Корпорацияның қаржылық жағдайының экономикалық маңызы

КІРІСПЕ 4

1 БӨЛІМ КОРПОРАЦИЯНЫҢ ҚАРЖЫЛЫҚ ЖАҒДАЙЫНЫҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ МАҢЫЗЫ 6
1.2 Қорпоративтік бірлестіктер және олардың қаржысы 6
1.2 Қаржыларды корпоративтік басқару үлгілері 13
1.3 Қазақстан Республикасының корпорация қаржысы даму тарихы 24
1.4 Корпоративтік қаржыны басқарудың қазақстандық үлгісі 29

2 БӨЛІМ ОТАНДЫҚ ТӘЖІРИБЕДЕГІ КОРПОРАЦИЯ ҚАРЖЫСЫНА ТАЛДАУ ЖАСАУ (АҚ «ҚАЗАҚМЫС» ҮЛГІСІНДЕ) 34
2.1 АҚ «Қазақмыс» корпорациясының қызметіне және өндірістік есебіне талдау жасау. 34
2.2 АҚ «Қазақмыс» корпорациясының қаржылық жағдайын талдау және оған баға беру 43

3 БӨЛІМ КОРПОРАЦИЯ ҚАРЖЫСЫ ДАМУ СТРАТЕГИЯСЫ МЕН КЕЛЕШЕКТЕРІ 57

ҚОРЫТЫНДЫ 63

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ 66

ҚОСЫМШАЛАР 68
«Тәуелсіздікті алған алғашқы күннен бастап біз сіздермен бірге дәйектілікпен құрып жатқан жаңа Қазақстан өзінің дербес даму жолын таңдап, жылдан жылға әлемдік қоғамдастыққа жақындау процесінде зор құрмет пен беделге қол жеткізе отырып, алға қарай нық сеніммен ілгеріліп келеді», деп Н.А.Назарбаев - Қазақстан халқына жолдауында атап өтті. [1]
Қазіргі уақытта Қазақстан Республикасында шаруашылық жүргізудің нарықтық жүйесінде қаржылық дағдарыс кезінде қызмет етіп экономикалық реформаларды жүзеге асыруда. Кәсіпкерлік сала, ірі бизнес оның ішінде корпорация салалық түріне қатысты өз дамуын алуда. Шаруашылық субъектілерінің қызметінің тиімділігі тікелей елдегі нарықтық қатынастар дамуынан, сонымен қатар кәсіпкерлер еркіндігінен, яғни оған тиімді көрінетін кәсіпкерлік шешімді қабылдауға мүмкіндік беретін жеке тәуелсіздігіне байланысты. Шешімнің тиімділігі корпорацияның алдын ала қойылған стратегиялық және тактикалық мақсаттарына жетуімен анықталады.
1 Елбасы Н.Ә.Назарбаевтың халыққа жолауы.
2 «Большой коммерческий словарь». М., 1996, с. 132.
3 Құлпыбаев С. «Қаржы теориясы» - Алматы, 2001 ж.
4 Мельников В. Д., Ли В. Д. Қаржының жалпы курсы: Оқу құралы. Алматы: Қазақ университеті, 2005.- 165-16766.
5 Блеутаева К. Б. Қаржы. Оқу құралы.- Алматы: Қазақ университеті, 2006 жыл.- 220-264 66.
6 Абилов Р.Д. «Нарықтық қатынастарды дамыту»// Қаржы-қаражат, 2005ж.№6. 35-3766.
7 Берли А., Минзан Г. Современная корпорация и частная собственность. Учебник.-Москва: Экономика, 2000 ж
8 . Корпоративное управление в переходных экономиках: инсайдерский контроль и роль банков /Под ред. М. Локи и Х.К. Кима. - С-Пб.: Лениздат, 1997.
9 Якутин Ю.В. Условия повышения эффективности интеграционного взаимодействия в корпоративных структурах. В кн. «Корпоративные проблемы экономического реформирования Россиш), Сб. науч. трудов. - М: «Экономика». 2000.
10 Храброва И.А. Корпоративное управление: вопросы интеграции. Аффилированные лица, организационное проектирование, интеграционная динамика. - М.: Альпина, 2000. с. 66-67.
11 Кулагин П. «Рынок в социалистической экономике» - Қаржы экономика 2005.- 356-36166.
12 Чалбаев К.К. «Интенсификация производства и рыночные отношения» - М.,Экономика, 1999 ж.
13 Современный рынок: природа и развитие /Под.ред. Дунаева Э.П., Рузаковой И.Е. Изд.МГУ 2001.- 326-32866.
14 Дементьев В.Е. Интеграция предприятий в экономическое развитие. - М, ЦЭМИ РАН, 1998, с. 827
15 Ченг Ф. Ли, Дж. И. Финнерти. Финансы корпораций: теория, методы и практика. - М.: «ИНФРА-М», 2000.
16 Бочаров В.В., Леонтьев В.Е. Корпоративные финансы. – СПб: Питер, 2004. –592 с.
17 Каплан Роберт С., Нортон Дейвид П. Сбалансированная система показателей. От стратегии к действию. – ЗАО «Олимп-Бизнес», М. – 2003.
18 Слепов В.А., Громова Е.И. О взаимосвязи финансовой политики, стратегии и тактики. - «Финансы» № 8 - 2000 г.
19 Ілиясов Қ.Қ., Құлпыбаев С. Қаржы: - Алматы: Қазақ университеті, 2005 жыл.- 365-36866.
20 Разакулова Л.А. «Қазақстаның қазіргі жағдайы» // Жетісу, 2007 жыл.- 25 қаңтар 136.
21 Шеденов Ө.Қ. Жалпы экономикалық теория,-Алматы 2002.- 236-23966.
22 Тасмаганбетов Т.А.,Омаров А.Ш., Әлібекова Б.А.,Рабатов О., Байболтаева Н.Э., Радостовец В.К. Қаржы есебі. - Алматы: Дәуір,1998ж.
23 .Попова Л.А.,Жұматова М.Қ.,Нурхалиева Д.М.,Омашева А.Б. Кәсіпорындағы бухгалтерлік есеп. Оқу құралы.-Карағанды:Қар МУ баспасы, 1998 ж.
24 Шеремет А.Д. Методика финансового анализа деятельности коммерческих организации: М., 2004г
25 .Хотинская Г.И. Анализ хозяйственной деятельности предприятия: на примере предприятии сфере услуг: Учебное пособие- М.: Дело и Сервис,2004г
26 .Чечевицына Л.Н.,Чуев И.Н.Анализ финансово — хозяйственной деятельности - М.: ИЦК «Маркетинг», 2001г
27 Ефимова О.В., Мельник М.В. Анализ финансовой отчетности: Учебное пособие - М.: Омега - Л, 2004г
28 Артеменко В.Г., Беллендир М.В. Финансовый анализ: учебное пособие. – Москва-Новосибирск: Дело и сервис, 1999
29 Анализ и диагностика финансово-хозяйственной деятельности предприятия: учебное пособие для ВУЗов, под ред. П.Табурчака, В.М.Тумина, М.С.Сапрыкина. Ростов-на-Дону: Феникс, 2002
30 Аньшин В.М. Инвестиционный анализ: учебное пособие для программ подготовки управленческого персонала. - Москва: Дело, 2000Демеуов Б. «Анализ и оценка финансового положения компании в конкурентной среде», Қаржы-Қаражат, №6, 2003, стр. 68
31 Жуйриков Р. «Основные элементы финансового анализа и способы проверки статей баланса», Банки Казахстана № 3, 2004, стр. 36-37
32 Конырбаев А. «Анализ финансовых коэффициентов», Бухгалтер + Компьютер № 5, май 2001, стр. 18-22
33 «Қазақмыс ПЛС» компаниясының 2008 жылдың 31 желтоқсанында аяқталған кезең ішіндегі іскерлік қызметіне шолу //www.Kazakhmys.com
34 Қазақмыс ПЛС-тың 2008 жылдың 31-ші желтоқсанында аяқталған төртінші тоқсанындағы жəне жылдық өндірістік есебі //www.Kazakhmys.com
35 «Қазақмыс» тобының жылдық есебі ////www.Kazakhmys.com
Қазақмыс ПЛС-тың 2009 жылға жоспары мен даму стратегиялары
        
        ҚАЗТҰТЫНУОДАҒЫ ҚАРАҒАНДЫ ЭКОНОМИКАЛЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ
ЭКОНОМИКА ЖӘНЕ БАСҚАРУ ФАКУЛЬТЕТІ
ЭКОНОМИКА ЖӘНЕ МЕНЕДЖМЕНТ КАФЕДРАСЫ
Қорғауға рұқсат беріледі
кафедра меңгерушісі:
________________________
(тегі, ... ... ... ... ... қаржысы»
050506 «Экономика»
Орындады:
ДЭҚФ Э-27ж/б тобының
студенті Ахметов Р.А
Ғылыми ... ... ...... ... ... кафедра _________________________
Мамандығы:
БЕКІТЕМІН
Кафедра меңгерушісі _________
«___»______________200_ж
ДИПЛОМ ЖҰМЫСЫНА ТАПСЫРМА
Студент _______________________________________________________
(тегі, аты-жөні)
______________________________________________________________
1. Жұмыстың тақырыбы_________________________________________
______________________________________________________________
200 «___»______________________университет бұйырығымен бекітілді
2. Аяқталған жұмысты тапсыру мерзімі ... ... ... ... ... ______________________
______________________________________________________________
______________________________________________________________
4. Диплом жұмысында зерттеуге жататын сұрақтар тізімі немесе дипломдық
жұмыстың қысқаша мазмұны
а)____________________________________________________________
б)____________________________________________________________
в)____________________________________________________________
5. Ұсынылатын негізгі әдебиет: __________________________________
_____________________________________________________________
_____________________________________________________________
_____________________________________________________________
_____________________________________________________________
_____________________________________________________________
_____________________________________________________________
_____________________________________________________________
Мазмұны
КІРІСПЕ 4
1 ... ... ... ... ... маңызы 6
1.2 Қорпоративтік бірлестіктер және олардың қаржысы ... ... ... ... үлгілері 13
1.3 Қазақстан ... ... ... даму ... ... ... қаржыны басқарудың қазақстандық үлгісі 29
2 Бөлім Отандық ... ... ... ... ... ... ... 34
2.1 АҚ «Қазақмыс» корпорациясының қызметіне және өндірістік ... ... ... АҚ ... ... қаржылық жағдайын талдау және оған баға
беру 43
3 ... ... ... даму ... мен келешектері 57
Қорытынды 63
Пайдаланылған ... ... ... ... ... ... күннен бастап біз сіздермен бірге
дәйектілікпен құрып ... жаңа ... ... ... даму жолын таңдап,
жылдан жылға әлемдік қоғамдастыққа жақындау процесінде зор ... ... қол ... ... алға ... нық ... ілгеріліп келеді», деп
Н.А.Назарбаев - Қазақстан ... ... атап ... ... ... Қазақстан Республикасында шаруашылық ... ... ... ... ... ... етіп ... жүзеге асыруда. Кәсіпкерлік сала, ірі бизнес оның ішінде
корпорация салалық ... ... өз ... ... ... қызметінің тиімділігі тікелей елдегі нарықтық қатынастар
дамуынан, сонымен қатар кәсіпкерлер ... яғни оған ... ... ... қабылдауға мүмкіндік беретін жеке
тәуелсіздігіне байланысты. ... ... ... алдын ала
қойылған стратегиялық және тактикалық мақсаттарына жетуімен анықталады.
Яғни кез келген кәсіпорын фирманы басқарудың ... ... ... жүйенің болуынан тәуелді. Мұндай жүйе болып қаржының теориялы
аспекті ... Ол ... ... ... және ... ғылыми негізін қолдану ... ... ... Сондықтан
кәсіпорынның қаржылық жағдайын бағалау мен ... ... ... талдауда қаржының теориялық негізі ажырамас бөлігі болып табылады.
Талдау және ... ... оңды ... ... ... ... қажетті негізі болып табылады. Бұл ... ... ... ... саласында сәйкесінше білікті жұмысшылардың тартылуы талап
етеді.
Тек терең және ұқыпты талдау негізінде ғана оның қызметін ... ... ... тұрақтылығын нығайту немесе жақсарту және
оның ... ... ... ... ... ... үшін басшылыққа нақты ұсыныстар беруге болады.
Бұл дипломдық жұмыс отандық ... ... ... ашып ... және жетілдіруге жолдарын ұсыну, себебі қаржылық
басқаруды әдістемелік қамтамасыз ету ... ... ... ... ... жолдары толықтырылып отыру қажет.
Дипломдық жұмыстың мақсаты қаржының аспектілерінің теориялық негіздерін
зерттеу және ... ... оның ... ... ... ... ... жұмысты жазу барысында келесідей міндеттер қойылған:
- корпорация қаржысының теориялық аспектілерін ашып көрсету;
- отандық кәсіпорынды үлгі ... ала ... оның ... ... ... ... ... баға беру оның рөлін анықтау;
- зерттеу барысында алынған нәтижелеріне сәйкес корпорация қаржысын
жетілдіру жолдарын ұсыну.
Бұл жұмысты жазу үшін ... ... ... ... ... және ... да нормативтік актілер, ... және ... ... ... ... үшін тәжірибелік негіз
болып «Қазақмыс» АҚ қаржылық есептілігі және осы ... ... ... алынған.
Бұл дипломдық жұмыс үш бөлімнен, кіріспеден, қорытындыдан, қолданылған
әдебиеттер тізімінен және қосымшадан ... ... ... ... ... экономикалық маңызы
1.2 ҚОРПОРАТИВТІК БІРЛЕСТІКТЕР ЖӘНЕ ОЛАРДЫҢ ҚАРЖЫСЫ
«Корпорация» термині Еуроазияда кеңес ... (1982 ... ... ... ... одан ... ... республикаларда,
Достастық елдерінде мәлім бола бастады.
АҚШ Жоғарғы сотының төрағасы Джон Маршалл (1755-1835), әлдеқашан XIX
ғасырдың бас ... ... ... ... және тек заңдар
жинағында қолданылатын жасанды тірлік» ретінде анықтады. Басқа америкалык,
менеджмент ... ... ... ... XX ... «Осы заманғы
корпорация - саяси институт болып ... оның ... - ... ... ... құру» - деген абсолютті қарама-қайшы тұжырымдама жасады
[2,28-б].
Сонымен ... ... ... ... ... ... жұйесі жөніндегі ұғымды қалыптастыра отырып, ... ... ... ең ... әрі ... әдістерінің бірі
ретінде ұсыныс жасады. Қазақстандық менеджерлердің ... ... ... ... елдердің озық корпорацияларының тәжірибесіне
көңіл аударуға ... ... ... ... тобына қатысты
әзірленген Ресей зандары ... ... мен ... ... Оларды
жеке түсінуден бұрын, терминнің өз анықтамасын қарастырайық. Оның ең толық
көрсетілуі ... ... ... берілген: «Корпорация - нарық
экономикасы дамыған елдерде кең тараған кәсіпкерлік қызметті ұйымдастырудың
нысаны, ол ... ... ... ... мен ... ... жұмыс істейтін кәсіпқой басқарушылардың (менеджерлердің) жоғарғы
эшелоны қолында топтастырылуын қарастырады»
Бұл ... ... ... ... етуі үшін кем ... ... ... болуының міндеттілігі туындайды:
– шаруашылық жүргізетін субъектілердің экономикалық еркіндігі;
– жеке меншікті мемлекет қорғауының жоғары дәрежесі;
... ... ... ... ... ... өндіріс үшін қолайлы мүмкіндіктердің болуы.
Бұл талаптарды корпорация қызметі үшін әзірге мемлекет ауқымында ... ... ... және ... алғышарттар жасалмаған кезеңге
дейін, корпоративтік басқарудың қағидаларын тиімді жүзеге асыру туралы сөз
қозғау ертерек. ... ... ... ... ... ... ... біздің қөзқарасымызша, қазақстандық
корпорацияларды ... ... ... ... ... мәнін түсінуге
көмектеседі.
Жеке меншікті қайта бөлудің салыстырмалы түрдегі ұзақ емес үдерісіне
қарамастан, мысалы, енді корпоративтік ... ... ... бір ... ... ... қателіктер мен адасу көздерін
анықтауға, оларды жеңу жолдарын ұсынуға болады.
Заңдарымен атап ... ... топ» ... ... ... ... мағына білдіреді, сонымен қатар
қазіргі кезде жұмыс істеп жатқан ірі шаруашылық ... ... ... ... деп ... Бұлармен қатар басқа да ... ... ... ... ... барлығына да елеулі
шарттылық тән. Атап айтқанда, «қаржы-өнеркәсіптік топ» оған ... ... ... ... шектейді. «Біріктірілген
корпоративтік ... ... ... түрі ... ... ... ... сатылас немесе деңгейлес түрде — өмір ... ... Іс ... корпорацияның түрлі нысандары кездесуі мүмкін және оларды
қатаң ... ... бір ... ... орынсыз. Басқару
үдерістерін ұйымдастыруда жеке меншіктің заңдық түсінігін оның ... ... ... экономикалық аспектілерін корпоративтік
меншікпен басқарудың келісу қағидасы маңызды (1-сурет).
Корпорациялық түрлі басқару мүмкіндіктерінің қосымша ... ... ... ... ... айырып көрсетіп, мыналарды тұжырымдауға
болады:
Корпоративтік меншіктің объектісі болып ... ... ... ... түрде бекітілген ұлттық ... ... ... ... 1. ... ... ... негізгі аспектілері
Меншік объектісі рөлінде мыналар бола алады: мүлік ... ... жер, су ... ... ... ... ... оқшауланған үлес т.б.
Нарықтық экономикасы дамыған елдердің акционерлік компаниялары ... ... ... ол ... ... ... ... орындауға тиісті келісілген ... ... ... ... ... ... тиімді тетіктері
енгізілген. Олардың біріншісі ретінде қалыптасқан ... ... ... ... ... ... ... барлық топтарының
мүдделерін ескере отырып, тиімдірек ... ... ... ... - ... ... Ол ... иелеріне оларды сатуға, сөйтіп, корпорация
капиталынан өзінің үлесін ... ... ... Өз ... ... ... кету мүмкіншілігі, сондай-ақ менеджерлердің тәртібіне де
әсер етеді, компания капитал көздерін жоғалтқан ... ... ... айырылып қалу қаупі бар.
Кез келген қоғамда материалдық игіліктің кейбір жиынтығы болады, олар
жеке мемлекет шеңберінде оның ... ... ... ... ... мен ... ... институттардың)
қажеттіліктері мен мүдделерін қанағаттандыру үшін ұлттық байлықгы тұтыну,
оны иемдену ... ... ... ... өзінің тарихи дамуында меншік
нысанының ең ерекше дамуына ие бола отырып, түрлі ... ... даму ... ... меншік құқығын игеру, иелік ету және пайдалану,
үш бірлігі қарастыратын заң жүйесінің мөлшерінде ... ... ... ... ... дербестендірілуге тиіс. Ол
берілген объектіні басқару сипатын бұрыннан анықтайды, оның ... ... ... бір ... ... жеке және ... ... мүмкін, оған сондай-ақ меншік объектісін ұстау жөніндегі міндеттер
жүктеледі. Бұл мәселелер ... ... ... ... ... ... әзірлемесі объектілердің бір
-тұрпатты топтарын боліп шығару міндеттерді, мақсаттарды, оларды басқару
әдістерінің мақсаттарын анықтау үшін оның ... ала ... ... ... бұл ... әзірге толық зерделенбеген, теориялық
негіздемелермен дәлелденбеген, әрі арнаулы ғылыми зерттеулерді талап ... ... ала ... жүргізу үшін сүйенетін негізгі ұғымдар мен
анықтамаларды енгізу қажет.
Корпоративтік меншік - ... ... ... ... ... мен ... ... ақпараттар мен технологиялар,
материалдық емес игіліктер мен оларды пайдалану, иелік ету ... ... ... ... байлықтың басқа бөліктерінің жиынтығы.
Меншік объектісі — заң ... ... ... ... ... ... ... байлықтың ұйымдық оқшауланған
бөлігі.
– Корпоративтік құқық меншігінің объектілері ... ... ... ... ... жер телімдері т.б.);
– жылжитын мүлік (үлестері, үлестік жарналары, құнды ... ... ... ... ... ақшалай қаражаттар (валюта және т.б.);
– борыштар (дебиторлық берешек);
– ақпарат;
... ... пен ... ... қызметтерінің басқа да нәтижелері [4,80-б].
Меншік құқығы заттық субстанциялар санатына жатады, олардың мәні оны
өзінің ... ... ... ... ... ... затқа
тікелей иелік етуін тұспалдау мен берілген мүмкіндікті жүзеге асырудың
ерекшелігінде.
Иеленушінің субъективтік пікірі ... ... ... ... ... пайдалануға ажыратылады:
Иелік ету өкілеттігі деп затқа ... ... ... ... яғни ... ... ... болу мүмкіндігі, оны ... ... ... - ... ... ... оның жату тегін, ... ... ... ... ... мүмкіндігі.
Бұл өкілеттілік иеленушінің құқығын толық сипаттамайды, алайда, отандық
доктрина көзқарасынан, оның негіздемесі болып табылады.
Басқару - жүйенің белгілі бір құрылымының ... ... ... ... ... мен мақсаттарын жүзеге асыруды қамтамасыз
ететін табиғаты әр түрлі ұйымдық жүйелер ... ... - ... әрі ... ... ... әрі
меншік құрылымын стратегиялық қайта құру - оның ... - ... ... мен ... бір мақсатпен біріктірілген
объектілер жиынтығы.
Бұл түсініктер мен анықтаманың шеңберінде қазіргі уақытта ... ... ... айқынырақ, әрі тереңдетілген жіктемесі
қажет:
– корпорацияның еншілес кәсіпорындары;
– корпоративтік меншікте болатын акциялар пакеттері;
– корпоративтік жылжымайтын мүлік;
– корпорацияныц ... емес ... ... ... үшін ірі ... ... халықаралық
іс-тәжірибесін қарастырайық. Қаржы және ... ... ... ... ... ... ... мүнда қаржылық емес концерндердің
қаржы топтарына деңгейлес салааралық бірігуі ... ... ... ... ... ... өзегіне: «Сименс», «Бош», «Даймлер-Бенц»,
«Тиссен» және басқа концерндер, «Дойчебанк», «Хекст», ... ... ... ... топтары, «Дрезденер Банк» қаржы тобы енеді. Концерннің
қызметі ... ... бір ... ... тек ішкі ... Тіпті ірі компаниялардың біразы ғана, мысалы, «Сименс» ... ... ... ... ... құятын өнеркәсіпті
қамтитын жағдайда. Герман Қаржы-өнеркәсіп тобына ... ... ... етіледі. Біріншіден, бір мезгілде түрлі коммерциялық
банктер;
Екіншіден - капиталға бірлесе ... 1944 ж. ... 100 ең ... ... ... ... тоғыспалы қатысу туралы шамамен
80 келісімі күшінде болды.
Қаржы-өнеркәсіп ... ... ... ... да ... рөл
атқарады. Олар - герман компанияларының меншігіне ... ... ... компаниялардан кейінгі екінші болып табылады. «Дойчебанк»,
мысалы, «Даймлер-Бенц» капиталының 28,5%-на ие. Герман банкілеріне, ең ... ... 25 ең ірі ... ... 25% ... ... акциялардың меншіктенушісі бола ... ГФР ... ... санаттарына жатады, сондай-ақ акция депозитарийі
ретінде және де олардың атынан дауыс беру ... ие ... ... ... банкілері елдің барлық корпорацияларының ... ... ... ... ... қаржы-өнеркәсіп тобының тәжірибесі өзгеше. Қандай да болмасын
алты жетекші ... ... ... ... «Мицуи», «Сумитомо»,
«Санва», «Фуе»; «Дай-Ити-Канге») енетін барлық кәсіпорындар, Токио қор
биржасы ... ... ... тек 10%-ын құрайтынына
қарамастан өнеркәсіп салаларының бірқатарында жалпы ... ... ... етеді. Сауда фирмалары ... ... ... ... ... асырады, ал олардың импорттағы
жеке тауарларының үлесі - 90%-ға жетеді. ... ... ... ... ... ... ... 40%-ын бақылайды,
топтардың сақтандыру компанияларына барлық сақтандыру компанияларының 53-
57%-ы тиесілі.
Жапон қаржы-өнеркәсіп тобындағы топаралық өзара ... ... ... кеңес жүргізе отырып, жоғары менеджерлер клубын қүру;
– қаржы ресурстарының, тауарлардың, ғылыми-техникалық ақпараттың
айналымын қамтитын топ ... ... ... ... ... ... ... мен олардың клиенттері, ірі өндірушілер мен
олардың жеткізушілері арасында маман ауыстыру таралған;
... ... ... ... ашатын жалпы топтық
жобаларды іске асыру;
– акционерлік капиталға бірлесе ... ... ... ... ету ... ... ... біріктіру (1-
кесте).
Кәсіпорындарды топтастыруда себептердің өзгеруі мүмкін, алайда нақты
тұрақтылық біреу — қаржы-өнеркәсіптік ... ... ұзақ ... қабілетін қамтамасыз ету. Қаржы-өнеркәсіп тобының бас ... ... ... ... ... өте ... ... тобына барлық қатысушылары үшін стратегиялық пайда көзі
мүнда технологиялық даму саласындағы біріктірілумен қамтамасыз ... ... ... ... Жеке фирмалардыц ресурстарын
қосу жаңа технологияны ... ... ... алу ... ... білім мен
тәжірибені іске асыру, жаңа салаларды ұйымдастыру немесе әлдеқашан жұмыс
істеп ... ... ... ... кедергілерді жеңу үшін қажетті құрал
ретінде жиірек көрінеді.
1-кесте.
Жапония өнеркәсіп топтарының бірлесе қатысу ... ... ... мен ... ... арта ... байланысты
стратегиялық пайданың қуатты факторы болып қаржы-өнеркәсіп тобына енетін
қаржы-несиелік ұйымдары қызмет атқарады. ... ... ... ... қабілетті өнімді шығаруды арттыру қарқыны
көбінесе корпорацияның ... ... ... ... ... ... ... байланысты. Корпорациялардың
тартылған қаражаты кең пайдалануы - жапон экономикалық жетістіктерінің бірі
[5,63-б].
Жапонияның өндеуші ... ... пен ... қаражат сияқты
көрсеткіштердің орташа арақатынасы 1,6/1-ге тед, ал сол кезде ... ол ... ... ... қазіргі уақытта Жапонияның ең ірі
корпорациялары пассивтерінің құрылымы бойынша американдық тұрпатқа жақындап
келе ... да, олар елді ... ... ... ірі мемлекеттердің
қатарына шығарған технологиялық серпілісті іске асырған кезде, ... ... ... ... ... ... ... болды.
Корпоративтік дамуды қаржыландырудағы меншікті және қарыз қаражаттары
арасындағы арақатынас, бір жағынан, ... ... ... ... ... ... ... байланысты. Жапон
корпорацияларындағы тәуекелдіктің төмендеуі тұрақты акционерлердің жоғары
үлестері мен ... ... ... ... ... Өз
әрекеттерінде Гласс-Стигалл заңымен шектелген ... ... ... ... әдетте, өздері басты клиенттерінің капиталына
қатысады.
Ірі отбасы ... көп ... ... ... қаржы-
өнеркәсіптік топтары, өз қызметтерінде кейбір дәрежеде жапон және ... ... ... ... Швед ... биржаларында
бағаланатын акцияларды тоғыспалы иелену ауқымдары 25%-ға жетеді.
2-кесте.
Германия, Жапония және Швеция өнеркәсіптік топтарының тұрпаттары
|Банк маңына ... ... ... топтар ... ... ... | |
|1 |2 |3 |
| ... | ... |«Даймлер-Бенц»,«Круп», |«Маннессман», «Тиссен» ... ... ... Ландесбанк» | |
| ... | ... ... «Хитачи» |«Сумитомо»,«Ниссан», ... ... | ... |
| ... | ... ... |«Густавссон Ландберг», |«Олссон Нордстьерман», |
|«Дункер» ... ... ... ... ... - ... Р.Д. «Нарықтық қатынастарды дамыту», 2005ж |
Соңғы он ... ... ... ... ... тән ... сондай-
ак қазір батыс Еуропаның жүз онеркәсіптік корпорациясының тізімінде болатын
топтардың қалыптасуы мен өсуі ... ... ... ... ең ірі ... жатады [6,56-б].
Германия, Жапония, Швеция, Франциядағы сияқты корпорацияға бірігудің
мұндай нысандары мыналарға ... ... ... ... ... жаңа ... арқылы өнеркәсіптің жаңартпалық инфрақұрылымы дамуын
қолдау;
– мемлекеттік меншікті сатқан ... ... ... ... ... ... ... кең түрде ... ... ... ... ... ... таңдап алумен негізделеді. Берілген жағдайда ... ... ... ... ... қаржы-өнеркәсіп тобы
таңдап алынды. Оның ерекшеліктерінде, біздің көзқарасымызша, орта ауқымдағы
өнеркәсіптік кәсіпорындар үшін ... ... ... ... шешу және ұзақ ... ... банкінің тұрақты дамуы үшін
жағдай жасауға мүмкіндіктері бар.
Қаржы блогы (банк) мынадай мүмкіндік алады:
– клиентураны кеңейту есебінен өзінің ... ... ... ... ... ... ... овердрафт,
андеррайтинг және басқа операцияларды ... ... ... ... ... ... ... қатысушыларға берілетін несиелер мен ссудалар
көлемін арттыру;
– корпорация шеңберіңде ... ... ... және
төлемдердің өткерілімдігін арттыру, банкілік қызмет көрсетунің
осы күші ... ... мен ... ... ... блок мынадай мүмкіндік алады:
– нарық сұранымы конъюнктурасынан ... ... ... ... және ... меншікті саралымын
бекіту;
– бәсекеге қабілетті ... тез ... мен ... ... және ... бағдарламаларды
қаржыландыруда жеңілдік алу;
– кеңейтілген ұдайы өндірістің толық және тұйық кезеңдерін
қамтамасыз ... ... ... ... ... ... пен ... шығындарын азайтуға, бизнес
тудыратын ақша ағынын тиімді бақылау.
1.2 Қаржыларды корпоративтік басқару үлгілері
Корпоративтік басқару - бұл ... ... ... ... ұйымдық-
құқықтық басқарумен ресімдеу, ұйымдық ... ... ... және ... ... құру. Оның
мәселелерымен көптеген ғалымдар айналысуда. Алайда ... ... жеке ... бөлу үшін А. ... мен Г. ... ... ... «Современная корпорация и частная собственность» кітабында
олар бірінші рет бақылау мәселесін ... ... ... [7,56-б].
Соңғы жылдардағы корпоративтік басқару жөніндегі ғылыми қызметтер
келесі бағыттардың басымдылығын көрсетеді:
– бірге ... ... яғни ... ... ... ... корпоративтік қарым-қатынастың тетігін агенттік шығындардың
нұсқаулықтары арқылы қарайтын агенттік теориясы;
– еларалық ... ... ... ... ... ... ережесін анықтауға негізделген салыстырмалы
институционалды талдау.
Жеке алынған ел корпорацияларын ... ... өз ... ... қасиеттері тән. Алайда оның көптеген факторлары ұқсас және
басқару жүйесіне ... ... әсер ... Бұл ... ... ... ... және жапондық ... ... ... айыруға - мүмкіндік берді. Олардың негізгі
сипаттамалары 3-кестеде келтірілген.
Төменде келтірілген кесте классикалық ... ... ... ... ... ерекшеліктерін анықтайды. Бірақ шындығында одан ... ... ... ... ... ... сондай-ақ бірдей экономиканың
және басқарудың ұқсас үлгілері болмайды.
Классика аясында - меншіктенушінің немесе акционердің және ... ... ... ... ... ... ... ескерілген классикалық үлгілер, әдеттегідей, дамыған елдерде
жұмыс істейді. Өтпелі экономикасы бар ... ... ... ... ... пайдалануды көздеген. Мұндай жағдайда тауар,
қаржы және басқа жеткілікті дамымаған ... ... ... ... ... ... ішкі ... қатаң басымдық беріледі.
Жаңа компаниялардың көпшілігі жаппай жекешелендіру бағдарламасын жүзеге
асырудан пайда ... ... ... Румыния): немесе кәсіпорындарды
стратегиялық инвесторларға сату арқылы (Венгрия, Латвия); ... ... мен ... ... алуы ... ... Словения,
Румыния). Жекешелендіру, оның нысанына ... ... ... ... ... [3]. ... ... ақпарат пен
байланыстарын пайдаланып, акцияларды кредит есебінде ... ... ... бар ... басқа да сұлбаларды, оның ішінде
алдамшы әдістерді пайдаланып сатып ... ... ... ... ... ... бар ... инсайдерлерде елеулі меншік пен
бақылаудың болуы айрықшалықты құбылыс болды. Мысал ретінде ... ... ... ... үшін ендірілетін құрлықтық үлгіде, заң бойынша үш
орган белгіленген: акционерлердің жалпы жиналысы (серіктестердің кездесуі),
атқарушы ... және ... ... ... әдеттегідей, барлық АҚ мен ірі ЖШҚ-да жұмыс
істейді. ... ... ... ... ... сайланады.
Қадағалаушы кеңес атқарушы кеңестің мүшелерін тағайындайды. ... ... ... ... ... ... ие. Ол ... барлық салаларын бақылайды, барлық құжаттарға қол жеткізеді ... ... оның ... ... ала ... ... ... іс жүзінде корпорациялық басқару жүйесіндегі бұл органның ... оған ... ... ... ықпалдырақ. 2001 ж. қабылданған.
Коммерциялық компаниялардың кодексінде, бұл басқару органдарының өкілеттігі
қатаң ажыратылған, ... ... және ... ... ... акционер немесе серіктес атқарушы немесе ... ... бола ... бірақ бұл органдардағы қызмет орнын қоса қабат атқаруға
құқығы жоқ.
Бірақ та біздің елдің заңдарында ... ... рөлі ... Бір ... ... ... орташа және ұсақ
кәсіпорындарда қадағалаушы кеңестердің корпорациялық басқару құрылымындағы
орны мен рөлін анықтау жөнінде мәселелер жиі ... Ірі ... ... ... инвесторлардың, негізінен, шетелдіктердің қолында
шоғырландырылған. Олар не бұрынғы социалистік ... ... ... ... не ... ... ... күнделікті
мейлінше ұқыпты қадағалауды жүзеге асырады [8,75-б].
3-кесте
Корпоративтік басқарудың осы заманғы үлгілері
|Ағылшын-американдық ... ... |
|1 |2 |3 ... ... ... ... Канада, |Германия, Австрия, |Жапония ... ... Скан | ... ... ... ... | |
| ... Франция | ... ... ... және тәуелсіз |Корпоративтік ... және ... кең ... ... ... ... (XXI ғ-дың , басында|құрамдас бөліктері ... мен ... ... инвесторлар, |деңгейінде өкілдік ... ... ... 250 млн долл. |пен бақылаудағы | ... ... 2,5 ... ... | ... долл. сомасына иеленді);|рөлі | ... ... ... рөлі| | ... ... және | | ... ... бөлу | | ... іске ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... |корпоративтік ... мен ... ... ... ... ... ... ... |қызметкерлерінің кең |Басқарма |
| ... ... ... ... ... ... ... ... және институционалдық |Банктер мен ... ... ... ... ... ... ... |мен ... ... ... (әрі |корпорациялардың ... арту ... ...... әрі |абсолютті басым |
|акционерлік капиталдың ... да). ... ... ... ... |Сыртқы |
| ... және жеке ... |
| ... да ... ... шамалы. |
| |рөл ... | ... ... ... басымдырақ (жалған |Тұрақты негізде ... және ... ... ... ... ... ... |
|атқарымы арқылы) | ... ... |
| | ... ... |
| | ... қарсы |
|Қаржыландыру ... ... ... ... ... - ... |көздерінің |бағдарланған ... ... ... ... ... ... |
| | ... |
| | ... | ... |
| | ... ... |
| | ... |
| | ... |
| | ... |
| | ... ... |
| | ... ... | ... |
| | ... ... - ... Р.Д. ... қатынастарды дамыту», 2005ж ... ... ... ... ... ... бірі - оның
акционерлердің басты топтарының мүдделерін көрсете білу ... ... 84 ... ... ... жүргізілген сауалнама
қадағалаушы кеңестегі орын санының арақатынасы белгілі бір ... ... ... ... көрсетеді. Алайда топ-
менеджерлер компанияның қадағалаушы кеңесінде жеткіліксіз берілген. Екінші
жағынан, мұнда ... ... кең ... ... шоғырланған компанияларда меншіктенушілердің белгілі
бір тобының басым жағдай ... ... ... кеңестегі артықшылығына
себеп болмайды. Мұны әр ... ... ... ... ... ... ... дәлелі ретінде қарауға болады.
Компанияның акцияларының көпшілігіне ие ... ... ... ... ... ... емес деп ... мүмкін, бұл корпорация қызметін
басқару арқылы жетілдіріле түсуге әсер етеді.
Қазіргі ... ... ... бар ... ... меншік
құрылымына жекешелендіретін бағдарламалардың тарихын көрсететін бірқатар
бір үлгідегі сипаттамалар тән. Меншік құрылымында оның ... ... не ... ... ... ету ... немесе мемлекеттік
иелікте қалған қызметкерлердің жанама акциялары ... ... ... тиесілі [9,55-б].
Румынияда, мысалы, қызметкерлер ассоциациясы, не акциялардың
көпшілігіне, не олар ... ... ... ... ие
болған компанияның көп саны пакетіне ... ... ... ... ... ... мен ... қызметкерлерді басқаруға да, ... ... ... де ... ... ... ... югослав үлгісі сақталған.
Алайда, Польшада, ірі корпорацияның меншік құрылымында - аутсайдерлер,
ал ұсағы мен орташасында инсайдерлер басым. ... ... ... ие. ... ... шамамен 2/3 менеджерлері де,
қызметкерлері де ... ... ... ... ... мен басқа
қызметкерлерінің акцияның (50% және одан да астам) бақылау пакетіне ие
болуы сирек.
Польшаның ... ... ең ірі ... - ... Оның ... ... ... тұрақты өсуде. Бастамада олар ... ... ... ... ... бақылау пакетіне ие болды.
Екінші топтың өкілі болып отандық жеке меншік тұлғалар есептеледі, бірақ
олардың үлесі ... ... ... Үшінші топ - поляк корпорациялары,
төртіншісі — инвестициялық ... ... ... ... ... ... төмендеп кетті. Жалпы көлемде банктердің де рөлі ... ... банк тек бір ... ғана ... ... ие болды. Отандық
институционалдық акционерлер барған сайын компаниялардың ... ... бола ... ... инвесторлардың пайдасы үшін
өздерінің жайғасымдарын бірте-бірте жоғалтуда.
Бірақта акцияның ірі пакеттері бұрынғыша мемлекеттің қолында ... ... ... ... ... үкіметі оларды іске асыруға
асықпауда. Дегенмен кейбір ... ... ... ... сата
алмайды, өйткені әрбір екінші кәсіпорын тиімсіз немесе оның ... ... ... ие ... ірі қосымшаларын сатып алуға мүдделі
емес стратегиялық инвестор болады. Басымдылық көрсетпейтін, бес ... ... ... ... 20-дан 50%-на дейін иеленетін)
мемлекет бірінші орын алады, яғни ... ... ... ... ірі
жекешелендірілген компанияның айтарлықтай үлесін иеленуші.
Еуропаның Оңтүстік-Шығыс елдерінде корпоративтік меншіктің орталығы
болып табылатын жекешелендіру ... мен ... ... тараған.
Сонымен, Болгарияда 10 жетекші холдинг ірі компаниялардың көпшілігін
бақылайды, ... ... ... ... ... ең ... агенттері болып есептеледі және де ... ... ... басқарудың жалпы әдістеріне әсер етеді.
Польшада инвестициялық қорлардың басты бес түрлері жұмыс істейді: жалпы
ашық және жабық, мамандандырылған ашық және ... әрі ... ... ваучерлердің немесе шетелдік ... ... ... ... ... ... мен Биржалар және құнды ... ... ... ... Бір компанияның акциялар пакеті қор
қоржынының 5%-нан артпауы керек (егер ... ... ... ... ... ... кем құраса) бұл шек 10%-ға ... ... Қор ... ... беретін акцияларының 10%-нан артық сатып ала
алмайды. Шындығында поляк заңдарында құнды ... ... ... ... ... ... ... кезеңінде Польшада 130-ға жуық инвестициялық қор
болды, олардың таза активтері 14,9 млрд ... ... ... ... (ҰИҚ) ... өз ... ... құрылымдады,
көптеген компанияларын сатып жіберді, басқалары өз қызметтерінің сипатын
өзгертті және ... ... ... және жеке меншік
инвестицияларымен айналысты. Алайда жылдары ҮИҚ ... ... ... ... ... пакетіне иелік етті [10,49-б].
Зейнетақы қорлары Польшада 1999 ж. ... ... ... ... ... ... олар ... активтерге ғана және
зейнетақы қоры ... ... ... ... сала ... Қор бір
компанияның 5%-нан астам акциясына ие бола ... ал бір ... қор ... 5%-нан астамды құра алмайды. Зейнетақы қорларының
қызметін Зейнетақы қорларын сақтандыру және ... ... ... экономикасы бар елдерде компаниялардағы меншіктің шоғырлануы,
ашық акционерлік қоғамдардың жауапкершілігі шектеулі ... ... ... ... ... базасында холдинг компанияларын
қалыптастыру айқын өсе түсуде.
4-кестеде көрсетілгендей, ОШЕ ... ... ... Еуропа үшін тән болатын деңгейден асып түседі.
4-кесте
Еуропаның Оңтүстік-Шығыс елдерінде корпоративтік меншіктің ... ... ... ... ... өйткені есеп беру стандарттары
жетілдірілмеген. Егер Польшада меншіктің шоғырлануы, мысалы, Болгариядағыға
қарағанда аздау ... онда ... ... ... ... блоктар
да қарастырылатынын ескеру керек, ал сол кезде Болгарияда тек акционерлік
қоғамға ... ... ... ... ... ... ... акционерлер тобының бірде-
біреуі басымдау болмаса да, ... ... ... ... Орташа бір ең ірі акционер акцияның бақылау пакетіне ие, ... бес ... ... ... ... Сонымен бірге, бір ең ... ... ... екінші компанияның бақылау пакетіне ие.
Ірі акционерлердің түрлі санатындағы компаниялар, меншіктің ... ... ... ... Ең ... меншік—шетелдік
инвесторлары басым болатын компанияларда. Екінші орында — ... ... ... ... ... Оның ... қатысты улесінің айтарлықтай өсуі ... ... ең ... ... болатын компанияларда шоғырланған. Онда ең ... ... ... ... бұл ... ... ... қарамастан, орташа екі есе кіші үлеске ие.
Кейбір компаниялар бірден көп компаниялардың акцияларының иеленушілері
болады, алайда, әдетте, бұл - ... ... ... ... Компаниялар бәрінен де жиі ... ... ... ... ... ... алды немесе миноритарлы акционерлер
(акциялардың 20%-нан кем ... ... ... ... ... ... ең белсенді:олардың 56,2%-ы ... ... ... ... ... орын шетелдік инвесторлары бар
(47,8%) - компанияларға, үшінші отандық жеке ... ... ... ... (37,5%) жатады. Инсайдерлерге жататын компаниялардан басқа
фирмалардың ... тек ... ... ... яғни ... түрде
олардың белсенділігі аздау [11,60-б].
Шетелдік инвесторлар басым болатын меншік шоғырлануының ең ... бар ... ... ... ... ... ... ең ірі пакетке ие болған меншіктің шоғырлануы төменгі деңгейде
болатын ... ... ... ... ... және ... нақты
бақылау жүргізуді қамтамасыз етпейді.
Тиімді корпорациялық басқару үшін қаржы ... мен ... ... үшін ... ... ... (үлескерлікпен
акционерлік қаржыландыру) бой көрсетеді. ОШЕ мен ТМД ... ... кезі ... ... ... ... қала
берді. Орталық Еуропа мен Балтық елдерінде ... ... ... шамадан аздап темен, бірақ соған қарамастан, 49%-ға жетгі (орташа
шамасы - 60%). Азды-көпті оларға ... ... де ... ... ... ... — 5%). Оның есесіне, атап ... осы ... ... (12%, бұл ... шама ... бір жарым есе артық) және қүнды
қағаздарды сату (11%, орта шама 5%-ға ... орта ... 2 ... ... ... кеңінен таралды.
Кәсіпорынның меншік нысандары бойынша жасаған талдауының нәтижелері
әбден занды. Мемлекеттік кәсіпорындар ... ... ... қаражатын (50%
орташа шама 60% болған кезде), банк кредиттерін ... 6 және 8%) ... ... ... ... ... 3 және 5%) және де ... дәрежеде мемлекеттік қаражатты (сәйкес 26% және 5%) аз пайдаланады.
Жекешелендірілген кәсіпорындар банк кредиттері ... - 11%, ... 7% ... ... ... ОЕ және ... бұл көрсеткіштері
тиісінше 18 және 10%-ға жетгі (5-кесте).
Поляк корпорациялық үлгісі ... бірі — ... ... ... ... темендігі болып есептеледі. 2000 ж. олар тек
11 компанияның ... және де банк ... ғана ... ... ... нарығы Польшада әлсіз дамыған, сыртқы қаржы түсуінің мәнді кезі
банк кредиттері болып есептеледі. ... ... ... ... акционерлік капиталға қатысуға мүдделілік ... ... ... ... ... ... ... компанияның
қадағалаушы кеңесінде өкілдігі бола тұрса да, олардың істеріне айтарлықтай
сирек араласады.
5-кесте
Кәсіпорындар меншікті қаражаттары бойынша ұйымдастырылу құрылымы
| ... | |
| ... ... ... ... |
| ... ... ... |
| | | |ы | ... ... | | | | ... және ... ... |49 |44 |49 |49 ... ... |68 |55 |65 |63 ... орталық елдері |69 |66 |69 |69 ... ... ... |68 |47 |71 |66 ... |62 |50 |61 |60 ... ... | | | | ... және Балтық елдері |2 |19 |0 |5 ... ... ... |4 |22 |1 |4 ... ... | | | | ... шеткі аймағы |3 |39 |1 |8 ... |3 |26 |1 |5 ... ... | | | | ... және ... ... |18 |8 |10 |12 ... ... |10 |10 |7 |8 ... ... ... |7 |5 |6 |6 ... шеткі аймағы |4 |2 |4 |3 ... |11 |6 |7 |8 ... ... сату | | | | ... және ... ... |11 |7 |12 |11 ... ... |3 |2 |1 |1 ... орталық елдері |2 |2 |1 |1 ... ... ... |5 |1 |1 |2 ... |6 |3 |5 |5 ... - ... К. Б. ... Оқу ... ... ... университеті, |
|2006 ... ... ... онда банк оны ... ... ... ... ... тырысады.
Егер банк компанияның акцияларына ие ... ол ... ... ... және ... ... ... әсер
етуге тырысады және шұғыл қабылдау ... ... ... көпшілігіндегі жағдайды қадағалау үшін арналары бар, олар
компанияларды меншік объектісі ... ... да, ... ... әсер етуін арттыру үшін әлеуеті айқын, менеджерлер
де, сондай-ақ, банктердің ... ... ... ... ... ... ... ретінде қарастырмайды [12,58-б].
Егер қаржыны басқаруды қоса, корпоративтік басқарудың нақты классикалық
үлгісіне қайтып оралсақ, онда ең ... не ... ... мен ... ... ... жалпылауға және негізгілері
ретінде келесі құрамдас бөліктерді анықтауға мүмкіндік береді:
– тікелей қатысушылардың құрамын;
– мүдделі адамдардың ... ... ... ... ... ... құрамы мен уәкілеттілігін;
– мүдделі тараптар акционерлік қоғамға қатысушылардың ... ... ... акционерлік қоғамдар қызметін нормативтік қамтамасыз ету;
– ақпаратты ашып көрсету жөніндегі ережені және басқалар.
Үлгіні құру үшін ... ... ... ... ... мыналар болып есептеледі: іс ... ... ... ... ... ... ... құқығын тартып алу және
корпоративтік стратегиялық шешім қабылдау үдерісіндегі олар мүдделерінің
күшті өкілдігі.
1934 ... ... ... ... жөніндегі федералдық актіде,
АҚШ-та инсайдер деп компанияның директоры ма немесе ... ме ... ... ... ... ... ... ие болушы саналады, яғни
компанияның қызмет мен ... ... ... ... ... ішкі ... ... қабілетті адам. Сондықтан АҚШ-та
Еуропаның көпшілік ... ... ... ... тыйым
салынған, әрі заң бойынша жазаланады. Дәл мәнінде, инсайдерлік бақылау
қауіп-қатерлерді ... ... Ал бұл ... құнын арттыруға,
бизнесті кеңейту мен ірілендіруге, капитал құрылымын ... ... ... ... ... ... ... қарама-
қайшы.
Инсайдерлік бақылауға баламалы корпоративтік капитал ... ... ... ... білдірулер (ағылшын-американ
үлгісі) болуы мүмкін, яғни берілген ... ... ... ... ... ... операцияларға
бағытталған.
Инсайдерлікке басқа баламалы вариант аутсайдерлерді ... ... ... ... Сонымен, акцияныі 70%-дан астамы Жапонияда, қаржы
институтгары мен үлестес корпорацияларда болады, ... ... ... бас банк ... ... асырылады, ол оның тек ... ... ... ... ең ірі ... ... болып табылады.
Жоғарыда аталған топтардың өкілі ... ... ... ... ерекіпеліктерін атап өткен жөн Қаржыландыру
көздерінің арасынан банк ... рөл ... ... ... ... (30-40% шамасында айтарлықтай көзге түседі. Бұл меншікті
және қарыз ... ... ... ғана ... сондай-ақ
қаржыландырудың түрлі текті сыртқы көздерін тартуды көрсетеді [14,65-б].
Корпоративтік бақылаудың бұл сұлбасы, алайда, ... ... ... ... ... ... он ... олардың жақындаса
түскенін көрсетеді, өйткені біріншіден, бірде-бір үлгі басқаларының алдында
артықшылыққа ие емес және екіншіден, ұлттық экономикалар үшін әмбебап ... ... ... ... ... ... өздеріне қосатын
ағылшын-американ үлгісінде, корпорациялық үлгіні ... ... ... ... және ... да ... ... бойынша, барлық
бірлестіктердің 50%-на дейін) бірге жүреді. Алайда жапон ... ... тән ... ... аралық қарым-қатыстарды үлгілеу мұнда
өзінің жіктелу тобында тұрақты серістестік қатынасқа негізделді.
Алайда соңғы кезде Жапонияда корпорация үшін банк ... ... ... ... бұл жағдайды жапон үлгісін ағылшын-американ
үлгісіне қайта ... ... ... түсіндіреді. Бәлкім, мұндай
қорытынды жасау асығыстық ... ... ... ... - ... орынсыз
көріністерін нивелирлеумен байланысты жоғары шығындар. Бас банкі тарапынан
қатты бақылаумен қоса жүретін ... ... ... үзақ
мерзімді серіктестік қарым-қатынастарды орнату, менеджерлік ... ... ... ... ... басқа, жапон-герман үлгісі ұзақ ... ... ... іске ... компания үшін артықшылықты болады. ... ... ... ... уәждемесі күшті, ал ағылшын-
американ үлгісінде қор нарығының маңызды ... ... ... ... ... ... құны мен оның табыстылығын арттыруға бағытталған
әрекетті ынталандырады. Жапон-герман үлгісіндегі банк секторы мен ... ... ... ... ... ... ... демек, өнеркәсіптің дамуына кедергі келтіреді.
Дж. Стиглиц американ жүйесін «мәселелі ... ... ... ... ... ... деп» бағалауға ынталы.
Алайда негізінде онымен таласуға болады. Өзінің құрылу сипаты бойынша
ағылшын-американ үлгісімен басқару ... ... ... қолдауға,
компанияны сыртқы орта икемділігі не бейімдеуге, жаңартпашылықпен ... ұзақ ... ... ... көздеген. Жапон-герман
үлгісі компания үшін факторлардың ірі ішкі, әрі ... ... ... ... ... ... ... мүдделіктер мен қарсы
тұру жанжалдары шамалы.
Ягни екі ... де әрі оң, әрі ... ... бар. ... де ... ... емес. Бұл үлгілер қолданылатын елдер қоғамдарының тек ... ғана ... ... ... ... ... дамуына
бағытталуын ескере отырып, олардың келешекке арналған қоса атқару ... ... ... еді. ... бола ... да, ... орай «Жүйелеп
жіктеудің 16 заңына» назар аударған жөн: «Жоқтан жобаланған кез ... ... ... және ... ... ... Өзін ... жүйенің құрылуына сүйене отырып, бәрін қайтадан бастау қажет».
Сонымен бірге, екінші жағынан, ... ... ... ... ... ... бойынша: «Егер бәсекелестер болмаса, жалпы ... мен ... ... ... еді».
1.3 Қазақстан Республикасының корпорация қаржысы даму тарихы
Қазақстанда қаржы саласының дамуы кәсіпорынның қаржы жағдайын ... ... ... ... атап айтқанда - кен өндіру
және өңдеуші өнеркәсіп есебінен қол жетті, ал сол кезде ... ... бен суды ... мен ... ... ... 59213 млн теңге құрды.
Теріс қаржы нәтижесінің себебі, ... ... ... ... ... ... ... сомасының 51,3%-ы шетел мемлекеттері,
олардың занды тұлғалары мен азаматтарының меншігінде болатын ... Кен ... мен ... ... ... жағдайының жақсаруы 6-
кестеде көрсетілген [15,81-б].
Кен өндіруде залалдылық 1998 ж. жойылды және пайдалылық ... ... ... күрт ... Бұл ең ... ... ... шикізатқа деген
жоғары бағалардың есебінен болды. Өңдеуші өнеркәсіптегі ... ... ... ... ... ... төмен. Электр энергиясы, газ
бен суды өндіру мен тұтыну саласы — ерекше жағдайда. Ол ... ... ... ... халықтың мүддесін қорғау мақсатын мемлекет
реттейді. ... ... ... ... ... дейін қысқарғанмен,
жалпы көрсеткіштері әзірге теріс. Болашақта мемлекеттің тарифтерді реттеуі
және өндірістің өзіндегі шығындарды ... ... ... ... ... ... көшеді.
Кәсіпорынның қаржы жағдайы баланс құрылымы деректер мен ресурстарды
қалыптастырудың нақты көздері негізінде 7-кестеде көрсетілген.
Кәсіпорын каражатының дәстүрлі негізгі ... ... ... ... ... құрал-жабдықты қайта бағалау капиталы есептеледі.
1997—1999 жылдары кәсіпорынды қаржыландыру төмендеуінің өсуімен 1997 ... ... ... ... 2004 ж. 49%-ға ... артты. Бұған сәйкес
қаржыландыру қарыз ... ... ... 65%-ға ... ... ... ... негізгі құрал-жабдықтарды қайта ... ... ... ... ... ... әлі айтарлықтай зор: меншікті
қаражаттың жалпы ... 1998 ж. - 51%, 2004 ж. — 6%. Бұл ... ірі ... ... ақша ... ... есе ... есебінен қаржы жағдайының жақсарғанын анықтайды.
1999 жылмен салыстырғанда жарғылық капитал үлесінің және ... ... ... ... ... ... үрдісі жүруде.
7-кесте.
Қазақстан Республикасы кәсіпорнының ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... құрылымы салыстырмалы түрде тұрақты, 32%-дан 42%-ға дейін
ұзақ мерзімді көздердің өсу үрдісі ... 2003 ... ... ... ... ... - 41%, ... міндеттемелер - 59%, 2002
жылдың соңына есептелген басқадай кредиторлық ... - 22%-ды ... ұзақ ... ... ... кредиттерінің үлесі - 17%, ал
ағымдағыларда - ... ... ... Бұл банк ... ... саласына қатысуының жоғары дәрежеде емес екендігін көрсетеді.
Талданған кезең ішіндегі кәсіпорындар активтерінің ... ... - 65%, ал ... 35%-ды ... ... активтердің
құрылымында дебиторлық берешек пен тауар-материалдық қор үлесінің ... ... ... ... ... қордың азаюы өткізім
көлемінің өсуіне байланысты, отандық тауарлар мен көрсетілетін қызметтердің
баға ... ... ... ... ... ... бағамын
енгізуге мүмкіндік туғызды. Алайда жылдан-жылға өсіп келе ... ... ... әлі де ... өткір.
8-кесте
ҚР кәсіпорындары мен ұйымдардың қаржы ресурстары көздерінің құрылымы
| ... ... ... ... банкіден тыс мекемелердің кредиттері,
кредиторлық берешек пен басқадай көздер есептеледі. Бұл кезеңге қарыз қаржы
ресурстарын бөлу жөніндегі ... ... ... ... болады, оның
негізгі керсеткіштері 9-кестеде көрсетілген.
1999-2003 жылдары қаржы ресурстарыныц 36%-нан астамы кен ... ... ... ... олардың 60%-дан астамы банкіден
тыс мекемелердің кредиттері (шетел инвестициялары); өңдеуші өнеркәсіпте -
20%, олар ... ... ... ... ... ... ... және басқадай көздерден тұрады. Электр энергиясын
өндіру, газ және су, ауыл ... ... ... пен байланыс
салаларында негізгі көздер - тауарлар үшін кредиторлық ... ... ... және ... көздер. Бюджетке берешектің 16%-дан астамы электр
энергиясын, газ бен су ... және бөлу ... ... ... инвестициялар қолдайтын элекр энергиясын, газ бен суды ... кен ... ... ... мен ... ... әсіресе көлікте жиынтық ... өсе ... Бұл ... ... ... ... соңғыларында ол
біріншілеріне қарағанда әжептәуір төмен.
Алайда, бюджет пен еңбек ақы ... банк ... ... жағдайдан, жиынтық берешекпен байланысты жағдайдан айырмашылығы
бар. Кен өндіру және өңдеу өнеркәсібінде қаржы ... ... бұл ... оның өсуі жүруде.
2000 жылдың 1 шілдесіндегі ... ... ... Статистика
жөніндегі агенттігінің деректеріне сай экономиканың негізгі салаларының
кәсіпорындары мен ... ... есеп ... ... ... субъектілердің жалпы дебиторлық берешектерінің 30%-нан астамын
құрайтын, мерзімі өтіп кеткен дебиторлъщ берешектін үлесі, іс ... ... ... ... өндірген жаппай ішкі өнімнің бестен бір ... (ол, ... ... 1999 ... ... ... 10,5%-ға өсті және
1057,3 млрд теңге атаулы мәніне жетті).
Ресми ... ... ... ... ... ... ... есептер, қазақстандық өндірушілердің тиеп
жіберген тауарлары мен керсеткен қызметтеріне ... ... мен ... ... ... ... кәсіпорын дебиторлық берешегінің бұл
түрінің 37,4%-ды құрағанын анықтайды. ЖІӨ-нің мөлшеріне қатысты ... ... ... ... ... өнімдерді жеткізгені үшін өзара берешек ауқымы
жөніндегі деректерді кәсіпорынның жеткізушілері және ... ... ... ... статистикасы көрсете алады.
Әрине, жарты жылдықтың аяғына мерзімі өткен дебиторлық берешектің
деректерін сол кезенде ... ... ... жалпы көлемдермен
салыстыру тым ... ... ... ... ... ... ... қалған мерзімі өтіп кеткен төлемеулері тиімсіз
экономикалық қатынастардың негізгі ... бірі ... ... ... жыл ... ... ... қай бөлігі және қай кезеңі
төленбей қалғанын анықтау қиын. ... ... ... ... бір ... ... тауарлар мен көрсетілген қызметтер үшін
кәсіпорындардың уақыты есеп ... ... ... ... үшін шығаратыны құқыққа сәйкес деп есептеледі.
Алайда, дебиторлар борышқорлық міндеттемелерін орындауларының созылып
кетуіне қарамастан, ... ... өз ... ... өсіре түсуде,
олардың қайтарылым көлемінің айтарлықтай бөлігі (әрі ақшалай түсімнің
бөлігі ... әрі ... ... борыштарды өтеу есебіне жіберіледі.
Капиталдың көлеңкелі айналысында ... рөл ... ... ... ... қазақстандық ЖІӨ-ге қызмет керсету фактісі
жөнінде, ҚР Мемлекеттік кіріс ... «МТМ ... ... ... ... ... 110 кәсіпорнын зертгеу
нәтижелері 1999 ж. өткізудің ... ... ... ... ішкі ... құрды. Өткен кезеңмен салыстырған кезде зерттелген кәсіпорындардың
60%-да баспа-бас операциялар ... есеп ... ... ... 49,6%-нан
59,5%-ға дейін өсті» деген ақпараты бойынша пікір айтуға болады.
Бұл жағымсыз фактор ... ... мәні ... ... ... ... ... жауабы болды және мысалы,
экономиканың ақшамен қамтамасыз етілуі, яғни монеттендіру ... ... ... тең ... ... ... 8-10% ... еңсергенде және
бес жыл ішінде ең жоғары 14,4%-ға жеткенде байқалды [17,42-б].
ЖІӨ-нің мұндай сенімсіз айналымының фактілері ... ... ... әсер ... 1998 ж. ... ... ... - 8,5% өте
қиын деңгейде болған кезде, «Статистикалық жылнамада» (1999) ... ... ... ... ... барлық түрлері
айналым активтерінің жалпы көлемінен ол бар болғаны 2,3%-ды ... ... 0,8% ... ... және есеп ... ... тиісінше келді).
Мұнда, сол кезең үшін кәсіпорынды активтерінің ... ... 63% ... берешекті, ал 31%-ы тауар-материалдық құндылықтарды құрды.
Төленбеген төлемдер құрылымын салалық талдау кен ... ... ... іс ... ... сұранымға толық бағдарлануынан,
басқа салалардың таза кредит берушілері емес, таза-борышқорлары (негізінен,
тікелей ... ... ... ... ... (2000 ... 1 шілдесіндегі жағдайы) бойынша кен өндіру
өнеркәсібіндегі ... ... ... ... ... 4 ... ... сонымен барлық борыштардың 70,6%-ы банкіден тыс мекемелердің
кредиттері бойынша борыштарға сәйкес ... ... ... ... онда ... және ... берешек арасындағы оң сальдо шамамен
66,2 млрд теңгеге (157455,2 млн ... және 91267,1 млн ... ... ... ... ... ... экономикасының негізгі
салаларының жалғыз таза кредиторы, төлеуге қабілетсіз ішкі тұтынушыларға
мезгіл-мезгіл бағаның ... ... ... ... ... ... өңдейтін өнеркәсіптің кәсіпорындары болады. 2000 жылғы 1 шілдедегі
жағдайы бойынша берілген саланың ... ... ... іс ... ... берешектен 1,5 есе (13,8552 млрд ... ... ... ... сала ... ... ... дебиторлық және мерзімі
өткен кредиторлық ... ... ... 11,5715 млрд ... ... ... мен кокс сатып алушылар тараптарынан ... ... ... ... ... мен қайта өңдеуді
ескергенде, бұл энергетикалық ... ... ... екі есе ... борыштарының көпшілік бөлігі - мұнай өнімдері мен коксты
сатып алушылар мен тапсырыс берушілердің үлесіне ... 2000 ... ... ... ... 14,2362 млрд теңге рекордтық сомаға ... ... осы ... 129,1 млрд ... ... ... берешекті
жинақтады, бұл міндеттемелер бойынша ... ... ... іс ... ... (260,8 млрд ... қүрады.
Электр және жылу энергетикасының мерзімі өтіп кеткен кредиторлық
берешегінің мұндай мөлшеріне, ... оның ... 1 ... өтіп ... ... көрсеткіштер себеп болды. Олар қаржы есебінің
«алуға берілетін шот» бағанында тіркелген қаражаттың барлық ... - ... ... ... ... 58,6 млрд ... мөлшерінде құрылған электр
энергиясы мен суды ... ... мен ... ... ... ... берешегі, өнімнің берілген түрі жеткізілім үшін ... ... 70%-на ... ал мерзімі өтіп кеткен дебиторлық берешектің
81,8%-ын құрды.
Кредиторлық ... ... мен ... одан да кем ... ... ... ... дебиторлық берешегі аясында, Қазақстан Республикасының
жалпы өнеркәсібі көлемінің 10%-ын ала отырып, ол бюджетке берешек төлемдер
бойынша көшбасшы ... ... ... ... ... ... электр
энергиясы, газ бен су өндірісі мен бөлу саласындағы борышкерлік сипаттағы
мәселе, мемлекетті бұл ... ... ... ... ... ... етті. 1999 ж. «Бюджетке төленетін салықтар мен басқа міндетті
төлемдер женіндегі» заңға салық ... ... ... ... ... рет ... және есептеу әдісімен аралас әдіспен рұқсат ... ... Атап ... ... электр энергиясы, су мен газды
өндіру, тарату және ... ... ... қызметтер бойынша
салынатын салық айналымы өзіне әрі өткізім бойынша төленген айналымдарды,
сондай-ақ оларды өткізу сәтінен 60 күн ... ... да ... ... ... ... мән бере отырып, кәсіпорынның қаржы
қызметіндегі негізгі ... ... ... анықтауға болады:
– шетел компанияларында сенімгерлік басқаруда болатын кәсіпорынның
қаржы-шаруашылық қызметін тиімсіз басқарғанын;
... ... ... ... ... кәсіпорынның
меншікті айналым қаражаты жетіспеуін;
– экономиканың нақты секторын кредиттеуге коммерциялық банкілердің
аз қатысуы, өндірістік және ... ... ... ... инвесторлардың қор нарығымен қаржылық өзара
қарым-қатынас жүйесінің ... ... салу ... ... қос ... салу ... ... қаржы-есеп саясатының ашық еместігін және
кұрделенген жүйесін.
1.4 Корпоративтік ... ... ... ... ... бар елдерде жүретін институционалдық қайта құрулар
корпорацияның қалыптасу мәселесіне тікелей тап болады. Қазақстанда ЖІӨ мен
бюджетке түсімдердің ... ... ... ... ... қамтамасыз
етеді. Яғни, елдің экономикалық даму тұрақтылығы іс жүзінде менеджменттің
қаржы ахуалына және біліктілігіне ... ... ... ... ... МҰҚ, ... ЖШС, «Харрикейн Құмкөл Мұнай»
АҚ, «КЕГОК» АҚ, Екібастүз ГРЭС-1 және ГРЭС-2, «Богатырь» және «Солтүстік»,
«Испат-Кармет» ... ... АҚ, ... АҚ, ... АҚ, «ӨТ МК» АҚ ... басқарудың жағдайына нарықтық шаруашылық ... ... ... ... әсер етуде. Бүгін тағы да қор ... ... ... ... ... қаржы ресурстарын қайта бөлу
жүруде, бұрынғыша өндірістік ... ... ... ... ... ... кредиттеуі ЖІӨ көлемінің не бары ... ал сол ... ... ... бұл ... - ... 100%-ға
дейін, ал дамушы елдерде 30%-дан 50%-ға дейінгіні құрайды.
Ашық акционерлік қоғамдар ... ... ... ... ... ... кезінде қалыптасқан инсайдерлік бақылау
(менеджерлер бақылауы) басым. Ірі кәсіпорындарды жекешелендірудің негізгі
мақсаттары ... ... ... ... ... өміршеңдікке
бағытталған жалпы инвестициялық саясат пен стратегиялық беталыс болды.
Бірақ ... ... ... ... жабдықтарды
жаңарту және технологиялық үдерістерді өзгерту мәселелерін шешу үшін оларға
қаржыландырудың дәстүрлі әдістері (банк ... қол ... ... жолы ... ... деп ... ... стратегиялық
инвесторлар өз иеліктерінің мөлшерлеріне сәйкес шешім қабылдауға қатысуға
нақты құқық алмай, жұмсалым жасауға асықпайды, ... ... ... тиімсіз қызметіне, яғни ... ... ... де, қысқа мерзім ішінде пайда алуды көздейді.
Экспортқа-бағдарланған кәсіпорындарда ... ... ... оң ... ... нарықтардағы қолайлы кезендерде
қол жеткізілді. 1999 ж. ... ҰК мен ... ... ... өсуі ... ... бағаның өсуінен болды.
Сондай-ақ экспортқа бағдарланған кәсіпорындар айтарлықтай инфляциялық пайда
алды, оны ... пен ... ... тыс ... толтыруға
бағыттады. Тауарлық-материалдық қордың өсуі ҚҚСС-тын өсуіне әкелді, оның
ұқсас ... ... ҚҚСС ... ... үшін ... сай ... орны толтырылады.
Экономика субъектісі ретінде корпорацияларды басқарудың қазақстандық
үлгісі қалыптасу сатысының белгілі бір орнында. Ол өзі ... ... ... ... ... ... өндірістік-
техникалық және тектік негіздерінен және түрлі нарықтық ұйымдық-құқықтық,
институционалдық элементтерден ( американдық, ... ... ... бір шарттары және ерекшеліктерімен құрылған
кәсіпорынның қаржы-шаруашылық ... ... ... оның ... ... келу ... ... талап етеді.
– Берілген мониторинг жүйесінде ерекше орын мемлекеттің шаруашылық
жүргізетін субъектілер, банктер, ... ... ... ... ... ... ... Бұл мониторинг олардың қызметін объективті және сапалы
бағалауға жағдай жасайды, ал ол ... ... ... не онымен қатынасты тоқтату жөніндегі мәселені
шешуге мүмкіндік береді. Мониторинг нәтижелері меншікті одан әрі
қайта бөлу ... ... ... Мұнда корпоративтік
қаржыларды басқару үлгісін жетілдіру корпорацияның ішкі және
сыртқы қаржы ортасымен ... ... ... етуі ... тиімділігіне негізделеді. Корпорация қаржысын басқару
тетігі сәйкес қорлардың құрылуы мен қызмет етуінен, капиталдың
жарғылық және ... ... ... кәсіпорынның ішкі
қаржы, сыртқы кәсіпорындар және ұйымдармен, ... ... ... ... есеп ... ... ... тірек басқару қызметінің сипаты және ... ... ... ... ... параметрлері
бойынша басқару жүйесі айқын бөлу арқылы жүреді. Бірінші бағыт
бойынша үш қосалқы жүйені бөле ... ... ... ... материалдық ағындардың
қозғалыстарын жабдықтарды орнату мен іске ... ... ... ... жинақтау мен тасымалдауға дейін оңтайлы
ұйымдастыруды қамтитын ұйымдық-техникалық менеджментті;
– қаржы ресурстарының материалдық-өндіріске түрлендіру үдерісінде
капиталдың ... ... ... ... ... ... кезеңді бастау үшін оны өткізу және капиталды оның қаржы
нысанына қайтаруға ... ... ... өндірістік және коммерциялық ... ... ... жоғары өндірістік еңбекті уәждемелеу
және ынталандыруға байланысты, ... пен ... ... ... ... ... бизнес
жөніндегі серіктестерге әсер ететін әлеуметтік-психологиялық
әдістерді пайдаланып алуан ... ... ... әлеуметтік-экономикалық менеджментті.
Мұндай ерекшеленудің орындылығы ... ... ... ал ... - қосалқы жүйелердің біреуіне ... ... ... ... ... ... ... дайындықты талап етеді. ... ... ... ... ... ... ұйымдастыру
әдістерін меңгерген, яғни ... ... ... технологиялық үдерістерді және т.б. автоматты басқару
жүйелері бойынша мамандармен ... ... ... ... ... ... Бұл
қосалқы жүйе — өзінің сипаты бойынша нарыққа ең ... ... ... ... тауар, валюталық және басқа нарықтарды талдау мен
болжаудың қазіргі жолдарын ілгері ... ... ... ... ... ... ... заңдық нысаны маңызды мәнге ие
болады. Өзара шартгардың, ... ... ... ... ... ... алуан сипатгағы нарықтық мәмілелердің табыстылығы
көбінесе заңдық сараптаудың сапасына байланысты болады. Сондықтан .ұйымдык-
экономикалық менеджмент ... ... ... ... ... ... тек қажетті қаржы, бухгалтерлік, сауда-талдампаздық ... ... ... ғана ... ... бірге барлық іскерлік
контрагенттермен, оның ішінде мемлекеттік реттеу органдарымен экономикалық
өзара ... ... ... ресімдеуді қамтамасыз ететін ... ... ... ... ... ... ... мәселесін
шешеді, бизнес жөніндегі ... ... әсер ... ... ... ... ... тудырады, әлеуметтік
сипаттағы басқа міндеттермен айналысады [20,71-б].
Атап ... ... және ... ... ... ... мен
ынталандыру саласында қазір психология, ... ... және ... гуманитарлық ғылымдардың соңғы ... ... жаңа ... нысандар мен әдістерді әзірлеу мен өндірудің
белсенді үдерістері жүруде. Алайда ... бұл ... ... бар ... онша ... оның бір қалыпсыздығы алғашқы екі
қосалқы жүйенің сапалы қызмет ... ... ... әрі ол ... ... ая ... ... дұрыс менеджмент тек
ұлсымдық тұрақтылықтың факторы қызметін ... ... ... ... мәселелерді жоюды ұғынатын білім де бола алады.
Сондай-ақ корпоративтік қаржыларды басқару жүйесі үшін ... ... ... ... шетел компанияларьша сенімгерлік басқаруда ... ... ... ... Атап ... олардың
инвестициялық бағдарламаларды нормативтік және ... ... ... пен ... ... ... қаржы-шаруашылық саясатының тиімділігі (есеп айырысу,
айналым қаражатын қалыптастыру, пайданы пайдалану, өтемдік саясат
т.б. бөлігінде) сияқты ұстанымдар бойынша.
– коммерциялық ... ... ... кезінде вексельдік
және клирингілік есеп айырысуларды тиімді пайдалану;
– тиімсіз қызмет ететін кәсіпорындарға қатысты банкроттық, ... және ... ... жүргізу;
– инвестициялық және жаңартпалық ... үшін ... ... ... ... кезеңінің түрлі сатыларындағы
баланс берекесіздігін жою үшін ... ... ... ... ... корпоративтік қаржы жүйесінде іске асыру экономиканың
қаржы және ... ... ... ... байланыс болған кезде
мемлекеттік реттеу жағдайында ... ... ... ... саты ... ... ... корпорациялық құрылымдарды біріктіру арқылы қол
жеткізуге болады. Сатылас даму ... ... ... ... ... ... талап етеді, ол өндіріс пен
сұранымның жағдайының тұрақтануына жағдай ... ... БКҚ ... ... ... ресурстардың шоғырлануына ... ... ... ... ... ... ... тиімді
жүзеге асырылады.
Біріктірілген корпоративтік құрылымдарды құрудың негізгі артықшылығы,
ірі инвестициялық бағдарламаларды жүзеге асыруға ... ... ... ... жеке ... салыстырғанда
біріктірілген корпорациялық құрылымдардың қаржылық, технологиялық, ұйымдық
орнықтылығы артатындығында болады. Бұл ... ... ... ... ... болашағы бар салалар мен
өндірістің дамуын, ғылыми-техникалық прогрестің ең жаңа жетістіктерін іске
асыруды талап ... ... ... ... ... ... құралы
бола алады. Олар аса тиімді және ... ... ... ... мен
өндіру жөнінде елеулі инвестициялық жобаларды жүзеге асыруға, ең маңызды
мемлекеттік қажеттіліктер ... ... ... мүмкіндік
береді.
Сөйтіп, Қазақстанда біріктірілген корпорациялық құрылымдарды құрудың
мақсаты инвестициялық бағдарламаларды мемлекеттің стратегиялық міндеттеріне
сәйкес іске ... үшін ... ... мен ... ұйымдарының
мүдделерін біріктіру қажет болып табылады.
2 Бөлім Отандық тәжірибедегі ... ... ... ... (АҚ
«Қазақмыс» үлгісінде)
2.1 АҚ «ҚАЗАҚМЫС» КОРПОРАЦИЯСЫНЫҢ ҚЫЗМЕТІНЕ ЖӘНЕ ӨНДІРІСТІК ЕСЕБІНЕ
ТАЛДАУ ЖАСАУ.
Қазақмыс ПЛС ... əрі ... ... немесе «Топ») мыс, алтын,
мырыш, күміс өндіру, электр энергетикасы мен ... ... ... ... ... ... жеткілікті алда келе жатқан ... ... жəне ... өңдеу бойынша халықаралық топ болып ... ... ... Ұлыбритания мен Қазақстанның қор биржаларында айналымға
қабілетті ... Тобы ... ... алда келе ... он ... бірі болып табылады.
Топтың қатарына 20 кеніш, 10 тау-кен фабрикалары жəне екі мыс ... ... ... ... ... руда өндіруден бастап мыс
катанкасын жəне катодты мыс түріндегі ... өнім ... ... ... іс ... табылады. 2008 жылы ол меншікті
рудасынан барлығын қоса алғанда 343 мың ... ... мыс ... ... ішкі ... ... ... жеткізумен жəне ауқымды теміржол
инфрақұрылымымен қамтылған. Соған қоса, Қазақмысқа алдын ала ... ... ... ... жартылай өңделген ... ... ... мыс ... өндіру жөніндегі тағы ... ... ... тиесілі. [33]
Қазақмыс Тобы басқа да металлдардың ауқымды көлемін, оның ішінде мырыш,
күміс жəне алтын өндіреді. 2008 жылы Қазақмыс 48 мың ... ... ... 137 мың ... ... концентратын өндіріп шығарды. Ол əлемде күміс
өндіруден ең ірі деген ... ... ... ... (2008 жылы ... ... өндірді). «Kazakhmys Gold» бөлімшесі, кен игеру жəне кен
орындарын барлау жөнінде жаңадан ірі жобаларға жетекшілік ... ... ... Топ 179 мың унция алтын игерді, оған ... ... əрі ... 2.3 ... ... ... ең ірі ... қуаттылығы 4000 МВт болатын Екібастұз
көмір ... ... ... ... ... ... ... иелігінде. Оған қоса, бұл бөлімше аталған электр станциясының
отынға деген сұранысының 20 пайызын қамтамасыз етуші ... ... ... жылы осы ... 3.6 ... ... ... өндіріп шығарды.
«Kazakhmys Petroleum» бөлімшесі аумағы 602 шаршы шақырым болатын Каспий
маңы ойпатындағы ... ... орын ... ... ... ... ... сатып алды. Бұл Топ Лондон Қор биржасында ... ... ... компаниялар тізіміне қосылып отыр.
Топтың акциялары сондай-ақ Қазақстан Қор биржасында (KASE) саудаланады.
2007 жылы ол EBITDA 2.3 ... ... ... 5.3 ... ... ... тапты. Топта 65,000 адам жұмыс істейді, яғни ... ... ... ... ... ... - Орталық
Азияда ауқымды табиғи ресурстарды игеру мүмкіндіктерін диверсификациялау
жəне кеңейте түсуде белсене қатысу. Ал енді мыс ... шолу ... ... ... Copper ... 9-кестеден мәліметтерді толық
көруге болады.
9-кесте
Kazakhmys Copper өндірісі
|Өндірілген өнімдер | | | |
| | |2008 ж |2007 ж |
| | ... ... ... ... |мың т. |35 675 |33 968 ... ... ... |% |1,26 |1,22 ... ... құрамы |% |3,10 |3,87 ... мыс |мың т. |399,8 |389,9 ... ... |мың т. |370,9 |347,9 ... алынатын концентрат |мың т. |28,9 |42,0 ... мыс ... | | | ... ... |мың т. |340,1 |340,9 ... ... концентраттан |мың т. |37,8 |39,0 ... ... |мың т. |0,2 |1,3 ... ... мыс |мың т. |378,1 |381,2 ... ... |мың т. |48,3 |35,7 ... - «Қазақмыс корпорациясының жылдық есебі» 2008 ж. ... 2. ... ... ... ... Copper ... даму
көрсеткіштері
2- суретке сәйкес алдыңғы жылмен салыстырғанда, 2008 жылы руда өндіру 5
пайызға артып, 35 675 мың ... ... ... ... ... жəне аймақтардың көпшілігіндегі салыстырмалы түрдегі
өндіріс тұрақтылығы, ... ... 2008 ... ... ... ... ... іске қосылуы жағымды əсер етті. Руда
өндірудің өсімі концентраттағы мыс өндірісінің 7 пайызға, ... 370,9 ... ... ... ... 340,1 мың ... көлеміндегі катодты
мыс өндірісі 2007 жылғы деңгейге сəйкес келіп отыр, дегенмен, ... ... ... ... ... мыс (3,3 мың ... ... ... ... концентратты сынамалы түрінде өткізу аясында катодты
мысқа қайта өңдеусіз сатылып іске асырылды, ол ... ... ... ... болатын. Осылайша, мыс өндірісінің жиынтық көлемі 343,4 мың
тоннаны құрап, ол 2007 ... ... жəне 2008 ... ... асып ... тоқсандағы орын алған өндірістің өсіміне қарамастан, шикізат
қорының азаюына байланысты, сатып алынған концентраттан өнім ... ... ... біршама төменірек болды.
2009 жылдың 1 тоқсаны ішінде қайта өңделінетін жинақталған ... ... ... ... сəл ... ... ... ескере отырып, 2009 жылы меншікті шикізаттан
катодты мыс өндіруді 10- 15 пайызға ... ... ... ... ... ... ... жұмысы өткізілді. Белоусов, Солтүстік Нұрқазған
жəне Коунрад сияқты ... үш ... кен ... жұмыстары уақытша
доғарылды. 2008 жылы бұл кеніштерде тек 1,3 пайыз рудадағы мыс өндірілген.
2009 жылы руда өндіру дискрециялық капиталдық ... ... ... ... жұмысының ықтималды тоқтатылуына қарай азаятын болады.
Топ, сонымен қатар, қайта ... жəне ... ... ... қарау
жасады. Бірнеше аймақта көлік шығындарын мейлінше азайта түсу мақсатымен,
шикізаттарды тасымалдауға түзетулер жасалды. Руда ... ... ... өнімділікті арттыру мақсатында, қайта ... да, ... ... ... да ... ... ... Мырыш зауытының жұмысы өндірілген металлын саудалаудан
гөрі мырыш концентратын ... ... ... байланысты, уақытша
тоқтатылуы мүмкін. 2009 жылға тоқтатылуын талап ететін кейбір мыс қорытушы
объектілерде жоспарлы жөндеу жұмыстары белгіленген ... ... ... ... ... өндіру деңгейіне сəйкес,
оны қайта өңдеу көлемдеріне келтіру үшін ... ... ... ... Мыс ... ... көлеміне сəйкес өндіріледі, сондықтан
да оның өндірісі 2008 жылдың ішінде қытайлық ... ... ... ... ... отыр.
Катанка өндірісі салыстырмалы түрде төмен рентабельді саналады əрі
қазіргі экономикалық ... ... ... ... ... ... Өндірістің қысқаруына қарай, кейбір жұмыскерлерге ... ... не ... жұмыс сағаттарын немесе төлемақыны азайту
ұсынылатын болады. Соған қарамастан, ... ең ірі ... ... ретінде, Топ, өндірістік ... ... ... штаттың елеулі қысқаруын болдырмауға күш салу қажеттігін ұғынып
отыр. Біздің əлеуметтік міндеттемелерімізге қоса, мұндай ... ... ... ... жақсарған кезде өндірістік объектілерді дереу іске
қосуға мүмкіншілік береді [33]
10- кестедге сәйке, ... ... ... ... шоу жасайық,
10-кесте
Kazakhmys Copper қосарлы өнімнің өндірісі
|Өндірілген өнімдер | |2008 ж |2007 ж |
| | |12 айда |12 айда ... ... |мың т |137,3 |132,8 ... ... |мың т |47,5 |45,2 ... шикізаттан өндірілген күміс |мың унция |16710 |18 985 ... ... ... ... ... |5,7 |10,0 ... ... өндірілген алтын |мың унция |123,5 |113,4 ... ... ... ... ... |4,5 |23,5 ... - ... корпорациясының жылдық есебі» 2008 ж. ... ... пен ... ... ... ... ... мырыш құрамды руданы өндіру өсімі жағымды əсер етті. 2008 жылдың 3
тоқсанымен салыстырғанда, 2008 ... 4 ... ... мыс
өндірісі Артемьев кенішіндегі руда құрамының азаюына жəне толлингілік
шарттар бойынша концентратты ... ... ... ... ... ... қысқарған.
Жоғарыда айтылғандай, дəл қазіргі уақытта ... ... ... ... жəне де ... деген жергілікті
бағамдарға əрі нарықтағы жағдайларға қарай, 2009 ... ... бұл ... ... операциялар уақытша тоқтатылуы
мүмкін. Зауыттың тоқтатылуы концентратты саудалау көлеміне əсер ... ... ... жəне Қытайда мырыш концентратына деген жоғары
сұраныс белең алып ... ... ... ... ... ... ... 2009 жылдың 1 тоқсанында аяқталатын толық аяқталмаған
жұмыстардың жоғары ... ... 2008 ... 3 ... қалған аяқталмаған жұмыстарды қайта өңдеуден ұпайы толды.
2008 жылы алтынның жалпы өндірісі сол 2008 жылдың 1 ... ... ... Кен өндіру жұмыстарының басталуының жəне Орлов
кенішіндегі алтынқұрамды руда өндірісінің ... ... ... ... емес негізде өндірілетін толлинг 2008 жылы едəуір азайды, себебі
тиісті ... ... ... ... үшін ... 2008
жылдың 4 тоқсанында алтын өндірісіне бұрыннан жинақталған шикізатты қайта
өңдеу жағымды əсерін тигізді.
Осы ... ... 2009 ... ... қайта өңделетін қоры жинақталған
алтынқұрамды руданың салыстырмалы түрдегі ауқымды көлемі ... ... ... бойынша өнім өндірісіне шолу жасаймыз. Алдыменен
Жезққазған кешенін қарастырамыз, 3-кестеге әйкес.
11-кесте
Жезқазған кешені
| | |2008 ж 12 айда |2007 ж 12 айда ... ... |мың т |24 124 |24 355 ... ... ... |% |0,84 |0,82 ... ... |мың т |493,9 |491,1 ... мыс |мың т |176,2 |178,6 ... мыс ... | | | ... ... |мың т |179,6 |183,7 ... ... ... |мың т |1,1 |3,8 ... ... |мың т |180,7 |187,5 ... катанкасы |мың т |48,3 |35,7 ... - ... ... жылдық есебі» 2008 ж. |
3 - ... ... ... ... мыс ... ... 2008 жылдың 4 ... 2008 ... 3 ... 7 ... ... Бұл ... 2007 жылдың 4 тоқсанында су
басқан Оңтүстік кеніштегі өндірудің ... ... ... ... ... қарай, Оңтүстік кеніш өндіруді бірте-бірте арттырып
келеді, алайда, оның өндіру деңгейі ... ... ... ... ... отыр. Мыс рудасының жалпы жылдық ... ... ... ... ... ... Бұл төмендеу құрамы жоғарырақ руда
өндіретін кеніштерде, əсіресе, Жомарт кеніші мен жаңа ... ... ... ... ... ... кенішінде кен өндірудің артқанына
байланысты металл көлеміне əсер ете ... ... ... ... 4 тоқсанында мыстың орташа ... 2008 ... ... ... ... кенішіндегі руданың төмен
құрамдылығы мен рудадағы металл ... ... ... ... болатын
Оңтүстік кеніштегі өндірістің артуы есебінен төмендеді.
Жезқазған кешенінде концентраттағы мыс өндірісінің əр ... ... ... рудадағы металл құрамының артуын көрсетіп
отыр. 2008 жылдың 4 тоқсанында ... ... ... мыс ... ... ... құрамының өсуіне қарамастан, алдыңғы
тоқсандағыға сəйкес келді. Катодты мыс ... ... ... ... ... айырмашылықтар əсерін тигізді, өйткені 2008 жылдың 4
тоқсанында өндіріліп шығарылған концентраттың ... бір ... 2009 ... ... ... 3. 2007-2008 жылдар соңында Жезқазған кешені өндірісінің даму
көрсеткіштері
2008 жылы катодты мыстың жалпы өндірісі алдыңғы жылдағыға сəйкес келіп,
өндіріліп шығарылған ... жəне ... ... ... ауқымын
көрсетті. Мыс катанкасы тапсырыстар бойынша шығарылады, негізінен ... ... 2008 ... 3 ... ... 4 ... 2009
жылдың 1 тоқсанында техникалық қызмет көрсетуге жоспарлы жабылау қарсаңында
барлық тапсырыстардың орындалуын аяқтау ... мыс ... ... ... ... бұрын айтылғандай, катанка өндірісі
нашар рентабельділік көрсетеді, жəне баға ... ... ... ... ... ... қарай Балқаш кешені өндірісінің даму көрсеткіштеріне көшеміз.
12-кесте
Балқаш кешені
| | |2008 ж |2007 ж |
| | |12 айда |12 айда ... ... |мың т |2 998 |2 127 ... ... ... |% |1,03 |1,05 ... ... |мың т |267,3 |187,9 ... мыс |мың т |38,8 |32,5 ... мыс ... | | | ... ... |мың т |160,5 |157,2 ... алынатын концентраттан |мың т |36,7 |35,2 ... ... |мың т |0,2 |1,3 ... мыс Жиыны |мың т |197,4 |193,7 ... - ... ... ... ... 2008 ж. ... ... тұрғандай-ақ алдыңғы кезеңмен салыстырғанда 2008
жылғы 4 тоқсанда ... ... руда ... ... деген бағаның
төмендеуінен Коунрад кенішінің тоқтатылуына байланысты кеміді. ... ... Copper ... ... ... руданың
құрамдылығы ең аз. Сонымен қатар, онда руда өндірудің көлемі шағын болғанда
да белсенді түрде аршу жұмыстары ... ... 2008 ... ... айы ішіндегі Коунрад кенішіндегі кен өндіру жəне Шатыркөл ... ... ... 2007 ... ... 2008 жылдың
ішінде аймақта руда өндіруді 41 пайызға арттыруға септігін тигізді. Мыстың
орташа құрамы, Коунрадтағы 0,29 ... ... мыс ... ... 2008 жылдың 3 тоқсанында 1.05 пайыздан 1,21 пайызға
дейін жоғарылады. Сондай-ақ мыстың орташа құрамы 2007 ... 4 ... ... 2008 ... 4 ... 1,21 ... ... жоғарылауына
Шатыркөл кенішіндегі өндірістің артуы жəне жоғарырақ ... ... ... 4. 2007-2008 жылдар соңында Балқаш кешені өндірісінің даму
көрсеткіштері
2008 жылдың 4 ... ... мыс ... ... қол ... ... 26 ... төмендеп кетті. Бұл төмендеу,
Коунрад кенішінің жабылғандығынан өндірілген руда мен ... ... ... жəне ... ... шығындарды азайту
мақсатымен шығыс аймақтағы Ақбастау кенішінен жеткізілімдер ... ... ... мыс өндірісі, өндіріліп шығарылған ... ... ... ... 2007 ... 4 тоқсанындағы 8,7 мың тоннадан 2008
жылғы 4 тоқсандағы 9,8 мың тоннаға жетіп 13 пайызға дейін жоғарылады. ... ... ... ... ... ... кенішінен шыққан
руда ендігі жерде Балқаш кешенінде қайта өңделмейтін болады, керісінше, ол
іске қосылған ... ... ... ... өңделу үшін
жолданады. Соның есебінен тасымалдауға кететін шығындар едəуір қысқарады.
2008 жылы болған концентраттағы мыс өндірісінің артуы ... ... ... ... ... жыл ... ... аймақтардағы кеніштерде
руданың қайта өңделуін ішінара көрсетеді.
Балқаш мыс балқыту зауытында ... ... ... аймақтардан
келетін концентрат өңделіп отырады. 2008 жылдың 4 тоқсанындағы меншікті
концентраттан катодты мыс өндірілуінің ... осы ... үш ... ... мыс ... ... ... (4-сурет)
Катодты мыстың жылдық өндірісі, барлық үш аймақ бойынша ... ... ... отырып, алдыңғы жылдағымен ... ... яки ... ... ... айырмашылықтардың
орнын толтырды. меншікті концентрат ... ... мыс ... ... ... ... қолдап тұру үшін бұрындары
қолданған ... ... ... ... қажеттілік болмай қалды.
Төртінші тоқсанда сатып алынатын концентраттың артықшылығы туындап, ол
сатылып ... ... ... мыс ... артуына əкелді.
13- кесте
Қарағанды аймағы
| | |2008 ж 12 |2007 ж 12 |
| | ... ... ... ... |мың т |3 673 |3 346 ... ... ... |% |2,13 |2,21 ... ... |мың т |252,9 |231,6 ... мыс |мың т |38,4 |33,3 ... - ... корпорациясының жылдық есебі» 2008 ж. ... ... 4 ... ... ... руда ... 2008 ... тоқсанымен салыстырғанда төмендеп кетті. (3-кесте) Екі кеніш, яғни Батыс
Нұрқазған жəне ... ... ... ... де ашық ... ... аяқтап, жерасты қазба жұмыстарына көшуге дайындық
үстінде. Алайда, қазіргі уақытта, Құсмұрын жəне ... ... одан əрі ... ... ... жүргізілуде. Жоғарыда
жарияланғандай, өндірістік қызметті қайта қарастыру аясында, Солтүстік
Нұрқазған ... руда ... ... 2007 жылдың 4 тоқсанымен жəне
2007 жылдың 12 айымен салыстырғанда, өндірудің ... 2008 ... ... ... ... ... Ақбастау жəне Абыз кеніштерінде өндіру
жұмыстарының басталуымен байланысты. Бұл Батыс Нұрқазған жəне ... ... ... ... ... ... ... жылдың 4 тоқсанында қол жеткен мыстың орташа құрамдылығы Нұрқазған
кеніштерінің тобында салыстырмалы түрде мыстың төмен ... ... ... ... 2008 ... 3 ... болды. Металл құрамының артуы 2007 жылдың 4 ... ... ... ... басталғанынан болған салдарды
көрсетеді. Мыстың орташа құрамының 2008 ... ... 2007 ... деңгейге
дейін төмен түсуі Ақбастау кенішіндегі жоғарырақ құрамдылығын ... ... жəне ... ... ... металл құрамының
жəне руда өндірілімінің күрт төмендеуінен болды.
2008 жылдың 4 тоқсанында 2007 жылдың 4 тоқсанындағымен ... мыс ... жаңа ... ... ... ... өңделуі есебінен, сонымен қатар, өндіріліп алынған
металлдың ... ... ... 2008 ... 4 ... 2008 ... ... салыстырғанда, мыс өндірісінің өсімі, бұрын Балқаш кен-
байыту фабрикасында өңделмеген Ақбастаудан ... ... ... ... ... сондай-ақ Ақбастаудан шығарылған
руданың қарағайлы кен-байыту ... ... ... ... ... ... өндірісі 2007 жылы жинақталған руданың
өңделуінің жəне өндіріліп шығарылған металл құрамдылығы артуының арқасында,
15 ... ... ... ... жаңа жабдықтарды орнату үшін 2009 жылдың
1 тоқсанында уақытша жабылатын болады. Барынша тиімділікке қол ... ... ... ... операциялар Батыс
Нұрқазған кенішінде ... ... ... басталған соң қайыра басталатын
болады.
2008 жылы Топтың ... ... ... болды. Меншікті
кеніштердегі катодты теңгерімдегі мыс өндіру 343 мың тонна көлемінде 2007
жылдағыдан біршама ... ... ... басында белгіленген жоспардан артып
түсті. Өндірістік қызметті диверсификациялау жəне ... түсу ... ... -Қазақстандағы ең ірі электр станциясы Екібастұздың ГРЭС-
1 сатып алу, жəне де «ENRC PLC» ... ... ... 26.0
пайызға дейін арттыру болды.[34]
Өндірісті ұлғайта түсу жөніндегі ірі жобаларға алдын ала ... ... ... аясында елеулі ... ... ... ... ... ... қиыншылықтар экономиканың басқа
да салаларына тарағандығына қарай, сыртқы жағдай да біршама өзгерді. Мұндай
өзгерістер мыстың бағасынан анық ... ол ... ... ... АҚШ ... құраған болса, шілденің басында тоннасына 8,985 АҚШ
долларын ... ... ... ... Содан, жылдың соңында мыстың ... 2,902 АҚШ ... ... ... мен ... ... қарамастан, бағалардың төмендеуі өткізуден түскен пайдаға тікелей
əсерін тигізді. Сатылып алынатын ... ... ... сондай-ақ кірістіліктің төмендеуіне əсер етті.
Біздің ұзақмерзімді стратегиямыз ... ... жəне 2005 ... ... ... ... ... сай келеді, олар ... ... ... ... ... ... ... ірі
жобаларымызды іске асыру жəне Орталық ... ... ... жол
ашудағы артықшылықтарды пайдалану. Бұл стратегия қазіргі жағдайларды ... ... ... ... ... 2009 жылдың ішінде біздің қызметіміз
бірінші кезекте, өз ... ... ... ... ... Оның ... ... қаражаттарды
сақтап қалу, жəне де Топтың ... ... ... ... қамтамасыз ету. 2009 жылы, капиталдық шығындарды азайтып,
қазіргі бағалар ... ... ... ... алатындай пайда түсіре
алмайтын объектілердегі өндірісті қысқарту немесе ... ... ... ... 2009 жылы мыс ... ... ... десек те, бұл
өндірістің кірістілігін бір деңгейде ... жəне ... ... ... ... мыс ... жəне ... бөлімшелердегі өзгерістер жүргізуді басқару
бағдарламасын іске асыруға кірісті. Бұл ... ... ... əрі жетілдіре түсуге жəне ендігі жоспарланып қойған төмендетуге
қосымша шығыстарды ... ... ... қор биржаларының назары тұрақты бухгалтерлік ... ... қол ... ... ... ... соңында біз есептілікте
572 млн.АҚШ доллары көлеміндегі ақшалай қаражат пен ... жəне ... ... ... та ... 200 ... доллары шамасындағы
несиелік бағдар деп көрсеткен болатынбыз. Жылдың соңындағы таза берешек
сома 1,628 млн.АҚШ ... ... 7.5 мың ... ... мысты өндіру
2009 жылдың қалаған əрбір айына хеджирленді. Топ бұрындары мұндай шараларды
қолданған емес. Аталған операциялар, егер де ... ... ... ... долларынан төмен түсетін болса, оған тиетін жағымсыз əсердің орнын
толтырады, егер ... ... 4,000 АҚШ ... ... ... ... айрылудың арқасында орнын
толтырады.
2.2 АҚ ... ... ... ... талдау және оған
баға беру
Корпорациясының қаржылық ... ... ... ... ... ... қаржылық қызметінің тиімділігі,
кәсіпорынды банкрот ... ... ... кәсіпорынның
төлемқабілеттілігін анықтау, қаражаттарды кәсіпорынға инвестициялауды
бағалау, оның ... ... ... ... ...... ... кемшіліктерін дер
кезінде анықтау және жою, сонымен қатар кәсіпорынның қаржылық жағдайын және
оның ... ... Бұл ... ... ... шешу
қажет:
- әртүрлі өндірістік, ... және ... ... ... ... ... негізінде қаржылық құралдардың
түсуі бойынша және ... ... ... ... ... бойынша жоспардың орындалуына баға беру;
- мүмкін қаржылық нәтижелерін, экономикалық рентабельділікті, меншіктік
және қарызға алынған құралдардың қолда ... ... ... ... тиімді пайдалануға және кәсіпорынның қаржылық
жағдайын тұрақтандыруға ... ... ... құрастыру қажет;
- қаржылық жағдайдың жалпы бағалауы және оның есеп беру ... ... ... мен ... қалыптастыру көздері арасындағы сәйкестікті
зерттеу, оларды бөлу тиімділігі мен ... ... ... ... ... оның ... (кемуін) және ағымды
міндеттемелермен қатынасын анықтау;
- қаржылық-есептік және несиелік тәртіпті сақтау;
- кәсіпорын активтері мен ... ... ... ... ... ... есептеу, оның ішінде дебиторлық
берешек пен запастарды есептеу;
- баланс өтімділігін, қаржылық ... ... ... ... мен ... ... қабілеттілігін
анықтау;
- кәсіпорынның табыстылығын бағалау;
- кәсіпорын табыстылығының салыстырмалы ... және ... әсер ... ... ... ... іскерлік белсенділігін анықтау;
- кәсіпорынның қаржылық жағдайының тұрақтылығын ұзақ мерзімді және
қысқа мерзімді болжауы, яғни оның қаржылық ... ... ... жағдайын талдау негізінен ... ... ... ... ... баланстың нақты
көрсеткіштерін салыстыру қиынға соғады. Талданып жатқан кәсіпорынның
қаржылық ... ... ... банкроттық мүмкіндіктерін
болжау және тәуекелдік деңгейін бағалау үшін ... ... ... ... ... мәліметтерімен салыстыруға
болады. Қаржылық жағдайды талдаумен тек қана ... мен ... ... ғана емес, сонымен қатар оның ... ... ... ... ... ... несиелеу
шарттарын бағалау және тәуекел деңгейін анықтау үшін банктер, төлемдерін
уақытында қайтару үшін жабдықтаушылар, қаражаттардың бюджетке түсу ... үшін ... ... ... ... талдау ішкі және сыртқы болып бөлінеді.
Ішкі талдауды кәсіпорын қызметкерлері ... оның ... ... және ... ... болжау мақсатында қолданылады.
Оның мақсаты - қаржылық қаражаттардың жоспар бойынша түсуін ... ең көп ... алу үшін ... және ... ... ... орналастыру.
Сыртқы талдауды жарияланатын есептілік негізінде бақылау ... ... ... Оның ... - неғұрлым көп пайда
алуды қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... ... ... ... есеп беруі
млн.АҚШ доллары
| |2008 ... 31 |2007 ... 31 |
| ... ... |
| ... жыл ... ... жыл ішінде |
|Өткізуден түскен пайда |5,151 |5,256 ... | | ... ... ... |2,056 |2,336 ... ... | | ... ... ... |1,086 |2,026 ... | | ... пайда |1,112 |1,409 ... ... ... | | ... және дилютивті (АҚШ |1.85 |3.04 ... | | ... ... негізделген |2.27 |3.02 ... ... | | ... ақша ... |715 |895 ... ... ... |38 ... ... | | ... ... ... |116 |33 ... ... кейінгі | | ... ... ... құны | | ... ... | | ... - «Қазақмыс корпорациясының жылдық есебі» 2008 ж ... ... ... АҚ ... ... ... ... 2008 ж 2007 ... ... 10500 ... өскенін көруге болады. [34]
Жалпы алғанда өндіріс мүмкіндігінің ... ... ... оның ... ... 2007 ... басы мен ... шамаға көбейген. Кәсіпорын жоғары өндірістік мүмкіншілікке ие.
Қосымша 1 мәліметтерінен көргеніміздей қаражаттарды ұзақ ... ... ... ... ... ... ... іс жүзінде тең
мөлшерде жүргізілген. Сонымен бірге ... және ... ... өсуі ... Бұл ... ... ... туралы және
өндірісті жоспарлаудағы қателік туралы ... ... ... ... ... тез ... байқалады. Несиеге сату көлемінің
өсуі берешекті қайтармау қаупін өсіретінің және ... ... ... ... айта кету қажет. Осының бәрі
қорытындысында «Қазақмыс» АҚ - ң ... ... кері ... ... АҚ ... ... дәлірек сипатауға мүмкіндік
беретін кейбір көрсеткіштерді есептейік.
Баланс валютасындағы ағымдағы активтердің үлесін анықтайық, ол үшін
кәсіпорынның ... ... ... ... ... = Aғымдағы акивтердің құны
Кәсіпорынның барлық мүліктерінің
құны ... мәні ... ... ... ... ... ... қамтамасыз
етуге, несиемен есеп айырысуға оның өсуі құрылымды алға итеруші болып
табылады - ... ... ... ... оның ... және оны
қолданудың тиімділігі жеделденеді.
Кәсіпорының активтерінің орналасу тиімділігін ... ... ... ... ... ... = ... активтер құны
Ұзақ мерзімді ... ... ... ... тұрақтылығына міндеттемелер ағымдағы
активтермен жабылатын жағдайда жетеді, мұндай тұрақтылықтың белгісі келесі
шарт орындалғанда ... > К3, ... К3 = ... ... ... ... ... ... ... ... өзгерістер болғанын
зерттеу қажет. Бұл жерде кәсіпорын мүліктерінің жалпы құнындағы ... ... ( ... ) ... ... ... аса маңызды орнынға
ие.
Негізгі құралдардың үлестік көлемі баланс активтерінің ... 50% - нан аз ... ... Сонымен бірге негізігі құралдардың
тозу ... ... ... = ... ... тозу сомасы
негізгі құралдардың бастапқы ... ... ... ... ... ... ... қаражаттардың жалпы сомасындағы төленуге дайын қаражаттардың
үлесін көрсететін ... ... ... ... көрсету қажет:
Кмо = ақша қаражаттары мен қысқа мерзімді қаржылық салымдар
Ағымдағы ... ... ... ... ... тоқталмастан бұрын сатудан
түскен пайдаларды, өткізуден түскен пайдаларды қарастырамыз. ... ... ... ... есептеу саясатындағы өзгерістерді
ескермегенде (төменде көрсетілген 2-ші ... ... ... ... ... 2007 ... 31 желтоқсанында аяқталған
жылдақаржылық есептілікке қолданылатын сындарлы есеп саясатын ... ... ... ... ... мен шығыстар туралы біріктірілген есеп келтірілген:
15-кесте
АҚ «Қазақмыс» пайдалар мен шығыстар туралы есеп
млн.АҚШ долларымен
| |2008 жылы |2007 жылы ... ... ... |5,151 |5,256 ... ... баптарды және амортизацияны | | ... | | ... ... |(3,524) |(2,920) ... ... ... ... EBITDA |1,627 |2,336 ... ... | | ... негізгі құрал-жабдықтардың құнсыздануы |(120) |(26) ... ... ... |(46) |- ... кен ... активтердің құнсыздануы |(126) |- ... ... ... ... қосалқы | | ... |(88) |- ... ... | | ... ... | | ... ... түсім |(2) |2 ... тозу мен ... | |(264) ... ... ... |896 |2,048 ... ... пайдасының үлесі|255 |- ... ... және ... ... дейінгі |1,151 |2,048 |
|пайда | | ... ... таза ... |(65) |(22) ... салынғанға дейінгі пайда |1,086 |2,026 ... ... ... ... |(176) |(599) ... ... таза ... |910 |1,427 ... ... |(1) |(11) ... ... ... таза пайда |909 |1,416 ... ... ... және дилютивті пайда |$1.85 |$3.04 ... ... ... ... ... пайда |$2.27 |$3.02 ... - ... ... ... ... 2008 ж ... түскен пайда жəне EBITDA. 2008 жыл Топ үшін ... ... жыл ... ... ... тоғыз айдың ішінде Топтың барлық негізгі
өнімдеріне қойылған берік ... ... ... ... ... ... төртінші тоқсанда болған күтпеген
құлдырауға орын берді. Бастапқы тоғыз айдың ... ... ... ... ... 7,966 АҚШ ... құрады, ол 2007 жылғы бағамынан аса
жоғары, жылдың соңында ЛМБ-да мыс бағамы тоннасына 2,902 АҚШ ... ... ... ... 3,940 АҚШ ... яғни ... ... түсіп кетті. [34]
Бірнеше жыл қатарынан өндірістің тұрақты ... ... ... мыс пен мыс ... сату ... өткен жылдың көлемдеріне
сəйкес келіп, 385 мың ... ... ... ... ... ... белгілі бір деңгейге дейін теңгерімдеп, төртінші тоқсанда ерекше
тұрақты болды.
Алайда, 2008 жылдың бірінші ... ... ... ... ... 2008 жылдың екінші жартысында орын алған сатулардың ара-
салмағы аса жоғары болғандықтан, 2007 жылдағымен салыстырғанда, 181 млн.АҚШ
долларына ... ... ... ... пен ... ... өткізуден
түскен пайда, өткен жылдың бағамдарынан 43 пайызға төменірек ... ... ... ... ... отырып, жоғары сату деңгейіне
қарамастан, 2007 жылдағымен салыстырғанда, жартысынан астамға, яғни 149
млн.АҚШ ... ... ... ... ... мамыр айында компания өз иелігіне сатып алғаннан кейін
қосылған «Kazakhmys Power» бөлімшесінің түсірген пайдасына жəне 2008 ... Gold» ... ... кезең ішінде тапқан пайдасына қарамастан,
Топтың жылдық пайдасы 2007 жылдағымен салыстырғанда, 2 пайызға түсіп кетті.
Қазақстандағы ... ... мен ... ... ... ... əсері компанияның барлық бөлімшелері үшін жыл ішінде
шығындарға əсерін ... ... ... ... ... ... Қазақстандағы тұтыну бағамдары инфляциясының индексі ... ... ... ал кен ... саласындағы инфляция бұрын-соңды болмаған
орташа деңгейден едəуір жоғары болып қалуын жалғастырып келеді. ... ... ... ішкі ... жаһандық экономикалық
құлдыраудың əсер етуіне қарай, жылдың төртінші тоқсанында байқалды. Сөйтіп,
бағамдық қысым, ішінара отында, ол ... ... ... ... кен өндіру үшін шығыс материалдарында, тасымалдауда жəне
жұмыскерлердің сыйақысында байқалды.
Оған қоса, металл бағамдарының ... ... ... ... мен ... ... алдындағы міндеттемелерінің
көрінісі бола тұра, 2007 ... ... ... шығындар
ұлғайды. Біздің барлық бөлімшелердегі шығындарға бақылау жасау бойынша
кейбір бастамалардың орындалуы, ... ... ... ... ... жəне кен ... саласындағы инфляция деңгейінің
жалғасып келе жатқан төмендеуі, 2009 жылдың ... ... ... ... өндірістік өзіндік құн төмендейді деп болжанады.
2008 жылдың ішінде, Топ, ... ... ... үшін жəне қызметін
ұлғайту үшін бұрын-соңды ... ... ... ... ... 2008 ... ... қолдауға жұмсалған 143 млн.АҚШ
доллары мөлшеріндегі капиталдық шығындар ... ... ... ... доллары) асып түсті. Капиталдық шығындар баптарының сатып алу
бағамы, алдыңғы жылдағымен ... ... ол, сол ... құрал-
жабдыққа сұраныстың барын жəне ... ... ... ... ... ... ... жылдың аяғындағы дискрециялық капиталдық
шығындардың ұлғаюына ... ... ... ... ... əрі бұл ... 2009 жылы ... береді. «Kazakhmys Petroleum» бөлімшесі үшін мұнай-газ ... жылы ... ... ... əсер ... 450 ... доллары сомасын
қоспағанда, 2008 жылы өндірісті ұлғайтуға жəне жаңа жобаларға ... ... ... ... ... шығындар алдыңғы жылдағы шығындардан
(310 млн.АҚШ доллары) асып түсті. ... ... ... ерекше
баптарына Батыс Нұрқазған жерасты кенішінің құрылысы, 2008 жылдың ... іске ... ... ... ... цехы ... ... Ақтоғай
мен Бозшакөл кен орындары бойынша алдын ала ... ... ... ... ... станциясындағы 2008 жылдың
қараша айында жұмысын қайта бастаған 6-шы турбогенератордың капиталдық
жөндеуіне жəне ... ... ... ... ... ... ... барлау жұмыстарын жалғастыруға
жұмсалатын шығындардан құралады.
Орын алған ... ... ... ... ... ... шығындарды Топтың тануына жеткізген бірқатар
операциялық шешімдер қабылдады. Пайдалар мен шығыстар туралы ... ... ... ... ... ... көрсетілген мына
мағыналы шығыстар:
– активтердің құнсыздануынан 75 млн.АҚШ доллары сомасындағы
шығыстар, ... ... ... жəне ... ... ... ... Copper» бөлімшесінің мырышты қайта
өңдеуін ... ... ... ... ... ... ... тұрғысында танылды; [35]
– активтердің құнсыздануынан 158 млн.АҚШ доллары сомасындағы
шығыстар, сатып алу ... ... ... ... ... ... да, жұмыс істеп тұрған
кеніштері ... ... ... да ... ... ... өзгертілуінін артынан алтын
өндіруші «Kazakhmys Gold» бөлімшесіне қатысты танылған;
– тауар-материалдық қорлар ... ... ... ... MKM-ге келер болсақ 73 млн.АҚШ доллары мен 15 млн.АҚШ доллары
мөлшерлеріндегі сомаларды тиісінше қамтып ... ... ... үшін құнның төмендеуі, бірінші кезекте, қайта
өңдеу, бағалардың ... ... ... ... ... ... ... қайта өңделмейтін руда
қорлары құнының төмендеуіне қатысы бар. МКМ-ге келетін болсақ, ең
аз өзіндік құн мен таза ... құны ... ... ... ... ... ... Бұл, желтоқсан айында мыс
бағамының түсуіне байланысты есептен ... жыл ... ... ... қатысты;
– активтердің құнсыздануынан 57 млн.АҚШ ... ... ... Copper», бағамдардың əлсіреуі жалғасқан
кезеңде шығынды болып табылып отырған белгілі бір кеніштердің
жабылуына ... ... ... олар ... ... ... қоюының ықтималдығы аз, кен өндіруші
активтерге жəне негізгі ... ... ... баптардың қосындысы 2007 жылғы 24 млн.АҚШ долларымен салыстыра
қарағанда, 382 млн.АҚШ долларды құрады.
Үлестік қатысу əдісі 2008 жылдың ... ... ... ... ... соң, ... Топ ENRC ... иелену үлесі
22.2 пайызға жетіп, кейінірек нарықта акцияларды сатып ... ... ... 26 ... ... ... капиталында қоғамдасқан компания
ретінде жіктелген ENRC иелену үлесі көрсетілген. Салықтарды ... ... ... ... мен ... ... біріктірілген
есепте танылған пайданың үлесі, 2009 жылдың 25 наурызында жарияланған ... 31 ... ... ... ENRC ... ... 255 млн.АҚШ долларын құрады.
Үлестік қатысу əдісіне сəйкес, 2008 жылдың қараша айында ENRC-ден
алынған 38 ... ... ... ... пайдалар мен шығыстар
туралы біріктірілген есепте танылмады, алайда, қоғамдасқан ... ... құны ... ... ... сол ... Бұл тұрғы 2007 жылғы ... ... онда ... 94 млн.АҚШ доллары мөлшеріндегі дивидендтер, қолда бар сатуға
арналған инвестициялар ретінде ... ... ... ... ... жылы ... ... иеленген шағын үлесімен бухгалтерлік есепте
басқа тұрғыда ... ... ... мен ... ... есепте танылған болатын.
ENRC-дің 2009 жылғы 25 наурыздағы 2008 жылға АҚШ-тың 19 центы шамасында
акцияға төленетін соңғы дивидендтер туралы мəлімдемесіне ... Топ ... ... ... 64 ... ... алуы ... баптарды қоспағандағы Топтың EBITDA салыстыру
млн.АҚШ доллар
| |2008 жылы |2007 жылы ... ... ... ... EBITDA | | ... Copper |1,597 |2,234 ... |(1) |34 ... Power |42 | ... Gold |19 |6 ... ... |(1) |(1) ... ... |(29) |63 ... ... ... ... EBITDA |1,627 |2,336 ... | | ... ... EBITDA ... |429 | ... ... ... Топтың EBITDA |2,056 |2,336 ... - ... ... ... ... 2008 ж ... да ... ... қатар, Топтың қызметіндегі негізгі
көрсеткіштерін бағалағанда, шешуші өлшем ... ... ... EBITDA ... алынды. Аталған өндірістік көрсеткіш, Топтың
негізгі коммерциялық қызметіне əсер етпейтін тозуды, амортизацияны жəне
біржолғы не ... ... ... ... ескермейді.
15-кестеге сәйкес 2008 жылдың мамыр айында сатылып алынған соң
«Kazakhmys Power» ... ... ... 2007 жылдың шілде айында
сатып алынған «Kazakhmys Gold» ... ... ... ... ... алдыңғы жылдағымен салыстырғанда, ерекше баптарды
қоспағанда, ... EBITDA 30 ... ... 1,627 ... ... ... ... ішінде MKM да мысқа, қорларды бағалауға жəне қорлардың
деңгейіне қойылған бағамдардың орнықсыздығының ... əсер ... ... ... ... ... ... пайданың ауытқымалығынан шығынға түсті. Ерекше баптарды
қоспағандағы Топтың EBITDA 12 ... ... ... 2,056 ... ... ... ... қоспағандағы Топтың EBITDA ... ... ... ... нəтижелеріне негізделген 429 млн.АҚШ
доллары мөлшеріндегі оның үлесі ENRC компаниясының EBITDA-на қосылып отыр.
Есепті ... таза ... ... 2007 жылдағы 22 млн.АҚШ долларымен
салыстырғанда, 65 млн.АҚШ долларын құрады. Бұл негізінен, Kazakhmys ... ... ... жəне ... ENRC акцияларын кезең-кезеңмен сатып
алу үшін қаржыландыруға қолданылған 2008 жылдың 29 ақпанында қаржылық несие
бағдарының бұрын ... ... (БҚЛ) ... ... млн.АҚШ доллары мөлшеріндегі пайыздың төленуімен байланысты. БҚЛ маржасы
ЛИБОР бойынша АҚШ долларының ставкасына теңеледі қосылған 1.25 пайыз.
2008 жылдың желтоқсан айында, Топ, 2008 ... ... орын ... ... ... ставкасының қысқа мерзімді ауытқуына əсер етіп хеджирлеу
үшін, пайыздық ставкаларға 6-айлық жəне ... ... ... ... ... 2008 ... 31 желтоқсанындағы жағдайбойынша
БҚЛ қарызға алынған 2.1 млрд.АҚШ долларының 1.4 ... ... ... ... ... ... өтелді, ал 2009 жылдың қаңтар
айында Топ, 12-айлық своп бойынша тағы бір шарт ... ... ... қоса ... 2009 ... ... БҚЛ ... жасаудың бағаланған
құны 2.29 пайызға дейін төмендеп кетті. АҚШ доллары ЛИБОР ... ... Топ таза ... ... ... Топтың ақшалай қаражаттарының
балансының төмендеуімен бірге уақытта азаюы, ... ... ... ... ... пайыздық пайданың 2007 жылғы 94 млн.АҚШ
долларынан 23 млн.АҚШ долларына ... ... ... ... ... ... 2008 жылдағыға қарағанда, Топтың Қазақстандағы
АҚШ долларындағы ақшалай қаражаты 2008 жылы жоғары болған ... ... ... ... АҚШ долларына қатынасты ... 2007 ... 91 ... ... мөлшеріндегі бағамдық айырмадан
болған таза шығынмен салыстырғанда 13 млн.АҚШ долларына ... ... ... ... мүмкіндік берді.
Алдыңғы жылдағы 29.6 пайыздық ставкамен ... ... ... ... ... 16.2 пайызды құрады. Есептелінген салықтың жалпы
сомасы 176 млн.АҚШ долларын құрады, ол алдыңғы ... ... ... ... ... есептен шығару мен жыл ішінде Топтың
пайдасының азаюы нəтижесінде болған салықтардың біржолғы ... ... ... 423 ... долларына азайды. Тиімді салық
ставкасына, сондай-ақ, қоғамдасқан компанияға қатысты қолданылатын үлестік
қатысу ... ... ... алу ... ... қоспағанда, Топтың ENRC пайдасындағы үлесі Топтың
операциялық пайдасынан төмен пайдалары мен ... ... ... ұсынылып, салық салынғанға дейінгі пайдаға қосылған, соның ... ... ... ставкасы 6.7 пайызға азайды.
Жыл ішіндегі табыс салығына жұмсалған шығыстар Kazakhmys Gold сегменті
активтерінің құнсыздануы ... ... жəне 2009 ... ... бастап, күшіне енген, Қазақстанда 2008 жылдың желтоқсан айында
қабылданған жаңа ... ... ... ... 178 ... ... кейінге қалдырылған табыс салығы бойынша қаражаттың үнемделуін
қамтиды əрі корпорациялық табыс салығының ... 2008 ... 30 ... ... 15 ... ... ... төмендетуге жеткізеді. Табыс
салығы ... бұл ... ... ... ... 16.4 ... ... жəне де негізінен, төменде көрсетілген фокторлардың
есебінен пайда болды: ... 2007 ... ... ... ... Gold ... сатып
алғанда, 46 млн.АҚШ доллары мөлшеріндегі кейінге қалдырылған
салық ... ... ... ... ... ... ... түзетілуі нəтижесінде, кейінге қалдырылған салық
міндеттемесінің көрсетілуі есебінен пайдаболған қаражат ретінде
танылған болатын. Сатып ... ... ... ... жəне
Kazakhmys Gold бөлімшесінің ... ... ... ... ... құны ... ішінде құнсызданып кетті де, ол
пайдалар мен шығыстар туралы есепте корпорациялық табыс салығының
32 млн.АҚШ ... ... ... ... ... 2008 ... мамыр айында Kazakhmys Power ... ... 267 ... ... ... ... ... міндеттемесі гудвиллдің тиісті түзетілуімен, сатып алудың
əділ құнының түзетілуі нəтижесі бойынша кейінге ... ... ... ... Кейінге қалдырылған бұл салық
міндеттемесі, сатып алған күнде негізгі ставка болған 30 ... ... ... ... ... ... қазақстандық салық заңнамасымен көзделген ставкалар, шын
мəнінде, 2008 жылдың 31 желтоқсанына ... ... ... ... ... ... осы ... қалдырылған салық
міндеттемесі 141 млн.АҚШ доллары сомасына қайта саналып, ... мен ... ... ... ... табыс салығының
126 млн.АҚШ доллары мөлшерінде шығыстардың азаюына жеткізді;
– Топтың қазақстандық компанияларының сатып ... ... ... ... ... ... қазақстандық жаңа
салық заңнамасының қабылдануының нəтижесінде, корпорациялық табыс
салығы ставкасының төмендетілу эффектісіне қарай қайта саналған
болатын.
Аталған қайта ... ... мен ... ... есепте 20 млн.АҚШ
доллары мөлшеріндегі корпорациялық салық бойынша шығыстардың ... ... ... міндеттемелерінің осындай біржолғы
түзетулерінен пайда болатын ықпалын жəне ... ... ... ... ... ... есепті жылдағы негізгі пайдалары бойынша
тиімді салық ставкасы 32 пайызды құраған болар еді.
2008 жылғы қаржылық ... ... ... ... режиміне сəйкес, пайданың
ішкі нормасы 20 пайыздан артатын жер қойнауын пайдалануға ... ... ... ... ... ... ... қоса,
үстеме пайдаға салынатын салық есептелінеді. 2008 жылы 28 ... ... ... 37 млн.АҚШ доллары) мөлшерінде үстеме пайдаға салынатын салық
есептелініп, тиімді салық ставкасын 2.6 пайызға (2007 ... 1.8 ... 2009 ... 1 ... күшіне енгізілетін қазақстандық жаңа
салық заңнамасына сəйкес, Топтың ішіндегі ... пен ... ... ... ... пайдаға салынатын ... ... ... жылы ... жаңа ... ... енгізу нəтижесінде,
дивидендтерді үлестіру жолымен болашақта ... ... ... 2008 ... 31 желтоқсанындағы жағдай бойынша
еншілес кəсіпорындардың үлестірілмеген ... ... ... ... ... ... төлем көзінен алынатын табыс салығы 2008 жылы
танылған болатын. Бұл Топтың ішінде қаржыландыру жөніндегі пайыздар бойынша
салық шегерімдерінің мүмкіншілігін ... деп ... Бұл ... жылы тиімді салық ставкасының 3.8 пайызға ұлғаюын туындатты. ... ... ... ... негізге ала отырып, 2009 жылы
пайдалар мен шығыстар туралы есепте ... ... ... ... ... салық есептемелері, салық салынатын пайдалар мен Топ өзінің
қызметін жүргізіп отырған түрлі ... ... ... ... ... ... ... көрсетілгендей, 2009 жылдың 1
қаңтарынан бастап күшіне енетін 2008 ... ... ... Қазақстанда
жаңа салық заңнамасының қабылдануының есебінен, корпорациялық табыс салығы
ставкасының 2008 жылғы 30 пайыздан 2011 ... 15 ... ... ... ... орын алады. Корпорациялық табыс салығы ставкасының ... ... ... ... ... тиімді салық ставкасының,
Ұлыбританиядағы 28 пайыз ... ... ... ... корпорациялық салық ставкасынан да кем болып, едəуір төмендеуге
жеткізеді.
Соның өзінде, ... ... ... ... жаңа салықтың
енгізілуі, бəлкім, корпорациялық салық ставкасының ... ... ... ... ... Топтың басшылығы өндіру
рентабельділігі төмендеген кезеңде жаңа салықтың базасын анықтау жəне ... ... ... жасайды. 2009 жылы ... ... ... ... 2008 жылы 32 ... долларын құраған роялти
төлемінің немесе салық салынғанға дейінгі пайданың 2.9 пайызы ... ... ... ... төлетіліп алынатыны жорамалданады. Үкімет
шикізат тауарларына бағамдар ұзағынан ... ... ... ... ... салынатын салықты бекіту үшін əділ ... ... ... өкілдерімен сұхбат-кеңестер жүргізуін жалғастырып келеді.
Базалық түсім жəне акциядан түсетін пайда Компанияның акционерлеріне
тиесілі таза пайда, жыл ішінде, 2007 ... 1,416 ... ... 909
млн.АҚШ долларына дейін азайып кетті. Базалық ... ... ... аса
хабарландырушы көрсеткіші ретінде қарастырылады, себебі, ол есепті кезең
ішінде, таза пайдадан орын ... ... ... жəне қайталанбас
баптарды, сонымен қатар, олардың салық салу ... жəне ... ... ... шығарып тастайды. Базалық түсім 2008 жəне ... ... ... негізгі көрсеткіштерін салыстыру үшін аса
реттелген негіз болып отыр.
Компания акционерлеріне тиесілі таза ... мен ... ... ... ... ... яғни ... сәйкес.
16-кесте
Корпорация таза пайда құрылу қайнар көздері 2007-2008 ж.ж.
млн.АҚШ доллар
| |2008 жылы |2007 жылы ... ... ... таза ... |909 |1,416 ... ... | | ... құрал-жабдықтардың құнсыздануы |120 |26 ... ... |46 |- ... өндіруші активтердің құнсыздануы |126 |- ... ... ... | | ... | | ... |88 |- ... ... ... | | ... | | ... ... |2 |(2) ... ... ... міндеттемелерін | | ... ... | | ... ... құрылымдаудың нәтижесінде |- |(31) ... Gold ... ... | | ... |(32) |- ... Power ... әділ ... |(126) |- ... ... ... ... ... | | ... ... сатып алуларға қатысы |(20) |- ... ... ... ... ... | ... салық ставкаларының өзгеруі | | ... ... ... ... ... |(1) |- ... | | ... ... |1,112 |1,409 ... - ... корпорациясының жылдық есебі» 2008 ж ... ... ... жыл ішіндегі негізгі нəтижелер, ақшалай
қаражат түсімдері 1,099 ... ... ... ол ... ... 37 млн.АҚШ долларына кем болды, ол ... ... ... ... ... ... жəне ... капитал
өзгерістерінің төмендеуімен байланысты. [35]
2008 жылы өндірісті қолдауға жұмсалатын капиталдық шығындар көлемінің
жоғарылауы, еркін ақша айналымы – ... ... ... ... ... ... - 715 ... долларын құрады. Бұл
деректер жалпы есепті кезеңнің нəтижелеріне негізделіп отырған ... ... ... ... ... ... ... деген бағамдардың
құлдырауына байланысты еркін ақша айналымы едəуір қысқарды.
Айналымдағы капитал Топ үшін ... ... ... 2008 ... 132 млн.АҚШ долларына қысқарды. Бұл жақсару, бірқатар ... ... ... болды, олар, МКМ тауар-материалдық қорларының
жоғарғы деңгейін теңгерімдеген мыстың төмен бағамдарының айналым ... ... ... жəне өз ... ... ... ... қысқартқан, МКМ үшін үшін жылдың соңғы екі ... ... ... Copper» ... қызметі үшін ол, жылдың аяғында сатылып
алынатын концентрат көлемінің қысқаруы мен ... ... ... ... артынан жыл соңында болған катодты мыстың қысқаруы, ... ... ... ... ... концентраттың қорлары
толықтырылмайтындығынан, айналымдағы капиталдың деңгейін жақсартуда көрініс
тапты.
Қазіргі экономикалық құлдырау ... ... ақша ... ... ... ету үшін, Топтағы барлық
бөлімшелердің айналым капиталын басқаруға зер салып ... ... ... Бөлім Корпорация қаржысы даму стратегиясы мен келешектері
Тұрақты кірісті қамтамасыз ету жəне ... ... ... ... ... мақсат болып қалыптасты. Биылғы жылы 2008 ... ... 200 ... ... ... жəне ... 250 млн.АҚШ доллары мөлшерінде мүмкін болатын азаюы анықталды.
Шығыстарды азайту ... ... ... мыс ... 300 мың
тоннаға дейін төмендетілді. Ақшалай қаражаттарды сақтап қалу мақсатымен
соңғы дивиденд төленбейтін болады. 2009 жылы мыс ... 80 мың ... ... ... ПЛС» Бас ... ... Олег ... былайша түсіндірді:
“2008 жылы тұрақты өндірістік нəтижелерге қол ... ... ... ... стратегиялық қадамдар жүзеге асырылды. 2009 жылы нарықтағы
жағдай қиын болып отыр, алайда біз ... ... ... ... ... ... ақшалай қаражаттарды сақтап қалу мақсатымен жалпы
Топ бойынша табанды шаралар қолданып ... Біз ... ... ... мен ... саясатының өзгеруінсіз ... ... ... ... ... болып отырған Қазақстандағы
электр энергиясы нарығындағы əлеуетті оң бағалап отырмыз”.
2009 жылы, біз, өзіміздің ... ... ... қазіргі
бағалар жағдайында ресурстар өндіруді ақтай алатындай пайда түсіре алмайтын
объектілердегі өндірісті қысқартамыз немесе əзірге тоқтата ... ... 2009 жылы мыс ... ... ... ... те, ... кірістілігін бір деңгейде ұстауға жəне біздің ресурстарымызды
сақтауға мүмкіншілік ... ... ... жəне ... ... өзгерістер жүргізуді басқару
бағдарламасын іске асыруға кірістік. Бұл бағдарлама өндіру технологиясын
одан əрі ... ... жəне ... ... қойған төмендетуге
қосымша шығыстарды азайтуға бағытталатын болады.
Барлық қор ... ... ... бухгалтерлік баланс пен
несиелерге қол ... ... ... ... ... біз ... ... доллары көлеміндегі ақшалай қаражат пен депозиттер жəне оған
қоса, тартылған, бірақ та пайдаланылмаған 200 ... ... ... ... деп ... ... ... соңындағы таза берешек
сома 1,628 млн.АҚШ долларын құрады. 7.5 мың ... ... ... өндіру
2009 жылдың қалаған əрбір айына хеджирленді. Топ бұрындары мұндай шараларды
қолданған емес. Аталған операциялар, егер де ... ... ... ... ... төмен түсетін болса, оған тиетін жағымсыз əсердің орнын
толтырады, егер ... ... 4,000 АҚШ ... ... ... ... айрылудың арқасында орнын
толтырады.
Өндірісті ұлғайту мен ... ... ... ... жəне
Бозшакөл кен орындары, мыс өндіруді ұлғайту жөніндегі ірі ... ... жыл ... ... ... ... ... ілгеріледі. 2009 жылдың бірінші жартысында екі жобаның екеуіне де
техникалық-экономикалық негіздеме ... ... ... ... ... ... жылы екі ... бірде-біреуіне елеулі
ақшалай қаражат жұмсау жүргізілмейді.
«Қазақмыс» корпорациясы «ENRC PLC» компаниясындағы үлесін арттырды жəне
жылдың ... 14.6 ... ... оның 26.0 ... ... ... ірі ... болып табылды. Негізінен үлесінің артуы,
қазірде корпорация ... 15 ... ... ... ... ... ... нəтижесінде мүмкін болды.
«ENRC» -Лондонның қор биржасында тіркелген, бірақ та өз ... ... ... ... ... ірі ... ... табылады.
Ол «Қазақмыс» тобынан өзгеше, құрамына темір ... ... ... кіретін металлдардың жиынтығын өндіріп ... ... ... осы ... ... ... өз кірістерін
əртараптандыруға септігін тигізеді жəне жаңа ... ... ... 2008 ... ... ... Екібастұздың ГРЭС-1 сатыпалу
аяқталды. Осыдан былай, біздегі үш электр ... ... ... ... ... ... 20 пайыздан астам өндірістік қуаттылықтарды
иеленуші ... ең ірі ... ... ... 2009 ... ... ... Қазақстандағы электр энергиясына
деген сұраныста байқалуы мүмкін, алайда шикізат тауарларының ... ... ... ... ... ... əрі біздің аз
шығынды өндіруші дəрежеміз көптеген артықшылықтарды ... ... ... ... ... ... ... инфрақұрылымға капитал салынымдарын бағыттауға мүмкіншілік беретін ең
жоғары тарифтерді қажет ... ... ... ... потенциалдық
иеленеді. Өзінің резервінде ауқымды ... ... ... ГРЭС-1 станциясы қазақстандық электр энергиясы нарығының
болашақ өсімін қамтамасыз ететін бірден-бір ... ... ... ... ... қазан айында, біз, энергетикалық жобаларға капитал салуды
жүргізіп отырған қазақстандық мемлекеттік инвестициялық компания –«Самұрық-
Энерго» акционерлік ... ... ... ... ... қол
қойғанымыз жайлы жариялаған болатынбыз. Оның ... ... ... жəне ... ... станциясын бірлесіп
иелену мүмкіндіктерін қарастыру болып табылады. Мұндай серіктестік ... ... жол ... жəне компанияның Қазақстандағы электр
энергиясын өндіру əрі тарату бағдарламасына аса жоғары интеграциялануының
есебінен ... ... ... еді. Осы ... ... да бір ... қол
жеткізілген жағдайда, ол акционерлермен жəне тиісті реттеуші ... ... жылы біз ... ... бойынша, негізгі өніміміз
катодты мысты өткізу қытайлық жəне еуропалық нарықтардың арасында ... ... 2009 ... ... ... 2009 жыл ... ... біздің клиенттерімізбен жасасқан жылдық келісім-шарттарға ... ... ... экономикалық қызметтердің баяулаған жағдайларының
өзінде біздің ... ... ... ... отырғандығын куəландырып
отыр. Бұл келісім-шарттар жоспарланған өндірістің 80 пайызына жуығын
қамсыздандырып, ... ... ... ... əрі
ұзақмерзімді ынтымақтастық есебінен сүйемелденеді.
Денсаулықты қорғау жəне ... ... əлі де ... жіті ... мəселе болып қалады. «Қазақмыс» Тобы жергілікті
елді мекендердің тіршілігінде маңызды роль атқаруды ... ... жылы ... елді ... ... ... барлығы 121 млн.АҚШ
долларын жұмсады. Сонымен қатар, зиянды заттарды ... ... ... ... іске ... ... ... бірнеше экологиялық
бастамаларды жүзеге асырды. ... ... ... ... əрқайсысына ауаның тазалығын ... ... ... 120 млн.АҚШ долларына жуық қаржы
жұмсалды.
Мыс өндіру жөніндегі бөлімшенің 2009 ... ... ... мен ... 2009 жылы ... ... ... мыс өндіріп шығару,
біздің жүргізіп отырған жалпы өндірісті қайта ... ... ... ... 10-15 пайыз шамасында төмендеуі ықтимал. 2008
жылы рудадағы мыстың 15 пайызымен қамтамасыз еткен ... ... ... жəне ... ... төрт ... ... жұмыстары
тоқтатылды. Басқа да жоғарышығынды кеніштердің қызметтері қайта қарастырылу
үстінде.
2008 жылы мыс ... ... ... капиталдық шығындар 592
млн.АҚШ долларын құрады.
2009 жылғы шығындар мағыналы түрде қайта қарастырылып, олар 250 млн.АҚШ
долларына төменірек болуы ... ... екі ... ... ... капиталдық құрал-жабдықтарға көзделіп, салыстырмалы түрде жоғары
деңгейде болды, ... да 2009 ... ... ... ... ... əсер ... тиіс.
Жоғарыда көрсетілгендей, 2008 жылы бағалардың күрт инфляциясы кезеңінен
соң, өндірістік шығындар, əсіресе, отын мен ... ... ... ... 2008 ... ... жартысында еңбекке ақы төлеу
шығындары қазақстандық ... ... ... ... ... орта ... шамамен 19 пайызды құрады.
Жылдың соңына қарай Қазақстандағы инфляция жылдық деңгей 9,5 пайызға
дейін төмен түсті. 2009 жылы жалақының ... ... ... ... төмендеуін ескере отырып, ең аз деңгейде сақталады.
Қазіргідей жағдайларда, 2009 жылы өнімнің бірлігіне кететін шығындар
2008 жылғымен ... деп ... ... ... ... ... ... арттыру мен оның көлемдерін азайту төменде
көрсетілген қазақстандық теңгенің девальвациясынан ... ... ең аз ... ... 200 ... доллары мөлшерінде
азаюына апаруы тиіс. Сондай-ақ, ... ... ... ... ... ... ... тағы өңдеуші жəне ... ... де ... ... отыр. Бірнеше аймақта
шикізаттың ағыны тасымалдау шығындарын мейлінше ... ... ... ... ... үшін жəне ең төмен руда
өндіруіне сəйкес байытушы ... да, ... ... ... ... ... Балқаштағы мырыш зауыты, ондағы өндіріліп
шғыарылған металладан гөрі, мырыш концентратының ... ... ... ... уақытша тоқтатылған болатын. Кейбір мыс балқытушы
кəсіпорындар 2009 жылы техникалық қызмет көрсетуге ... тиіс ... та ... ... ... ... қол жеткізу үшін ол
ертерек мерзімдерге көшірілді. [36]
Шығындар, 2009 жылдың ақпан айында болған қазақстандық теңгенің АҚШ
долларымен ... ... ... ... ... жылы ... бағамы шамамен 1 АҚШ долларына - 120 теңге
деңгейінде сақталып келді. 1 АҚШ ... – 150 ... ... ... ... бағытты Қазақстаннның Ұлттық Банкі бекітті. Мыс өндіруші
бөлімшедегі ... 40 ... ... теңгемен белгіленгендіктен, бұл
шығындарды 100 млн.АҚШ доллары маңайында үнемдеуді қамтамысз етуге ... мен ... ... ... ... ... ... теңгенің девальвациясы 15 млн.АҚШ доллары мөлшеріндегі
кірістіліктің төмендеуіне əкеліп ... жылы ... ... ... ... арттыратын екі фактор
əсер етуі ықтимал. Металлдарға деген бағамның ... ... ... ... кіріске əсер ете алады.
2008 жылы ЛМБ-да қазіргі 1,105 АҚШ доллары деңгейіндегі ... ... ... деген орташа бағам 1,870 АҚШ долларын
құраған болатын, ал күмістің ... ... 13 АҚШ ... ... 15 АҚШ долларын құраған. Алтынның бағамы қазірде,
унцийіне 872 АҚШ ... ... ... ... ... ... ... болып отыр. Егер қосарлы өнімге деген бағамдар өткен ... ... ... болып қала беретін болса, ақшаның өзіндік құны
жағымсыз теріс əсерге ұшырайды. Өндіру көлемін 300 мың ... ... ... ... сонымен қатар, өзге факторлардың есебінен
төмендетілуне кері əсер етіп, өнімнің шағын ... ... ... Тобы өндіріс процессін жақсарту бағдарламасын мыс өндіру
жөніндегі бөлімшеге ... ... 2009 ... ... ... ... ... Шығыс аймаққа көзделіп отырған сегіз жұмыс бағыттары бар.
Бұл бағдарлама бірақ капитал салуды қажет ... ... та ... есебінен
өндірудің технологиялары жетілдіріліп, шығындар ... ... ... ... ... түрде қысқа болады. Бағдарлама
2008 жылдың басынан бастап əзірленіп ... ... ... ... ... ие ... отыр. Осы бағдарламамен қатар, біз өзіміздің
жобаларымызды басқару мүмкіндерін кеңейте түсу ... «Worley ... ... ... қызмет етеміз. Оған Топтың
қызметкерлерінің біліктілігін арттыру, əсіресе ... ... ... ... ... ... арттыру үшін сырттан мамандар тартып,
олардың көмегі ескерілген.
Жоғарыда көрсетіліп ... 2009 жылы ... ... деген
сұраныс, Қазақстандағы экономикалық ... ... ... ... де мүмкін. 2009 жылы ... 500 ... ... үшін 5-ші ... капиталдық жөндеу жүргізуге жəне де зиянды
заттарды мейлінше азайтатын, сонысымен электр энергиясын ... мен ... ... ететін электростатикалық шаңаулағыштарды орнатуға 100
млн.АҚШ долларынан кем болмайтын капитал салынымы бағытталады. Осы уақытта,
жұмыс істемей ... ... (1, 2 жəне 8) ... жəне ... ... ... ... қамтитын бағдарламаның қалған бөлігі аясында жобаны қаржыландыру
бойынша сай ... ... табу ... келіссөздер жүргізу
жалғасып келеді.
2008 жылы қиын экономикалық жағдайда МКМ өзінің қызметін əрі аса ... ... жəне ... ... ... басқаруға бағытталған
стратегияны сəтті жүзеге асырды. Бəлкім, 2009 жыл да ... ... ... ахуалдың жақсару белгілері іс жүзінде байқалмай
отырғандықтан да, қиын ... ... ... ... ... ... экономиканы ынталандырудың мағыналы пакеті
есебінен қолдау алуы мүмкін.
Жылдық руда ... ... 2008 ... ... ... ... ... артуымен теңгерімделген 2008 жылғы қыркүйекте Жайма кенішінің
жабылғандығына ... ... ... ... ... 2008 ... Жаймадағы тау-кен жұмыстары рудалық қазба сарқылғандықтан,
тоқтатылды, ал Жайма кенішінде ... ... ... ... жұмыстары
2009 жылы да жалғасын табады. Жалпы алғанда, Жаймадағы өндірілмеуін
қоспағанда, 2009 ... ... ... жұмыстары 2008 жылдағыға қарағанда
біршама төмен болу ... ... ... кен орнындағы техникалық-
экономикалық негіздеме аяқталуға ... əрі ол жоба ... паш ... уақытта оны қаржыландырудың баламалары бағалану үстінде, жəне
де осы жоба ... ... ... ... ... ... ... болады. Жобаны соңына жеткізу үшін 18 айдан астам
уақыт қажет болады, сондықтан да ... ... тек 2010 ... ... ғана ... ... ... Ақжылғада күміс өндіру
жобасы бойынша жұмыстар жалғасуда, олар рудалық ... ... əрі одан соң жоба заң ... алдын ала негіздемелеу сатысына
көшетін болады. Kazakhmys Gold бөлімшесінде ... ... ... 2.3. млн.унцийден 2.5 млн.унцийге дейін өсе түсті. Бұл ... ... ... ... жұмыстарының нəтижесінде
туындады.
Геологиялық-барлау қызметіндегі басты объект –үш өлшемді сейсмикалық
зерттеу жүргізу жалғасып келе ... ... ... ... ... ... ... тамыз айының соңында жорықтың деректерің өңдеу ... одан ... 2009 ... ... ... ... ... жүргізіледі.
Бұл зерттеудің нəтижелері 2009 жəне 2010 жылдары ... жаңа ... ... ... үшін қолданылатын болады. Үш
өлшемдік сейсмикалық ... ... ... ... ... ... шілде айының соңында қайталаушы ұңғыманың бұрғылауы басталды. Жылдың
соңына қарай жобалық 5,200 ... 4,511 ... ... ... жəне ... ... ... жүргізу 2009 жылдың басына
жоспарланып отыр.
Сонымен қорыта келе мыс өндірудің ұзақмерзімді ... ... ... отыр, алайда 2009 жыл қиын жыл ... ... ... ... ... ... сақтау үшін, барша Топ бойынша шешуші
қадамдар жасап отыр. Руда өндіру азайтылды, ал ... ... ... ... ... ... кемитін болады. Инвестициялар мен ағымды
шығындарды қысқарту біздің ... ... ... отыр.
Капиталдық шығындар бойынша жаңа міндеттемелер барынша азайтылады, оның
үстіне кейбір жобалардың іске ... ... ... түсуге əкелетін
жобаларды қаржыландырудың жаңа мүмкіншіліктері белсенді түрде іздестіріліп
отыр. Бұл қазіргі уақытта өз қызметтерін қолдап ... жəне ... ... ... ... артықшылықтармен қамтамасыз етіледі.
Қорытынды
Корпорациян және корпорация қаржысының эконмикалық маңыздылғын ... ... ... ... болады:
Корпорация - нарық экономикасы дамыған елдерде кең тараған кәсіпкерлік
қызметті ... ... ол ... меншіктің, зандық мәртебе мен
басқару атқарымдарының жалданып жұмыс ... ... ... ... ... ... топтастырылуын қарастырады.
Корпоративтік меншіктің объектісі болып меншіктенушілердің (корпорацияның)
нақты тобына заңды ... ... ... ... ... ... корпорацияның даму тарихындағы негізгі қаржы қызметіндегі
мәселелері мыналар болғанын анықтауға болады:
– шетел компанияларында ... ... ... қаржы-шаруашылық қызметін тиімсіз басқарғанын;
– экономиканың нақты секторындағы өзара ... ... ... ... ... экономиканың нақты секторын кредиттеуге коммерциялық банкілердің
аз ... ... және ... тәуекелдіктерді
сақтандырудың дамымауын;
– институционалдық инвесторлардың қор нарығымен ... ... ... ... салық салу жүйесінің тиімсіздігін, қос салық салу мәселелері;
... ... ... ашық ... және
кұрделенген жүйесін.
Ашық акционерлік қоғамдар түрінде қызмет ететін ... ... ... ... ... инсайдерлік бақылау
(менеджерлер бақылауы) басым.
Корпорация қаржысын басқару тетігі сәйкес қорлардың құрылуы мен қызмет
етуінен, капиталдың жарғылық және басқа ... ... ... ... ... кәсіпорындар және ұйымдармен, сондай-ақ елдің қаржы-
несие жүйесімен есеп айырысуынан құрылады.
Біріктірілген корпоративтік ... ... ... ... ... ... ... асыруға кепілдік берілген
сенімділіктің пайда ... жеке ... ... ... ... қаржылық, технологиялық, ұйымдық
орнықтылығы артатындығында ... Бұл ... ... ... ... ... ... құрудың
мақсаты инвестициялық бағдарламаларды мемлекеттің стратегиялық міндеттеріне
сәйкес іске ... үшін ... ... мен ... ... ... ... болып табылады.
«Қазақмыс» корпорациясының қызметіне өндірістік есебіне, қаржылық
есебіне талдау жасай келе келесі қорытындыларды жасадық:
Қазақмыс ПЛС ... əрі ... ... ... ... мыс, ... ... өндіру, электр энергетикасы мен мұнай өндіру салаларында ... ... ... жеткілікті алда келе жатқан табиғи ресурстарды
өндіру жəне қайта өңдеу бойынша халықаралық топ ... ... ... акциялары Ұлыбритания мен Қазақстанның қор биржаларында айналымға
қабілетті Қазақмыс Тобы Қазақстандағы əлемдегі алда келе ... он ... бірі ... ... жылы ... 48 мың ... металлдық мырыш пен 137 мың тонна мырыш
концентратын өндіріп шығарды. Ол əлемде күміс өндіруден ең ірі ... ... ... ... жылы Топ 179 мың ... алтын игерді, оған тиесілі есептелінген əрі
болжанып отырған 2.3 млн.унция ресурстары бар.
Қазақстандағы ең ірі ... ... 4000 МВт ... ... ... ... Топтың меншігіне қосылатын «Kazakhmys Power»
бөлімшесінің ... 2008 жылы осы ... 3.6 ... ... ... ... акциялары сондай-ақ Қазақстан Қор биржасында (KASE) саудаланады.
2007 жылы ол EBITDA 2.3 ... ... ... 5.3 млрд. доллар
шамасында пайда тапты.
Жезқазған ... мыс ... ... жұмысы 2008 жылдың ... 2008 ... 3 ... ... 7 ... ... ... 2007 жылдың 4 тоқсанында су басқан Оңтүстік кеніштегі өндірудің
артуы есебінен болды.
2008 жылдың бастапқы тоғыз айы ... ... ... кен өндіру
жəне Шатыркөл кенішіндегі құрал-жабдықтардың жұмысы жақсаруы 2007 жылғымен
салыстырғанда, 2008 жылдың ішінде ... руда ... 41 ... ... тигізді.
Жалпы өндірістік есеп бойынша, 2008 жылы топтың өндірістік қызметі
тұрақты болды. Меншікті кеніштердегі катодты теңгерімдегі мыс ... ... ... ... 2007 ... біршама жоғары болып, жылдың басында
белгіленген жоспардан артып түсті.
Өндірістік қызметті ... жəне ... түсу ... ... ... ең ірі ... ... Екібастұздың ГРЭС-
1 сатып алу, жəне де «ENRC PLC» компаниясындағы үлесті 26.0 ... ... ... ... жəне акциядан түсетін пайда Компанияның ... таза ... жыл ... 2007 ... 1,416 ... ... ... долларына дейін азайып кетті.
Операциялық қызметі бойынша жыл ішіндегі негізгі нəтижелер, ... ... 1,099 ... долларын құрады, ол алдыңғы ... 37 ... ... кем ... ол ... пайданың
азаюымен, салық төлемдерінің елеулі қысқаруымен жəне айналымдағы капитал
өзгерістерінің төмендеуімен байланысты.
2009 жылдың 1 ... ... ... енетін 2008 жылдың желтоқсан
айында Қазақстанда жаңа салық заңнамасының ... ... ... салығы ставкасының 2008 жылғы 30 пайыздан 2011 жылда 15
пайызға дейін кезең-кезеңмен төмендеуі орын алады.
Есепті жылда таза қаржылық шығындар 2007 ... 22 ... ... 65 млн.АҚШ долларын құрады. Бұл негізінен, Kazakhmys Power
бөлімшесін сатып алуға жəне ... ENRC ... ... ... үшін қаржыландыруға қолданылған 2008 жылдың 29 ақпанында қаржылық ... ... ... ... (БҚЛ) қаражатына есептелінген
50 млн.АҚШ доллары мөлшеріндегі пайыздың төленуімен байланысты. БҚЛ маржасы
ЛИБОР бойынша АҚШ долларының ставкасына ... ... 1.25 ... экономикалық құлдырау кезінде, басшылық, ақша массасының
қозғалысын ... ... ету ... ... ... айналым капиталын басқаруға зер салып назарын ... ... ... ... - ... Азияда ауқымды табиғи ресурстарды
игеру мүмкіндіктерін диверсификациялау жəне кеңейте түсуде белсене ... ... ... ... азайтып, қазіргі бағалар жағдайында
ресурстар өндіруді ақтай алатындай ... ... ... объектілердегі
өндірісті қысқарту немесе əзірге тоқтата тұру.
Сонымен қорыта келе мыс өндірудің ... ... ... ... ... ... 2009 жыл қиын жыл ... Кірістілікті қолдап,
ұзақмерзімді тұрақты іскерлі қызметті сақтау үшін, барша Топ бойынша шешуші
қадамдар жасап отыр. Руда ... ... ал ... ... ... ... ... қарай кемитін болады. Инвестициялар мен ағымды
шығындарды ... ... ... ... ... отыр.
Капиталдық шығындар бойынша жаңа міндеттемелер барынша ... ... ... ... іске асырылу мерзімдерін ұзарта түсуге əкелетін
жобаларды қаржыландырудың жаңа мүмкіншіліктері белсенді ... ... Бұл ... ... өз ... ... ... жəне экономикалық
ілгерілеу басталған жағдайда көптеген артықшылықтармен қамтамасыз етіледі.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1. ЕЛБАСЫ Н.Ә.НАЗАРБАЕВТЫҢ ХАЛЫҚҚА ЖОЛАУЫ.
2. «Большой коммерческий словарь». М., 1996, с. ... ... С. ... теориясы» - Алматы, 2001 ж.
4. Мельников В. Д., Ли В. Д. Қаржының жалпы курсы: Оқу құралы. Алматы:
Қазақ ... 2005.- ... ... К. Б. Қаржы. Оқу құралы.- Алматы: Қазақ университеті, 2006
жыл.- 220-264 66.
6. ... Р.Д. ... ... ... ... 35-3766.
7. Берли А., Минзан Г. Современная корпорация и частная собственность.
Учебник.-Москва: Экономика, 2000 ... . ... ... в ... ... ... и роль ... /Под ред. М. Локи и Х.К. Кима. - С-Пб.:
Лениздат, 1997.
9. Якутин Ю.В. ... ... ... ... в ... ... В кн. ... экономического реформирования Россиш), Сб. науч. трудов. -
М: «Экономика». 2000.
10. ... И.А. ... ... вопросы интеграции.
Аффилированные лица, организационное проектирование, интеграционная
динамика. - М.: ... 2000. с. ... ... П. ... в ... экономике» - Қаржы
экономика 2005.- 356-36166.
12. ... К.К. ... ... и рыночные отношения» -
М.,Экономика, 1999 ж.
13. Современный рынок: природа и развитие /Под.ред. ... ... И.Е. ... 2001.- ... ... В.Е. ... предприятий в экономическое развитие. - М,
ЦЭМИ РАН, 1998, с. ... Ченг Ф. Ли, Дж. И. ... ... корпораций: теория, методы и
практика. - М.: «ИНФРА-М», 2000.
16. Бочаров В.В., Леонтьев В.Е. Корпоративные ... – СПб: ... –592 ... Каплан Роберт С., Нортон ... П. ... ... От стратегии к действию. – ЗАО «Олимп-Бизнес», М. –
2003.
18. Слепов В.А., Громова Е.И. О ... ... ... и ... - ... № 8 - 2000 ... ... Қ.Қ., Құлпыбаев С. Қаржы: - Алматы: Қазақ университеті,
2005 жыл.- ... ... Л.А. ... ... ... // Жетісу, 2007
жыл.- 25 қаңтар 136.
21. Шеденов Ө.Қ. Жалпы экономикалық ... 2002.- ... ... ... А.Ш., ... ... О.,
Байболтаева Н.Э., Радостовец В.К. ... ... - ... ... ... М.Қ.,Нурхалиева Д.М.,Омашева ... ... ... Оқу ... ... 1998 ... Шеремет А.Д. Методика финансового анализа деятельности коммерческих
организации: М., 2004г
25. .Хотинская Г.И. Анализ хозяйственной деятельности предприятия: на
примере ... ... ... Учебное пособие- М.: Дело ... ... ... И.Н.Анализ финансово — хозяйственной
деятельности - М.: ИЦК «Маркетинг», 2001г
27. Ефимова О.В., ... М.В. ... ... ... Учебное
пособие - М.: Омега - Л, 2004г
28. Артеменко В.Г., Беллендир М.В. Финансовый ... ... ... ... Дело и ... 1999
29. Анализ и ... ... ... ... ... для ... под ред. П.Табурчака,
В.М.Тумина, М.С.Сапрыкина. Ростов-на-Дону: Феникс, ... ... В.М. ... ... ... пособие для программ
подготовки управленческого персонала. - Москва: Дело, 2000Демеуов Б.
«Анализ и ... ... ... компании в конкурентной
среде», Қаржы-Қаражат, №6, 2003, стр. ... ... Р. ... ... ... ... и способы
проверки статей баланса», Банки ... № 3, 2004, стр. ... ... А. ... финансовых коэффициентов», Бухгалтер +
Компьютер № 5, май 2001, стр. 18-22
33. ... ПЛС» ... 2008 ... 31 ... ... ішіндегі іскерлік қызметіне шолу //www.Kazakhmys.com
34. Қазақмыс ПЛС-тың 2008 жылдың 31-ші желтоқсанында аяқталған ... жəне ... ... ... ... ... тобының жылдық есебі ////www.Kazakhmys.com
36. Қазақмыс ПЛС-тың 2009 жылға жоспары мен даму ... ... ... ... БАЛАНС ... ... 31 ... ... ... ... ... |2008 ж |2007 ж ... | | ... тыс ... | | ... емес ... |1,126 |568 ... активтер |3,601 |2,517 ... ... |3,326 |2,129 ... ... активтер |275 |388 ... ... ... ... |- |2,401 ... ... салыған инвестиция |4,045 |- ... ... ... |5 |12 |
| |8,777 |5,498 ... ... | | ... қорлар |734 |815 ... ... және өзге де ... активтер |238 |212 ... ... ... |126 |- ... және өзге де ... ... |233 |333 ... |32 |57 ... қаражат және ақшалық теңгерімдер |540 |439 |
| |1,903 |1,856 ... ... |10,680 |7,354 ... және ... | | ... капитал |200 |170 ... ... ... |2,648 |570 ... ... |449 |2,088 ... пайда |4,180 |3,591 ... ... ... |7,477 |6,419 ... ... |20 |14 ... ... |7,497 |6,433 ... ... | | ... ... салық міндеттемесе |266 |283 ... ... ... |40 |37 ... ... |198 |98 ... |1,702 |196 |
| |2,206 |614 ... ... | | ... ... |133 |14 ... |498 |2 ... және өзге ... берешек |306 |224 ... ... ... ... |36 |65 ... ... ... |2 |- ... ... ... |2 |2 |
| |977 |307 ... жиыны: |3,183 |921 ... мен ... ... |10,680 |7,354 |
Ә ... ... ... ... ... ... ... 31 желтоқсанында аяқталған жылға
млн.АҚШ доллар
|Баптары |2008 ж |2007 ж ... ... ... ... ... | | ... | | ... ... мен ... ... түсетін |1,752 |2.000 |
|дивидендтерінің пайыздары 14 | | ... ... ... ... ... | | ... ... ... | | ... ... |(70) |(14) ... табыс салығы |(621) |(850) ... ... ... ... |38 | ... қызметтен түскен таза ақшалай қаражат |1,099 |1.136 |
|Инвестициялық қызметтен түскен ... ... | | ... пайыздар |28 |121 ... ... ... ... ... |8 ... | | ... емес ... ... ... |(12) |(459) ... қ^рал-жабдықтардың сатылып алынуы |(654) |(455) ... ... ... ... инвестиция |(28) |(30) ... ... ... жасалған келісім-шарттар |(3) |(3) ... ... | | ... ... ... ... |14 |3 ... ... | | ... ... ... |(2) |(9) ... үшін ... активтердің есептен |- |52 ... ... ... | | ... банк ... ... ... |25 |1,133 ... | | ... үшін ... бар ... ... алу |- |(806) ... ... сатып алуы |(918) | ... ... ... ... от|(5) |- ... ... | | ... ... ... за вычетом |(993) |(259) ... ... ... | | ... ... қолданылған таза ақшалай |(2,531) |(704) |
|қаражаттар | | ... ... ... ... ... | | ... ... ... алу |- |(12) ... ... капиталын сатып алу |(121) |(270) ... ... ... ... (21 млн.АҚШ |2,122 | ... ... ... | | ... үшін ... ... ... | | ... | | ... ... ... |(268) |(112) ... ... дивидендтер |(200) |(419) ... ... ... төлеген |- |(5) ... | | ... ... ... таза ақшалай|1,533 |(818) |
|қаражаттар | | ... ... мен ... ... таза |101 |(386) ... | | ... ... ... ... мен ... |439 |786 ... | | ... ... және ... ... әсер |- |39 |
|берген айырбастау | | ... ... | | ... ... ... ... мен ... |540 |439 ... | | |
Б ... мен ... ... ... ... ... 31 желтоқсанында аяқталған жылға
млн.АҚШ доллар
| ... |2008 жылы |2007 жылы ... |4 |5,151 |5,256 ... өнімнің өзіндік құны | |(3,397) |(2,832) ... ... |5 |1,754 |2,424 ... ... ... | |(152) |(81) ... шығындар | |(462) |(360) ... ... ... | |205 |136 ... ... ... Құнсызданудан| |(49) |(41) ... ... | |(400) |(30) ... ... |11 |896 |2,048 ... компаниядағы пайдадан | |255 |2,048 ... үлес | | | ... ... мен ... ... |1,151 | ... ... | | | ... ... ... | | | ... ... қоспағандағы қаржылық | | | ... мен ... ... ... | | | ... | |1,533 |2,072 ... ... | |(382) |(24) ... ... ... |6 |138 |260 ... болған шығындар |6 |(203) |(282) ... ... ... ... |7 |1,086 |2,026 ... салығы бойынша шығындар | |(176) |(599) ... ... таза ... | |910 |1,427 ... ... | | | ... ... ... | |909 |1,416 |
| | |1 |11 ... ... тиесілі | |910 |1,427 ... ... ... | | | ... және ... (АҚШ ... |8(а) |1.85 |3.04 ... түсімге негізделген акциядан |8(6) |2.27 |3.02 ... ... (АҚШ ... | | | ... | | | ... ... дивидендтер (АҚШ центы)|9 |41.4 |89.3 ... ... ... |9 |200 |419 |
В ... өзгерістер туралы біріктірілген есеп
2008 жылдың 31 желтоқсанында аяқталған ... ... ... ... ... ... |
|2007жылдың 1 қаңтарында |173 |504 |266 |2,916 |3,859 ... ... таза ... | | | |1,416 |1.416 ... үшін ... бар | | |1,595 |- |1,595 ... ... | | | | | ... | | | | | ... | | | | | ... айырмашылық |- |- |223 | |223 ... ... ... мен |- |- |1.818 |1,416 |3,234 ... ... | | | | | ... кәсіпорындардағы |1 |66 | |(52) |15 ... ... ... | | | | | ... ... | | | | | ... ... | | | | | ... ... 1 млн.АҚШ| | | | | ... | | | | | ... ... | | | | | ... | | | | | ... шығарған |(4) | |4 |(270) |(270) ... ... ... | | | | | ... төлеген |- |- | |(419) |(419) ... | | | | | |
|9 | | | | | ... ... | | | | | ... ... |- |- | | | ... | | | | | ... ... 31 ... |170 |570 |2,088 |3,591 |6,419 ... | | | | | ... ... |- |- ... |(732) ... ... | | | | | ... | | | | | ... ... ... | | | | | ... ... | | | | | ... | | | | | ... 10 ... ... | | | | | ... шығынды | | | | | ... |32 |2,078 |- |- |2,110 ... | | | | | ... шығарған | | | | | ... | | | | | ... ... |(2) |- |2 |(121) |(121) ... | | | | | ... түріндегі төлемдер | |- | |1 |1 ... ... | |- | |(200) |(200) ... | | | | | |
|9 | | | | | ... жылғы 31 желтоқсанда |200 |2,648 |449 |4,180 |7,477 |
Г ... ... | |2008 ж 12 |2007 ж 12 |
| | ... ... |
|1 |2 |3 |4 ... ... |мың т |493,9 |491,1 ... мыс |мың т |176,2 |178,6 ... ... | | | ... концентраты |мың т |267,3 |187,9 ... мыс |мың т |38,8 |32,5 ... ... | | | ... ... |мың т |583,7 |506,2 ... мыс |мың т |110,7 |95,9 ... ... | | | ... ... |мың т |252,9 |231,6 ... мыс |мың т |38,4 |33,3 |
| | | | ... ... ... | | | ... ... |мың т |1,597,8 |1,416,8 ... мыс |мың т |364,1 |340,3 |
| | | | ... ... ... | | | ... руда | | | ... ... |мың т |25,4 |28,9 ... мыс |мың т |6,8 |7,6 |
| | | | ... ... | | | ... ... |мың т |1,623,2 |1,445,7 ... мыс |мың т |370,9 |347,9 |
| | | | ... ... концентрат | | | ... ... |мың т |105,1 |152,5 ... мыс |мың т |28,9 |42,0 |
| | | | ... ... ... |мың |399,8 |389,9 |
| ... | | |
Ғ ... ... | |2008 ж 12 |2007 ж 12 айда |
| | ... | |
|1 |2 |3 |4 ... ... (%) |10,08 |8,25 ... ... (%) |17,95 |16,82 ... ... (%) |14,46 |16,86 ... ... (%) |15,15 |11,11 ... ... (%) |8,79 |11,81 ... ... (%) |18,35 |21,86 ... ... (%) |8,44 |8,15 |
| | | | ... ... орта ... ... (%) |13,63 |14,6 ... ... | | | ... ... (%) |0,71 |0,86 ... III ... (%) |5,34 |5,22 ... ... (%) |2,21 |1,71 ... ... орта ... ... (%) |3,60 |3,82 ... ... | | | ... ... (%) |36,22 |38,60 ... ... (%) |102,06 |95,99 ... ... (%) |54,63 |53,66 ... ... (%) |33,73 |47,89 ... ... (%) |59,35 |55,90 ... ... (%) |37,70 |49,23 ... ... орта ... ... (%) |66,22 |65,97 ... ... | | | ... ... (%) |2,38 |2,77 ... ... (%) |23,51 |33,43 ... ... (%) |43,55 |36,72 ... ... (%) |41,90 |- ... ... орта ... ... (%) |24,02 |17,99 ... ... барлығы |құрамы (%) |21,05 |20,52 ... ... |мың ... |18815 |20 490 ... ... |мың ... |13 660 |14 088 ... алынатын концентрат |мың унция |1 934 |2 343 ... ... |мың ... |3 221 |4 059 |
Д ... ... | |2008 ж 12 |2007 ж 12 |
| | ... ... |
|1 |2 |3 |4 ... III |құрамы (%) |0,38 |0,34 ... ... (%) |0,44 |0,30 |
| | | | ... ... орта ... ... (%) |0,39 |0,33 |
| | | | ... ... | | | ... ... (%) |0,34 |0,71 ... ... (%) |1,12 |1,28 ... ... (%) |0,37 |0,37 ... ... (%) |0,35 |0,46 |
|Орлов ... (%) |0,98 |0,59 ... ... (%) |0,54 |0,70 |
| | | | ... ... орта ... ... (%) |0,81 |0,83 |
| | | | ... аймағы | | | ... ... (%) |0,39 |0,32 ... ... (%) |0,75 |1,80 ... ... (%) |2,09 |2,46 ... ... (%) |3,78 | |
| | | | ... ... орта есеппен |құрамы (%) |1,16 |1,27 |
| | | | |
| | | | ... ... ... ... (г/т) |0,85 |0,89 |
| | | | ... ... |мың ... |128,2 |129,5 ... ... |мың ... |86,0 |80,8 ... ... концентрат |мың унция |11,5 |13,1 ... ... |мың ... |30,7 |35,6 |
Е ... ... | |2008 Ж 12 |2007 Ж 12 |
| | ... |АЙДА |
|1 |2 |3 |4 ... | |3,71 |3,07 ... ... (%) |5.09 |5.19 ... ... (%) |3,58 |3,24 ... ... (%) |1,77 |2.87 ... ... (%) |4,51 |4.60 ... |ҚҰРАМЫ (%) |3,15 |3,27 |
| | | | |
| ... (%) |4,24 |4,27 |
| | | | ... ... | | | ... ... (%) |3,93 |2,77 |
| | |0,63 |2.84 ... ... (%) |3,19 | |
| | | | ... ... ... |ҚҰРАМЫ (%) |1,31 |2,77 |
| | | | ... ОРТА ... ... (%) |3,10 |3,87 |
| | | | ... МЫРЫШ ҚУРАМЫ|МЫҢ ТОННА |137,3 |132,8 ... ... |МЫҢ ... |47,5 |45,2 |

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 81 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Корпоративтік табыс салығы: мәні, маңызы және қызмет ету механизмі80 бет
Корпоративтік табыс салығының мәні, маңызы және қызметі77 бет
Мемлекет басшысы Н. Назарбаев Қазақстан Республикасында тіркелген шетелдік дипломатиялық корпуспен кездесу өткізді..4 бет
Кәсіпорынның дағдарыстық жағдайының диагностикасы25 бет
Су ресурстары жағдайының және жер қойынауының мониторингі7 бет
Экологиялық мониторинг5 бет
Экологиялық мониторинг жайлы7 бет
Экологиялық мониторинге түсінік және оның міндеттері7 бет
І. ММ «Зайсан аудандық жер қатынастар бөлімі»-нің қаржылық жағдайының мазмұны мен әдістерін талдау30 бет
Ақшалай қаражаттардың кәсіпорынның жағдайының тұрақтылығын қамтамасыз етуіндегі маңызын анықтау және оларды басқару стратегиясын жетілдіру67 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь