірлесе пайдалануының тарихи қалыптасқан жүйесі.
Негізгі бөлім
Экожүйедегі өнімділік пирамидасы және энергия ағыны
Продуценттер - күн ... ... ... ... немесе органикалық заттарды биогенді элементтерден құрайтын жасыл өсімдіктер. Олар ... ... ... ... ... яғни ... планетамыздағы бүкіл тірі әлемді органикалық заттармен қамтамасыз ететін жасыл өсімдіктер әлемі.
Консументтер- өсімдіктер синтездеген ... ... жаңа ... ... тұтынушылар, яғни олар (латынша--тұтынамын) продуцентттер жасаған органикалық заттарды пайдалантын гетеротрофты организмдер. Бұларға жануарлар, ... ... ... ... ... ... жатады. 1-ші қатар консументтері-өсімдік қоректі, 2-ші қатар консументтері-жыртқыш жануарлар болып табылады.
Редуценттер- органикалық ... ... ... ... ... организмдер, яғни олар (латынша - қалпына келтірушілер, деструктор) органикалық заттарды ыдырататын және оларды басқа организмдер игеретін бейорганикалық заттарға айналдыратын ... ... ... зат ... ... ... Олардың қатарына саңырауқұлақтар, бактериялар, сонымен қатар өсімдіктер және жануарлардың өлі қалдықтарын ... ... ұсақ ... ... үздіксіз экожүйенің әртүрлі звеноларында айналымға түседі және Жер бетінде 4 млрд жыл тіршіліктің үздіксіз жүру себебі, зат айналым процесінің ... ... ... ... ... ... органикалық қоректік байланыстары мен өсімдіктердің фотосинтезі құрайды, ... ... ... ... тек ... ... ғана ... ол сонымен қатар организмдердің іс әрекеттерінің нәтижесі болып табылады. Ал кез келген тіршілік тұрақты энергияны ... ... Тірі ... құрауға бірнеше қайта пайдаланылатын химиялық элементтерден ерекшелігі жасыл өсімдіктермен ұсталатын күн сәулесінің энергиясын организмдер шексіз пайдалана алмайды.
Экожүйе өнімділігі
Бірлестіктің маңызды ... жаңа ... ... ... Бұл ... ... өнімділігі түсінігінің негізінде жатыр.
Экожүйелерде органикалық заттардың құралу жылдамдығы- биологиялық өнімділік, ал тірі организмдердің дене массасы- биомасса деп аталады. Сонымен, ... ... ... ... құру ... мөлшері көбіне энергетикалық эквиваленттермен (мысалы, бір тәулікте 1 м2 - ге келетін ... ... ... ... ... органикалық заттың массасының мөлшерімен (мысалы, 1 жылдағы 1 гектардағы килограмм) сипатталады.Экожүйенің биотикалық құрамына ... ... ... ... ... ... өнімділік (БӨ). Ол продуценттердің биомассасын түзу жылдамдығы. Күн ... 100 ... 1-5 %-і ғана ... ... ... ... синтезі үшін жұмсалады (сәуленің қалған 95-99%-і шағылысып жылуға айналуына байланысты сіңіріледі және судың булануына жұмсалады).Химиялық ... ... ... ... энергия жинақтайтын жылдамдығы жалпы бастапқы өнімділік деп аталады (ЖБӨ). Бұл энергияның шамамен 20%-і өсімдіктердің ... ... және ... басқа да процестеріне жұмсалады. Оларды Р процестеріне жұмсалатын бөлігін есептеп алып тастағаннан кейінгі, органикалық ... ... ... таза ... ... деп аталады (ТБӨ).
ТБӨ = ЖБӨ - Р
Бір организмнің қоректенуі үшін қорек (зат пен энерия) бір қоректік деңгейден екіншісіне ... ... ... бөлігі жануарлардың экскременттерімен сыртқа шығарылады (олардың құрамында энергияның белгілі бір мөлшері болады). Жануарлар да, өсімдіктер сияқты, өзінің ... ... және ... да ... ... ... бір бөлігін жоғалтады. Тыныс алу, ас қорыту және экскрециямен байланысты жоғалғаннан кейінгі энергия ... іс ... ... және ... ... организмдерде органикалық заттардың жиналу жылдамдығы екінші реттік өнімділік (ЕӨ) деп аталады. ... ... ... ... ... ... кездеседі. Өсімдіктер өнімділігі алғашқы, ал жануарлардың немесе басқа консументтер өнімділігі екінші реттік ... деп ... ... ... ... ... көп ... мүмкін.
Консументтердің энергетикалық тепе теңдігі былай жинақталады: пайдаланылған қорек = өсу + ... алу + ... ... Р=П+ R +H,мұнда
Р- консумент рационы, яғни белгілі бір уақыт аралығындағы ... ... ... ... ... өсуіне жұмсалған энергия
R-тыныс алуға және басқа да процестерге жұмсалған энергия.
Н -экскремент түрінде бөліп шығарылған қоректің энергиясы.
Өсімдік фотосинтез ... ... 1% күн ... ... Осы ... ... ... онда жинақталған энергияны толығымен пайдалана алмайды. Қоректің бір бөлігі қорытылмайды және экскременттер түрінде бөлінеді. Әдетте өсімдіктер жемінің 20-60%-ке дейінгі мөлшерімеңгеріледі. ... ... ... өсу, ... т.б. ... ... Мүшелер мен клеткалардың жұмысы кезінде жылу бөлінеді, өйткені қоректің энергиясының біразы қоршаған ортаға таралады. ... ... тек ... ғана жаңа ... түілуіне, майдың қорға жинақталуына жұмсалады. Жас организмдерге бұл үлес ... ... ... есе көп. ... ... ... бастап қоректік тізбектен энергияның көп жоғалуы байқалады.
Заттар мен энергия тасымалдануының әрбір кезеңінде шамамен 90 %- і жоғалады және ... 1/10 ... ғана ... тұтынушыға көшеді. Организмдердің қоректік тізбегіндегі энергияның берілу заңы деп аталады. Бұл заңды 1942 жылы Р.Линдеман ... ... оны деп те ... ... ... алғашқы өнімділігі 1000 Дж болса, онымен қоректенетін шөп қоректі жануарлардың денесінде бұл мөлшерден 100 Дж қалады. Ал осы шөп ... ... ... ... ... барлығы 10 Дж өтеді, кейін бұл жыртқышпен басқасы қоректенсе, оның үлесіне тек ғана 1 Дж ... ... ... өсімдіктен жинақталған энергия қоры қоректік тізбектерде тез таусылады. Сондықтан қоректік тізбек әдетте, барлығы 4-5 звенодан ... ... ... ... қарым-қатынастың нәтижесінде энергияның тасымалдануы арқылы әрбір бірлестіктің белгілі қоректік құрылымы болады. Қоректік құрылымды аудан бірлестігінде жиналған энергия мөлшерін ... ... ... ... ... болады.
Пирамида негізін 1-ші деңгей (продуценттер деңгейі) құрайды, ал ... ... ... ... және төбесін түзеді. Бұл құбылысты 1927 жылы Ч.Элтон зерттеді. Экологиялық пирамиданың негізгі үш түрі болады.
Сандар пирамидасы (м2/даралар саны) - ... ... ... ... ... көрсетеді. Орманның жайылымдық қоректік тізбегінің басы продуценттер- ағаш болса, ал 1 реттік консументтер - ... ... 1 ... ... ... санынан продуценттер деңгейі особьтар санынан көбірек. Бұл жағдайда сандар пирамидасы- төңкерілген күйде ... ... ... ... тірі ... ... құрғақ салмағын сипаттайды.
Экожүйеде өте ұсақ продуценттер мен ірі консументтердің жалпы салмағынан кез келген уақытта продуценттердің жалпы салмағы ... яғни ... ... да ... ... мүмкін.
Энергия пирамидасы- (Дж/м2 жыл)-қоректік деңгейдегі энергия ағынының немесе "өнімділігінің" шамасын көрсетеді. Жүйеге қорекпен келетін энергияның барлық көзі ... ... ... ... ... ... ... пирамидаларының үш түрінің ішінен энергия пирамидасы ғана бірлестіктің қызметтік ұйымдасуы туралы толық мәлімет береді. Қандай да бір ... ... бір ... ... ... организмдер саны мен массасы керек уақытта ілгері тұрған деңгейдегі жинақталған ... ... ... оның ... ... ... ... Жүйенің есебінбейнелейтін сандар мен биомасса пирамидалары емес, энергия пирамидасы ... ... ... ... массасының өту жылдамдығын көрсетеді.
Энергия пирамидаларынсыз биомасса және сан пирамидаларын құрастыру популяцияның қызметтік ролін, күшті ажыратылатын ... ... яғни ... ... ... ... ... мүмкін. Саны жағынан көрсеткіштер - ұсақ организмдердің белгілерін қайта санауға, ал биомасса ... ... - ірі ... ... ... бағалауға әкеледі. Жүйенің мөлшері мен күрделілігін өзін-өзі қолдайтын энергия шығыны тежейді. Егер өзін-өзі қолдауға кеткен энергия оның ... тең ... жүйе өсуі ... ... ... ... ... мүмкін биомасса саны орта қолдаушы максимальды сыйымдылығы деп аталады.
Қорытынды
Экожүйе - ағзалармен ... ... ... әр қайсысы бір-біріне әсер ететін тірі табиғаттың негізгі ... ... ... ... етуі тірі ... жиынтығы мен ортаның арасында зат, энергия және ақпарат алмасумен байланысты. Ағзалар бейорганикалық ортадан химиялық элементтер мен ... ... ... ... ... ақпарат алады. Бейорганикалық орта тірі ағзалардан олардың метоболизмінің (зат ... ... ... ақпарат алады. Тірі ағзаларда бір-бірімен азық қорының ...
Экожүйе деген түсінік белгілі бір дәрежемен, ... ... ... ... болу ... шектелмейді. Сондықтан жай жасанды, сонымен қатар организмдер мен ... ... ... ... ... ... жүйелер үшін осы экожүйе деген терминді қолдануға болады.
Пайдаланылған әдебиеттер
Уикипедия >
Г.С.Оспанова
Г.Т.Бозшатаева ... ... ...

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Экожүйелер экологиясы туралы4 бет
« ОХ Заречное » шарттарында аналық ұядан алынған қара –ала тұқымдарының өнімділік сапасының салыстырмалы көрсеткіштері53 бет
«d-Элементтердің координациялық қосылыстары. Кристалдық өріс теориясы. Лигандтар өрісі теориясы. Кристалдық өрістің тұрақтану энергиясы»4 бет
«Трансформатор» АҚ-ның жаңартылған механикалық цехын электр энергиясымен қамтамасыз ету: есептік зерттеу33 бет
Ішкі энергия4 бет
Ішкі энергия жайлы4 бет
Ішкі энергия жайлы мәлімет4 бет
Ішкі энергия туралы6 бет
Автономны энергияны үнемдеуші экоүй жобасы16 бет
Альтернативті энергия көздеріне көшу11 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь