Қазақстан өнеркәсібіндегі бәсекеге қабілетті инновациялық жобаларды жүзеге асыру

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3

І. Тарау. Нарық жағдайында өнеркәсіптің бәсекеге қабілеттілігін
қамтамасыз етудің шарттары мен негіздері.

1.1.Өнеркәсіптердегі бәсекеге қабілеттілік туралы ұғым ... ... ... ... ... ... ... .7

1.2. Өнеркәсіптердің бәсекеге қабілеттілігінің критерийлері мен
факторлары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..14

ІІ. Тарау. Қазақстан өнеркәсіптеріндегі инновациялық жобалардың
тиімділігі мен өнімділігін арттыруды ұйымдастыру.

2.1. Өнеркәсіптің инновациялық қызметі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..20

2.2. Инновациялық жобаларды әзірлеу мен өндіріске енгізу ... ... ... ... ... ... 24

2.3. Қазақстан өнеркәсіптеріндегі инновациялық жобалардың тиімділігі мен
өнімділігін арттыру жұмыстары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...29
ІІІ. Тарау. Қазақстан өнеркәсіптеріндегі инновациялық жобаларды жүзеге
асыру арқылы бәсекеге қабілетті лікті көтерудің проблемалары мен оны
шешу жолдары.

2.1. Н.Назарбаевтың индустриялы.инновациялық даму бағдарламасын.
дағы өнеркәсіптерді инновациялық жобалар арқылы көтеру
жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .34
2.2. Қазақстан өнеркәсіптерінің бәсекеге қабілеттілігін арттыру мақсатында
инновациялық жобаларды инвестициялау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...43


Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .53

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...55
Курстық жұмыстың өзектілігі. Экономиканың дамуының барлық даму сатыларындағы негізгі тізбек өнеркәсіп болып табылады. Өйткені өнеркәсіпте жұмыскердің өндіріс құралдары мен тікелей байланысы анық көрінеді. Жеке өнеркәсіптік кәсіпорын дегеніміз өндірістік- техникалық бірлігі бар, ұйымдастыру -әкімшілік және шаруашылық тұрғыда тәуелсіз өндірістік бірлік болып табылады.
Нарықтық экономикадағы маңызды факторлардың бірі – бәсекелестік. Ол адамдардың шаруашылық ісінің формаларын белгілі бір дәрежеде анықтайды. Бәсекелестік –нарықтық жүйедегі маңызды бақылау құралы.
2006 жылғы 1 наурыздағы ҚР Президентінің халыққа Жолдауында Қазақстанның алдағы уақытта әлемдегі 50 бәсекелеселдің қатарына кіру туралы міндеті қойылғаны белгілі. Бұл міндет Қазақстан экономикасы дамуының сапалы да жаңа кезеңін ашқалы отыр.Ол дегеніміз өтпелі кезең жағдайындағы модернизациялауды аяқтап, енді бәсекелестік қабілеті бар елді жасауға ұмтылуды білдіреді.
1. Алтынбаев Б.А, Истаев А.А.
Основы маркетинга/Учебное пособие-А.,Экономика,2002
2. Есімжанова С.Р., Маркетинг/оқу құралы.- А.:Экономика, 2003
3. Жолдасбаев Г.Ө. Кәсіпорын экономикасы / Оқу құралы.- А.: Экономика, 2002
4. Кнышова Е.Н., Маркетинг: Учебное пособие.- М.: Форум, 2004
5. Котлер Ф., Маркетинг негіздері, А.: «Жазушы»,2002
6. Маслова Т.Д., Божук С.Г., Ковашн Л.Н., Маркетинг- СПБ: П., 2002
7. Сатыбалдыұлы С., Маркетинг- нарықтану: Жоғары оқу орындарының студенттеріне арналған оқулық- А.: «Білім», 1999
8. Шеденов ¬Ө.Қ., Жинісов Б.А., Байжомартов И.С., Комягин Б.И., Жалпы экономикалық теория, А.-А., 2001
9. Стандарты бухгалтерского учета. Национальная комиссия Республики Казахстан. - Алматы,1996.
10. Бухгалтерский анализ: Пер. с англ. - К.:Торгово-издательское бюро ВНУ, 1993.
11. . Введение в бухгалтерское дело: Пер. с англ.: — К.: Торгово-издательское бюро ВНҮ, 1994.
12. . Руководство по финансовому учету, отчетности и аудиту. Первая редакция Центральный и операционный отдел учета и отчетности. Всемирный банк, январь 1995.
13. Методические рекомендации по составлению финансовой отчетности. Утверждены директором Департамента методологии бухгалтерского учета и аудита. Министерства финансов Республики Казахстан 21.05.97 г., №7 /Бюллетень бухгалтера. 1997., №29.
        
        Тақырыбы: Қазақстан өнеркәсібіндегі бәсекеге қабілетті инновациялық
жобаларды жүзеге асыру.
Жоспар:
Кіріспе.....................................................................
..................................................3
І. Тарау. Нарық жағдайында ... ... ... ... ... мен ... бәсекеге қабілеттілік туралы
ұғым.............................7
1.2. Өнеркәсіптердің бәсекеге қабілеттілігінің критерийлері
мен
факторлары..................................................................
....................................14
ІІ. Тарау. Қазақстан ... ... ... мен ... ... ... ... инновациялық
қызметі......................................................20
2.2. Инновациялық жобаларды әзірлеу мен өндіріске
енгізу........................24
2.3. Қазақстан өнеркәсіптеріндегі инновациялық жобалардың тиімділігі мен
өнімділігін арттыру
жұмыстары...................................................................
....29
ІІІ. Тарау. Қазақстан өнеркәсіптеріндегі ... ... ... бәсекеге қабілетті лікті көтерудің проблемалары мен
оны
шешу жолдары.
2.1. Н.Назарбаевтың индустриялы-инновациялық даму
бағдарламасын-
дағы өнеркәсіптерді инновациялық ... ... ... ... ... бәсекеге қабілеттілігін арттыру
мақсатында
инновациялық жобаларды
инвестициялау...................................................43
Қорытынды...............................................................
..............................................53
Пайдаланылған әдебиеттер
тізімі......................................................................
.55
КІРІСПЕ
Курстық жұмыстың өзектілігі. Экономиканың дамуының ... ... ... ... ... ... табылады. Өйткені өнеркәсіпте
жұмыскердің өндіріс құралдары мен ... ... анық ... ... кәсіпорын дегеніміз өндірістік- техникалық бірлігі бар,
ұйымдастыру -әкімшілік және шаруашылық тұрғыда ... ... ... ... ... маңызды факторлардың бірі – бәсекелестік. Ол
адамдардың шаруашылық ісінің формаларын ... бір ... ... ... ... ... бақылау құралы.
2006 жылғы 1 наурыздағы ҚР ... ... ... ... ... ... 50 ... қатарына кіру туралы
міндеті қойылғаны белгілі. Бұл ... ... ... ... да жаңа ... ... ... дегеніміз өтпелі кезең жағдайындағы
модернизациялауды аяқтап, енді бәсекелестік қабілеті бар елді ... ... 50 ... ... ... қосылу үшін біздің еліміз қандай
жұмыстар атқаруы керек? Ұлттық ... ... ... ... ... байланысты?» - деген сауалдар бәрімізді
толғандырады.
Ең әуелі «бәсекелестік» деген ... ... ... кетейік, бұл:
- біріншіден, алға қойған мақсаттарға жетуге мүмкіндік жасайтын өзге
бәсекелестерінен асып ... ... ... білу қабілетін;
- екіншіден, бәсекелестік сол артықшылықты пайдалану және ұзақ уақыт
ұстап қалу қабілетін білдіреді.
Ал, ... ... ... бұл ... ... ... ... озық технологиялар мен жаңалықтарды игеруі арқылы,
ішкі және әлемдік нарыққа ... да, ... ... шығарып, оларды
өткізуде бәсеклестік артықшылықтарды пайдалану, сондай-ақ, өндірісті ... сай ... білу ... ... ... ... инновацияларға тәуелді және
инновациялар арқылы сол елдің қандай бір ... мен ... ... ... ... ... салалар инновацияларды пайдаланып
қоймай, оларды үнемі жасайды және орналастырады. Елдердегі экономиканың
жетекші салалары ... ... ... ... мен ... ... қол ... Олардың сыртқы нарықтарға шығуына
бірлескен негізде құрылған шетелдік кәсіпорындар ықпал етеді. ... ... ... ... ... ... өте ... ірі өндірістік әлеуетінің болуы оның ұлттық экономикасының
бәсекелестік ... ... ... ... ... ... Қазақстанның қазіргі жағдайындағы өндірістік ... ... ... ... ... ... ... өнімнің ұлғайған бөлігі
«ішкі» айналымға жұмсалатындықтан, жеткілікті деңгейде ұлттық табыстың
өсуіне мүмкіндік ... ... ... ... ... ... ... моральдық және заттай тозуы, өз ... ... ақыр ... ... қабілеттілікті арттырудың тежегішіне
айналуы әбден мүмкін. Сондықтан, Қазақстан үшін қазіргі ... ... ... ... салалар мен қызмет көрсету аясындағы
өндіргіш күштерінің құрылымын өзгерту қажеттігі ... ... ... туындайды. Ондай мәселені шешуде барлық өндірістік ресурстарды,
соның ішінде негізгі өндіріс ... ... ... ... жаңа ... және адами факторларды пайдалану қажет.
Бәсекелестік қабілетті қалыптастыратын факторлардың іс-әрекеті адам
әлуетімен толықтырылады. Адамның ... іске ... ... ... оны ... және ... ресурс жатады. Нарыққа
өту кезінде ... ... ... мамандықтарға қажеттілік
болмағандықтан, оларды даярлау қысқарғаны белгілі, ал қазіргі кезде олардың
тапшылығы ... ... ... ... ... ... ... жұмыстың мақсаты: Қазақстан өнеркәсіптеріндегі ... ... ... ... ... ... мен жолдары.
Курстық жұмыстың зерттеу объектісі: өнеркәсіптеріндегі ... ... ... ... ... ... пәні: Қазақстан өнеркәсіптеріндегі
инновациялық ... ... мен ... ... ... ... ... Қазақстан өнеркәсіптеріндегі бәсекеге
қабілетті инновациялық жобаларды жүзеге асырудың міндеттері:
- Нарық жағдайында өнеркәсіптің бәсекеге ... ... ... мен ... Өнеркәсіптердегі бәсекеге қабілеттілік туралы ұғым;
- ... ... ... критерийлері мен
факторлары;
- Өнекәсіптің инновациялық қызметі;
- Инновациялық жобаларды әзірлеу мен ... ... ... ... инновациялық жобалардың тиімділігі мен
өнімділігін арттыру жұмыстары;
- ... ... ... қабілеттілігін арттыру
мақсатында инновациялық жобаларды инвестициялау.
Зерттеу көздері: Зерттеу мәселесі ... ... ... ... еңбектері; ҚР «Білім беру туралы ... ... ... ... ... - 2030» ... ҚР ... дейінгі білім беруді дамыту тұжырымдамасының педагогикалық және жас
ерекшелігі психологиясы теориялары, ұлттық тәлім-тәрбие ... ... мен ... ... ... ... жасалған.
Зерттеу әдістері: тақырыпты зерттеу барысында қолданылған
педагогикалық және психологиялық ... ... ... ... ... ... ... эксперимент өткізу, анкета және интервью
әдістері қолданылды.
Курстық жұмыстың құрылымы: курстық жұмыс кіріспеден, үш бөлімнен,
қорытындыдан және пайдаланылған әдебиеттер тізімінен ... ... осы ... ... ... өндіріс
процесінің бірізділігі, оны зерттеуге ат салысқан ғалымдардың еңбектерінің
құндылығы қарастырылды. Зерттеу жұмысының ғылыми ... ... ... ... мен пәні ... жағдайында өнеркәсіптің бәсекеге қабілеттілігін қамтамасыз
етудің шарттары мен негіздері » деп ... ... ... ... ... ұғым, өнеркәсіптердің бәсекеге
қабілеттілігінің ... мен ... ... ... ... ... ... өнімділігін арттыруды ұйымдастыру» деп аталатын ... ... мен ... ... ... ... инновациялық жобалардың тиімділігі мен өнімділігінарттыру
жұмыстары
қарастырылады.
«Қазақстан өнеркәсіптеріндегі инновациялық жобаларды жүзеге ... ... ... ... ... ... мен оны
шешу жолдары» деп аталатын бөлімде индустриялы-инновациялық даму
бағдарламасындағы өнеркәсіптерді инновациялық жобалар арқылы көтеру
жолдары, инновациялық жобаларды инвестициялау қарастырылады.
І. ТАРАУ. НАРЫҚ ... ... ... ... ... ... МЕН ... Өнеркәсіптерінің бәсекеге қабілеттілігі туралы ұғым.
Сапа және өнеркәсіптерінің бәсекеге қабілеттілігі ... ... ... сипатқа ие. Кез келген елдің экономикалық және ... көп ... ... ... ... ... ... бәсекеге қабілеттілігі ... ... кез ... ... ... әлеуетінің негізі болып
табылатындығын атап көрсету керек. Тек бәсекеге ... ... ... ... алғандағы бәсекеге қабілеттілігін қамтамасыз ете
алады. Қазақстан Республикасы Үкіметінің өнеркәсіп саясаты, атап ... ... ... мен заңнамалық актілер, мемлекеттік қолдау
шаралары басты және басым мақсаттарға – қазақстандық ... ... ... ету үшін ... ... ... ... қабілеттілік – елдің, кез келген өндірушінің тауарлар мен
қызметтер ... ... және ... ... ... ... ... көрінісі.
Өнімнің бәсекеге қабілеттілігі өнеркәсіптің дамыған ... ... ... ... факторы болып табылады.
Бірнеше ондаған жылдар бойы біздің елімізде, ... ... ... өнім ... ... ... ... емес
өндіріс пен бөлудің әкімшілік-әміршілдік механизмі болды, олар ... ... пен өнім ... ... қалыптастырды. Мұндай
жағдайда өндірушілерде тауардың бәсекеге қабілеттілік проблемасы іс жүзінде
туындаған жоқ, ал проблема бола ... ... ол тек ... ... жататын өімдерге қатысты ғана шешіледі. Нарықтық механизмдердің
дамуымен біздің елімізде бұл мәселе өткір сипат ала ... және де оны ... ... ... ... шығарылатын және тұтынылатын
тауарлардың бәсекеге қабілеттілігін көтерудің жолдары мен ... ... ... ... ... ... ... қазіргі заманғы
экономикада барынша көп пайда алу мақсатымен нарықтағы өз позициясын
нығайтуүшін кез ... ... ... ... ... ... ... оның қаржы-экономикалық және өндірістік өткізу
стратегиясының басты бағытына айналады.
Өнеркәсіптің бәсекеге қабілеттілігінің ... ... ... ... ... ... қабілеттілік туралы мүмкіндігінше толығырақ түсінік
беру қажет.
Бәсекеге қабілеттілік – бұл нысанның белгілі бір ... ... ... ... нақты қажеттілікті шынайы немесе әлеуетті
қанағаттандырудың дәрежесін сипаттайтын қасиеті. ... ... ... ... ... ... бәсекеге төтеп беру қабілетін
айқындайды. «Басқару проблемалары жөніндегі Еуропалық форум» ... ... ... ... ... ... дегеніміз – бұл
фирмалардың өздеріне жасалып отырған жағдайларда олардың ... ... ... және ... тыс ... ... үшін тартымдық болатын тауарлар әзірлеу мен өткізудің нақты
және әлеуетті мүмкіндігі.
Нысанның бәекеге қабілеттілігі ... ... ... ... ... тиісті белгілері бойынша ... ... ... ... ... Егер нысан бәсекеге
қабілетті ... ... ... онда бұл ... осы ... ең ... үлгі болып табылады дегенді білдіреді.
Нарықтық қатынастар жағдайында ... ... ... ... ... ... ... қабілеттілігі неғұрлым жоғары болса, ол
елдегі өмір сүру деңгейі де соғұрлым жоғары болады.
Өнеркәсіптің бәсекеге қабілеттілігі –бұл ... ... ... бір фирманың дамуының бәсекелес фирмалардың дамуынан өз тауарларын
адаамдардың қажеттілігін қанағаттандыру ... және ... ... ... ... ... ... бәсекеге
қабілеттілігі оның нарықтық бәсеке жағдайларына бейімделу мүмкіндігі ... ... ... ... мынадай бірқатар факторларға
байланысты:
- өнеркәсіп тауарларының сыртқы және ішкі ... ... ... ... ... ... ... (жыл сайынғы сату мөлшері);
- нарыққа кірудің жеңілдігі;
- ... ... осы ... ... ... жатқан өнеркәсіптердің бәсекелестік
позициялары;
- саланың бәсекеге қабілеттіліг;
- саладағы техникалық жаңалықтар;
- өңірдің және ... ... ... бәсекелік артықшылықтар беретін жалпы принциптерді
тұжырымдағанда ... ... ... және әр ... ... жасауға, бастаған істі
жалғастыруға ынталылығы.
• 2.Өнеркәсіптің клиентке ... ... ... және ... ахуал қалыптастыру.
• 4.Адамдардың қабілеті мен олардың жұмысқа деген ықыласын
пайдаланудың арқасында өнімділіктің өсуі.
... үшін ... ... маңыздылығын көрсету.
• 6. Өз позициясында бекем тұра білу.
• 7.Ұйымдастырудың қарапайымдылығы, басқару және қызметшілер саны
деңгейіненің минимумы.
• 8. Бір ... ... әрі ... бола ... ... маңызды
мәселелерді қатаң қабылдауда ұстау және бағыныштыларға азырақ
маңыздыларын беру.
Нарық қатынастарының ... ... ... отырғандай бұл
мәселелерді өзара байланыста шешу жәнеаталған принциптерді пайдалану
өнеркәсіптердің ... ... ... кепілдік береді.
Өнімдердің бәсекеге қабілеттілігі мен өнім өндіруші өнеркәсіптің
бәсекеге қабілеттілігі өзара бөлік пен ... ... ара ... ... ... бір ... нарығыныда бәсекелесу мүмкіндігі тауардың
бәсекеге қабілеттілігіне және ... ... ... ... ... ... экономикалық әдістерінің жиынтығына тікелей
байланысты.
Өнеркәсіптердің нарықтағы бәсекелестігі өнімнің өзінің бәсекелестігіне
айналатын болғандықтан өнімді дайындаған және оны ... ... ... ... ... қасиеттерінің маңызы артады. Өнімнің бәекеге
қабілеттілігінің мәнін неғұрлым толығырақ ашып көрсету үшін өнім ... ... беру ... туындап отыр.
Тауар – нарықтағы басты нысан екендігі белгілі. Оның құны ... құны бар, ... бір ... ... ... ... ... қалағандай пайдасы болады, өндірістегі ... ... ... ... да аса ... ... ие.
Нақ сол тауардың өзінде экономикадағы ... ... ... мен ... көрініс табады. Тауар – экономикалық қуат
пен өндірушілердің дәл ... ... ... айқындайтын
факторлардың пәрменділігі дамыған нарықтық механизмдер ... ... ... Ол белгілі бір тауардың
бәсекелес тауардан қоғамдық ... ... ... ... ... айқындауға мүмкіндік береді. Бұл үшін тауар белгілі бір
бәсекеге қабілеттілігіне ие болу керек.
Бәсекеге қабілеттіліктің ... ... ... ... ... ... ... мен олар орналасқан елдердің
бәсекелестігі бір-біріне ... ... ... ... ... ... үлкен зиян тигізуі мүмкін және сонымен бірге Швейцария сияқты
елдің бәсекеге қабілеттілігі тек қана ... ісі бола ... ... өзі де өз ... ... ... Бәсекеге қабілеттіліктің
осынау басты аспектілерінің негізінде бәсекелестік күрестің ... ... деп ... ... ... жатыр, олар ақшамен
бағаланбайды және жалпы алғанда сандық тұрғыдан да анықтау қиын.
Өнеркәсібі дамыған елдерде бұл ... ... ... ... ... ... рөл ... Сонымен бірге «жұмсақ» құрамдас
бөліктер саяси айла-амалдарға көнбейді, ал оларды өзгерту, мысалы, ... ... ... ... құру ... қиын жүзеге
асырылатын шараларға қарағанда ұзағырақ уақытты ... ... ... ... ... жоқтығына қарамастан бәсекелестік күрес
факторларының бұл тобын ескермеуге болмайды. ... ... ... ... ... ... ... қабілеттілік көп жағдайда ықылас пен еңбек
ете білуге байланысты. Көптеген дамыған елдерде жұмыс өзінше ... ... ... Егер әңгіме бәсекеге қабілеттілікті салыстыру тұрғысында
болса, онда бір ғана еңбек өнімділігінің ... ... ... ... пен ... Сөз жоқ, ... ... нұсқаларына бейімділіктің және тағы басқалардың өз
артықшылықтары бар. Алайда мүлдем басқаша менталитетке ие, ... ... ... мен жаңа ... ... ... ... күресте бұл басымдықтар ештеңеге жарамай қалады.
Қызмет көрсету саласында жұмыс істеуге әзірлік. Мұны қаламау, әсіресе
егер ол экономиканың маңызды салаларының бірі ... ... ... үшін ... ... ... Жұртшылық қызмет көрсету саласында жұмыс
істеп, адамның абырой-беделін пәсейту дегенді ... ... Бұл ... ... ... ... болуды қалайтын және болуға
тиісті бәсекеге қабілетті экономика үшін қажет қалыпты жұмыс.
Наразылық деңгейі. Дамыған елдердің ... ... ... өмір ... жай бір ... ... тиісті сияқты қарауға кеткен. Мұндай
позиция ... кез ... ... ... ақыр соңында
экономиканың бәсекеге қабілеттілігін төмендетеді. Бұл ... ... ... ... жұмыс күшіне шығындар деңгейін
басқаруға келмейтіндей етеді.
Сыртқы дүниеге ашықтық. Шетелдік ... ішкі ... ... азаматтарының өнеркәсіп акцияларының бақылау пакетін алу мүмкіндігіне
кедергі жасау, өз мүмкіндіктері мен артықшылықтарын асыра бағалуға ... ... ... ... ... және тағы ... ... әсер етеді.
Жұмыс күшінің жұмылдырушылық әзірлігі. Өмір сүрудің жоғары деңгейі,
әлеуметтік кепілдіктердің дамыған жүйесі жұмыс ... ... ... ... ... ... ... үйренуге деген ықыласын жояды. Елдердің
бұл орайдағы артта қалушылығына ішкі жұмыс күші ... ... ... ... жабық болуы септеседі.
Бәсекелестік рухы. Бәсекеге қабілеттілік бәсекелестік рух бар жерде
қалыптасады. Мысалы, швейцариялықтардың ... ... ... ... ... Олар ... пен қақтығыстарды емес, картельдік келісімдерді
артық көреді. Корпоративтілік қоғамдық келісімдер деп ... ... ... ... ... ... соның арқасында қол жетті.
Бәсеке – ұсыныс сұраныстан артық болатын жағдайдағы қажетті құбылыс,
және де ол ... ... ... ... ... ... туындайды.
Бәсекенің мынадай түрлері бар: функционалдық, түр-тұрпаттық, заттық,
бағалық, жасырын және заңсыз.
Функционалдық - ... ... ... ... ... ... – ұқсас тауарларды түрлі өнеркәсіптердің немесе бір
өнеркәсіптің шығаруы, бірақ әртүрлі безендірумен. Өнеркәсіптің өзінің бет-
бейнесінің болуы ... - ... ... ... ... ... ... болады.
Бағалық – неғұрлым қарапайым түрі. Бағаны төмендету арқылы нарықты
жаулап алуға ... ... – бұл ең ... тек қана ... ... қасиетін салыстыра бағалау екендігін ұмытуға ... ... ... ... ... ... ... бәсекелестер болмаса, онда тауардың бәсекеге қабілеттілігі
туралы айтуға да болмас еді.
Сөйтіп, өнеркәсіптің бәсекеге қабілеттілігі туралы ... ... ... ... жасауға болады:
- нысанның тиісті нарыққа шығарылған, ұқсас нысандармен салыстырғанда
нақты ... ... ... ... қанағаттандыруын сипаттайтын
қасиетін;
- осы нарықты ұқсас нысандармен салыстырғанда бәсекеге төтеп беру
қабілетін;
- белгілі бір ... ... ... ... ... ... адамдардың қажетін қанағаттандыруы дәрежесі және өндірістік
қызметінің ... ... ... ... сипаттамасын айтады.
1.2. Өнеркәсіптің бәсекеге қабілеттілігінің критерийлері мен
факторлары.
Өнеркәсіптің бәсекеге қабілеттілігі мәселесін толығырақ ... ... ... ... мен ... баға беру қажет.
Өнеркәсіптің бәсекеге қабілеттілігін арттыруға ... ... ... ... ... ... осы үдерістен бастау керек.
Нарық сараланымы – бұл нарықтың ерекше бөліп көрсетілген бөлігі,
тұтынушылардың, тауарлардың ... ... ... ... белгілері
бар тобы.
Өнеркәсіптің бәсекеге қабілеттілігі деңгейіне, сондай-ақ өндіріс
технологиясын жетілдірудің ғылыми-техникалық ... мен ... ... ... ... ... ... осы
заманғы құралдарды енгізу аса маңызды әсер етеді.
Шикізаттың тауарларын өндіруші фирмалардың ... ... ... олардың қандай тауарлар сататынына, тауарлар қайда ... ... ... ... ... ... ... фирма ұлттық
мемлекеттік органдар мен ... ... ... ... ... ... оларды сақтандыру, салықтар мен алымдардан ... ... ... беру, нарықтардағы конъюнктуралар туралы және
басқа ақпараттармен қамтамасыз ету ... ... ... мен жәрдемге
байланысты болады.
Тауардың бәсекеге қабілеттілігі – салыстырмалы ұғым, оны ... ... ... болжауға болады, бірақ нақты бәсекеге қабілеттілік
тек қана нарықта ұқсас бәсекелес тауарлардың ... ... ... ... салыстыру барысында бағаланады.
Экспортталатын отандық тауарлардың бәсекеге қабілеттілігін бағалаған
кезде мына сияқты факторлардың бар екендігін ескеру қажет: техникалық ... ... ... ... дайндаушылар негізінен
бәсекелестердің проспектілері мен каталогтарын пайдаланады; ... ... ... мен ... ... ... ... өткізудің жеткілікті дамыған және шетелдік тұтынушыларға
жақындатылған желілерінің ... ... ... ... ... ... ... және т.б. Бұл факторлардың ықпалы
мүмкін болғанша азайтылуы тиіс.
Тауар ... ... ... мәні ... ... алудың бірден-бір
құралы, және сонысымен де ... ... ... ... ... ... ... табылады. Онім сапасын арттыру, пайданы барынша
көбейту, өндіріс шығындарын азайту жолындағы ... ... ... ... ... ... ... бағалау аса маңызды мәнге
ие болады.
Мұндай бағалаудың негізгі факторларына мыналар жатқызылады:
- экономикалық әлеует және экономиканың өсу қарқыны;
- ғылымның, ... даму ... ... ... ... қатысу;
- ішкі нарықтың серпінділігі мен сыйымдылығы;
- әлеуметтік-экономикалық және ішкі ... ... ... ... ... ... мемлекеттік реттеу;
- еңбек және материалдық ... ... ... ... ... ... қабілетті тауарлар шығара отырып, өндіруші нарықта өзіне
бекем орын алады. ... ... ... ... ... баға ... әдістерімен қатар бағадан тыс әдістері де
пайдаланылады.
Талданатын тауарлар коньюнктурасының ... ... ... ... сұранымына неғұрлым сай келетін тауарлар тобы
іріктеп алынады.
Одан әрі жаңа бәсекелес ... ... болу ... ... ретте сатылу мүмкіндігі айқын және бәсекелестер арасында күшті ... жаңа ... ... ... Одан соң ... ... ... талаптар қалыптастырылады.
Қорытындысында бірнеше ... ... жаңа ... ... ... ... параметрлерінің сәйкестігін бағалау кестесі
жасалады.
Ақырғы нәтижесінде нұсқаны ... ... ... ... үшін
технология, материалдық қамтамасыз ету саласында бар шектеулерді анықтайды.
Тауардың бәсекелестік қабілетін арттырудың дұрыс ... ... ... ... барынша аулақ болуға және тауарлардың алуан түрін ... ... ... ... ... ... ... бәсекелестік күрестегі позицияларын бәсеңдету үшін оның
өндірістік қаржы-экономикалық және ... ... ... өзгерістер
бағдарламасын қалыптастыруға жағдай туғызады.
Халықаралық еңбек бөлінісінің және ғылыми-техникалық прогрестің ықпалы
мен бәсекелестіктің кеңінен өрістеу өндірушілерді бәсекеге қабілетті ... ... ... және ... ... ... белсенді
іздестіруге итермелейді.
Параметрлік қатарлары мен ассортименті жиынтығы ... ... ... ... ... ... алу ... табу мүмкіндігі
солғұрлым жоғары болады. Мысалы, бірдей тұрпаттағы ... ... ... ... жүк ... ... бұрылу
радиусы жағынан және басқадай айырмашылықтары бар. Әрбір тұтынушыға оның
жұмысының нақты жағдайын ... ... ... автотиегіштердің белгілі
бір пайдалану параметрлері қажет. Егер сатушы оларды қамтамасыз ете алса –
сауда оңғарылады, ал егер қамтамасыз ете ... ... ... ... ... ... ... қатысты алғанда нарықтағы позицияларды жеңіп
алудағы ... сәт ... ... дер ... ... жаңа өнім
түрлерін шығаруды әзірлеу мен ұйымдастыру болып табылады. Қазіргі кезде
жаңа тауарлар жасап шығару мен ... ... ... үшін ... бар. ... ... ... өндірістің негізін құрайтын
жаңа өнім шығаруды игергеннен кейін оны өткізудің өсу қарқыны ... ... ... екі есе ... ... Жаңа өнім шығарып және
ұсынылатын тауарлардың түрін кеңейте отырып, фирмалар нарықтағы ... ... ... ескергенде кез-келген уақытта банкротқа әкеп
соғуы мүмкін бір ғана тауарға ... ... ... Бүгінде
біздің еліміздегі бірқатар өнеркәсіптер мен фирмалар өндірісті айтарлықтай
қайта құрылымдауға кірісіп отыр және бейіндік өнімдерді жаңалау мен ... ... ... ... ... ... жаңа тауар жасап шығару – аса ... ... ... ... мен өндірістік базаны жаңарту мен
қоса, бұл арада түптеп келгенде ... ... ... ... ... ... ... жасау турасында болып отыр.Нарыққа шығарылған жаңа
тауарлардың едәуір ... ... ... ... ... оннан сегізі дайындаушылардың оларға деген үмітін
ақтамайды. Мұның ... ... нақ осы ... сұраныстың қандай
екендігін жеткілікті білмеу, тауардың техникалық және ... ... ... жарнама, көтеріңкі баға, бәсекелестердің
күтпеген қарсы әрекеттері, нарыққа шығатын ... ... ... ... проблемалар, жалпы алғанда бәсекелестік саясаты дұрыс болжанбауы
болып табылады. Тауардың бәсекеге қабілеттілігін арттыру жолдарын ... ... ... ... ... ... түрлендіру жөнінде өте дер кезінде
шешім қабылданатын сәттер жиі болады. Тауарды түрлендіру туралы ... ... алу үшін ... ... ... ... қанағаттандыру
мақсаттарында қабылданады.
Өнеркәсіптің бәсекелестік күрестегі позицияларын және оның жекелеген
өнімдерінің бәсекеге қабілеттілігіне маркетингтік зерттеулер ...... ... ... үшін ... ... жинау
мен талдау болып табылады. Соңғыларды таңдау проблемалардың мынадай екі
тобын зерттеу нәтижесінде анықталады.Біріншіден, осы ... ұзақ ... ... ... ... ... өнеркәсіптің және
оның өмімдерінің осы саладағы ... ... мен ... ... ... ... ... саланың және нақты
фирманың осы саладағы бәсекелестік күрестегі тартымдылығын айқындайтын бес
бәсекелестік күш бейнеленген, атап ... 1. Жаңа ... ... 2. Осы ... жаңа ... мен ... қауыпы. 3. Жеткізушілер
позициясының күші. 4. Сатып ... ... ... 5. ... ... арасындағы бәсеке.
| ... ... ... ... ... ... |→ ... бәсекелестер |← | ... | | | ... |
| | ... істеп тұрған | | |
| | ... ... ... | | ... ... ... ... Бәсекелестік тұжырымдамасы.
Осы бәсекелестік күштерді қысқаша қарастырып көрейік.
Жаңа бәсекелестер ... болу ... ... ... ... кіру
кедергісі» ұғымын басшылыққа алу қажет, оның ... ... ... да (олар үшін кедергі неғұрлым биік болса соғұрлым ... ... жаңа ... ... жүзеге асыруды көздеп отырған ұйымдар да (олар үшін
кедергі неғұрлым төмен ... ... ... ескеруі қажет. Кедергінің
биіктігі мынадай факторлар мен ... ... ... ... ... ... шыққан ұйымдар жаңа
өнімді сату жөніндегі қызметін ондай өнімді дәстүрлі ... ... аз ... ... ... ... - өткізу шығындары артығырақ болады, бұл ... ... тең ... жағдайында азырақ пайда алуға, тіпті шығынға әкеліп
соқтыруы да ... Ұйым жаңа ... ... ... мұндай қадамға баруға
әзір ме?
2. Тауар маркасының танымалдығы. Нақты тауарды тұтынушылар тауарлардың
белгілі бір маркаларын сатып алуға бағдар ... Жаңа ... ... жаңа ... ... танымал етуі қажет. Көп жағдайларда бұл
өте ... ... ... болсақ, мысалы, джинсы киімдер өндірісі
саласындағы ... ... ... әлемдік көшбасшы «Ливайс» фирмасы бұдан
бірнеше жыл бұрын фирма үшін дәстүрлі емес өнім – ... ... ... ... ... ... алды. Технологиялық және
өндірістік ... ... ... ... жаңа ... шешу
айтарлықтай қиындық келтірмейтіні түсінікті. «Ливайстің» жаңа өнімді ... ... зор күш ... ... ... бұл фирманы тек
қана джинсы маталардан тігілген киімдер мен байланыстыратын ... ... сәті ... Ол ... ... ... осындай
костюмдер шығаратын дәстүрлі өндірушілер болды. «Ливайс» өзінің жаңа жобасы
мен коммерциялық табысқа жете алмады.
3. Жаңа ... ... ... ... ... ... дизайн талаптарына ілесіп отыру және басқалар).
4. Жаңа негізгі қорларға арналған шығындар, көптеген ... жаңа өнім ... үшін ... тура келеді.
5. Тауар қозғалысы жүйесіне кіру. Осы саладағы дәстүрлі ... ... үшін ... ... істеп тұрған өткізу жүйесіне кіруі
жолында кедергілер жасауы мүмкін. Бұл ... жаңа ... ... ... өз ... құруға тура келеді, бұл жоғары шығындарды
талап етеді.
ІІ. Тарау. ҚАЗАҚСТАН ӨНЕРКӘСІПТЕРІНДЕГІ ИННОВАЦИЯЛЫҚ ЖОБАЛАПРДЫҢ ТИІМДІЛІГІ
МЕН ӨНІМДІЛІГІН ... ... ... ... ... ... қызметі – бұл жаңа немесе өнімнің жақсаруы,
не қызмет көрсетуі, оларды өндірудің жаңа әдістерін қолдану ... және ... ... ... ... Бұл ... сонымен бірге жалпы пайдалы жаңалықтарға ... ... үшін ... екі тұрпаты ажыратылады:
• өнімділік;
• үдерістік.
Жаңа өнімді өндіріске енгізу инновацияның түбегейлі өнімділігі ... ... ... ... жаңа технологияға негізделеді, не
тіршілікте қолданылып жүрген технологияның жаңа ... ... ... – бұл ... ... немесе өндіріс тәсілін және
технологияны едәуір жетілдіру, жабдықтарды және өндірісті ұйымдастыруды
өзгерту.
Жаңалық дәрежедегі инновация ... ... яғни ... ... және
шетелдік практикада ұқсастығы жоқ және жаңа нәрсенің ... ... ... ... ... жаңа ... технологиясы және қызмет
көрсетуі басымдық, абсолюттік жаңалықтарға ие ... және ... ... ... ... ... кезеңі өзара байланысты процестердің және
жаңалықтарды енгізу ... ... ... ... ... уақыт аралығы ретінде идеяның дүниеге келуінен өндірістік өткізуден
алып ... ... ... ... негізінде анықталады.
Өнеркәсіптің инновациялық қызметін әзірлеуде, енгізуде, ... ... ... ... ... ... ғылыми жұмыстар, өнімнің жаңа
зертханалық үлгілерін, техниканың жаңа түрлерін, жаңа ... ... ... ғылыми-зерттеу және конструкциялық жұмыстарды
жүргізу;
- өнімнің жаңа түрлерін дайындау үшін шикізаттар мен ... ... ... ... жаңа өнімді дайындауда технологиялық процесті әзірлеу;
- қажетті өнімдерді дайындау үшін жобалау, жасау, сынақтан өткізу және
жаңа техниканың үлгілерін ... ... іс ... асыруға бағытталған ұйымдастырушылық
–басқарушылық шешімдерді әзірлеу және енгізу;
- қажетті ақпараттық ... және ... ... етуді зерттеу және әзірлеу;
- қажетті ғылыми-зерттеу және конструкторлық жұмыстарды жүргізу үшін
дайындау, оқыту, жаңа мамандық беру және ... ... ... ... ... ноу-хау жұмыстарын жүргізу немесе қажетті
құжаттарды алу;
- инновацияны жетілдіруді ұйымдастыру және ... ... ... ... – ең ... ... сонымен
қатар оның бәсекеге қабілеттлігінің факторы. Ол нарықтық сұраныстың қажетті
көлеміндегі бәсекеге қабілетті, өндіріске ең аз ... ... ... ... өнім өндіретін кәсіпорынның қабілеттілігін сипаттайды. ... ... ... ол ... ... негізгі
қызметтерін: өдірістік, экономикалық, инновациялық, ... ... ... ... ... потенциалы бірнеше потенциалдардан тұрады. Оның негізгісі
экономикалық потенциал болып табылады, ... ... ... ... ... ... және оларды бір-бірімен
байланыстырады (2-сурет).
Кәсіпорынның өндірістік потенциалы өндірістің негізгі элементтерінің
жағдайын, ... ... ... ... ресурстардың, жұмысшы
күшінің сандық және сапалық құрамын сипаттайды.
Кәсіпорын потенциалының ... ... ... ... құрайды. Ол жоба-конструкторлық жұмыстардың
ғылыми-техникалық деңгейі, мамандардың кәсіби және ... ... ... ... қайтарым деңгейлері, зертханалық, ... ... ... деңгейі сияқты көрсеткіштер ... ... ... потенциал кәсіпорынның қалыпты
жұмыс істеуі үшін қажет қаржы ресурстарының болуымен, оларды кәсіпорын
активтеріне мақсатты ... ... және ... ... экономикалық потенциалы өндірістік, инновациалық және
қаржылық потенциалдарды пайдаланудың ... ... ... ... ... ... ... қолдану тиімділігі
көрініс табады: өндірістік, материалдық, еңбек, қаржы, сонымен ... ... ... нәтижелері: кәсіпорынның өндірістік қуаттылығы және оның
пайдаланылу деңгейі, өнім сапасы, ... ... мен ... ... байланысты өндірістік потенциал инновациялық
потенциал деңгейіне күннен-күнге ... ... ... бола ... ... кәсіпорынның материалдық-өндірістік базасын
дамытудың ... ... ... Сонымен қатар, өндірістік және
инновациялық потенциалдарды пайдалану ... ... ... қаржылық
потенциалға байланысты болады.
2.2. Инновациялық жобаларды әзірлеу мен өндіріске енгізу.
Нарықтық экономика жағдайында ... ... ... ... және көп ... ... Талдаудың бірініші
кезеңінде – жаңа ... және ... ... ... ... ... ... жеке көрсеткіштер және жаңа техника
мен технологияның тиімділігі.
Техникалық-ұйымдастырушылық деңгейінің экономикалық ... ... және өз ... ... яғни ... ... басшылықтың және ғылыми-зерттеу ... ... ... ... ... тұлға айыру
қажет. Ең ақырында өндірістің техникалық-ұйымдастыру деңгейі өндірістік
процестің негізгі элементтерін пайдалану деңгейінде байқалады: ... ... ... заттары. Міне, сондықтан да, мұндай ... ... ... қор ... ... қажетсіну,
айналамы қаражатының айналымдылығы ретінде өндірістің қарқынды ресурстарын
пайдалануды қамтитын жаңа техника мен ... ... ... ... болып табылады. Жоғары да аталған ... ... қор ... ... ... және ... қаражатының
айналымдылығы) қарқындатудың жеке көрсеткіштері деп аталады. ... ... ... ... ... жүргізу қажет. Жеке
көрсеткіштер де пайдаланылады.
Техникалық және ұйымдық дамудың экономикалық тиімділігін ... мына ... ... бірігеді:
• еңбек өнімділігінің үстелуі, жұмыс істеушілердің саны және ... ... ... материалдық қайтарымның үстелуі (материалды қажетсіну), материалдық
ресурстардың шығындарының салыстырмалы ... ... ... қорлардың қор ... ... ... төмендеуі), негізгі өндірістік қорлардың ... ... ... айналым жылдамдығының үстелуі, (боасатып алу
немесе байлау) айналым қаражатының салыстырмалы ауытқуы;
• қарқындату есебінен еңбек, ... және ... ... ... ... ... ... үстелуі;
• пайданың немесе өнімнің өзіндік құнының үстелуі;
• кәсіпорынның төлем қабілеттілігі және ... ... ... техникалық және технологиялық шешімдердің үдемелігі
өндірістің мүмкіншілігімен тығыз байланысты. ... ... ең ... ... ... әдістік заттарға технологиялық
қарқындылық және технологиялық басқарылатын процестерге, оның бейімделу-
ұйымдық деңгейіне әсер ... ... ... ... күшеюі жағдайында ұлттық экономиканың бірбеткей
шикізаттық бағыты ел қауіпсіздігіне орасан зор нұқсан келтіруі мүмкін. ... ... ... ... ... ... ... экономикалық әлеуеті жылдан-жылға қарқын алып, өсу үстінде.
Шыңдап қарасақ, бұл ... ... ... ... жер ... тиімді игеру болып отыр. Қазақстанның халықаралық экономикада
бәсекелестік әлеуетін арттыруды ... ... ... ... сектор . Экономиканың мемлекеттік секторында активтерді
қайта үлестіру және шоғырландыру процесі байқалуда.
Осыған орайластырып, ... ... ... ... жетілдіру мақсаты мен «Самұрық» мемлекеттік активтерді басқару
жөніндегі «Қазақстандық холдингі» АҚ құрылды. Оның құрамына казірдің ... ... бар ... ... ... енді:
• «ҚазМұнайГаз» Ұлттық мұнай – газ компаниясы» АҚ;
• «Қазақтелеком» Ұлттық компаниясы» АҚ;
• «Қазақстан темір жолы» Ұлттық компаниясы» АҚ;
... ... ... ... ... ... компаниясы» АҚ;
• «Қазпошта» АҚ.
Соңғы мәліметтерге сәйкес, оған ... ... бар тағы 17 ... ... ... әзірлену үстінде. Ел Үкіметінің бұл бағыттағы
қадамдары ... ... ... ... ... ... компаниялардың
іс-әрекеті қоғамға да, салалық министрліктерге де беймәлім еді. Негізінен,
осындай жағдайды ... ... ... ... ... ... ... және қоғамдық тетіктердің ... ... тұр. Осы ... ... ... үшін «Самұрық» ұлттық
холдингі мемлекеттің аталмыш компаниялары үстінен стратегиялық ... ... үшін ... ... ... ... компаниялар сегментін
ірілендіру арқылы олардың жалпы бәсекелестікке қабілеттілігі күшейеді деп
топшылауға негіз бар.
Мемлекеттің экономикалық ... ... ... ... ... және ... салада мемлекеттің басқару
жүйесін жетілдіру үшін ... ... даму ... АҚ ... ... міндеттері: даму институттарын корпоративті басқарудың әлемдегі
үздік тәжірибесін енгізу, даму ... ... ... ... олардың мамандандырылуы мен өзара бәсекелесуі арасында
тиімді тепе-теңдік ұстап тұру, ұлттық экономиканы ... ... ... үйлестіру арқылы экспорт-импорт секторының
артықшылықтарын пайдалану. Бүгінде еліміздің ... даму ... ... біріктіріліп, табысты қызмет жасауда. Соның ішінде:
• «Қазақстанның даму банкі» АҚ;
• «Ұлттық ... қор» ... ... инвестициялық қоры» АҚ;
• «Маркетингтік – сараптамалық зерттеулер орталығы» АҚ;
• «Қазақстанның инвестициялары мен экспорттық ... ... ... ... ... ... қолдаудың Қазақстандық орталығы» АҚ;
• «Шағын кәсіпкерлікті дамыту қоры» АҚ;
• «Инжиниринг пен технологиялар трансферті орталығы» АҚ.
Есесіне, экспортты ... ... құру ... ... ... қоры ... келе ... ұлттық инновациялық жүйесінің
діңгегі болады деп күтілуде. Қазірдің өзінде ... ... ... ... әрі стратегиялық маңызы бар ондаған жобаларға қарамағындағы
даму институттары арқылы қатысып жатыр.
Мемлекет басшысы Нұрсұлтан ... ... ... ... ... сөйлеген сөзінде осы іспеттес ауыл ... ... ... құру қажеттігін шегелеп айтты.
Ғылыми-технологиялық кеңестік. Қазақстанның ... ... ... технологияларды өндіріске кеңінен тартып, ... ... ... ... ... жылдарға арналған Қазақстан республикасының
индустриалдық-инновациялық даму стратегиясы осының айғағы іспеттес. ... бұл ... ... соншалықты зор, ол еліміздің осы мерзімдегі
даму басымдықтарын анықтап, жол ... ... ... ... ... ... индустриалдық-инновациялық даму стратегиясын іске
асыруда жұмсалуда. Мысалға, ҚР Ұлттық қорында қордаланатын қаржы-қаражат
елдің әлеуметтік-экономикалық ... ... ... ... ... ... ... индустриалды-инновациялық және
өндірістік-технологиялық парктер құрылуда. Мәселен:
- Алматыда ұлттық деңгейдегі тұңғыш «Alatau IT City» ... ол ... ... ... ... Орталық Азиядағы баламасы
болмақ, технопарк компьютерлік бағдарламалар құрастыруға бағытталған;
- ... ... ... ... технопаркі құрылған болатын, бертінде
қорғаныс мұқтаждықтарын өтеу саласында жемісті ... ... ... «Uni Scien Tech» ... пен ... ... Технопарк құрамында бизнес – ... ... және ... залы ... ... Курчатовта «Ұлттық ядролық технологиялар паркі» қалыптасып жатыр;
- Атырау облысында «Ұлттық индустриалдық ... ... ... ... ... ... ... жасайтын болады,
ол 4 бағытта қызмет жасайды: ауыл шаруашылық, медицина, азық-түлік және
экология салаларындағы биотехнологиялар.
Жоғарыда ... ... ... ... экономикаға көшу негіздерін қалыптастыруды көздейді.
Ғарыш саласын дамытудың ұлттық бағдарламасы аясында «ҚазСат» және оған
қоса жерді зерттеудің бір топ ... ... ... және ... жатыр. Міне, осы арқылы Қазақстанда «Білім экономикасының»
алғышарттарын ... ... ... ұлттық экономиканың дамуы келесі кезеңдерден өтуі тиіс
өндіріс инфрақұрылымы мен ... ... ... қалыптасып
бітуі, экономиканың теңгерілуі, өңдеу өнеркәсібінің оза дамуы, жоғары
технологиялық және ғылыми-өндірістердің дамуы және кең етек жаю, ... ... ... саясаттың іске асуы және ... ... ... ... осы ... ... ... бәсекелестікке қабілеттілігін арттыруға бағытталған.
2.3. Қазақстан өнеркәсіптеріндегі инновациялық ... ... ... ... ... ... және жаңа ... мен технологияны өндіріске
енгізуде бұл шаралардың ... ... ... төрт ... ... – бұл ... шараларды іске асыру үшін қажетті
шығындарды анықтау;
Екінші кезең – бұл қаржыландырудың мүмкіншілік көздерін анықтау;
Үшінші ... – бұл жаңа ... мен ... ... енгізудегі
экономикалық тиімділікті бағалау;
Төртінші кезең – бұл экономикалық көрсеткіштерді салыстыру арқылы
салыстырмалы жаңалықтардың тиімділігін бағалау.
Өндіріс жағдайында ... ... ... кезінде мыналар
пайдаланылады:
- өнімде және қызмет көрсетуде қолданыстағы көтерме сауда, бөлшек
сауда бағалары және ... ... ... ... ... ... ... (өндірістік
қорлар, еңбек және табиғи) үшін нормативтік төлемдер;
- қолданыстағы ... ... ... аударымы және
орталықтандырылған салалық қорлар және резервтерді қалыптастыру үшін ... ... және ... ... ... ... ... берудегі немесе жеке қаржыларын сақтау жөніндегі
өнеркәсіптің ... мен есеп ... ... ... ... ... есептеу нормативтері.
Жалпы түрінде ғылыми-техникалық прогресті ... ... ... жасайды: экономикалық, ресурстық, техникалық және әлеуметтік.
Экономикалық нәтижелілік – бұл еңбек өнімділігінің артуы, еңбек және
материалдық сиымдылықтарды төмендету, өнімнің өзіндік ... ... ... және ... онан әрі ... ... - бұл өнеркәсіптердегі ресурстарды босатып алу:
материалық, еңбек және қаржы.
Техникалық ... – бұл жаңа ... мен ... ... және оңтайландыру ұсынысы, ноу-хау және ... да ... ... ... нәтижелілік – бұл халықты материалдық және мәдени –
тұрмыстық ... ... ... тауарлар және қызмет көрсетуде
мұқтаждарын қанағаттандыру, жағдай және техниканың еңбек ... ауыр қол ... ... ... т.б.
Сонымен, инновация – техникалар мен технологиялардың ... ... ... ... ... ... ғылыми - техникалық
прогрестің жетістігі нәтижесіндегі жаңа ... және ... ... ... ол өнертапқыштық, оңтайландыру, ірі
жаңалықтарды жарыққа ... ... ... ғылымды қажет ететін технология негізінде ... жаңа ... ... және ... ... ... ... қайта
құруды қамтамасыз етеді.
Инновацияға қатысушылардың арасындағы ... ... ... ... инвесторлармен (тапсырыс беруші), жұмыс
атқарушылармен, жеткізушілермен, олардың ... ... ... ... ... басқаруда назар аударатын мәселе – оның
нәтижелілігін бағалау.
Қазіргі кезде мұнай-газ ... ... және ... ... ... экономикасында жетекші рөлге ие болып отыр. Бұл
салалардың үлесіне ішкі айналым өнімінің 30%, ... ... ... және ... ... астамы келеді. Қазақстан Республикасының
Үкіметі экономиканың мұнайсыз салаларында бәсекеге қабілеттілікті көтерудің
жолдарын ... ... ... ... жетілдіру мен экономиканы
әртараптандыру мемлекеттік экономикалық саясатты ... ... ... ... 14 жыл бойы ... жүзеге асып келе жатса да, елде
инновациялық экономиканы құру ... ... ... ... ... ... қолдану деңгейі индексі бойынша, адам
басына шаққандағы ішкі айналым өнімінің ... ... ... Тунис,
Колумбия, Мексика мен Туркия сияқты елдерден артта қалып отыр. ... ... ... ... ... ... ... елдер бойынша, Қазақстаның ұлттық инновациялық әлеуеті көп
бағыттар бойынша тиісті дәрежеде дами алған жоқ. ... мен ... осы ... ... ... ... ... ықпал
ететін, инновацияны енгізудің даму жүйелері бар. ... ... ... жүйесі артта қалған, бірақ мемлекет «Жеке секторда
ҒЗТКЖ ... және ... ... ІӨА ... үлесін ҒЗТКЖ жұмсау» және «Ғылыми зерттеулер
аясында (ҒЗЖ) университтер мен компаниялар арасындағы ... ... ... күшті қолдау көрсетеді.
Қазақстандағы Ұлттық инновациялық жүйесінің (ҰИЖ) тиімділігі мен
өнімділігін арттыру ғылым реформасының ... ... ... табылады. Бұл
елдің табиғи ресурстарын негізделген экономикадан әлемдік нарықта талап
етілетін, жоғары қосу құндылығы бар ... ... мен ... өндіру
үшін қолданылатын қазіргі кездегі технологияға негізделген инновациялық
экономикаға көшу үшін қажет.
Қазіргі ... ... ... ... Қазақстанға
экономиканың дәстүрлі салаларын технологиялық жаңартуын қолдау мен тығыз
байланыста қалыптастыру бойынша: отандық өндірістік кәсіпорындар мен ... ... және ... ... ... отандық өндірістік
кәсіпорындар мен халықаралық технологиялық нарықтар және ... мен ... ... ірі ... арасында іс-шаралар
кешені қажет.
Жалпы қазақстандық өнеркәсіптік кәсіпорындар өндірісті жетілдіруде
батыстық компаниялардан артта қалып келеді. Таяуда ... ... ... ... ... ... кәсіпорындардың 2,1% ғана
инновациялық қызметпен айналысады. Бұдан басқа, инновациялық іс-шаралардың
біразы шетелдік компаниялардың күшімен жүзеге асады.
Қазақстандағы кәсіпорындарының ... ... ... ... ... ... (36%) мен ... (47%) сияқты ауыспалы экономикасы
бар елдермен салыстырғанда өте төмен. ... ... ... жүргізілген
ресейлік 22 мың кәсіпорынды тексеру мәліметтері бойынша 2002 жылы Ресейде
инновацияны енгізумен тексерілген нысандардың 10% ... ... ... ... ... ... ... Біріншіден, 2003 жылы инновациялар көбінесе жаңа техника мен
құралдарды фирмалардың 50%хабарлағандай, шет ... ... алу ... ... Компаниялардың өздері жүзеге асыратын ҒЗТКЖ инновацияның
(фирмалардың 14%) болмашы көзі ... ... ... ... ... ... екі секторында ғана өткізілген. Ғылыми-зерттеу институттарының
кәсіпорындармен шарт бойынша өткізген ... ... ... екі ... ... ... ... шыққан. Сонымен қатар, қазақстандық
кәсіпорындар шетелдік ... ... ... түрінде немесе
Қазақстанда қолдану үшін елден тыс жерде патенттер сатып алып, ... ... ... белсенділік танытпай отыр. Осы жобалардың жартысы ғылыми-
зерттеу немесе тәжірибелі-конструкторлық емес кәсіпорындар және ... ... ... Екінші жартысы, ұсынылған мәліметтерге сәйкес,
ғылыми-зерттеу ұйымдары және ... оқу ... ... жүзеге
асырылған.
Бұл зерттеулердің қорытындысы толығымен заңды. Себебі, Қазақстандағы
өнеркәсіп өндірісінің құрылымы дәстүрлі секторларда ... ... ... ... және ... ... ҒЗТКЖ қарқындылығы
электроникаға қарағанда төмен.
Біріқ қазақстандық кәсіпорындарды жаңарту және ... ҒЗИ ... ... ... тығыз байланыс орнату үшін, экономиканың
дәстүрлі секторларының технолиялық дау деңгейінің көтерілу мүмкіндігіне
қарай, Қазақстанда ... ... мен ... ... өніміне сұраныс көтеріледі.
Қазіргі кезде қазақстандық өнеркәсіптік кәсіпорындар ҒЗТКЖ ... ... әрі ... ... ... алу үшін ақша салуға ынталанып
отырған жоқ. Бұл тұрғыда өндірісті жаңартумен айналысатын кәсіпорындар да
селқос. Олар ... ... ... ... мен ... іске асырылған кездегі «кілтпен ... ... ... ... ... басқа да дамушы елдердің кәсіпорындарына ... мен ... ... жаңа ... ... ... еш ... жоқ. Германия, Жапония мен Корея құрал-
жабдықтарды ... ... ... ... ... ... өндірістік процеске қосты. Бірақ, бұл елдерде жеке компаниялар жаңа
технологияларды ... және ... ... үшін ... әзірленген
инновациялық экономикалық даму стратегиясыаясында ... ... ... ... ... ... инновациялық саясат әзірлену сатысында
ғана.
ІІІ. ... ... ... ... ... ЖҮЗЕГЕ
АСЫРУ АРҚЫЛЫ БӘСЕКЕГЕ ҚАБІЛЕТТІЛІКТІ КӨТЕРУДІҢ ПРОБЛЕМАЛАРЫ МЕН ОНЫ ШЕШУ
ЖОЛДАРЫ.
3.1. Н.Назарбаевтың ... даму ... ... ... ... ... ... даму бағдарламасы Қазақстан мемлекетінің
2015 жылға дейін кезеңге экономикалық саясатын ... ... ... ... ... ... ... ұзақ мерзімді
жоспарда сервистік-технологиялық экономикаға көшу үшін ... ... ... ... ... ... ... дамуына
ықпалды көмектесуге бағытталған.
Бағдарламаның басты мақсаты - өнеркәсіпті даму мен модернизациялау
арқылы тәжірибе жүзінде ... ... ... салаларының қызметін
жақсарту және реформалауды қамтамасыз ету.
Әрбір жаңа ... ... іс ... ... ... 2007 жылға дейінгі мемлекеттік өнеркәсіптің негізгі бағыттарын
атайық:
• жанармай-энергетикалық күштердің әрі қарай ... ... ... ... және ... ... ... мұнай-химия өнеркәсібін және соның негізінде өндіріс ... ... ... жоғары деңгейімен өнімдерді шығару үшін, қара
және түсті металлдарды өңдеу бойынша өндіріс құру ... ... ... ... ... және ... ИСО сапалы халықаралық стандартты енгізу, ресурс ... ... ... ... және ... ... ... есебінен,
өнеркәсіптің бәсекелестік қабілетін арттыру;
• Мұнай-газға, тау-кен металлургияға, электр-энергетикалық және елдің
көліктік кешеніне ... ... ... ... ... бар әлеуетті жүзеге асыру мен қажетті ауыл шаруашылығы машиналары
құрылысы өндірісін құру. Басты ... – ауыл ... ... ... ... ... дамыту, ауылдардың жағдайынжақсарту – ауыл
шаруашылық жұмыстарының барлық түрлерін ... ... ... секторды
қазіргі заманғы техникамен қамтамасыз ету міндетін қояды;
• құрылыс материалдары мен тетіктерінің ... ... ... ... ... белсендi жүргiзу экономиканың өсу
қарқынын жылына ... 8,8-9,2 % ... ... Бұл 2000 ... 2015 жылы ЖIӨ ... 3,5-3,8 ... ұлғайтуға мүмкiндiк
бередi. Бұдан басқа өңдеушi өнеркәсiпте орташа жылдық өсу қарқынын 8-8,4 ... ... ... 2000 ... ... 2015 жылы еңбек өнiмдiлiгiн
кемiнде 3 есе арттыруға және ЖIӨ энергия сыйымдылығын 2 есе ... ... ... iске ... нәтижелерi 2015 жылы мұнай, газ
кен орындарын қарқынды игеру ... ... және ... ... ... өзгерiске ұшыратпайды.
Стратегияны iске асыру: ЖIӨ құрылымында өнеркәсiптiң үлестiк салмағын 2015
жылы 46,5 %-тен 50-52 %-ке ... ... ... ЖIӨ ... және ... ... ... салмағын 2000 жылғы 0,9 %-
тен 2015 жылы 1,5-1,7 %-ке арттыруға; ЖIӨ ... ... ... төмендеу қарқынын 2000 жылғы 13,3 %-тен ... 12-12,6 ... ... ... ... үшiн бұл көрсеткiш индустриялық
саясат жүргiзiлмесе, 2015 жылы 10,9 %-тi ... едi). ... ... iске ... ... өндiрiстегi кен өндiру салаларының
қосылған құнының үлесi, оның iшiнде мұнай өндiру 2000 ... 31,0 және ... 2015 жылы ... 55-56 % ... %-ке ... мүмкiн.
Стратегияны iске асыруды есепке алғанда кен өндiру кәсiпорындары 46-47 %-тi
ғана құрайды. Бұл ретте ғылымды көп қажет ететiн және ... ... ... үлесi 2000 жылғы ЖІӨ 0,1 %-нен 2015 жылы 1-1,4 %-ке
дейiн артады. Өңдеушi өнеркәсiптiң ... ... ... ... ... ... және металдарды өңдеу үлесi өңдеушi
өнеркәсiптiң қосылған құнының жалпы көлемiнiң 40,1 %-нен 27-28 %-ке ... ал ауыл ... ... ... ... 38,1 %-тен ... өседi. Бұл ретте ғылымды көп қажет ететiн және ... ... ... 2000 жылғы 0,6 %-пен салыстырғанда 9-11 %-тi құрайды.
Қазақстан Республикасының Индустриялық-инновациялық дамуының 2003-2015
жылдарға арналған мемлекеттiк стратегиясы (бұдан әрi - Стратегия) ... ... ... ... ... және 2002 ... ... және сыртқы саясаттың негiзгi бағыттары ... ... ... ... кәсiпкерлерiнiң оныншы форумында берген
тапсырмаларына сәйкес әзiрлендi.
      Стратегия Қазақстанның 2015 ... ... ... ... ... ... қалыптастырады және экономика салаларын
әртараптандыру ... ... ... ... қол үзу ... елдiң
тұрақты дамуына қол жеткiзуге бағытталған.
      Өңдеушi өнеркәсiпте және қызмет ... ... ... ... және ... бағдарланған тауарлар, жұмыстар және ... ... ... ... ... ... табылады.
      Дүниежүзiлiк экономиканың ғаламдануы аясында Қазақстан экономикасы
бiрқатар ... тап ... ... ... ... ... ... бiр жақты шикiзат бағыттылығы, әлемдiк ... ... ел ... салааралық және өңiраралық экономикалық
ықпалдасудың босаңдығы, iшкi рынокта тауарлар мен ... ... ... ... ... экономика), өндiрiстiк және ... ... ... ... ... ... ... артта қалушылығы, ғылым мен өндiрiстiң арасында
ықпалды байланыстың болмауы; ... және ... ... әрi - ... ... аз ... менеджменттiң
экономиканы аламдану процестерiне және сервистiк-технологиялық ... ... ... ... ... шешу және ... ... алға қойылған мақсаттар мен
мiндеттерге қол жеткiзу үшiн Даму Банкiнiң қызметiн жандандырумен қатар
Қазақстанның инвестициялық қоры, ... ... ... корпорация,
Инновациялық қор сияқты арнайы даму институттарын құру көзделiп ... Бұл ... осы ... қосылған құны жоғары жаңа ... және ... ... ... ... ... және келелi салаларды
кешендi талдау, олардың ең ... ... ... ... ... ғылыми-техникалық зерттеулер мен әзiрленiмдерге қолдау көрсетуге
инвестициялау саясатын жүргiзетiн болады.
      ... елде ... және ... ... ынталандыруға
бағытталған белсендi мемлекеттiк ғылыми және инновациялық саясат жүргiзудi
көздейдi. Алға қойылған мақсаттарға қол жеткiзу үшiн қаржы рыногын одан ... және ... бiлiм бepу, ... ... ... ... ... отыр. Стандарттау саясаты шеңберінде
экономиканың және ... ... ... ... стандарттарға көшу
көзделуде.
      Стратегияны ойдағыдай iске ... ... адам ... және ... ... ... пайдалануға негiзделген тұрақты
өркендеуiне алып келетiн оның құрылымында сапалы өзгерiстер ... ... ... және ... ... ... ... шығуына ықпал етуi керек.
      Экономиканы мемлекеттiк реттеу әдiстерi мен тетiктерiн жетiлдiру
жөнiндегi ... ... ... үшiн ... тиiстi
бөлiмдерiнде импортты алмастыратын және экспортқа бағдарланған саясатты
iске асыру ... шет ... ... оның ... ... ... түрлерi мен кезеңдерi, сондай-ақ әлемдiк рыноктарда
бәсекелестiк артықшылыққа қол ... ... ... ... ... ... Стратегияны iске асыру нәтижесiнде 2015 жылға қарай ... ... ... ... ... болуы керек.
Әлемдiк экономиканың үрдiстерiн талдау және Қазақстан
экономикасының бәсекелестiк қабiлетiн арттыру проблемалары -
әлемдiк экономиканың даму үрдiстерiн талдау
      ... ... ... кейiн капитализмнiң әлемдiк жүйесi
өзгерiске ұшырап, ... ... ... ... ... ие болды.
      Мұндай өзгерiс әлемдiк сауданың ... ... ... ... ... ... ... елеулi түрде
артуымен және сауда шарттарының ырықтануымен сипатталады. ... қоры және ... банк ... ... ... болды.
      Егер елуiншi жылдары әлемдiк экономика дүние ... ... ... ... ... ... ал ... бастап
корпорацияларды трансұлттық белгiлерi бойынша ұйымдастыру үрдiсi көрiнiс
бере бастады.
      Тоқсаныншы ... ... ... мен ... өндiру процесi
толымсыз сипат алып, әлемнiң барлық елдерi бойынша шашыраңқы орналасты.
Қаржы-өнеркәсiп капиталы ... ... ие ... ... елдер үшiн бұл өзгерiстердiң маңызы аса зор. ... ... ... арасындағы шеткерi аймақтар шикiзат жеткiзуге, ал орталық ... ... ... ... ... дәстүрлі қарым-қатынастар
айтарлықтай өзгердi.
      аламдық капитализм жағдайында дамушы ... ... ... ... ... құны барынша төмен тауарлар ... ... ... тауарларды өндiрумен айналысады.
      әлемде индустриялық саясат жүргiзудiң мол ... ... ... ғана ... бiр өнiмге тәуелдiлiк проблемасын
ойдағыдай шешiп, өз өнеркәсiбiн әртараптандыра алғанын атап өтуге болады.
      Экспорттың ... ... үшiн ... саясатты
қолдану түрлi елдердiң тарихи өткен кезеңiнде ... ... ... ... ... ... ... байқауға болады.
Негiзiнен осындай саясат қолданылған Латын Америкасы ... ... және ... Азия ... ... және Сингапур) елдерiне жасалған
талдаудан экспортқа бағдарлану арқылы тұрақты экономикалық ... ... ... ... ... ... ... болады.
      Тарихи өткен кезеңде Латын Америкасы елдерi де, Шығыс Азия елдерi де
импорттың орнын басу және ... ... ... ... ... ... ... бiр кезеңде импортты алмастыру саясатынан бас
тартып, экспортты қолдау саясатына көшуі, ал ... ... ... ... ... аударуы осы елдердiң ерекшелiгi болып табылады.
      Экономикалық теория ... ... ... ... ... болуы түсiнiктi, себебi өзiнiң iшкi рыногының әлеуетiн
сарқып тауысқан елдер өздерiнiң экономикалық даму ... ... ... ... ... бастауға мәжбүр болады. Латын Америкасының елдерi
импорт алмастыруды қолдай ... ... ... ... ... және ... тосқауылдарда негізделген салаларды құрғандығын
атап өту ... Бұл ... ... ... кейiн жаңғыртудың және
өнiмдiлiктi арттырудың орнына өз ресурстарын импортты алмастыру саясатын
одан әрi ... қалу ... ... ... өз ... ... қалуға бағыттады. Осының салдарынан ресурстар тиiмдi бөлiнбей,
ұлттық экономикалар халықаралық бәсекеде ... ... ... ... жаңа ғаламдық экономикалық жағдайды қалыптастыратын
әлемдiк ... ... ... ... ... ... дамыған елдерде индустриялық экономикадан ... өту; ... ... ырықтандыру;
      ғаламдық бәсекенiң артуы және өңiрлiк ықпалдасу.
      Жиырмасыншы ғасырдың соңғы ширегiнде ... ... ... даму ... аса жоғары сервистiк-технологиялық экономикаға
өттi. Бұл елдерде ЖIӨ үлкен бөлiгi қызмет көрсету ... ... ... ... ... ... және ... негiзi бар.
      Экономикасы дамыған елдерде зияткерлiк ресурстар және қаржы капиталы
шоғырланған, ал индустриялық өндiрiс, әсiресе ... көп ... ... ... ... экономикалық даму тұрғысынан неғұрлым артта
қалған елдерiне ... ... және ... ... ... ... ... экспортқа болжанған тауар өндіру аймақтық индустриалды-инновациялық
саясатының басты бағыты саналады.Экономиканың басты салалары ретінде ... және ... ... дамуы жоспарлы кезеңде өнеркәсіптің
басқа да салаларының өркендеуі үшін негіз болады. ... ... ... ... ... 1,5 млн. ... өнімділігі бар байыту
фабрикасын қалыпқа келтіруге және қуаттылығы жылына 0,5 млн. тг. ... ... ... 2,1 ... ... ... көрсету бойынша аумақтық консалтингтік және
ақылдасу орталықтарын құру мүмкіншілігі ... ... ... басым жобалар мен технопарк қызметін қаржыландыру үшін
аумақтық қаржы ... құру ... ... ... және ... жобаларын ілгері жылжыту және жүзеге асыру
үшін мемлекеттік ... ... , ... ... ... ... ... технологиялар инжирингі және трансферт
орталығымен,, қарым-қатынас жасау жөнінде белсенді жұмыс атқарылып жатыр.
Бағдарламаның негізгі бағыттары және ... ... ... ... өнеркәсіптің базалық салаларының дамуын қамтиды.
«Қазақстан -2030» стратегиясын жүзеге ... ... даму ... ... ... зор ... шындық. Ол
өтпелі кезең тұсында титықтап, бір орнында тұрып қалған өңдеуші ... ... бір ... ... жандандырды. Нақтырақ
айтсақ, индустриялық-инновациялық даму ... ... ... млрд. теңгенің 33 инновациялық жобасы жүзеге асып, 1542 ... Бұл ... сала ... ... 60%-дан астамы ауыл
шаруашылығы өнімдерін өңдеуге бағытталған перспективалық өндірістерді және
жаңа ... ... ... ... жаңартуға, 12 %
құрылыс материалдары ... ... 6% ... ... ... жұмсалды.
Өткен жылы индустриалды –инновациялық даму стратегиясының ІІ кезеңін
іске асыру басталды, ол сервистік-технологиялық экономикаға жағдай жасауға
септігін ... ... ... ... мемлекеттік даму
институттары («Қазақстан даму ... ЖАҚ, ... ... қоры»
АҚ, «Қазақстанның ұлттық инновациялық қоры» АҚ және т.б.) ... және ... ... Олар ... ... және ... ... жобаларды
инвестициялық қолдауды іске асыруда.
Инвесторлар іздеу немесе бірлескен кәсіпорындар құру мақсатында
инвестициялық ... ... ... даму ... ... инвестициялық қоры» АҚ, «Қазақстанның ұлттық инновациялық
қоры» АҚ-на жіберілуде, сайттарға орналастыруда және ... және ... ... арасында таратылуда.
Инновациялық жобаларды инвестициялау үшін Тараз облысындағы бюджеттен
2008 жылы ... ... ... ... ... бөлінді, 4
инновациялық жоба қаржыландырылды: «Қордай нан» ... ... 21,0 ... ... йоды бар ... ұн ... «Тараз Инком» ЖШС-де
«Құрғақ құрылыс қоспалары мен жылу сақтаушы саз топырақ өндірісіне» ... ... ... ЖК-де Полистиролбетон өндіру технологиясын ендіруге
8,3 млн.теңге «Инновация мен реинженеринг ҒЗИ» ЖШС-де химия ... ... ... жаңа тыңайтқыш – аммофосогогипстің
мелиорантын алу тәсілін ... 6,5 ... ... ... ... ... ... индустриялы – инновациялық
бағдарламасының ІІ кезеңінің шеңберінде 200млрд.теңгеден астам сомадағы 25
инвестициялық жоба іске асырылуда, соның нәтижесінде 8 мың ... ... ... ... отыр.
Өткен жылы 1,2 млрд.теңгенің 7 жобасы іске асырылды, мұнда 319 жұмыс
орны ашылды.
Шаруашылық жүргізуші субъектілерінің өз қаржылары мен ... ... ... ... көзі ... ... Оның ... «Меркі
ет» ЖШС бойынша «Қазагрофинанс» ... 120,0 ... ... ... нан» ... бойынша 21,0 млн.теңге облыстық
инновациялық қор қаржылары.
«Тараз металлургия зауыты» ... ... ... 18 мың ... антрацит шығаратын және қуаты 12 мың ... ... 2 ... орны іске ... онда ... -2003» ЖШС-ны қайта
кескіндеу іске асырылада.
Бағдарламаны жүзеге асыру тетіктері оны ... ... ... ... ... ... Шаралар жоспарында индустриалды-
инновациялық дамуының негізгі ... ... және ... мен ... асыру мерзімдері белгіленген. Жоспарланған шаралар
кешенді орталық және жергілікті атқару органдары мен облыстық индустриалды-
инновациялық ... ... ... бойынша келісілген. Облыстың
инвестициялық және инновациялық басым жобаларын жүзеге асыру мемлекеттік
даму ... ... іске ... ... өнеркәсіптерінің бәсекеге қабілеттілігін арттыру
мақсатында инновациялық жобаларды инвестициялау.
Республика ... ... ... ... ... ... бастап, экономиканың тұрақты өсуі ... ішкі өнім және ... ... ... ... ... ... деңгейде сақталуда, негізгі капиталға инвестиция өсуде.
2004 жылы жалпы ішкі өнімнің өсуі - 9% ... ... ... 2003 ... ...... өсті. өнеркәсіптің кейбір жеке
салаларында жоғары өсу қарқыны сақталуда. Сөйтіп, тау-кен ... ... ... ... ... ... ... және
электроэнергияны, газды және суды бөлу көлемі – 3,5%- ға ... ... ... ... - ... ережелері бойынша жұмыс
істейтін қалыптасқан әрі орнықты тетік. Әлемдік нарықта бізді күтіп отырған
ешкім жоқ, ... біз онда ... ... ... ... ... Ол үшін ... мыналар қажет:
- Қазақстан экономикасының сыртқы ... ... ... ... ... ... мен соны ... тұрғысынан жүйелі талдау, мониторинг және бағалау жүргізу. Мұның
өзі, ең алдымен, жоғары өнімділік, жұмсалатын шығындардың ... ... қолы ... ... мен ... ... ... білікті жұмыс күші, дербес технологиялар және т.т.
- Басқа елдердің бәсекелес өндірістері мен ... ... ... ... қатысатын трансұлттық корпорацияларға
салыстырмалы талдаужүргізу, қазақстандық ... мен ... ... ... ... ... ... оларға
салыстырмалы артықшылақтар жасайтын факторларға баға беру, нақты экспорттық
салалардың оң және терістұстарына баға беру және ... ... ... қодану, ал керек жерінде орын ... ... ... ... ... ... ... шығуы үшін нысаналы жүйелі
қолдауды ұйымдастырудың маңызы зор.
Қазақстанда халықаралық ... ... ... жете алатын,
жаңа экпорттық «тауашаларды» ... ... ... ... ішінде
жоғары технологиялық жаңа өндірістерді дамыту.
Жоғары технологияларды енгізуге және ... ... ... ... ... жүргізу:
- өзміздің бәсекелестік артықшылықтарымызды негізге ала ... ... ... әрі ... жүргізуіміз керек. Сырттан
жаңа технологиялар , оларды ... ... ... сондай-ақ отандық
ғылыми әзірмелерді өндіріске енгізумен шұғлданатын ... ... ... ... ... ... ... технологиялар саласындағы жобаларды қаржыландыру, соның
ішінде венчурлық ... ... ... ... ... ... ... үздік әзірмелерінің «сыртқа» кетуіне ... ... ... бизнесінің инновациялық белсенділігін көтермелеу шарт.
Ғылымда зерттеу және конструкторлық қызметтегі зор ... жеке ... ... ... ... ... ... пен сауда белгілерінің қорғалуын ... ... ... ... ету ... ... мен қаржыландыру
үшін анық болатын инновациялар мен патенттер банкін құру қажет. Бұл ... ... ... ... ... ... институттар мен ұйымдар
қызметінің ... ... ... іске ... ... ... бірыңғай болуға тиіс, ол- Қазақстанның ... орта және ... ... ... мен ... ... арттыру
үшін көмек көрсетілуі мен ынталандырылуын, халықаралық «серпінді» жобаларды
қамтамасыз ету және ... ... ... үшін ... ... ... ... ұлттық холдингі жұмысына да осы тәрізді қадамдар енгізілуі
тиіс.
ҚазАгро» ... ... ... – ауыл ... ... ... жердің тозуының алдын алу, еліміздің су және ... ... ... ... арттыру, сонымен қатар ескірген аграрлық
технологиялардың қолданылуына, аграрлық ғылымның кенжелеп ... ... ... ұсақ ... ... ... ... жүйелі
түрде шешу.
«Самұрықтың» негізгі міндеті – экономиканың мемлекеттік секторындағы
кәсіпорындарды басқара отырып, олардың құнының арттылуын ... ... ... оның ... ... ... қызметтерін
айқындайтын, өз дамуының біртұтас стратегиясын жедел қарқынмен әзірлеуді
тапсырады.
Елімізде экономиканың тұрлаулы дамуын жай қамтамасыз етіп, ... ... оның ... басқаруміндеті тұр. Бізге экономикамыздың жекелеген
секторлары мен өндірістердің ... ... ... ... ... даму үрдістері мен сыртқы рыноктардағы сұранысты ескеру тиіс.
Қазіргі жағдайларда ... ... ... қабілеттілігі
өндірістің тиімділігін, басқару жүйесінің тиімділігін бағалаудың ... ... ... таңда кәсіпорынның бәсекеге қабілеттілігін бағалаудың ортақ
бір қабылданған ... жоқ. ... ... ... ... ... ... нысандардың бәсекелестік қабілеттілікке жетуі
проблемасы, біздің бағалауымызша, қазіргі кезде нөлдік деңгейде тұр ... ... ... ... ... бойынша біздің
ұсыныстарымыз мыналарға саяды:
- бәсекеге қабілеттілік деңгейін нақты тауарлардың нақты нарықтардағы
бәсекеге қабілеттілігі көрсеткіштері ... ... ... ... ... ... инвестициялық жобалардың тиімділігіне, ұйымдар қызметінің
тиімділігіне нақты тауарлардың ... ... ... ... ... ... жүргізу;
- кәсіпорынның жұмыс істеуінің тұрақтылығы көрсеткіштер дербес
есептеу;
- жоғарыда санамаланғандарды ... ... ... ... ... ... қабілеттілік өнімнің сапасы құрамына кіретін және тұтынушы
үшін аса маңызды болатын, тұтынушының өнімді сатып алу, тұтыну және ... ... ... ... осы ... ... ... Бәсекеге қабілеттілікті бағалаудың жалпы сызбасы 3-суретте
берілген.
2001 ... ... ... саласынан ... ... ... ... активтерді
құру,келешек ұрпақтар үшін жинақты қалыптастыру мақсаты болып табылатын
Қазақстан ... ... қоры ... ... даму ...... және ... Қазақстан даму банкіне, Инжеринг пен технология трансферті
Орталығына, ... ... ... ... ...
Қазақстан Республикасының 2003-2015 жж. Индустриалды –инновациялық даму
стратегиясын жүзеге асыруда маңызды рөл беріледі.
Барлық ... ... ... оның ... ... емес ... ... жұмыс iстейтiн экспортқа бағдарланған
өндiрiстер индустриялық-инновациялық саясаттың басымдықтары болып табылады.
ёзақ мерзiмдi стратегиялық мiндеттердi шешу мақсатында ... көп ... және ... ... ... ... үшiн ... жасауға
ерекше көңiлбөлуқажет.
      Бұл көзқарас экономиканың түрлi салаларындағы ... үшiн ... ... ... техникалық және ұйымдық жағынан жетiлдiруге және
экспорттық ... ... жаңа ... ... ... жасамайды.
      Нақты ұсыныстар жеке секторда туындауы тиiс, ал ... ... және ... ... мемлекеттiк даму институттары осындай
ұсыныстарды жеке сектормен әрiптестiктiк қарым-қатынаста ... iске ... ... ... негiзiнде оларға талдау жасайды.
      Нарықтық экономикалы елдердiң, оның iшiнде Қазақстан Республикасының
заңдары бюджет қаражатын жеке ... ... және ... ... ... ... ... Осыған сәйкес нақты ... ... ... ... ... ... ... ретiнде бағаланады. Тәжiрибе осындай ... ... ... ... нақты компанияларға тiкелей қаржылық қолдау көрсете
алмайды және онымен ... тиiс, ... ... ... ... мәселелерiнде, жеке кәсiпорындарды жаңғыртуға,
инновациялық процестерге қатысуға және осы ... ... ... ... ... ... және ... ұмтылуға ұйытқы әрi бастамашы
болуы мүмкiн және болуы тиiс.
Ғылыми әзiрлемелердiң қажет ... ... ... ... ... деңгейiнiң төмендiгi өндiрiс факторларының
өнiмдiлiгiн жоғарылату, нақ ғылыми-техникалық және инновациялық ... ... бола ... ... ... ... рөлiнiң жете
бағаланбауынан туындап отыр.
Дамыған индустриялық елдермен ... ... ... қағидатты ерекшелiктерi бар. Дамыған елдерде iргелi ... ... ... жыл ... ... ... ... ықпалдасуын ынталандыру есебiнен жаңа жетiстiктердi жеделдете
игеру, ... ... ... ... және ... ... ... экономикалық және әлеуметтiк мiндеттердi шешуге ғылыми-
техникалық әлеуеттi ... ... ... Атап ... 2000 ... зерттеулер мен әзiрлемелерге арналған мемлекеттiң шығыстары: АҚШ-та
246,2 млрд. долларды (IЖӨ-нiң 2,9 %), Жапонияда 94,2 ... ... ... 3,0%), ... 45,8 млрд. долларды (IЖӨ-нiң 2,35%), Францияда 28,0
млрд. долларды (IЖӨ-нiң 2,25 %), Швецияда 7,6 млрд. ... ... ... ... ... өз ... ғылымға арналған салымдар деңгейiн ІЖӨ-
нің 2,5 %-iне дейiн жеткiзудi ұсынып отырғанын атап өту керек.
Қазақстанда соңғы бес жылда ғылымды ... ... ... 0,2 %-
iн құрап отыр, бұл жеткiлiксiз болып табылады. Қазақстанның стратегиялық
мүдделерiн ... ... 2010 ... ... ... ... 2 %
және 2015 жылы 2,5-3 % деңгейiне дейiн жеткiзуге кезең-кезеңмен өтудi
жүзеге ... ... ... тақырыптарды қаржыландырудың жеткiлiксiз болуы мен
тоқтатылуы жас ... ... ... ... ... ғылымның
материалдық-техникалық базасының моральдық және табиғи тозуына әкелді.
Ғылымды реформалаудың мемлекеттiк саясатын басымдықпен жүргiзу қажет.
Ғылымды ... ... ... саясаттың басты бағыттары:
      әлеуметтік-экономикалық дамудың негізгі стратегиялық басымдықтарының
бiрi ретiнде ғылымды айқындау; жоғары ... ... ... ... көп қажетсiнетiн әрi ресурстарды үнемдейтiн және
экологиялық таза өндiрiстi құруға бағытталған зерттеулердi дамыту;   ... ... iске ... ... ететiн тетiктер мен ынталандыру
жүйесiн құру; жаңа ... ... ... жан-жақты
ынталандыру (сұранысты ынталандыру) және оларды отандық ғылыми-техникалық
әлеуеттiң ... үшiн ... ... ... ынталандыру);
ғылыми зерттеулер жүргiзу үшiн материалдық ... ... ... мен ... ғылыми-технологиялық дамудың басым бағыттары бойынша
жоғары бiлiктi ғылыми ... ... мен ... ... ... мен ... жоғарылату үшiн ғылыми ұйымдарды
аттестаттау және ... ... ... мемлекеттiк емес секторын
қалыптастыру мен ... оны ... ... тетiктерiн
жасау;талантты жас ғалымдарды қолдау;
      мамандарды әлемнiң ең үздiк ғылыми орталықтарында тағылымдамадан
өткiзу;
грант ... ... ... ... ... ... ... қазақстандық ғылымның ... ... ... қамтамасыз ету ұсынылған шараларды iске
асыру индустриялық-инновациялық саясатты барабар ғылыми қамтамасыз ... ... ... ... қатынастардың жалпы жүйесiнде инновациялық қызметтiң
түпкi нәтижелерi - ... ... ... ... ... ... өсуi, жоғары технологиялы өнiм көлемi - елдiң экономикалық
қуатын айқындайтын болғандықтан, оған басты рөл ... ... ... технологиялардан, құрал-жабдықтардан,
кадрлар даярлаудан, өндiрiстердi ұйымдастырудан көрiнiс табатын жаңа
iлiмдер ... ІЖӨ ... ... 95 %-iне дейiн келедi. Бұл елдерде жаңа
технологияларды енгiзу нарықтық бәсекелестiктiң өзектi ... ... ... және ... мен қызметтер сапасын жақсартудың
негiзгi ... ... ... ... ... көп қажетсiнетiн отандық өндiрiстi дамыту,
бәсекеге қабiлеттi ... ... ... жаңа ... ... мен ... және республиканың өнеркәсiп пен ғылыми-
техникадағы әлеуетiн ... мен ... ... ... ... мүдделерiн қамтамасыз ету Қазақстан экономикасының өзектi
стратегиялық мiндеттерi болып ... ... ... ... ... ... жаңа технологиялық
құрылымдарды енгiзуге, өңдеушi өнеркәсiптегi жаңа ... ... ... ... ... ... ғылым мен өндiрiс
арасындағы алшақтықты еңсеруге, индустриялық қызметтi ынталандыруға, озық
шетел ... ... ... мен халықаралық стандарттарды
енгiзудi қамтамасыз ... ... ... ... ... кәсiпкерлiк секторды қалыптастырмай
инновациялық қызметтi дамыту мүмкiн ... ... ... ... ... көлемiнде және жұмыспен қамтылу санында шағын бизнес секторының
үлесi өзгерiссiз қалып отыр және тиiсiнше 2,8-3,2% және ... ... бұл ... ... ... ... есе аз.
Шағын инновациялық кәсiпкерлiктiң дамуы ... ... ... ... әдетте, iрi кәсiпорындармен салыстырғанда бәсекеге
қабiлеттi өнiмдер шығара алмауында болып отыр.
Шағын кәсiпкерлiктi iрi ... ... ... ... монополия субъектiлерiнiң негізгi қызметiне қатыссыз
қызметтер көрсету жөнiндегi ... ... ... ... ... беру ... әзiрлеу қажет. Бұдан өзге, шағын
бизнесте инновациялық және ... көп ... ... ... ... ... ... мен технологияларды сатып алу ... және iрi ... ... ... кең таралуы есебiнен
дамыту үшiн жағдай жасау керек.
Қазақстандық өндiрушiлерге ғылыми әзiрлемелердi ... ... ... ... жетпейдi, менеджмент, маркетинг және талдау
саласындағы ... ... ... ... ... байланысты
қазақстандық мамандарды жетекшi шетелдiк ... ... ... ... жiберу және отандық кадрлар даярлау үшiн
республикаға ... ... ... ... ... ... ... ғылымның қазiргi таңдағы ... ... ... мен ... өндiрiстер санының көптiгiмен сипатталады. ... ... ... және оны ... ... қызметтi дамытудың
негiзгi мiндеттерiнiң бiрi болуы тиiс.
Зияткерлiк меншiктi пайдалану мен құқықтарын қорғау инновациялық
қызметтi ... ... ... ... ... ... ... құқықтары мен мүдделерiнiң теңдестiру есебiнен зияткерлiк
меншiктiң тиiмдi шаруашылық айналымы зияткерлiк ... ... ... ... ... ... ... дамытуды, оларды
өнеркәсiпте iске асыруды, бәсекеге ... жаңа ... мен ... ... мен ... ... ете ... дамудың базалық моделi негiзiнде iшкi (өcipу) және сыртқы
(трансферт) инновация көздерiнiң арасындағы қатынас жатыр. ... ... ... және ... жеке ... ... технологияларын белсендi жетiлдiретiн алдыңғы ... ... ГФР, ... Жапония) тән. Технологиялардың трансфертi стратегиясы
iргелi және қолданбалы жеке әзiрлемелерi жоқ және бұл мақсаттарға ... ... ... де iске ... ... және инновациялық қызмет саласындағы
мемлекеттiк саясаттың негiзгi бағыттары:
- мемлекеттiң қатысуымен маманданған ... ... құру ... капиталды ғылыми-техникалық және инновациялық салаға тарту;
инновациялық қызмет субъектiлерiн ... ... ... ... әзiрлеу;
инновациялық қызметтiң мемлекеттiк, салааралық, салалық және өңiрлiк
сипаттағы маманданған субъектiлерiн құру енетiн инновациялық инфрақұрылымды
қалыптастыру;
инновациялық сала үшiн ... ... және ... ... ... ... жаңа технологиялық құрылым
қалыптacтыру;
      технологиялардың өркениеттi рыногы үшiн ... ... ... ... ... мен ... ... қорғау саласындағы барлық
халықаралық конвенцияларды тану арқылы шетел технологиясының трансфертiн
ынталандыру;
отандық ... ... ... ... ... ... ... жандандыру;
халықаралық донор ұйымдардың, мүдделi қаржы-кредит және шаруашылық
құрылымдарының гранттарын тарту болып ... ... ... ... ... ұлттық экономиканың бірбеткей
шикізаттық бағыты ел қауіпсіздігіне орасан зор нұқсан келтіруі ... ... ... ... ... қабілеттілігін төмендетеді. Алайда,
Қазақстанның экономикалық ... ... ... ... өсу ... қарасақ, бұл құбылыстың негізгі факторы ... жер ... ... ... ... ... ... халықаралық экономикада
бәсекелестік әлеуетін арттыруды көздейтін айтулы іс-шаралар ... ... ... ... 50 бәсекелес елдерінің қатарына
кіру ... ... ... ... ... ... ... инновациялық контурларды бөліп қарастырған
жөн.
Бүгінгі күні әлемнің бірде-бір ... мен ... ... салалары
бойынша жетістіктерге бірдей қол жеткізген емес. Сондықтан, Қазақстанның
ұлттық экономиканың мүдделеріне қайшы келмейтін, ... ... ... ... ... саласында халықаралық ынтымақтастықты пайдалануға мүмкіндік
беретін инновацияның ішкі және ... ... ... ... ... ... ... ретінде ғылыми-техникалық
факторларды мынадай бағыттар бойынша іске ... ... ... ... мен ... ... ... келетін
ғылыми-техникалық әлеуетін қайта құрылымдау; ғылыми-техникалық саясатты
институтционалдандыру; ғылыми-техникалық инфрақұрылым және ... ... ... ... ... қағидаттарға сай қызмет ететін инновация
жүйесін қалыптастыру; халықаралық ... ... ... бәсекелестігі өнімнің өзінің бәсекелестігіне
айналатын болғандықтан өнімді дайындаған және оны әлемдік нарықта сататын
өнеркәсіп хабарлаған ... ... ... ... ... ... ... неғұрлым толығырақ ашып көрсету үшін өнім туралы
толық түсінік беру қажеттігі туындап отыр.
Өнімдердің ... ... мен өнім ... ... ... өзара бөлік пен бүгін секілді ара қатынаста ... ... бір ... нарығыныда бәсекелесу мүмкіндігі тауардың
бәсекеге қабілеттілігіне және ... ... ... күрес
нәтижелеріне ықпал ететін экономикалық ... ... ... ... ... басшылығы жаңа технологияларды өндіріске
кеңінен тартып, енгізу керектігін жеке ... ... ... ... ... ... ... даму
стратегиясы осының айғағы іспеттес. ... ... бұл ... ... зор, ол ... осы ... даму ... анықтап, жол
сілтейді. Шикізаттарды игеруден түскен табыстардың басым ... даму ... іске ... ... ҚР ... ... ... қаржы-қаражат елдің әлеуметтік-
экономикалық дамуына жинақтаушы қызмет атқарып, тұрақтандырушы ықпал ... ... ... ... етуіне оңтайлы жағдай
қалыптастыру және индустриалдық-инновациялық салада ... ... ... үшін ... ... даму ... АҚ құрылған. Оның
негізгі міндеттері: даму ... ... ... ... ... енгізу, даму институттары іс-әрекетінің экономикалық
тиімділігін арттыру, ... ... мен ... бәсекелесуі арасында
тиімді тепе-теңдік ұстап тұру, ұлттық экономиканы ... ... ... ... ... ... ... пайдалану. Бүгінде еліміздің негізгі даму институттары
«Қазына» қорына біріктіріліп, табысты ... ... ... ... барлық бәсекелестікке қабілетті
және экспортқа бағытталған шикізаттық саласындағы өндіріс болып ... ... ... ... шешу мақсатында, ғылымды
қажетсінетін және жоғары технологиялық өндірісті дамыту үшін, ... ... ... ... ... қажет.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1. Алтынбаев Б.А, Истаев А.А.
Основы маркетинга/Учебное пособие-А.,Экономика,2002
2. Есімжанова С.Р., Маркетинг/оқу құралы.- А.:Экономика, 2003
3. Жолдасбаев Г.Ө. Кәсіпорын ... / Оқу ... А.: ... ... Е.Н., ... ... ... М.: Форум, 2004
5. Котлер Ф., Маркетинг негіздері, А.: ... ... Т.Д., ... С.Г., ... Л.Н., ... СПБ: П., ... ... С., Маркетинг- нарықтану: Жоғары оқу орындарының
студенттеріне арналған оқулық- А.: «Білім», ... ... Ө.Қ., ... Б.А., ... И.С., ... Б.И., ... теория, А.-А., 2001
9. Стандарты бухгалтерского учета. Национальная комиссия Республики
Казахстан. - Алматы,1996.
10. Бухгалтерский анализ: Пер. с ... - ... ... ... . ... в бухгалтерское дело: Пер. с англ.: — К.: ... бюро ВНҮ, ... . ... по ... учету, отчетности и аудиту. Первая
редакция Центральный и ... ... ... и ... ... январь 1995.
13. Методические рекомендации по составлению финансовой отчетности.
Утверждены директором Департамента методологии бухгалтерского учета и
аудита. Министерства финансов Республики Казахстан 21.05.97 г., ... ... 1997., ... Бәсекеге қабілеттілікті бағалаудың жалпы сызбасы.
2- сурет. Кәсіпорын потенциалының құрылымы.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 46 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Тамақ өнеркәсіптерінің орналасқан жері, басты өнімдері және кәсіпорындары20 бет
Еңбек қорғау8 бет
Алматы қаласы мемлекеттік сәулет-құрылысы80 бет
Бірлесіп бақыланатын шаруашылық серіктестіктердің, еншілестердің және тәуелді серіктестіктердің инвестициясының есебі25 бет
Бірыңғай бюджеттік сыныптама6 бет
Жоба жайлы жалпы түсінік10 бет
Жобаларды басқару59 бет
Жобамен айналысу5 бет
Жолаушыларды тасымалдау қызметіндегі сапаны жетілдіру жобасы және шаралары16 бет
Инвестиция және инвестициялық жоба түсініктері мен олардың теориялық аспектілері15 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь