Қазақстан Республикасында сақтандыру заңдылығының даму алғы шарттары

Қазақстан Республикасы Конституциясының ережелері адамның және азаматтың өміріне, денсаулығына, мүліктеріне, еңбек ету бостандығына, меншік суъектілері мен объектілеріне, кәсіпкерлік қызмет еркіндігіне, қоршаған ортаны қорғауға қатысты сақтандыру құқығының жалпы принциптерін белгілеуге, сақтандыру саласындағы мемлекеттік саясат басымдықтарын айқындауға, сондай-ақ Қазақстан Республикасындағы кәсіпкерлік қызметтің бір түрі сақтандыру қызметінің конституциялық негіздерін құруға және сақтандыру туралы заңдарды қабылдауға байланысты мән-жайларды белгілі бір дәрежеде регламенттейді.
Осы орайда сақтандыру ісі мен сақтандыру қызметінің конституциялық негізін құруға ат салысатын Қазақстан Республикасы Конституциясының 1- бап 1- тармағында Қазақстан Республикасы өзін демократиялық, зайырлы, құқықтық және әлеуметтік мемлекет ретінде орнықтырады, оның ең қымбат қазынасы – адам және адамның өмірі, құқықтары мен бостандықтары болып саналады.
1. Қазақстан Республикасының Конституциясы 30 тамыз 1995 жыл.
2. Шихов А.К. Страхование . М., ЮНИТИ- ДАНА, 2000. 431 бет.
3. Манес А. Основы страхового дела // Страховое дело.- 1993. -№ 3.- 39 с.
4. Никольский П. А. Основные вопросы страхования. – Казань,1895.-160с.
5.Жуйриков К.К. Страхование: одна из платформ казахстанского барса.-Алматы:РПГ «Бiз - мы»,1998.-272 с.
6. Сембеков А.К. Финансовые аспекты функционирования страховых компаний.- Караганда:Полиграфия,1998 .-116 с.
7. Коломин Е.В. Теоретические вопросы развития страхования. //Финансы СССР. -1991.-№9.- 34 c.
8. Мотылев Л.А. Государственное страхование в СССР и проблемы его развития.М.:Финансы, 1972. - 264 с.
9. Жуйриков К.К., Ким Г.В. Государственное страхование в Казахстане. Алма-Ата 1992 г.
10. Воробьева С.М. Страховой рынок Республики Казахстан. Караганда, 2000.-116 с.
11. Худяков А.И. Страховое право Республики Казахстан. – Алматы:Жетi Жаргы, 1997. - 320 с.
12. Сақтандыру қызметі туралы Қазақстан Республикасының 2000 жылғы 18 желтоқсандағы N 126 Заңы" Егеменді Қазақстан" 2000 жылғы 22 желтоқсан N 322-323
13. Батыргожин Н. Итоги государственной программы развития страхования в Республике Казахстан на 2000-2002 годы // Рынок ценных бумаг Казахстана №2 2003г. – 34 c.
14. Баймуратов И., Елубаева Ж. Перспективы развития системы страхования Казахстана в условиях глобализации // Финансы Казахстан №4 2004г.- 84 c.
15. Зейнельгабдин А.Б. Финансовая система: экономическое содержание и механизм использования. – Алматы:Каржы-каражат, 2007.- 160 с
16. Сулейменов М.К., Покровский Б.В., Жакенов В.А. и др. “Договор в народном хозяйстве”. Алматы 1997г.
17. О проекте Закона РК “об обязательном социальном страховании”. Постановление Правительства РК от 11 декабря. 2001года.
18. О проекте Законе РК “ Об обязательном страховании гражданско- правовой ответственности перевозчика перед пассажирам” Постановления Правительства РК от 20 декабря 2001 года.
19. Белых В.С., Кривошеев И.В. Страховое право. М.,2002 г.
20. Журавлев Ю.М. «Словарь-спровочник терминов по страхованию и перестрахованию» Издательство «Анкил» М.1994 год.
21. Алексеева С.С. «Государство и право» Москва 2003 г.
22.Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі (Жалпы және ерекше бөлімдері). Алматы: ЮРИСТ, 2005 жыл.
23. Найманбаев С.М. «Сақтандыру құқығы» Оқу құралы. Аламаты «Жеті жарғы» 2007 жыл.
24. Словарь страховщика /Ефимов С.Л., Лозовский Л.Ш., Райзберг Б.А., Ратновский А.А., М.. ОАО «НПО» Издательство «Экономика», 2000.
25. Манес А. «Основы страхового дела» Санкт-Петербург 2001 г.
26. Скамай Л.Г., Мазурина Т.Ю. Страховое дело. М., ИНФРА-М, 2004
27. Белых В. “Теория хозяйственного права в условиях становления и развития рыночных отнешений ”. // “Государство и право”. 2005 г.
28. Сербиновский Б.Ю., Гарькуша В.Н. Страховое право. Ростов н/Д. Феникс, 2004 г.
        
        КІРІСПЕ
Қазақстан Республикасы Конституциясының ережелері адамның және
азаматтың өміріне, денсаулығына, ... ... ету ... ... мен ... ... қызмет еркіндігіне,
қоршаған ортаны қорғауға қатысты ... ... ... ... ... ... ... саясат басымдықтарын
айқындауға, сондай-ақ Қазақстан Республикасындағы кәсіпкерлік ... ... ... қызметінің конституциялық негіздерін құруға және сақтандыру
туралы заңдарды қабылдауға байланысты мән-жайларды белгілі бір ... ... ... ісі мен ... қызметінің конституциялық
негізін құруға ат салысатын Қазақстан Республикасы Конституциясының 1- бап
1- тармағында ... ... өзін ... ... ... ... мемлекет ретінде орнықтырады, оның ең қымбат қазынасы –
адам және ... ... ... мен ... ... саналады. 28-
бабының 2-ші ... ... ... ... ... қосымша нысандарын жасау және қайырымдылық көтермеленіп
отырады. ... ... ... 1- ... ... ... ... сақтауға құқығы бар.[1]
Бұл ретте аталған ... ... ... ... бағытты ережелері 6-баптың 2- тармағында, 13- баптың 1-тармағында,
24- баптың 2-тармағында, 28- ... 31- ... ... ... ел ... стратегиялық секторы ретінде мемлекетке,
азаматтарға және ... ... ... ... ... өтеу ... ... әлеуметтік-экономикалық тұрақтылықты
қамтамасыз етеді. Осы орайда сақтандыру ... ... ... тұлғаның немесе заңды тұлғаның) мүліктік мүдделерін сақтандыру қорғауы
арқылы қауіпсіздендіруді нысаналайды. Демек, сақтандыру ... ... ... ... ... ... ... адам)
өміріне, денсаулығына, еңбек ету қабілетіне, мүлікті ... ... ... жеке ... ... билік етуіндегі, иелігіндегі
мүліктеріне, сондай-ақ жауапкершілікті сақтандыру бойынша заңды немесе жеке
тұлғаның мүлігіне не жеке ... ... ... ... ... ... ... қамтылады.[2, 431 б.]
Нарықтық даму жағдайындағы сақтандыру ісі (сақтандыру) қандай болмасын
қоғамдық-экономикалық формацияларда тиісінше дамып ... және ... ... әрі ... сақтандыру салалары бойынша жұмыс
істейтін, қоғамдық пайдалы ... ... ... ... ... атқаруына, қоршаған ортаға байланысты орын алуы
ықтимал (орын алатын) тәуекелдерге орай ... ... ... пайда алушылары) нақтылы айқындалып,
құқықтары мен міндеттері белгіленген ... ... ... ауқымында мақсатты сақтандыру қорын және сақтандыру резервтерін
құруды, сондай-ақ ұлттық ... ... өтеу ... ... қосатын сақтандыру жағдаяттары (оқиғалары) туындаған кезде тиісті
заңнама және шарт негізінде ... ... ... ... ... ... ... етілуін нысаналайтын кәсіпкерлік сипатты —
бағдарлы экономикалық институт болып табылады. Сақтандырудың экономикалық
аспектісі мақсатты ақша қаражаттары ... ... және ... ... төтенше әрі қолайсыз құбылыстар салдарынан келтірілген ... ... ... ... ... мен әдістердің жиынтығынан тұратын
экономикалық (ақшалай) қатынастар жүйесі ретінде жұмылдыру, өтемдік ... және ... ... алу ... ... көрініс табады.
Бүгінде сақтандыру рыногын дамытудың негізі проблемалары тұрғысынан
өмірді және жеке басты сақтандырудың жаңа ... ... ... корпоративтік басқару жүйесін енгізу, мамандандырылған қайта
сақтандыру ұйымдарын құру, сақтандыру ... ... ... ... ... және өзге де ... ... қалыптастыру,
сақтандыру компанияларының қызметін автоматтандыру мәселелері және т.б.
айқындалып отыр. Бұл ретте ... ... ... ... сақтандыру ұйымдарының өз тәуекелдерін басқаруы сапасының
төменділігін; рыноктағы жекелеген ... ... ... сақтандыру ұйымдарының өмірді жинақтаушы ... ... ... заем беру ... ... ұйымдарының қызметтер көрсетуі сапасының төменділігін; сақтан-
дыру ... ... ... қоса ... ... бойынша
қызметтер көрсетудің шектелуін және т.б. жатқызуға болады.
Осы дипломдық жұмыстың мақсаты:
- cақтандыру және сақтандыру қызметіне түсінік беру;
- сақтандырудың ... ... ... ... қатынастарының айрықша категориясының
бірі ... ... ... сақтандыру қатынастарының субъектілеріне және
қатысушыларына тоқталу;
-сақтандыруды жүзеге асыру негізіндегі сақтандыру шарттары ... ... ... ... және күшін ... ... ... ... ... ... ДАМУ АЛҒЫ ШАРТТАРЫ
1.1 Сақтандыру және сақтандыру қызметінің түсінігі
Сақтандыру дегеніміз, сақтандыру ұйымы өз активтері ... ... ... ... ... ... ... белгіленген
сақтандыру төлемі арқылы сақтандыру шартында белгіленген ... ... өзге де ... туындаған кезде жеке немесе заңды тұлғаның ... ... ... ... ... ... ... қызметі - сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының ... ... ... ... мен орындауға байланысты, Қазақстан
Республикасы заңдарының талаптарына сәйкес уәкілетті мемлекеттік органның
лицензиясы негізінде ... ... ... ... ... және ... ... мен
лицензиялауды жүзеге асыру үшін сақтандыру салаларға, сыныптармен түрлерге
бөлінеді. Сақтандыру ұйымының ... ... ... ... ... ... ... саласы бойынша жүзеге асырылады.
«Өмірді сақтандыру» саласы ерікті ... ... ... қамтиды:
1) өмірді сақтандыру;
2) аннуитеттік сақтандыру;
«Жалпы сақтандыру» саласы ... ... ... ... ... ... ... және аурудан сақтандыру;
2) медициналық сақтандыру;
3) автомобиль көлігін сақтандыру;
4) темір жол көлігін сақтандыру;
5) су көлігін сақтандыру;
6) жүктерді сақтандыру;
7) 3) -7) ... ... ... ... мүлікті
сақтандыру;
8) әуе көлігін сақтандыру;
9) кәсіпкерлік тәуекелді сақтандыру;
10) автомобиль көлігі иелерінің азаматтық-құқықтық жауапкершілігін
сақтандыру;
11) ... жол ... ... ... жауапкершілігін
сақтандыру;
12) әуе көлігі иелерінің азаматтық-құқықтық жауапкершілігін сақтандыру;
13) су көлігі иелерінің азаматтық-құқықтық жауапкершілігін сақтандыру;
14) тасымалдаушының азаматтық-құқықтық жауапкершілігін сақтандыру;
15) шарт ... ... ... сақтандыру;
16) 10)-14) тармақшаларында аталған сыныптарды қоспағанда, зиян
келтіргені үшін азаматтық-құқықтық ... ... ... нысанында әрбір сыныптың мазмұны және оны ... ... ... ... ... ... органның
нормативтік құқықтық актілерімен белгіленеді.
Сақтандыру түрі, сақтандыру ... ... ... шартын жасау
арқылы сақтандырудың бір немесе бірнеше ... ... ... және
беретін сақтандыру өнімі болып табылады. Сақтандыру ұйымы өзі ... түрі ... ... ... ... органмен сақтандыру
ережелерін келіскеннен кейін ғана жүзеге асыруға құқылы.
Міндетті сақтандырудың әрбір түрі ... ... ... ... ... ... нысаны бойынша әрбір сыныптың мазмұны және
оны жүргізу жағдайлары бойынша қосымша талаптар сақтандырудың осы ... заң ... ... 39б.]
Қазақстан Республикасының аумағында қайта сақтандыруды жүзеге асыру
жөніндегі қызмет осы ... ... ... ... тәртіппен
лицензиялануға тиіс.
Қайта сақтандыру бара- бар емес қайта сақтандыру қызметін де жүзеге
асыру құқығын береді.
«Жалпы сақтандыру» ... ... ... ... ... ... лицензисы бар сақтандыру ұйымы бара бар қайта ... ... ... ... ... ... ғана қайта сақтандыру
лицензиясынсыз жүзеге асыруға құқылы.
«Жалпы сақтандыру» саласы бойынша лицензиясы бар сақтандыру ... қана ... ... ... ... ... ... қайта
сақтандыру жөніндегі лицензия алуға және бара-бар ... ... ... де, ... емес қайта сақтандыру жөніндегі қызметті де
жүзеге асыруға құқығы бар.
Қайта сақтандыру ... ... ... лицензия негізінде
қызметтің ерекше түрі ретінде ... ... ... сақтандыру ұйымы «өмір
сақтандыру» және «жалпы сақтандыру» салалары бойынша ... ... да ... ... ... қайта сақтандыру ұйымын құру, лицензиялау және оның ... ... ... ... ... ... түрі ретінде жүзеге
асыратын қайта сақтандыру ұйымдарына қатысты келтірілген.
Сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының қызметі:
Сақтандыру ... ... ... ... ... ... асыратын
кәсіпкерлік қызметтің негізгі түрі болып табылады.
Сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымы ... ... ... ... ... ... ... органның нормативтік-құқықтық актілерінде
көзделген тәртіппен инвестициялық қызметті;
2) ... ... ... ... ... ... алу ... өзінің сақтанушыларына қарыз беруді (сақтандыру ұйымы
үшін);
3) сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдарының қызметін автоматтандыру
үшін ... ... ... ... ... ... ақпарат берілімдерінің кез келген түрлерінде сақтандыру ісі және
сақтандыру қызметі жөнінде ... ... ... ... өз ... үшін ... алынған (сақтандыру(қайта
сақтандыру)ұйымы үшін) немесе оның ... ... ... байланысты келіп түскен (сақтандыру ұйымы үшін) мүлікті
сатуды немесе жалға беруді;
6) сақтандыру қызметіне байланысты ... ... ... ... ;
7) сақтандыру (қайта сақтандыру)саласында мамандардың біліктілігін
арттыру мақсатында оқытуды ұйымдастыру мен жүргізуді;
8) ... ... ... сақтандыру делдалы болуды;
9) сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымы ... ... ... ... қатысуға құқылы.
Сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының кәсіпкерлік қызмет ретінде
көзделмеген ... ... ... мен ... ... ... ұйымдары, сақтандыру ұйымдары таратылған жағдайда
сақтандырушыларға ... ... ... ... ... ... кепілдік беретін қор құруға құқылы. Қордың құрылу
тәртібі мен қызметі Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... асыратын сақтандыру
ұйымы уәкілетті мемлекеттік органның нормативтік ... ... ... ... ... сақтанушыларына сатып алу сомасы шегінде
қарыз беруге құқылы.
Сақтандыру ... ... ... ... кезеңде актуарийдің
қорытындысы негізінде уәкілетті мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... тұратын сақтандыру
төлемінің мөлшерін ұлғайтуға құқылы.[4, 160 б.]
Ортақ сақтандыру кезінде сақтандыру шартының талаптары ортақ сақтандыру
шартымен белгіленетін ... ... ... ... ... мен
өкілеттігін өзіне қабылдайтын сақтандыру ұйымының ... ... ... ... ... ... қатысушы сақтандыру ұйымы
сақтандыру шартын сол ... түрі ... ... ... ... ... жасасуға құқылы.
Лицензиясында тиісті сақтандыру сыныбы көрсетілмеген ... ... ... ... ... ... салынады.
1) Уәкілетті мемлекеттік органның тиісті лицензиясы жоқ бірде-бір
тұлғаның:
өз атынан сақтандыру, қайта сақтандыру жөніндегі ... ... ... ... ... ... түрі ретінде сақтандыру ... ... ... ... ... көрсетуге;
2)өзінің атауында, құжаттарда, хабарландырулар мен ... ... ... ... ... «сақтандыру брокері» деген
сөздерді немесе оның өз атынан сақтандыру ... ... ... ... ... ... не сақтандыру брокері, актуарий
немесе уәкілетті аудитор ретінде ... ... ... (сөз
тіркестерін) пайдалануға құқығы жоқ.
Сақтандыру брокерінің қызметі ерекше ... түрі ... ... және
оны уәкілетті мемлекеттік орган лицензиялауға тиіс.
Сақтандыру ... өзі ... ... ... ... ... ... өкілеттігімен жауапкершілігі сақтандыру (қайта
сақтандыру)шартының тараптарымен жасалатын тиісті шарттармен белгіленеді.
Сақтандыру брокерінің жарғылық капиталының ең аз ... және ... өзге де ... ... ... ... ... белгіленеді.
Сақтандыру брокері, уәкілетті мемлекеттік органға, сақтандыру (қайта
сақтандыру) ... өзі ... ... ... ... ... ... міндетті.
Сақтандыру агентінің сақтандыру рыногында делдалдық қызметті ... ... ... ... ... ... ... агентінің өкілеттігі болмаған жағдайда оның ... ... ... жол ... ұйымы, өзінің атынан сақтандыру агенті сақтандыру ұйымынан
алған өкілеттік шегінде жасаған сақтандыру ... ... ... ... ұйымының өзі тікелей қабылдаған ... ... ... сақтандыруға міндетті талаптар, оның ... ... ... ... ... ... қолма-қол
ақшамен жұмыс жүргізу мәселелері жөніндегі талаптар Қазақстан Республикасы
талаптарымен ескеріле отырып, сақтандыру ... ішкі ... ... ... ... ... жүргізуге өзі
уәкілдік берген сақтандыру агентерінің тізілімін жүргізіп отыруға міндетті.
Актуарийлік қызметті жүзеге асыру уәкілетті мемлекеттік ... ... бар жеке адам ... ... ... ... ... және уәкілетті мемлекеттік органның
нормативтік-құқықтық ... ... ... ... ... ... халықаралық принциптері (стандарттары) ескеріле отырып
жүзеге асырылуы ... ... ... негіздер бойынша:
1) сақтандыру (қайта сақтандыру) ... ... ... ... есептеулер жүгізіледі.
2) Қазақстан Республикасының заңдарында көздеген жағдайларда- ... ... ... ... ... ... ... (қайта сақтандыру)
ұйымы міндетті актуарийлік есептеулер мен қорытындыларды жасау ... үшін ... ... ... ... қолда бар құжаттар мен
мәліметтердің бәрін беруге міндетті. ... ... ... ... ... ұйымы табыс еткен құжаттар мен мәліметтердің толықтығы
мен дұрыстығы үшін жауап бермейді.
Актуарий өзі ... ... ... ... ... ... Республикасының заң актілері жауап береді.
Актуарий, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының сақтандыру ... ... ... сақтамағандығы туралы өзі анықтаған
фактілерді уәкілетті мемлекеттік органға дереу хабарлауға міндетті.
Сақтандыру ... ... ... қызметінің аудитін уәкілетті
мемлекеттік органның тиісті лицензиясы бар уәкілетті ... ... ... ... жүзеге асыруға қойлатын талаптар
уәкілетті ... ... ... актілерімен
белгіленеді.
Уәкілетті аудитор, жүргізілген аудит туралы ... ... ... ... оның ... ... бойынша беруге міндетті.
Уәкілетті аудитор, сақтандыру (қайта ... ... ... ішкі ... ... ... ... міндетті, оның қызметі
лицензиялауға жатпайды.[5, 272 б.]
Ішкі аудит жүргізу ... ... ... ... ... ... сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының тиісті ішкі
құжаттарында белгіленеді.
Сақтандыру компаниясының қаржылық-шаруашылық қызметінің ... ... ... және ... ... қаражаттарын инвестициялау болып
табылады.Жинақтаушы сақтандыру арқылы жиналған сақтандыру сыйақысының ... ... ... ... орындаудың қажетті
элементі сақтандырудың тәуекелді түрлері (ең алдымен мүліктік тәуекелден
сақтандыру) бойынша сақтандыру ... ... ... қосымша
және елеулі көзі болып табылады.
Сақтандыру компаниясын сақтандыру операцияларынан кейін, ... ... ... ... ... ... ... қызметі дұрыс дамымай
отыр. Сонымен қатар, Қазақстандағы сақтандыру қызметі нарығындағы өскен
бәсекенің ... ... ... төмендеуі, әлеуетті
сақтанушының тәукелден қорғаудың ... ... ... ... ... ... проблемасын, ең
көкейкесті проблемалардың қатарына қояды.
Сақтандыру компаниясының ... ... ... ... және 2005 ... ... ... Институционалды инвесторлардың ... және ... ... ... ... өсуі ең сапалы және
өтімділігі жоғары ... ... ... орналастыру үшін
сәйкес шарттарды жасауға алғы ... ... ... ... нарығын және қаржылық ұйымдарын реттеу және қадағалау агенті (ҚҚА)
бұл ... ... бір ... жүргізуде. Бірақ, оның мүмкіншіліктері
отандық қаржы нарығының белгілі даму ... ... ... ... ... және зейнетақы қорлары экономиканың
нақты секторын ұзақ ... ... ... ... ... ... ... сақтандыру резервтері ең бірінші мемлекеттік бағалы
қағаздарға (атап айтсақ, ... ... ... ... ... ... резервтерін жұмсаудың екінші маңызды көзі- мемлекеттік емес
бағалы қағаздар ... ... ... ... ... ... бірі тең. Алайда, сақтандыру компаниялары оларды сатып алу арқылы
экономиканың ... ... ... ... сөз ... Өйткені,
корпоративті қағаздардың көп бөлігі екінші деңгейдегі банктердің борыштық
міндеттемесін және аз ... ... ... ... ... ұйымдарының қызмет ету стандарттарын бекіту, корпоративтік
басқаруды жетілдірудің ынталандырмасын қалыптастыру, тәуекел қаупі үлкен
қаржы ... ... ... ресурстарын шоғырландыру, өмірді
жинақтаушы сақтандыру және аннуитет жүйесін дамытудың ынталандырушы ... ... 2004 ... 3-ші ... ... салу ... Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық ... ... ... ... ... ... заңына
өзгертулер мен толықтырулар енгізілді. Бұл заңда аннуитетті сақтандыру
бойынша корпоратиті табыс ... ... ... сақтандыру
сыйақысының сомасынан 2%-тен 1%-ке дейін төмендетіледі.
Қазіргі таңда, республикада жеке сақтандыру секторы дамымай отыр. ... ... ... ... ... өмірді сақтандыру) қазіргі
таңдағы проблемалармен байланысты: Халықтың табыс ... ... ... жеке ... ... ... Сенімді қаржы
инвестициялық инструментердің шектеулігі; Болашақта әлуетті сақтанушылардың
сенімсіздігі; ... ... ... делдалдарымен
сақтандырушылардың сақтандыру мәдениетінің төмендігі;Ұзақ ... ... ... қатысуы үшін экономикалық ынталандырманың болмауы.
Бұл тізімге, халық тарапынан сақтандыруға ... ... ... ... Бұл ... ... ірі ... және КСРО мемлекеттік
сақтандыру сомаларының ... ... жеке ... ... ... ... ... қалыптастыруды қолдану (жылжымалы мүлік, жылжымайтын мүлік,
шетел ... ... алу) ... ... ... Мұның себебі- бос қаражаттар
салыстырмалы нақты құндылықтарға салынған ... ... ... кезеңі. Мемлекеттік міндеттерді шешу үшін қаражаттарды тарту
проблемасы бірінші деңгейдегі маңыздылыққа ие және ұзақ ... ... көзі ... ... жеке ... ... ... сақтандыру) қосымша қаражаттарды тартуға мүмкіндік ... жылы ... ... ... ... заңнамалық актілерге
өзгертулер мен толықтырулар енгізу туралы заңның жобасын әзірлеу ... ... ... ... ... негізгі мақсаты Еуропалық
Одақтың Директивалары мен Халықаралық сақтандыру қадағалауы принциптеріне
сәйкес отандық сақтандыру заңнамасын үйлестіру болып ... ... ... ... ... және сақтандыру қадағалауның жаңа
принциптерін енгізумен қатар, сақтандыру индустриясының мына ... ... ... ... ... ... ... одан әрі ырықтандыру және
басқалар. Берілген жобаны ойдағыдай ... ... ... ... ... ... ... жақындатуына және
нарықтың халықаралық сақтандыру және қайта сақтандыру ... ... ... 116 ... ... көрсеткіштерінің өсуін ынталандыру мақсатында, ... ... ... ... және ... қайта сақтандырудың үлесін
азайту мақсатында, ҚҚА ... ... ... капитализациялаудың 3
жылдық жоспарын құрды. Сондай- ақ бұл бағдарламаның мақсаты сақтандыру
ұйымдарының жеткіліктігінің негізгі ... ... ... ... ... табылады. Бұл өз ... ... ... ... және сақтанушы сенімін арттыруға ат салысады.
2004 жылы ҚҚА ... ... ... ... Қазақстандық
көлігі иелерінің азаматтық ... ... ... ... шешу ... ... ... Бұл жұмыстың нәтижесі
Ресей теритториясына кірген ... ... ... үшін көлік
құралдарының иелерінің азаматтық жауапкершілігін міндетті ... ... ... ... ... болды. Коэфицент мөлшерін
азайту, Ресей ... мен ... ... ... мүдделерін
ескере отырып жасалды.
2004 жылы сақтандыруды кепілдендіру жүйесін ... ... ... ... ... Бұл осы ... тұрақтылығын және
міндетті сақтандыру түрлері бойынша ... ... ... ... ... ... ... көтереді.
Күшіндегі сақтандыру туралы заңнама ... ... ... ... Қазір Қазақстан Республикасының
«Сақтандыру қызметі туралы» заңының 6-шы ... ... ... ... жіктеледі.
Сақтандыруды салаларға бөлу сақтандырудың әр түрлі объектілерімен
байланысты. Сақтандырудың барлық түрлерін екі ... бөлу ... ... ... ... ... ... саласының біріншісі заңмен қорғалатын игіліктердің
арасындағы ең жоғарғы құндылық ... ... ... өміріне қатысты
болып келеді. Өмірді сақтандыру ... ... ... ... ... бар ... жағдайларда сақтандырылған (пайда алушы)
тұлға ақша төленуін қарастырады.
Бұл ... ... ... ... ... ... қамтамасыз
етуге, адамды жерлеуге шығындарды өтеуге сол сияқты мүмкіншілік береді. Осы
себептен өмірді сақтандыру ... ... ... ... ... жолы болып келетінін айтуға болады.
Ерікті нысанда ... ... ... ... өз ... ... ... өмірді сақтандыруда екі класс ... ... ... ... сақтандыру.
1.2 Сақтандырудың дамуының тарихы
Сақтандыру көне заманнан дамыған. Оның тарихы үш сатыдан тұрады.Бірінші
сатыда, антиялық дәуірден 14 ... ... ... ... бірінші нысаны екі мың жылдықтан біздің эрамызға дейінгі
вавилон патшасы Хаммурапи ... ... ... ... керуенінің
қатысушыларының арасында жасалған келісімде , егер ... ... ... ... ... қалғандары онымен қайғысымен бөлісіп
шығындарына көмектескен. Аналогиялық шарт ... және ... ... қауіптілік шығындарын ішінара бөлісу туралы келісім
Персид шығанағы Ежелгі Греция және ... ... ... ... ... ... ішінара нақты сақтандыру кеңінен тараған, онда
кәсіптік бірлестіктердің ... ... ... ... жағдайда
материалдық көмек көрсету болған. Әскерде қайтыс болған,жұмыстан шығарылған
, басқа өңірлерге ... ... және ... ... көрсету үшін
арнайы бірлестіктер құрылды.
Сақтандырудың екінші сатысы 14 ғасырдан 15 ғасырдың ортасына дейінгі
кезеңдерді қамтиды.Италияндық ... ... ... ... ... Сақтандыру шартының кейіпі болып банкирмен сатып
алушы(купцом) немесе сот билеушісі(судавладельцем) арасында ... ... ... болып саналады. Біртіндеп суда шарты сақтандыру шартына ауысып,
теңіз сақтандыру полисі түрінде толтырыла ... ... ... ... деп ... рейс ... ... кейін жайылып
кеткен , сондықтан олар аз ғана сақталған. Ең көне сақтандыру полисі ... ... ... 1347 жылы ... ... ... шарт ... Теңіз сақтандыру жұмысының жариялану куәлігі болып 1393 жылы
сексен сақтандыру шартын бір апта ... ... ... нотариусының жұмыс
хроникасы болып табылады.Италиядан кейін теңіз сақтандыруы ... ... ... дами ... ... аяғында
Швейцарияда және Германияда малды сақтандыру үшін ауыл шаруашылық ... ... ... ... үш түрі ... болды: теңіз, от,
мал. От сақтандыру отаны ... ... және ... ... ... бұл түрінің мақсаты мүліктері өртеніп кеткен, өрттен қайтыс
болған қатысушыларға материалдық қамтамасыз ету. Осыған ... ... ... ... от кассасы, ал 1701 жылы Берлинде «от ... ... ... от ... 1666 жылы ... кейін әйгілі
Лондон өртіне кейін пайда болды.
18 ғасырдың екінші жартысында мүлікті сақтандыру басталады (Гамбургте
1779 жылдан, Лондонда 1786 ... ... ... ... ... ... 1762 жылы Англияда ең алғаш рет өмірді сақтандыру математика-
статистика әдістерінің негізінде қазірге дейін жүзеге асырылып келе жатыр.
Сақтандырудың үшінші ... 19 ... ... және ... ... ... ... қатынаста бөлінбейтін болып саналатын адамдар
арасында қоғамдық экономикалық қатынастың ежелгі категориясы.
Сақтандырудың алғашқы мәні «қорқыныш»сөзімен байланысты ... ... ... (ішкі сақтандыру) кей ... ... бір ... ... қандайда бір нәрсенің сәттілігіне кепілдік беру
ретінде және тағы ... ... ... ... ... жеке және ... ... мүдделерін
мүлікті және мүліксіз сақтану құрылымының мағынасында жиі ... ... ... ... ... ерте ... пайда болған. Осы уақыттың
бастауына дейін жетуі бойынша, сол құл ... ... ... шарт ... ... ... ... жасалған. Бұл
уағдалар қозғалмайтын мүліктерге, саудаға, ссудалық шарттарға, сондай-ақ
теңіз ... ... ... Бұл уағдалардың негізгі мәні теңіз бойынша
тасу кезіндегі ... және суда ... ... ... ... ... тұлғалар арасында таратып берілуі көзделеді.
Сақтандырудың негізгі формаларының шығуы негізінде өзара міндеттерімен
қамтамасыз ... ... ... ... ... ... өзара сақтандыру кезінде берілген
қызметтің тегіннен пайданы алу ... ... ... ... ... жөн. Олар ... өздеріне түсуі мүмкіндігіне орай шығынның азаюы
туралы қам жеді. Осыған сәйкес жүйелер теңіз ... ... ... ... қозғалыста.
Бірлескен сақтандырудың алғашқы ынтымақтасы уақыт өткен ... ... ... ... және ... ... құрылған
коммерциялық мамандандырылған сақтандыру компанияларында ... ... ... ... ... ... мүмкіндігінен және сақтандыру
төлемінің арнайы ... ... ... ... ... ... ... дамуымен сақтандыру
компанияларының саны өсті және ... да ... ... ... ... ... ... ісі шаруашылық етудің әкімшілік-әміршілік жүйесі жағдайында
КСРО мемлекеттік монополиясы болып табылады.
КСРО-да мемлекеттік сақтандырудың басты ... ... ... ... мемлекеттерде, облыстарда, қалаларда және
аудандарда) мемелекеттік ... ... ... ... 1958 ... ... КСРО ... нақты
орталықтандырылды. 1958 жылдан Мемлекеттік сақтандыру жүйесінің бөлігі
республиканың қаржы ... ... ... ... ... 1991 ... ... Мемлекеттік сақтандыру жүйесі одақты-
республикалық болды.Ол КСРО ... ... КСРО ... басқармасымен басқарылды.
Сақтандыру ісін дамытудың маңызды рөлін 1984 жылдың 30-шы тамызынан
КСРО Министрлер Кеңесінің ... ... ... ... және ... сақтандыруды алдағы уақытта да дамыту бойынша
шаралар туралы» қаулысында жүргізді. ... ... және ... ... ... ... үшін ... шындыққа
айналған кездеде және мұндай тәуекелдерді сақтандыру тәжірбиесіде шындыққа
айналғанда, кәсіпкерлікті заңдастыруға байланысты ахуал күрт өзгерді.
КСРО-дағы ... ісін ... ... ... ... ... қабылдауымен, соған сәйкес кооперативтерге ... ... ... ... ... ... мүдделерді сақтандыруға,
сондай-ақ, кооперативтік мекемелер құруға; сақтандыру жағдайы мен тәртібін
және түрлерін ... ... ... ... тек 1988 жылы ... ... бастан кооперативтік ұйымдар заңмен айқындалған
салалармен шектеліп қалған жоқ, және ... ... ... және
өмірді сақтандыру бойынша әр түрлі операциялар жүргізе бастады.[8, 264 б.]
Мемлекеттік емес ... ... ... жеделдетуінің маңызды
рөлін 1990жылдың 19маусымында КСРО министірлер ... ... ... ... акционерлік ұйымдар және
серіктестіктер ... ... және ... ... ... ... ... қаулысы (1990ж.16 тамыз). Соңғы
қаулы ... ... ... ... әр ... сақтандыру
ұйымдары қызмет жасаудың мүмкін екендігіне тікелей ... ... ... ... ... ... ... жұмыс жасауды көздеді.
Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Коммерциялық ... ... ... ... Басқармасының негізінде қайта
құрылды. Даусыз, бұл ... ... ... ... ... бойынша
аса пайдалы сақтандыру жағдайы болып шықты. Оның ... ... ... рөлін сақтауға рұқсат ететін, маманды негізгі ... ... ... ... сақтандыру резервтері болып
табылады.[9, 96 ... 1995 ... ... ... ... ... ... қайта құру және жекешелендіру басталды. ... ... ... ... ... ... ... бойынша филиалдардың желін сақтаусыз, «Сенім
сақтандыру компаниясы» ... ... ... Осы қалыппен, әр
түрлі меншік формаларындағы сақтандыру ұйымдарының қызметі үшін ... ... [10, 116 ... ... ... ... ... Қазақстан
Республикасының Ұлтық Банкісінің сақтандыру қадағалау Департаменті жүзеге
асырады.
Ұлттық сақтандыру нарығында сақтандыру қатынасын реттеудің заң ... ... 2000 ... 18 ... ... «Сақтандыру қызметі туралы»
Қазақстан Республикасының заңы саналады.
Сақтандыру нарығын қалыптастырудың алғашқы ... ... ... ... ... ... ... түріне
сақтанушылардың өткізу жүйелерінің ұйымдарына мақсатталады. Қазіргі уақытта
қызмет көрсететін сақтандырушылардың ... ... ... ... ... Бұл ... сақтандыру жүйесінің тұрақтылығын ұлғайтуға
көмегін тигіздіреді.
Қазіргі жағдайда сақтандыру-бұл өмірдің әр түрлі салаларында ... ... ... теріс әсерінен заңды тұлғалар мен азаматтардың
мүдделерін қорғау әдістерінің бірі.
Адамдар жиі өрттерден, су тасқыны, сел және ... ... тағы да ... ... ... ... және ... мүліктеріне
айырылу мүмкіндігіне сақтануды қалайды. Кәсіпкерліктің дамуы ... өсе ... ... олар ... әріптестердің сенімсіз
болып шығуы, нарықтағы бағалар (құндылықтар) кенет өзгеріп кетуіне, шарт
бойнша ... ... ... ... болуы мүмкін шығындар
болады.Өз кезегінде бұл сақтандырудың дамуына қосымша түрткі болды. ... ... ... ... ... ... мүліктік жағдайы
жақсаруының және кәсіпкерлік дамуының салдарынан сақтандырудағы қажеттілік
одан әрі өсе түседі.
Айтылғандардың ... ... ... ... №491 27 қараша, 2000 жылы ... ... ... ... ... дамытудың Мемлекеттік бағдарламасын
қабылдау фактісі растайды. Бұл бағдарламының ... ... ... ... және ... ... сақтандыру нарығын қалыптастыру
белгіленген (аталған). Мұндай сақтандыру нарығы мемлекеттің, азаматтардың
және ... ... ... ... ... ... ... Осымен қоса тиімді сақтандыру жүйесін құру, ... ... бір ... ... де ... ... атап өтілгендей, сақтандыру саласы адам өмірінің
өндірістік және ... ... ... жағын қамтиды.
Сақтандырудың дәстүрлі орынын толтыру (компенсациялық) міндетімен бірге
өзге де міндеті қарастырылған. Енді ... ... ... ... де ... қажет. Сақтандырудың мәні бірқатар факторлармен
анықталады. Ол ... ... ... ... көлемі мен сипатынан
тәуелсіз халық пен ұйымдардың әртүрлі мүдделерін ... ... ... ... ... және техногендік апаттар, әсерлерін жою бойынша
шығындардың негізгі ... ... ... оның ... ... ... ... мемлекеттік бюджетке түседі. Сақтандыру
осы қолайсыздықты жоюы тиіс. Бұдан басқа сақтандыру механизмін ... ... ... технологияның жетілдірілуіне, кәсіпкерлік
қызметтің жедел дамуына мүмкіншілік береді.
Сақтандыру жүйесі республика ... ... ... ... қорғауды көтеру үшін қосымша ... ... ... субъектілер мүлкін сақтандыруға әсер етуі қажет.
Сақтандыру мәселелері медицинаны қоса алғандағы әлеуметтік қамтамасыз
ету мәселелеріне тікелей қатысты. Қазіргі заманғы ... ... ... ... ... ... ... мумкіндік береді:
1) табиғи-техногендік сипаттағы қарастырылмаған шығындарды толтыруда
мемлекеттік бюджетке ауырпалықты азайтудың;
2) нарықтық экономика қағидаларына сай ... ... ... ... жекелеген мәселелерін шешуге жинақталған зейнетақыны
төлеуге, еңбекке ... ... ... қайтыс болуына,
жұмыссыздыққа жәрдем ақыларды төлеуге, ... ... ... ... ... ... ... қаражаттардың ұзақ мерзімді негізде ұлттық
экономикаға шоғырландыруға.
Мемлекет ... ... ... ... ... ... жүйесін
қамтамасыз етуге қабілетсіз болып шықты. Кепілдіктерді қамтамасыз ету
міндеті қазір ... ... ... тұр. Осымен бірге ... ... ... өсе ... ... ... ... (кәсіби) қылмыспен бетпе-бет келді, техногендік апаттар саны
өсті. Нарық жағдайында ... ... ... ... өмір сүруі үшін
өмірмен денсаулыққа келтірілген ... ... ... қандайда
болсын бір мүмкіншілігі болуы өте маңызды. ... ... ... ... орнын толтыру, соның ішінде автомобиль көлігі ... ... де ... ... барлығы Қазақстан Республикасында нарықтық
қайта қалыптасу кезеңінде ... ... ең ... ... ... қалаған заңдардың, өзге нормативтік құқықтық актілердің
қабылдануына әкелді. Бірінші кезекте өзге ... ... ... ... ... ... бас ... Бәсекеге
негізделген сақтандыруға жол беріледі. Сақтандыру кәсіпкерлік түрлерінің
біріне айналды, және қазір ол кәсіпкерліктің ең ... ... ... ... ... ... орындалудың
маңыздылығын есепке ала отырып, мемлекет сақтандыру ... ... ... ... ... Сондықтан сақтандырудың дамуы қазіргі заманғы
құқықтық салалардың бірінің сақтандыру құқығының дамуымен ... ... ... ... « ... құқығы елдегі сақтандыру
ісін ұйымдастыру және сақтандыру қызметін жүзеге ... ... ... қоғамдық қатынастарды реттейтін құқықтық нормалар жиынтығы».
Сақтандыру ісінің дұрыс ұйымдастыру мәнін төмендетпей, сақтандыруға
жататын ... ... ... ... ... ... өтем жасау
мақсатына жетуді қамтамасыз ететін тікелей құралы болып жеке ... шарт ... ... ... ... ... ... шарттық сақтандыру міндттемесінің жалпы құрылысын анықтауды
жатқызады. ... ... ... ... ... көзқарасынан
шарттық қатынастар шеңберінде ... ... ... ... ... ... ... ықылассыз қатысушыларына азаматтық-құқықтық
әсер етудің шегі мен ... ... ... ... ... ... болмауы, біздің көзқарасымыз бойынша, КСРО кезіндегі қалыптасқан
сақтандырудың әлсіз жақтарының бірі болды.
Сақтандыру шартын қарастыруда біз әкімшілік (қаржылық) ... ... ... ... ... ескермесек болмайды. Сақтандыруға
арналған заң актілерінде аталған ... ... да ... ... ... сақтандыру шарты бойынша бір тарап (сақтанушы) ... ... ... ал ... тарап (сақтандырушы) сақтандыру
жағдайы басталған кезде сақтанушыға ... ... ... ... самасы) шегінде өзінің пайдасына шарт жасалған өзге тұлғаға
(пайда алушыға) сақтандыру төлемін төлеуге ... ... ... не ... ... ... мүшелік негізінде сақтандыру жүзеге
асырылады.
Осыған дейін біршама уақыт бұрын ... ... ... заң ... болып Қазақстан Республикасы Президентінің 1995 жылдың
3 қазанынан «Сақтандыру туралы» заң күші бар Жарлығы саналды. 2000жылдың 18
желтоқсанында ... ... ... ... ... ... ... қазір ол заңгерлер тарапынан жоғары ... ... ісін ... ... ... талаптарға сәйкес келтіруді
қамтамасыз ететін шаралар қарастырылған. Азаматтық-құқықтық қатынастарды
реттейтін нормалардың көбісі ... ... ... кодексінің
803-845 баптарын қамтитын 40-шы «Сақтандыру» деп аталатын ... ... ... ... реттейтін бөлек нормативтік
актілердің де бірқатар саны бар, мысалы 1996жылдың 31 ... ... ... ... ... 1997жылдың 2 сәуіріндегі №460
Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысымен бекітілген және тағы басқалар.
Сақтандыру ... ... ... ... ... Қазақстан
Республикасының 1995жылдың 30 ... ... ... ... ... ... ... мазмұндалған. Сонымен бірге
сақтандыру туралы жекелеген нормалар Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... және банк ... туралы»
заңында да бекітілген.
Сақтандыру құқығы онда арнайы түсіндіруді талап ... ... ... құқықтық салалардың біріне жатады. Түсіндіру түсініктер
(терминдер) ... ... ... ... ... әр түрлі түсіну
қауіпімен қорғайды. Сонымен бірге түсініктерді анықтау бұл қазіргі ... ... ... ол ... ... заң ... көзқарасынан
жетіктеу қылуға мүмкіншілік береді (материалды артық қайталамауға мүмкіндік
береді). [11, 320 ... ... ... ... ... ... ... тікелей сақтандыру төлемдерін қалыптастыратын сақтандыру
жағдайы ... ... ... ... ... ... және жеке
тұлғалардың заңды қызығушылығын мүліктік қорғау жөнінде қатынастар ... ... - ... ... заң ... ... ... органның лицензиясы негізінде қалыптасатын сақтандыру
шарттарын орындау және бекітумен байланысты сақтандыру ұйымдарының қызметі.
Сақтандыру жағдайы-сақтандыру ... ... ... ... ... ... ... табиғи әсер, техногендік сипат
және нақты адам әрекеті ретінде өз пайда болу ... ... ... ... сақтандыру жағдайы ретіндегі қарастырылатын ... және ... ... иемденуі қажет. Сақтандыру
жағдайының түсу ... ... шарт ... өз ... ... ... ... ықтималдылығы болмай қоймайтындыққа
жақын болмауы қажет, соңғысы орын алса мұндай ... ... ... орын ... ... кездейсоқтығының талаптары жинақтау
сақтандыру шарттары бойынша қарастырылатын фактілерге ... ... түрі заң ... (сақтандыру міндеті болып
келген кезде) және шарттарымен (сақтандыру ... ... ... ... ... ( ... сақтандыру) ұйымының қажетті төлем
қабілеттілігі мен ... ... ... ... ету ... және ... ... шарты бойынша міндеттемелер мөлшерінің
экономикалық- математикалық есептеулерін ... ... ... ... жеке ... алу ... жинақтаушы сақтандыру шартын қолдану мерзімінен бұрын
тоқтатылған кезде сақтанушының алуына ... бар ақша ... ... бір ... түрі ... ... асыру талаптарын айқындайтын сақтандыру ұйымының құжаты.
Қайта сақтандырушы (цедент)- өзі қабылдаған сақтандыру тәуекелдерін
қайта сақтандыруға беруді ... ... ... немесе қайта
сақтандыру ұйымы.
Қайта сақтандыру- сақтандыру шарты бойынша сақтандыру ... ... ... ... ... ... сақтандыру шартына сәйкес қайта
сақтандыру ұйымына сақтандыру тәуекелдерінің бәрін ... бір ... ... ... және ... ... ... қатынастар.
Сақтандыру сыйақысы- сақтандырушының сақтандыру ... ... ... ... сақтандыру төлемін жүргізудің ... ... үшін ... ... ақша ... ... сақтандыру сыйақылары сақтанушының меншік құқығына жатады.
Сақтандыру сомасы-сақтандыру объектісі сақтандырылған және ... ... ... ... ... ... ұсынатын ақша
сомасы.
Сақтандыру төлемі- жинақтаушы сақтандыру шартында ... ... ... ... ... мерзімнің келіп түсуінде
сақтандыру сомасы мөлшерінде сақтандырушы мен ... ... ... ... ... ... ... іс жүзінде төлейтін ақшалай
сома болып ... ... ... ... ... ... ... түсініктер тізімі аяқты болып табылмайды, ... ... ... ... одан әрі ... ... ... болып келеді. [12]
Белгілі бір сақтандыру жағдайлары болған кездерде ақшалай ... ... ... ... соның жәрдемімен (сақтандырылған)
жеке және заңды тұлғалардың мүліктік қатынасы бойынша сақтандыру ... ... ... Бұл ақша ... сақтандыру төлемдерінен және заңда
тыйым салынбаған өзгеде көздерден түскен қаржы арқылы қалыптасады.
Сақтандырудың түрлері. Сақтандырудың бөлімдері:
-міндетті дәрежелері бойынша: ... ... ... ... ... б)мүліктік;
Міндетті сақтандыру-заң талабының күшімен ... ... ... ... ... ... жүктелмеуі керек).
Ерікті түрде сақтандыру-екі жақтан да өз ... ... ... жеке ... байланысты өз өмірін, денсаулығын жұмысқа
қабілетті және басқа да ... ... жеке ... ... ... сол ... байланысты, азаматтық- құқықтық
жауапкершілік және кәсіпкерлік тәуекелдікті қосқанда- мүліктік сақтандыруға
жатады.
Азаматтығы жоқ, шетел азаматтары, өз ... ҚР ... ... жатқан шетелдік заңды тұлғалар ҚР заңды тұлғалары және азаматтарымен
бірдей сақтандыру құқығын пайдаланады.
ҚР сақтандыру ұйымдарындағы шетелдік инвесторлардың ... ... ... 50% аспауы керек.
Сақтандырушы тиісті сақтандыру түрлерін іске асыруға құқылы лицензиясы
бар, ... ... ... ... үшін ... ... ұйым.
Мемлекеттік емес сақтандыру ұйымдары шаруашылық ... ... ... ... ... Ұйымдастыру құқылық және меншік
түрлерінің тәуелсіздігіне қарамастан, сақтандыру ұйымдарының ... ... ... ... қадағалау және реттеуі бойынша агентті
ақшалай қаражатын қалыптастырып белгілейді. Мемлекетік тіркеу ... ... қоры ең аз ... ... 50%-нан кем емес ақша
түрінде қалыптасуы тиіс, сондай-ақ ... ... ... қаражаты арқылы
дәлелденуі керек. Қордың қалған бөлігі сақтандыру ... ... ... ... ... алу ... құрылтайшылық құжаттарының
мөлшерін қарастырғанға дейін қалыптасып үлгерулері керек.
Сақтандыру компанияларының пассивті және активті операциялары ... ... да, ... ... ұқсас операцияларынан өзгешелеу болып
көрінеді.
Сақтандыру компаниялардың пассивтері заңды және жеке ... ... ... ... ... ... ... экономикалық қатынастарының айрықша
категориясының бірі ретінде
Сақтандыру қоғамның ... ... ... сферасын
бейнелейтін көне категориялардың бірі. Сақтандыру сферасы адам өмірінің,
өндірістік және әлеуметтік – экономикалық ... ... ... ... ... ... басты себеп - бұл өндіріспен адам өмірінің
қауіп - қатерлі сипаты. Сондықтан ... ... ... ... ... өмір ... мен әл- ... қолдап
отыру мақсатында оларды сатып алу үшін қоғамның, жеке ... ... ... және ... ... ... қорларын да немесе резервтерін де, сондай-ақ ақша ресурстарын ... ... ... ... ... ақша қаражаттары
әдетте резерв және сақтық қорлары түрінде қалыптасады. [13, 34 б.]
Сақтандырудың мақсаты ұдай ... ... ... ету үшін
азаматтарды, мүліктерді, өндіріс процестерін қоғамдық және ... ... ... ... үшін мына белгілер оған тән болып келеді:
1) ... ... ... қатынастардың төтенше (жай емес) сипаты (кез келген ауқымда-
мемлекеттік, аймақтық деңгейде, ... ... оның ... ... ... ... ... категориясымен ортақ өзгеше белгілері
бар:
a. сақтық қатынастарының ақшалай сипаты;
b. сақтандырудың қоғамдық ... ... ... ... қатысуы;
c. оның іс-қимылы ақша қорын жасап, пайдаланумен қосарланып отырады;
d. сақтық қатынастарының бір бөлігінің міндетті ... ... ақша ... ... ... ... сақтық баламалығы барлық
жағдайда бола бермейді
Сақтандыру шеңберінде мемлекет сақтық ресурстары ... ... ... сақтандыру жалпы мемлекет қаржысының ... ... ... қалған барлық жағдайда сақтық ісін (қызметті, бизнесті)
экономикалық жүйе шеңберіндегі айрықша сақтанушыға немесе оның ... ... ... ... ... ... несие институты ретінде қарауға
болады.
Сақтандырудың экономикалық мәні ... ... ... оқыс оқиғаға ұшырағандарға көмек көрсетілетіндігінде. Демек,
сақтандыру- қолайсыз құбылыстармен күтпеген оқиғалар болған ... жеке ... ... ... ... ... және ... материалдық зиянды
төлеу үшін мақсатты ақша қорларын құру және ... ... ... ... айрықша сферасы.
Сақтандырудың экономикалық мәні бұл категорияның қоғамдық арналымының
көрінісі ретінде оның бөлу, өтемдік, жинақтық және бақылау ... ... ... бұл ... ... ... бөлу ретінде көрінуі.
Ол алдын алу функциясына мысалы, ... алу ... ... ... ... болу ... жоюға бүгіледі. Жеке басты сақтандыруда
бөлу функциясы сақтандырудың тиісті түрлерінің жинақтық ... ... ... ... жұмылдыруды және сақтық қорын қатаң
мақсатта пайдалануды қамтамасыз етуге байланысты болатын тараптардың ... ... ... ... ... сақтандыру экономикалық
категориясын сипаттау үшін тәуекелдік функциясын құруды ұсынады, ... ... ... ... ... ... оқиғалардан
болған зиянның орнын толтырумен байланысты.
Сақтық қатынастарының бір бөлігін салыстырмалы жалпы бағыттылығы ... ... ... ... ... отырып) қоғамдық қорғаудың
жүйесі арқылы тиісті ақша қаражаттарының арналымы болады. Бұл қатынастармен
қорлар байланысы және жалпы ... ... бар ... ... ескертуге
және жоюға бағытталған. Мұндай жағдайларда тұрақты жұмыс істейтін ... ... ... ... резервтерден, Үкімет резервтік
қорларынан) кәсіпорындардың, ұйымдардың, халықтың ерікті ... ... ... ... мүмкін. Бұл қорлар халыққа,
өндіріспен инфрақұрылымның объектілерін ... ... ... ... келтіру жөніндегі шараларды жүзеге асыруға келтірілген
зиянды өтеуге пайдаланылады.
Қатынастардың ... ... ... тар ... ... қорлармен әлеуметтік қамсыздандыру қорын жасап, пайдалана
отырып, азаматтардың ... ... ... ... ... іс- ... ... әлеуметтік қорғаудың қажеттігімен
байланысты.
Үшінші бөлік қатынастардың ... ... ... ... және ... жиынтығы шегінде бұл қатынастардың баламалылығына жете ... ... ... ... ... ... бірге
шаруашылық жүргізу субъектілердің мүлкін сақтық қорғау жөніндегі қатынастар
болып табылады. Бұл- жалпы сақтандырумен өмірді ... және ... ... үшін ... ... жалпы жүйесінің салыстырмалы дербес бөлігі медициналық
сақтандыру болып табылады.
Сақтандыру кезінде сақтық резервтері мен ... ... ... ... ... олар: бюджеттік және сақтық әдістері.
Қаржыларды қалыптастырудың бюджеттік әдісі бюджеттердің қаражаттарын,
яғни бүкіл қоғамның қаражаттарын пайдалануды болжайды.
Сақтық ... ... ... ... субъектілер мен халықтың
жарналары есебінен жасауды алдын-ала қарастырады; ... ... ... ... ... ... түріне қарай немесе заңмен не сақтық
қатынастырының қатысушылары арасындағы арнайы келісім шартпен анықталады.
Сақтық қатынастарының бірінші бөлігінде – қоғамдық ... ... ... ... ... ... ... – қос әдіс,
үшінші бөлікте жалпы сақтандыру мен өмірді сақтандыруда тек сақтық ... ... мен ... ... жою ... ... үшін ... қайыр көрсету алымы немесе белгілі бір уақиға
шалмаған қатысушылар арасындағы ... бөлу ... ... ... ... Сонымен бірге, өзін-өзі сақтандыру негізінде ақша
қаражаттарын немесе материалдық босалқы қорларды ... ... ... Мұндай әдіс ауыл шаруашылығында (босалқы ... жем ... отын және т.б. ... ... өндіріс сферасының
кәсіпорындарында (шикізаттың, шала ... ... ... ... қолданылады, азаматтардың жекеше жинақ ақшалары олардың
сақтық босалқы қорлары ретінде қаралуы ... ... ... ... ақшалай иелері
сақтық қорлары бола алады, олар ... ... ... ... ... қатысушыларының жарналары, мемлекеттік бюджет
қаражаттары, қаржаттардың ерікті аударымдары, ... ... және ... ... ... ... бірқатар басқа айырмашылықты
төлемдер есебінен қалыптасатын ақшалай немесе материалдық қаражаттардың
резервтері болып табылады.
Сақтық ... - ... ... ... сан ... алдын-ала
болжануы мүмкін емес жайттардан сақтандыруға арналған ... ... ... ... ... ... ... қорғауды, материалдық зияннан сақтандыруды және
оның орнын толтыруды сақтандыруды жүзеге ... ... қоры ... ақша қоры нысанында жасалады. Сақтық қорларында ... ... және жеке ... қорғалады, олардың тіршілік әрекетінің сан
қырлы экономикалық және әлеуметтік аспектілері көрінеді.
Сақтық қорларының басқа ... ... олар ... ... да, ... қорларына да жатпайды. Ол ... ... және ... ... ... ... табыстардың бірден-
бір бөлігі.
Нарықтық экономикада сақтық қатынастарының едәуір бөлігі коммерциялық
қатынастар болып ... Ең ... бұл ... ... ... категориясына қатысты, бұлардың қызметтер көрсетуі өзгеше сақтық
қызметтерін көрсетуге түрленеді. Бұл қызметтер көрсетудің ... ... мен ... ... болады.
Клиенттерді тарту үшін сақтық ұйымдары клиентураға қызмет көрсетуді
жақсартады, қызметтер көрсетудің ассортиментін ... ... ... ... ... Сақтандырушылардың жарналары есебінен
жасалынатын сақтық сақтық қорлары белгілі бір ... ... ... ... төлеу үшін пайдаланылмауы мүмкін. Экономиканың нарықтық
қатынастарға көшуі, кәсіпкерлік қызметтің дамуы, ... мен ... ... ... ... ... өзара келісім шарт
міндеттемелерінің кеңеюі сақтандыру арқылы болатын кепілдіктердің берік
жүйесін ... ... ... ... ... ... ... әрі
орнықты дамуына, халықты әлеуметтік қорғауды ... үшін ... ... ... ... жүргізуші субьектілерінің мүлкін
сақтандыруға ықпал етуге тиіс. Сақтандыру, табыс (пайда) түсіру ... ... ... ... ... жөніндегі сақтық
ұйымдарының қызметі сақтық ісі ретінде болып көрінеді.
Сақтандыру – сақтық ұйымы өз активтері есебінен ... ... ... ... ... шартында белгіленген сақтық жағдайы немесе өзгеде
оқиғалар ... ... жеке ... ... ... ... мүдделерін
мүліктік жағынан қорғауға байланысты қатынастар кешені.
Сақтандыру ... ... ... ... ... ... ... мүшелік негізінде жүзеге асырылады.
Сақтандыру шарты бойынша бір ... ... ... ... ... ал ... ... (сақтандырушы) сақтық жағдай пайда
болған кезде ... ... оның ... шарт жасалған өзге де
тұлғаға ( пайда алушыға) шартта белгіленген соманың шегінде ... ... ... ... ... ... бойынша мыналар
сақтандырудың нысандары болып табылады:
o міндеттемелік дәрежесі бойынша - ерікті және міндетті;
o сақтандыру ... ... - жеке ... ... ... ... ... негідері бойынша-
жинақтаушы және жинақтаушы емес.
Міндетті сақтандыру - заңнамалық ... ... орай ... сақтандыру. Ол сақтанушының есебінен жүзеге асырылады. Міндетті
сақтандырудың әрбір түрі сақтандырудың жеке (бөлек) сыныбы ... ... ... - ... ... ... орай ... асырылатын
сақтандыру.
Сақтық қызметі - сақтық (қайта сақтандыру) ұйымының сақтық ( ... ... ... мен орындауға байланысты Қазақстан Республикасы
заңнамаларының талаптарына сәйкес уәкілетті органның лицензиясы негізінде
жүзеге асырылатын қызмет.
Жалпы сақтандыру және ... ... тән ... қатынастар
қоғамдық өндіріс процесіндегі зиянның орнын, егер бұл ... ... ... ... немесе күтпеген оқиғалардың нәтижесінде бұзылса,
толтырумен байланысты.
Мүліктік және ... ... ... азаматтық-
құқықтық жауаптылықты қоса алғанда, оларға байланысты ... ... ... ... ... ... ... объектісіне сондай-ақ сақтандыру
қызметі көрсетілетін және онда сұраныспен ұсыныс қалыптасатын экономика
қатынасының жүйесі. ... ... ... даму ... – алдын-ала
болжамаған жағымсыз жағдайлар оқиғасында ... ... ... ... ... ... ... ұдайы өндіріс процессін
қамтамасыз етудің қажеттілігі.
Сақтандыру нарығын сақтандыру қызмет көрсетуге қатысатын сақтандыру
ұйымдарының (сақтандырушылар) ... ... де ... ... [14,
84 б.]
Қызмет көрсететін сақтандыру нарығы әр түрлі құрылымдық ... ... ... ... ... ... ... бірі болып
сақтандыру компаниялары саналады. Тек сақтандыру компаниясында ғана
қоғамның сақтандыру ... ... ету ... ... қорын
пайдалану және құру процесі жүзеге асырылады. Сақтандыру компаниясы-
сақтандырудың ... ... ... ... ... ... ... қызмет көрсететін тарихи анықталған қоғамдық форма.
Сақтандыру ... ... ... және ... ... ... аспектіде ол акционерлік, корпоративтік өзара және
мемлекеттік сақтандыру компаниялары ретінде ... ... ... ... ... ... және ... сақтандыру
нарығын алып көсетуге болады.
Сақтандыру қызмет көрсетуіне сұраныс пен ұсыныс масштабына байланысты
ішкі, сыртқы және ... ... ... алып ... ... ... ... өзіне тән сипатты ерекшеліктері бар
тауарлар болып, кез-келген тауар сияқты тұтыну және ... ... ... ... ... ... табылады. Сақтандыру қорғанысын
қамтамасыз ету, яғни, сақтандыру шығындарды жабу сақтандыру қызметін
көрсетудің ... құны ... ... ... ... ... ... шартта анықталған жағдайда нақты объектінің сақтандырумен
қамтамасыз етілгенін білдіреді. Айырбас құнын- бұл өз ... ... ... соң ... ... төлемде табатын сақтандыру қызметін
көсетудің бағасы. Сақтандыру қызметін көрсетуге белгіленген баға ... ... ... бәсекелестік негізінде қалыптасады, бірақ,
осы қызметтерді көрсетуге жұмсалатын қажетті шығындар оның негізіне, ... ... ... ... ісін ... ... ... арқылы шығындарды жабу, ... ... ... ... ие, ... ... төлемін өтеуді қарастыратын
сақтандыру шартын жасау бір мезгілде құнның материалдық формалармен ... ... тек ... оқиғасының болуы жағдайынан ақшалай көмек алуға
сақтанушының құқысы бар екендігін ... ... ... ... алу сату сақтандыру шартының қорытындысымен ресімделеді және ... үшін ... ... ... ... ... ... сақтандыру түрлерінің тізімі сақтандыру
нарығының ассортиментін көрсетеді. Кең пайдалану үшін ұсынылған сақтандыру
түрлерінен ... жеке ... ... объект немесе сақтанушы үшін
сақтандырудың жеке жағдайлары әзірленуі ... ... ... ... ... іс ... анықталады және олардың
ішіндегі бастылары болып: тәуекел жағдайын, сақтанушының ақшалай табыстары,
сақтандыру ... ... ... ... ұсыну саналады. Аталмыш
уақытта нақты аумақта ... ... ... ... ... асыру сақтандыру нарығының конъюктурасы болып аталады. Конъюктура
бірінші кезекте сақтандыру қызмет көрсетуінің сұраныспен ұсыныстың ... ... ... және ... ... сақтандырушы үшін қалай
болса солай сақтанушы үшін қолайлы немесе қолайсыз болуы мүмкін.
Сақтандыру нарығы – бұл сақтандыру қатынасының ... ... ... ... ... кеңістік:
- сақтандыру қызметін көрсететін сатушылар;
- көрсетілетін сақтандыру ... ... ... ... делдалы;
- қоғамдық бірлестік;
Сақтандыру қызметін көрсететін сатушылар- бұл тікелей сақтандыру
компаниялары (сақтандыру қоғамы, сақтандыру ... яғни ... ... ... ... Тек қана ... ... өтеу үшін белгіленген сақтандырудың резервті қорын құруды жүзеге
асырады.
Сақтандыру компаниясының қызметі қызмет көрсету аясына ... ... ала ... сақтандыру жағдайларының зардабы кезінде ... ... ... ... ... ... ... арқылы
жабуды көрсетеді.
Сақтандырудың заңды қызметі сақтандырушы қызметі ретінде анықталады
және ол ... және ... ... ... ... ... бекітілуіне байланысты. [15, 160 б.]
2 САҚТАНДЫРУ ҚҰҚЫҚТЫҚ ҚАТЫНАСТАРЫНЫҢ
ҰЙЫМДАСТЫРУШЫЛЫҚ НЫСАНДАРЫ
2.1 Сақтандырудың түрлері
Сақтандырудың өзі бірнеше түрге бөлінеді. ... ... ... ... ... ... міндетті түрде сақтандыру.
2) ерікті түрде сақтандыру.
Сақтандыру объектілері ... жеке ... ... сақтандыру.
Міндетті түрде сақтандыру, заң негізінде жүзеге асырылады, яғни заңмен
міндеттелген. ... ... ол заң ... ... ... тәртібімен, жағдайы Үкіметпен бекітіледі. Заңмен ерекше
белгіленген, өз ... ... ... ... ол ... ... ... заңмен шартпен қаралған. Міндетті сақтандыру ... ... ... және жеке ... ... ... елдерде
міндетті сақтандыру шартты түрде жүзеге ... ... ... ... ... осы ... көрсетілген жағдайды орындаған
адамдар тараптары болып табылады. Қазақстан ... ... ... бұл ... ... сақтандыру, қандайда бір шарт
нысанында ерікті түрде жүзеге асуы ... ... ... ... ... және ... көрсетілуі керек, сақтандырушы
келесі жағдайда, ... ... шарт ... керек, ол сақтандыру
заңы арқылы алдын-ала реттеліп отыруы керек. Сақтандырушы ұсыныс ... яғни ... да, ... ... болуы керек. Осындай
міндеттерде заңшығарушылық міндетті сақтандыруда, екі тарапқа тең ... ... ... ... ... ... ... негіздерге бөлуге болады:
а) заң шығару актісімен және парламент актісімен жүзеге асады.
б) ... ... ... заң шығарушылықпен бекітіледі және
сақтандыруды реттейді. Заңшығарушы өзіне заңды қоса, міндетті сақтандыруда
да белгіленген және ... ... ... ... ұйымның тәртібі
белгіленеді. Сақтандыру жағдайы құқықтық актіде ескертілеген, осы шартта
тараптарды тікелей ... Одан ... ... ... ... ... ... заңшығарушылықпен салыстырғанда.
в) сақтанушылар, міндетті сақтандырудан жалтарса, онда ... не ... ... ... яғни жағдайдың ауыр
жеңіліне байланысты болады.
Міндетті сақтандыру, кез ... ... ... ... ... бере
алмайды. Ол онда сақтандыру ісін монапализімге алып келеді. Меншік нысаның
принципінде ... ... да ... ... ... кез ... сақтандыру ұйымдарында сақтана
алады. [16, 24-26]
Кейбір жағдайларда сақтандыру ... ... ... ... ... сақтанушы келген кезде, яғни ... ... да, ... ... сол ... ... ... рұқсат
қағазы болса, ол онда ... ... ... да ... ... ... жалғыз құқылы болып табылмайды, сонымен
бірге міндетті болып табылады.
Сақтандыру ... заң және ... ... ... (ерекше бөлімі) өзінде де ... ... ... бұны тек қана заң ... ... ... ... ең көп тараған түрі: әуе жайындағы, темір жолындағылар, ... ішкі су ... және ... ... автобустар,
халықаралық көлік құралдары. Осы міндетті сақтандыру түрлерін көп тараған
деп айтуға болады.
Мемлекет міндетті ... ... ... ... ... заң ... ... шара түрлерін қарастырған. Сондықтан
да сақтанушы міндетті сақтандыру шартын орындамаған ... ... ... ... ... ... ... талап етуге құқығы
бар. Бұны жүзеге асыратын сақтандыру ұйымы, яғни сол ұйымның ... ... ... ... ... ... қажет, сақтандыру
түрлеріне байланысты.
Міндетті сақтандыру шарты тасмалдаушының ... ... ... ... ... жүзеге асыру
процесінде туындайтын қоғамдық қатынастарды ... ... ... ... – құқықтық жауапкершілігін, міндетті
сақтандыру туралы заңдарға ... ... ... ... ... ... ... Республикасының заңы, осы заң және
Қазақстан ... ... да ... ... ... жолаушылар алдындағы азаматтық – ... ... ... ... әрі – міндетті сақтандыру)
туындайтын және басқада заң актілерін ... ... ... ... ... тікелей реттелген қатынастардан басқасы осы ... Осы заң ... ... ... ... қосымша сақтандыруды ерікті тәртіппен жүзеге асыру
құқығын шектемейді.
Міндетті ... ... ... ... ... ... ... міндетіне байланысты
тасымалдау кезінде жолаушының ... ... және ... ... ... мүліктік мүддесі міндетті сақтандыру объектісі
болып табылады.
Міндетті ... ... және ... ... ... ... ... жолаушының өміріне, денсаулығына және мүлкіне
зиян келтірген мүліктік мүдделерін сақтандыру төлемдерін ... ... ... ... жүзеге асырылады. Міндетті сақтандырудың
негізгі принціптеріне мыналар жатады:
- зардап шеккен ... ... ... осы сақтандыру заңында
көделген тәртіппен және көлемде қорғауды қамтамасыз етуі.
- ... ... ... ... болған жағдайда , оның
жолаушыларды және олардың мүлкін тасымалдау.
- тараптардың міндетті сақтандыру шарты ... өз ... ... ... ... ... және оны ... тәртібі. Міндетті сақтандыру
шарты өміріне, және денсаулығына, мүлкіне тасымалдау кезінде зиян келтіруі,
мүмкін ... ... ... ... сақтандырылуы мен
сақтандырушы арасында жасалған келісім болып ... ... ... ерікті. Сақтандырушы сақтанушының міндетті
сақтандыру ... ... ... ... ... сақтандыру шарты бойынша, сақтанушы сақтандыру сыйлықақысын
төлеуге ... ал ... ... ... ... ... алушыға заңда көзделген тәртіппен және мөлшерде сақтандыру төлемін
төлеуге міндеттенеді. Міндетті сақтандыру ... ... ... ... ... Сақтандырушы сақтанушыдан, заң талаптарына
сәйкес міндетті сақтандыру шартына қажетті мәліметтер беруін талап ... ... ... ... жасау сақтандырушының сақтанушыға
сақтандыру заңдарының талаптарына сәйкес рәсімделген ... ... мен ... ... ... жағдайда сақтандырушы ... ... оның ... ... ... ... полюсінің
көшірмесін беруге міндетті. Мұндай жағдайда сақтандырушы ... ... ... ... ... және көшірмесін рәсімдеуге
жұмсаған шығыстың ... ... ... ... 0,1 ... есептік
көрсеткіштен артық емес. Сақтандыру полюсінің нысаны мен мазмұны бойынша
қойылатын ... ... ... реттеуі мен қадағалау жөніндегі
уәкілетті мекемелік органдар ... ... ... ... ... ... мерзімі және аумағы.
Егер міндетті сақтандыру шартында ... ... ... ... ... төлеуге тійіс сақтандыру сыйлықақысын , ал оны ... ... ... ... ... ... бастап күшіне енеді және
тараптар үшін міндетті болады және сақтандыру мерзімі ішінде қолданылады.
Міндетті сақтандыру шарты, жоғарыда ... ... ... яғни
күшіне енген кезден бастап 12 ай мерзімге жасалынады. ... ... ... ... ... ... қолданылады және бірінші
басталған ... ... ... өз ... ... ... және олардың мүлкін тасымалдауды жүзеге асыру құқығы 12 айдан
аз кезең ішінде аяқталса, онда ... ... ... ... ... аумағымен шектеледі.
Міндетті сақтандыру шартының қолдануын мерзімінен бұрын тоқтату. Осы
шартты оны ... ... ... ... кодекісінде
көзделген жалпы негіздерден басқа келесі жағдайларда мерзімінен ... ... ... ... ... тоқтатылғанда.
- соттың шартты жарамсыз деп тану туралы шешімі қабылданғанда.
- сақтанушының талап етуі бойынша.
Конституция көрсетілген жағдайда міндетті ... ... ... ... ... көзделген жағдайлардың пайда болғанынан бастап
міндетті сақтандыру ... ... ... саналады, бұл туралы мүдделі
тарап ... ... тез ... хабардар етуі тиіс. Міндетті сақтандыру
шартын ... ... ... үшін ... (ол сақтанушы қайтыс болған
жағдайда-оның мұрагері) сақтанушыға жазбаша өтініш береді. Өтінішке сақтану
полюсі, не оның көшірмесі қоса ... ... ... ... бұрын тоқтатылған кезде сақтанушы сақтандыру сыйлық ақысының бір
бөлігін қайтаруға құқылы.Ұстау мөлшеріне сақтандыру үшін іс ... ... ... сыйлықақысының мөлшері және оны төлеу тәртібі. Теміржол
тасымалдаушылары жүзеге асыратын ... ... ... ... ... ... ... қолдануы кезеңінде ... ... ... және ... ... ... ... (алынуға тиісті)
кіріс сомасының 0,2 проценті болады және бір айдан ... ... ... ай ... ... ... төйленеді. Бірінші сақтандыру
жарнасының мөлшері алынған кіріске байланысты ... ... есеп ... ... түскенді жоспарлап отырған ... ... ... ... жол ... жүзеге асыратың тасымалдаушының
міндетті сақтандыру шартың жасаған кезде сақтандыру сыйлық ақысының мөлшері
сақтандырушы өзі ... ... ... ... ... ... ... шартының қолданылуы негізінде
Қазақстан ... ... ... және олардың мүлкін
тасымалдаудан алынған кіріс сомасының 0,5 процентінен аспайтын мөлшерінде
көбейтуі мүмкін.
- Ерікті ... ... ... ... өз ... ... отырады. Яғни заң жүйесіне күштеу көрсетілмейді. Ерікті сақтандыру
түрін,жағдайы және тәртібін ... ... ... ... да ... сақтандыру шартының ен негізгі қайнар көзі ретінде, екі
тарап келісімге келген шарты болып табылады.
Сақтандырылған объектісі деп ... ... ... ... яғни
ол объекті неге бағытталған және сақтандырылған объекті. Бұл ... пәні ... не ... сол болып табылады. Объектінің
ішіндегі мүлікті сақтандырған кезде объектінің ... ... ... ... ... азаматтық кодексте мүліктік деп былай түсіндіреді, ол
мүліктің игілігі және ... Яғни сол ... ... ... ... құнды қағаздар, және тағы басқалары. Мүліктің өзі екіге бөлінеді:
қозғалатын және ... ... ... оның ... ... және
бөлінбейтін мүлік болып.
Қозғалмайтын мүлік деп - жер учаскелері мен ... ... ... ... ... кәсіпорындар басқада мүліктік кешендер. ... ... ... ... бір шығынға келеді.[18]
Қозғалатын мүлік деп – ол мүліктің орнын ауыстырғанда, шығын болмайды,
болсада аз мөлшерде болады.
Бөлінетін мүлік деп – оны ... ... ол ... жоғалтпауы керек. Яғни
өз қызыметін жоғалтпайтын болуы.
Бөлінбейтін мүлік деп – оны ... ... ол ... өз ... Яғни өз ... тоқтатуға мәжбүр болады.
Азаматтық құқықтық жауапкершілігін сақтандырғанда, міндеттілігі бойынша
сақтандыру жауапкершілігі тәуекелде болады, осының негізінде пайда болатын
себепті шығындар ... ... ... ... тұлғаның мүлкіне,
сондықтан да міндеттілігі бойынша жауапкершілігі, ол шарт ... ... ... ... ... болуыда мүмкін, осы міндетті
сақтандырудың екі түріене шығады:
а) өзінің орындауына жатпайтын міндеттіліктері.
б) ... ... ... ... ... ... байланысты, сақтанадырушы өз міндеттерін бұзуы бойынша.
Міндеттемені орындамау немесе тійісті дәрежеде орындамау, (мезгілінде
орындамау, ... ... ... ... ... орындамау,
оның бұзылуы деп түсіндіріледі. Тиісті дәрежеде орындауға ... ... ... бұл ... ... ... ... арада хабардар
етуге міндетті. Міндеттемені бұзғаны үшін борышқорды жауапқа ... ... ... етуі ... ... ... ... борышқор,
кридиторға кетірген шығынды ... ... ... ... Сондықтанда
сақтандыру объектісі азаматтық-құқықтық жауапкершілігін ... өз ... ... ... етеді.Яғни басқа тарап шеккен шығынды
өтейді, тексеруші агентіне келген шығыны оның міндеттемесін ... ... ... ... келген шығынлар, сақтандырушы өзінің
тексеруші агентіне төлеуі керек, тәртіп бойынша шығындарды қайтару, ... ... ... ... ... сақтандырушы оның алдында
жауапты болады.
Сақтандыру шарты азаматтық-құқықтық жауапкершілігі сақтандыру
шартындағы ... ... ... ... ... ... түрде
немесе міндетті түріне алып ... ... ... өмір ... ... ... ... келтірген зияны үшін, ... ... ... бір түрі ... ... ... сақтандыру жауапкершілігі
сақтандыруға түскенде, шарт негізінде болмайды. ... ... бір ... бір ... ... шегуші) келтірген шығынын толық төлеуге ... ... зиян ... ... зиян ... ... келген шығынды
өтеуге міндетті. Яғни бұл жерде зиянды өтеген кезде, үшінші тұлғаға ... ... шарт ... ... ... Бұндай міндеттемелердің түрінде
диліктілік (құқық ... ... ... міндеттемелері. Бұндай
міндеттемелердің жауапкершілігіне байланысты, сақтандыр түріне байланысты
объектісі ретінде түседі.
Бұндай жауапкершіліктің жалпы ... ... ... ... зиян ... зиян ... ... қайшы әрекеті.
в) арақатынасындағы байланс құқыққа қайшы болғандықтан
келген зиян келуі.
г) зиян келтірушінің кінәсі.
Заңды тұлғаның зиян шегуі, ... ... ... Жеке ... ... ... ... болуы да мүмкін және зиян шегушінің жеке жүйесіне ... ... ... Бұл ... зиян ... байланысты, мысалы: зиян
келтірушінің себебінен, зиян шегушінің автокөлігіне ғана емес сонымен қоса
денсаулығынада келуі. Бұл көлік ... көп ... ... ... ... ... орнына зиян келтіруші
түсуі мүмкін. Жалпы тәртіппен зиян келтірушінің жауапкершілікте болуы, ... ... ... ... ... жеке ... қызметіне
байланысты, жаныгндағыларына аса қәуіпті дәрежеде ... ... ... ... шығынды өтеуге міндетті, қауіптілік дәрежесі қайнар көзіне
себепті ... Бұл ... зиян келу ... ... бір ... ... ... дәлелдей алмаса.
Жоғары деңгейдегі қауіптілік қайнар көзі деп, көп несе ... ... ол ... ... ... ... ... қауіптілік
дәрежесі пайда болуы мүмкін, оны толық түрде ... ... ... ... Мүлікке зиян келгенде оған жауапкершілік, зиян келтіруіне
себеп болған осындай ... оны ... ... ... да ... өндіруіне байланысты пацда болған, ерекше қасиеті,
мысалы:автокөлікті өзінің ойлауы бойынша ... ... ... қарамай.
Субъектінің жауапкерілігі зиян келтіргені үшін, қайнар көзіне жоғары
деңгейдегі қауіптіліктің себепшісі, оның иегері болып ... Оны ... ... ... ... жеке тұлға, осы қайнар көздің ... ... ... ... күш оның ... құқығына шаруашылық құқығын
жүргізу, жедел басқару ... ... ... ... ...... айырбас шарты, көлік құралдарын сенімгерлік арқылы басқару. Егерде
зиян шегуші ... ... ... ... ол ... ... табылмайды.
Еңбек қатынасында белгілі механизімді басқаруы, ол осының қайнаркөзінің
иегері болып ... ... ... ... ... ... себебінің болуы,
кенеттен келген зиянның болуы, өзінің кінәсінің болмауы негізінде болса осы
қайнар көздің иесі ... ... ие ... Бұл ... ... ... ... міндеттіліктікті де жатқызуға болады.
Бұл сақтандыру түрінде ... ... ... ... иегері болып
табылады, сақтандырудың объектісі болып - көлік құралының иегерінің
жауапкершілігі, яғни ... ... зиян ... үшін ... ... ... мөлшерін алдын ала анықтау мүмкін емес, сол
сияқты келген шығынды да анықтау мүмкін болмайды. ... ... ... ... мәселе, бұнда сақтандыру құнын белгілеу, ... және өз ... ... ... зиян ... ... ... кезінде, ұзақ мерзімде де төлеуі мүмкін, яғни ол
шеккен зиянына байланысты.
Келесі сақтандыру түрі ... жеке ... ... Жеке ... ... ... ... қабілеттілігі және т.б. азаматтың жеке
өзімен байланысты.
Бұл ... ... ... ... ... өмірі,
денсаулығы, еңбек қабілеттілігі. Кейбір кезде жеке сақтандыру түріне,
кәсіпқойлық ... ... ... ... ... аяғын,
бишілер, аяқ-қолын. Бұл түрін кеңейте келе, ауқымыда кеңейе түсті. Мысалы:
ішімдіктерден, жұқпалы аурулардан сақтандыру.
Жеке сақтандыру міндетті ... ... және ... сақтандыру
түріне жатады. Жеке міндетті сақтандыру, Қазақстан ... ... ... ... сақтандыру, өзінің өмірін немесе денсаулығын
сақтандыру. Демек міндетті сақтандыру өмірін және денсаулығын, бұл ... ... ... өзі ... онда заңсыз болады. Осындай
сақтандыру түріне ... ... ... өз ... ... ... өз ... Бұндай сақтандырутүріне
жолаушыларды тасмалдаса сақтандыру (бұл кейбір елдерде міндетті ... ... Жеке ... ... болып, жеке тұлғаның нені
сақтандыруына байланысты, сол сақтандырғаны объекті болып ... ... тек қана ... ... ... ... яғни оны сақтандырса заңға
қайшы болады, оның заңдылық күші ... Осы ... ... ... ... және ... ... да шектеулер
қойылуыда мүмкін. Мысалы, осы шартың пәні ретінде қылмыстық жолмен тапқан
мүлік болмайды және контрабандалық ... ... ... және ... ... ... және т.б.[19, 122-123 б.]
Ерікті түрдегі сақтандыру ... ол ... ... арқылы
жүзеге асады. Яғни тарап тардың нені сақтандыруына байланысты болады.
Міндетті ... ... ... міндеттіде оъектісі
көрсетіледі.
2.2 Сақтандыру қатынастарының субъектілері және қатысушылары
Сақтандыру шартының ... ... ... роль ... ... субъектілері болып– сақтанушы мен сақтандырушы
табылады. Сақтанушы–сақтандырушымен шарт ... ... ... ... мен
азаматтар сақтанушылар бола алады. Бұл орайда А.И ... ... ... әлдеқайда қолайлы болып көрінеді. „Сақтанушы–қандайда
бір мүддені (өзінің немесе үшінші жақтың) сақтандыратын және сақтандырушыға
ол ... ... ... тұлға“. Басқаша айтқанда, сақтанушы
сақтандырушы ұсынатын сақтандыру қызметтерінің тапсырысшысы ... ...... ... асыратын, яғни сақтандыру жағдайы
пайда болған кезде сақтанушыға немесе пайдасына шарт жасалған өзге тұлғаға
(пайда алушыға) шартта ... ... ... ... ... ... жүргізуге міндетті тұлға Сақтандыру ... ... ... кодекс сақтанушы мен сақтандырушыны
қоса алғанда, пайда алушыны мен сақтандырылған адамды да жатқызады. АК-тің
815-б 1-т. Сәйкес ... адам ... ... сақтандыру жүзеге
асырылатын тұлға.
Қазақстан Республикасының азаматтық кодекісінің 33 бабына сәйкес “Заңды
тұлға” деген, өзіндік меншіктері бар және ол ... кез ... ... басқару құқығына ие болатын заңды тұлғаларды айтамыз.
Заңды тұлға негізінен екіге бөлінеді:
Біріншісі – коммерциялық, екіншісі – коммерциялық емес.
Коммерциялық бағыттағы заңды ... ... іс ... арқылы пайда
табуды көздейді және пайда өзара бөлініске түседі.
Коммерциялық емес заңды тұлға, өзінің түпкі мақсатында пайда ... оны ... ... азаматтарға, Қазақстан Республикасының азаматтары, басқа
мемлекетің азаматтығындағы адамдар және азаматтығы жоқ адамдар жатады.
Адам дүниеге ... ... ... ... ... ие ... да, ол
адам қайтыс болған кезде ғана ол тоқтатылады (Азаматтық кодекстің 17 бабы).
Алайда сақтану қабілеттілігі он ... ... ... ... ... Он төрт
жастағы жасөспірімдер үшін сақтандыру келсім шартын олардың ... ... ... ... және бала құқығын қорғаушылар (опекуны). Он ... он ... жас ... ... үшін әке-шешесінің, асырап
алушысының келісімдері керек.Егерде жасөспірім кәмелеттік жасқа толып,
бірақ сот оны ... ... деп ... ол өз ... жауап бере
алмаса, онда сақтандыру жұмыстарын қорғаушысы жүргізеді. ... ... ... ... ... ерікті, кіммен келісім шарт жасауға
керектігін өздері ... Бұл ... ... ... бір ... ... нарығында монополияға жол берілмейді.
Сақтанушы екі жақты келісім шарт өз ... ... ... ... ... ... ... болса тарап кеткен жағдайда, ондай
жағдайларда автоматты түрде тоқтатылады. Ал кейбір ... ... ... ... ... ... адам үшін ... адам, заңды тұлға
үшін басқа кәсіпорындар шартты жалғастыруы мүмкін, егерде ол ... ... ... ... ... ... болса, оның сақтандыру құжаттары
мұрагер азаматқа, арнайы мұрагерлік құжаттар арқылы ауыстырылады да, егерде
сақтанушы заңды ... ... ... ... оны ... алған немесе басқа
заңды жолмен иеленген иегері, ... ... ... ... ... ... келісім шартындағы көрсетілген іс әрәкеттерді жүргізе алады.
Бұл шаралар ... ... ... ... 45 ... ... ... тұлғаның қайта құрылуына қайта тоқталайық. Заңды
тұлғаның қайта құрылу ... ... ... ... ... ... ... арқылы бірігуі, тұлғалардың толық қосылуы, тұлғалардың бір-
бірінен бөлінуі (толық немесе ішінара), не қайта жаңарылып құрылуы.
Егер ... ... ... ... келсіммен бірігіп іріленетін болса
онда жаңадан пайда ... ... ... ... міндеттері мен құжаттары
пайда болады, бұрынғы тұлғалардың міндеттері мен ... жаңа ... ... бір ... ... өз ... қосылатын болса, онда қосылушы тұлғаның
міндеттері мен құқықтары қосып алған заңды тұлға жалғастырады.
Егер заңды ... жаңа ... ... ... ... ... ... пайда болған заңды тұлғаның құқықтары мен міндеттері белгіленгеннен
кейін, мемлекеттік тіркеуден өткеннен соң ... ... ... ... ... ... екінші жағы
“Сақтанушы”. Егер сақтадырушы тұлға сақтанушының мүддесін қорғаушы, ол
келісім шартта көрсетілген сақтанушыдан ... ... ... ... [20, 9-12б] ... ... заңы бойынша, сақтандырушы
болып кез келген заңды ... бола ... ... кез келген
тұлғалар, азаматтар сақтандыру жұмысымен айналыса алмайды.
Егер сақтандырушы мекеме коммерциялық іс-әрекетпен шұғылданатын ... ... ... ... ... мүмкін, не керсінше болуы мүмкін, бұл
жерде ... ... ... емес ... ... нысанда құруға болады:
1. Акционерлік қоғам.
2. Жауапкершілігі шектеулі серіктестік ретінде құруы.
Акционерлік қоғам да, әрекеті шектелген мекеменің бірлестік те енуі ... ... 58 ... ... ... бұл ... емес ... мекеме
болғандықтан, жеке меншіктің құқығына ие.
Шаруашылық серіктестік мүшелері, құрылтайшылары, ... ... ... Әр ... ... шаруашылықты құру үшін әр мөлшерде
үлестерін қосып, ереже негізінде “салымдық қор” құрайды.
Шаруашылық серіктестік мекеме коммерциялық ... ... ... ... ... ... ... “ережелік қорды” молайту,
пайда табу. Алайда біздің ... ... емес ... де бар, ... оған ... ... сақтандыру саласының
сақтандыру қоры. Бұл мекеме сақтандыру қорынан түскен пайданы, әлеуметтік
салаға пайдалануға бағытталады. Мұндағы ... ... ... ... салаға қызмет көрсету саласының жақсартуға жұмсалады. Сондықтан
да бұл комерциялық ... ... ... бола ... ... ... құрылған шаруашылық серіктестік жоғарыдағы
негізгі екі құжатпен жұмыс ... ... ... алқалық органдары құрылады, оларға:
1. Басқару апараты.
2. Бақылау комиссиясы.
3. Ревизиялық комиссия.
Бақылау кеңесі және басқа да комиссиялар жатады.
Мұндағы ... ... ... сайлануы Қазақстан
Республикасының азаматтық ... 60 ... ... ... ... ... ... төмендегідей
құқықтары бар:
1. Құрылтайшыларының құжаттарына сәйкес, сақтандыру мекемесінің басқару
қызметіне араласа ... ... ... іс ... ... ол ... көріп, және де пікірлермен танысуға құқығы бар.
Мекемеге түскен пайданы бөлісу іс әрекеттеріне қатысуға пайданы бөлісу
кезіндегі құрылтайшыны қатыстырмауға ... ... ... ... ... кәсіпорын тараса, онда өзінің ... ... ... ... оны ... ... мүліктерді бөлуге құқығы толық
түрде болады.
Сақтандыру мекемесінің мүшелерінің міндеттері:
1. Мекеменің құрылтай ... ... ... ... ... ... нысанда көрсетілген мөлшерде
өз үлестерін қосып отыру;
3. Мекеменің коммерциялық ... ... ... ... ... ... ... арнайы міндеттер болуы мүмкін, бірақ ол құрылтай
құжаттарында көрсетілуі керек.
Сақтандыру ... ... ... ... ... мүмкін. Бақылау кеңесі – акционерлерді, құрылтайшылардан және
сырттан арнайы шақырылған маман-эксперттордан ... ... ... ... ... операциясының қызметіне бақылау
жасайды. ... ... ... ... ... ... тұлға
ретінде әрекет етуге құқығы жоқ.
Басқару кеңесі жұмыс істеу ... ... ... ... ... ... органының алқаларынан не тұлғалардан
тұрады. Егер алқалары ... онда ... ... ... ... ... болады да, жеке тұлғаның басқаруы болса Директор, басты
Директор, Президенті болады да ... ... ... ... ... кеңесінің және акционерлердің жалжпы жиналысында есеп
береді, одан жауап алады.
Сақтандыру компаниясының атқарушы ... ... ... мен ... шешетін мәселерден басқасының барлығында шеше ... ... ... ... мемлекеттік заңдармен белгіленеді және құрылтай
құжаттарында көрсетіледі.[21, 156-158б.]
Компанияның ақша қаражатына және ... ... ... ... ... ... ... болады. Аудиторды
компания мүшелерінің (акциялық үлесі 10 проценті оданда көп болса кезкелген
уақытта шақырта ... ... емес ... ... ... бола алады:
1.ҚР азаматтары, азаматтығы жоқ адамдар және шет елдің азаматтары.
2.мемлекеттік емес заңды тұлғалар.
3.мемлекеттік кәсіпорындар.
4.шетел заңды тұлғалры.
Мемлекеттік ... ... емес ... ... бола ... егер ... иегерінің келісімі және мемлекеттік
құқықтары бар тұлға ретінде ... ... ... кәсіпорындары.
Мемлекеттік сақтаныру мекемелерінің шаруашылық жүгізуші кәсіпорын ретінде
ашылады. Мемлекеттік меншікте құрылған сақтандыру ... екі ... ... ... ... меншігі негізінде құрылған мекемелер, республикалық
сақтандыру органдары болып табылады.
2. Комуналдық ... ... ... ... ... сақтандыру органдары болып табылады.
Егерде олар өздерінің қызмет көлемін кеңейту үшін ... ... ... ... ... ... ашатын болса, онда олар
«филиал» деген атаққа ие болады да ... ... ... ... ... Бұл екі ... ... сақтандырушы кәсіпорындар
мемлеккеттік министрліктердің, комитеттердің, тағы да ... ... ... бола ... Яғни бұл сақтандыру кәсіпорындар
мемлекеттік меншікте болғандықтан тікелей ... ... ... ... болады. Кейбір салада құрған ... ... ... атақ ... де ... ... аталу қате,
компания – бұл ... ... ал біз ... ... оған бұл ... ... болмайды.
Мемлекеттік сақтандыру мекемесінің басшысының құқықтары мен міндеттері
туралы.
Сақтандыру мекемесінің басқарушысы ... ... ... (құзырлы
органға) мекемені барлық жағдайда жауап береді. Сондықтан ол ... ... да, ... қызмет істеу үшін барлық шараларды өзі
атқарады.
Басқарушы жалғыз өзі ... ... үшін ... ... ... жүргізеді. Сақтанырушы ... ... ... орган тағайындайды, алайда сол мекеменің ... ... ... ... ... дүние мүлкі, сақтандыру қорларымен қоса алғанда
еш нәрсеге бөлінбейді не үлеске, не пайға, не ... ... ... меншігінде болғандықтан мемлекеттік сақтандырудын бір
саласынан ... ... ... береді, сақтандырушы мекеме жаңа саланың
құзырындағы мекеме ... ... ... ... ... басқа да шаруашылық кәсіпорындар сияқты мемлекеттік
заңдарды қолдайды, заңдарды қолданып жүзеге асыру, сақтандыру мекемесі үшін
міндетті, яғни сақтандыру мекемесі ... ... ... ... жоқ. Сақтандыру мекемесі заңсыз жолмен түскен пайданы мемлекеттік
немесе жергілікті бюджетке ... ... ... ... ... орган заңмен барлық жағынан да берік
түрде қоршалып қойылған. Осылай болу керекте ... ... ... ... ... ... түпкі мақсат ретінде ұстамайды, оның
негізгі мақсаты мемлекеттің белгілі бір қызметіне ... ... ... еш ... құқық, биліктері жоқ екен деуге ... ... ... ... ... бар.
Мемлекеттік сақтандырушы мекеме өзінің құқығын сот арқылы қорғай алады.
Егерде құзыретті орган өзіне қатысты іс-әрекеттерді, ... ... және ... жоқ ... ... ... талап арыз беріп, құзырлы органның шешімін
бұза алады. Мемлекеттік сақтандыру ... заң ... ... ... ... ... ... шаруашылық жүргізу құқығы туралы.
Мемлекеттік кәсіпорын мемлекеттік меншікті Қазақстан Республикасының
азаматтық кодекісін сақтай ... ... ... сүйене отырып
шаруашылық жүргізу құқығына ие болып отыр.
Мемлекеттік сақтандыру кәсіпорны, мемлекеттің ... ... ... төмендегі кәсіпкерлік жұмыстарды, оның келсімінсіз
жүргізе алмайды:
1. Сақтандыру кәсіпорны негізгі қорда тұрған дүние мүліктерді сақтауға,
айырбастауға, көп ... ... ... басқа кәсіпорынға ақысыз
пайдалануға беруге құқығы жоқ.
2. Сақтандыру кәсіпорнын өзінен басқа, пайда табу мақсатында филлиалдар
ашуға, басқада меншік иелерімен бірігіп ... ... не ... мүше болуға, басқа жеке ... ... ... ... ... ... түскен пайдадан
не негізгі қордағы капиталдар арқылы пайда табуға құқығы жоқ.
3. Сақтандыру ... ... ... ... ... ... ... кәсіпкерге ҚР Ұлттық банк белгілеген ... ... ... беруге құқығы жоқ.
Сақтандырушы кәсіпорынды жабу, тарату үшін меншік иесінің шешімі не сол
меншікке құзырлы орган шешімі және заң ... (сот ... ... ... жағдайда таратылады: егер кәсіпорын банкрот болса,
мемлекеттік тіркеу ... деп ... ... ... ... ... ... кезінде, сотқа бұл кәсіпорынды тарату туралы мемлекеттік органдардың
талабы бойынша, банкрот ... ... ... ... ... талап
арыз беруі.
Тарату комиссиясы кәсіпорынды тарату тәртібін және тарату ... ... сот ... ... ... жалпы жиналыста
хабарлама жасайды.
Шетелдік заңды тұлғасы- ... ... ... мекемесі және т. б.
Әрине Қазақстан сақтандырушыларының сақтандыру саласы ... ... және ... қатері қымбат емес, шетелдік сақтандыру қатерін алсақ
онда оған төлейтін қаражат жоқ, сондықтан да ... ... ... керек, оны тәжірибеге енгізуі керек. Осылардан кейін барып шетел
сақтандырушы кәсіпорындарынан үйренуіміз керек. ... ... ... ... ... ... инвесторларды енгізуіміз керек
болады. Сақтандыру қызметінің саласын жақсарту мақсатында қайта сақтандыру
түрін кіргіздік. Бұл ... ... ... бар. ... ... ... ... – шетелдікі қайта сақтандырушы, бұл
жерде Қазақстанның валютасы шетелге ... ... ... ... ... ... және қайта сақтандыру қызметін жүргізу үшін,
мемлекет олар туралы мәліметті алады. Осыдан барып ... елде де ... ... ... ... ... ... сақтандырушы болғандықтан өзін қайта – сақтандыратын шетел
сақтандырушысы ... ... ... ... ... ... еріксізден ҚР өздерінің филиалдарын, не өкілдерін енгізуі
керек. ... ...... ... ... ... ол үшін
оларға:
1. Егер өздерінің ережелерін орысша, қазақша аударып ... ... ... не ... ... хатында және басшылары ҚР заңдарына
сәйкес болулары керекте, бұның бәрі ... ... ... ... ... ... өтініш пен бірге, бұл мекеменің өз ... ... ... ... ... және ақша ... дәлелдейтін банк құжаттары, ... ... ... жүргізілуге тиісті.
Міне осыдан барып сақтандырушылар бізде жұмыс істейтіндер арасынан
өздері қайта сақтандырушылармен ... ... ... ... ... ... ... тауып ала алады.
Сақтандырушылардың қатысушысы болып сақтандырушы, пайда табушы,
сақтандыру ... ... ... ... және ... ... көп ... сақтандырушы өзінің мүддесін сақтандырмай,
үшінші тұлғаның мүддесін сақтандыру. Заңды тұлға көз қарасымен қарағанда,
сақтандыру шарты ... ... ... ... жасалған болып есептеледі.
Үшінші тұлғаның пайдасына жасалатын шарты, шарт болып есептеледі ... ... ... Яғни ... ... өз ... ... емес үшінші тұлға алдында өтейді. Үшінші тұлға
борышкерден борыштарын шарт негізінде ... ... ... ... ... бар.
Міндетті сақтандыру, сақтандырушының міндеті үшінші тұлғаны сақтандыру,
заң талаптарына сәйкес, ерікті сақтандыруда сақтандырушы шартта ... ... ала ... сақтандырушы ретінде. Үшінші тұлғаны сақтандыру
жеке де болуы мүмкін және мүліктікте болуы мүмкін.
Жеке сақтандыру шартының ... ... ... оның ... ... ... және үшінші тұлғамен байланысты басқа да
мүдделері жатады.
Мүлікті сақтандыру объектісі ретінде сақтанушының мүлкі ... ... ... байланысты мүдделері.
Міндетті сақтандыру шартында сақтанушы қарсылық білдіруі, оның заңдылық
күші болмайды. Шарт жасау кезінде сақтанушының пайдасына жасалса, осы ... ... өз ... ... ... ... ... болып табылмайтын, сақтандырушының өз міндеттері
сақтандыру жағдайына түскен ... ... ... ол ... ... ... ... өз міндеттерін айтуға міндетті.[22]
Сақтанушының ауысуы, шарттың ауысуына алып келеді, жүзеге ауысуына
байланысты сақтандыру объектісі және ... ... ... ... ... да ... ауысулар, азаматтық заңдылықтарда көзделген
тәртіппен жүзеге асуы керек және тараптардың келісімі болуы.
ҚР жеке міндетті сақтандыру ... ... ... ... ... ... Олар қызмет барысында өздерінің денсаулығы мен
өмірімен тәуекел ... ... ... ... ... салық комитетінің қызметкерлері, кеден қызметкерлері.
Бұл сақтандырулар мемлекеттің атынан жүргізіледі, яғни ... ... ... ... ... қатысушы ретінде,
сақтандыру агенті де табылады. Сенімхат сол ... ... ... ... қол ... ... бар тұлға қол қою арқылы,
құрылтай құжатын береді және сол сақтандыру ұйымының мөрі арқылы ... ... 3 ... артық мерзімге берілмеуі керек. Егерде
сенімхат ұзартылған мерзімі көрсетілсе, оның 3 ... ... күші ... соң ... ету ... көрсетілмесе, онда ол берілген күнен бастап 1
жылға дейін күші болады.
Сақтандыру барысында қатысушысы болып броккерде табылады. ... деп – ... ... және ... ... ... ... асыратын,
сақтандыру аумағында, өзінің кәсіпкерлік қызметі. Брокердің ең негізгі
белгісі, сақтандырушы мен ... ... ... ... броккерінің ролі, субъектіге сақтандыру нарығында ... ... ... ... сақтандыру агентінің
айырмашылығы, броккер өзінің көрсеткен қызметі үшін сый ақысын алады, ... ... ... өкілдік ретінде жүзеге асады.
ҚР сақтандыру нарығы ... ... ... сақтандыру
броккерлік институты қалыптаспаған. ҚР сақтандыру ... ... мен ... етуді қамтамасыз ету жағдайында ... ... ... ... ... ... ... ұсынуы керек. Шетел
сақтандыру компанияларының қызметін ҚР территориясында ... ... ... Сондықтанда шетел инвесторлары еріксіз түрде ҚР
сақтандыру компанияларында ... ... тура ... Ол ... шетел сақтандырушысымен сақтандырылған, соны еріксіз қайта
сақтандырады.
Шетел ... ... ... жүзеге асыру, солардын
негізінде жасалған Қазақстаның мекемелері арқылы өз қызметін жүзеге ... ... да ... ... ... ... өз қызметтерін
жүзеге асыруы мүмкін. ҚР территориясында өкілдіктер, филиалдар арқылы ғана
емес, шарт ... ... да ... кез келген заңды тұлғасымен немесе
біріккен мекеме ретінде, ұйымдармен кез-келген мүлкінің бір ... ... ... ... ... ал басқа бөлігі Қазақстан заңды
тұлғасына немесе жеке тұлғасына ... ... ... да осы ... ... ... ұйымы болып саналады және ол өз брокерлік қызметін
өз атынан жүзеге асырады.
Егерде брокерлік қызметпен жеке тұлға айналысса, жеке ... ... ... онда ... ... тіркелуі керек. Шетел брокерлік
компаниялары ҚР ... ... ... ... ... шартының
дамуы республикаға шетел сақтандыру жүйесі енеді, ... ... ... сақтандыру шеңбері үлкейеді, жағдайы және сапасы да ... ... ... ... ... ... БІРІ РЕТІНДЕ
3.1 Сақтандыруды жүзеге асыру негізіндегі сақтандыру шарттары
Сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының уәкілетті мемлекеттік органның
лицензиясы негізінде әрі ... ... ... жолымен сақтандыру
жағдайы орын алған кезде сақтанушы жеке ... ... ... ... сақтандыру қорғауымен қамтамасыз ... ... ... ... ... ... рыно-гының экономикалык негізін
құрайтын сақтандыру ... ... ... ... жасасу арқылы
сақтанушыға (тұтынушыға) сақтандыру қызметтерін көрсетуіне ... ... ... қатынастарды білдіреді. Бұл ретте бірден
байқалатын жағдай, қандай ... ... ... ... ... қызметтерін көрсету, былайша айтқанда сақтандыру тек сақтандыру
шартының негізінде жүзеге асырылады. Осы ... ... ... ... 803-бабына назар аударсақ, онда: 1. ... ... бір ... ... ... ... ... ал екінші тарап (сақтандырушы) сақтандыру жағдайы басталған
кезде ... ... ... ... сома (сақтандыру сомасы)
шегінде өзінің пайдасына шарт жасалған өзге тұлғаға ... ... ... төлеуге міндеттенеді. 2. ... ... ... асырылады» деп көрсетілгенін байқаймыз.
Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексінің аталған бабының ережелерін
былайша түйіндеуге ... ... ... тек қос ...... сақтандырушының арасында көбінесе пайда алушының не үшінші тұлғаның
пайдасына жасасылған келісім ретінде ... ... ... ... сақтандыру түрі бойынша сақтандыру міндеттемесінің туындауын
негіздейді; сақтандыру шартының ... ... ... ... ... қандай болмасын түрі (сақтандыру өнімі) сақтандыру
шартының ... ... ... ... ... ... ... бойынша сақтандыру
өнімдерін сатуға орай сақтандыру қызметтерін көрсету ... ... осы ... ... ... қатынастарды нақтылы — жекелей
реттейтін құқықтық құрал болып табылады. Сонымен қатар, ол заңи ... ... ... ... ... ... қос тарапты,
тараптардың келісіміне қарай консенсуалды, сақтандыру қорғауын нысаналауына
орай сақтандыру сыйлық ақысының және ... ... ... ақылы, сондай-ақ сақтандыру сыйлықақысы мен сақтандыру төлемінің
ақша түрінде жүзеге асырылуына ... ... шарт ... 177 б.]
Сақтандыру шартын жасасу мақсатында сақтанушы (жеке немесе ... ... ... ... және ... тиіс ... ... сақтандырушыға жазбаша нысандағы өтінішін табыс етеді. Бұл ретте
сақтандырушының міндетіне сақтанушыны сақтандыру ережелерімен ... ... ... ... жөніндегі тілегін білдіретін өтінішін
қабылдап алу және тараптар ... ... ... ... ... ... болатындығы немесе болмайтындығы жөнінде шешім ... Осы ... ... ... ... ... алу
туралы өтінішті сақтанушыға оның толтыруы үшін ұсынуы ... ... шарт ... сақтандырушыға сақтандыру жағдайының орын алуы
ықтималдығын әрі оның салдарынан келтірілетін ықтимал ... ... ... ... ... ... олардың ішінде, әсіресе,
елеулі маңызы бар ... және осы ... ... орай ... да сақтандыру шарттары жөніндегі мәліметтерді табыс етуге міндетті.
Қос тарап сақтандырудың барлық мән-жайлары бойынша ортақ ... ... ... ... ... ... жасасу туралы шешім
қабылданады. Бұл ретте сақтанушы мен сақтандырушы тиісті заңнамалык не өзге
де нормативтік ... ... аса ... ... ... ... жағдаяттар бойынша келісімге келуді нысаналайды. Осыған
байланысты айта ... ... ... орай Қазақстан Республикасының
сақтандыру заңнамасында аса елеулі мән-жайлар тізілімі ... ... ... ... кодексінің 832-бабының 1-тармағының 2-
абзацында ... ... да ... ... ... ... шарт ... кезеңінде сақтанушыға жіберілген
сақтандырушының жазбаша сауалына накты ... ... ... деп
танылады» деген ереже көрініс тапқан.
Осындай баяндаулар ... ... әрі ... ... мағынасын түсіну үшін халықаралық ... ... ... жасасу жәйттеріне назар аударсақ аталмыш
ауқымдағы: басталған кезінде сақтандырушыны ... ... ... сомасын) төлеуге міндеттейтін оқиға; сақтандыру шарты колданыста
болатын аумақ; сақтандыру объектісі; сақтандыру ... ... ... ... және ... ... шарты колданыста болатын мерзім;
сақтандырушының міндеттемелер бойынша жауапкершілігінің кезеңі; ... ... ... және оны ... тәртібі; тараптардың
сақтандыру шарты бойынша міндеттемелерді орындамауы не тиісінше орындамауы
жағдайының құқықтық салдарлары шарт ... ... ... дауларды
реттеу тәртібі сияқты мән-жайлардың ... ... ... ... ... ... Республикасының аумағында жасасылатын сақтандыру
шарттары бойынша аса елеулі жағдайларды айқындау үшін, бірінші кезекте,
сақтандыру ... мен ... ... ... ... ... ... көрсетуге орай сақтандыру шартын жасасу кезінде
негізге алынатын сақтандыру ережелерінде Қазақстан ... ... 825- ... ... сәйкес: 1) сақтандыру объектілерінің
тізбесі; 2) сақтандыру сомасын анықтау тәртібі; 3) сақтандыру тәуекелдері;
4) ... ... алып ... және сақтандыруды шектеу; 5)
сақтандыру шартының қолданылу ... мен ... 6) ... ... жасасу
тәртібі; 7) тараптардың құқықтары мен міндеттері; 8) ... ... ... ... іс-әрекеті; 9) сақтандыру ... және ... ... ... ... ... 10) ... жүзеге асырудың тәртібі мен шарттары; 11) сақтандыру ... ... ... жасаудан бас тарту туралы шешімді қабылдаудың мерзімі;
12) сақтандыру шартын тоқтату талаптары; 13) дауларды шешу ... ... ... ... ... ... бірге осы баптың 4-тармағында
«сақтанушы мен ... ... ... бойынша сақтандыру
ережелерінін, негізінде сақтандыру ... ... ... ... ... ... сақтандыру шарттары жасалуы мүмкін» деп
айтылған.
Ал осы Кодекстің 826-бабының 1-тармағына орай ... ... ... ... ... жері және ... ... 2)
сақтанушының (егер ол жеке адам болса) тегі, аты, әкесінің аты (егер бар
болса) және ... жері ... ... ол ... тұлға болса) оның атауы,
орналасқан жері және ... ... 3) ... ... 4) ... жағдайын көрсету; 5) сақтандыру ... ... ... ... ... тәртібі мен мерзімдері; 6) сақтандыру
сыйлық ақысының мөлшері оларды ... ... мен ... 7) ... күні және ... ... 8) егер олар ... қатынасына
қатысушылар болса, сақтандырылған адам мен пайда алушы туралы көрсету; ... ... ... ... ... 10) шарттың талаптарына
өзгерістер енгізу жағдайлары мен тәртібі; 11) сатып алу сомасын ... ... ... ... және оның ... болуға тиіс.
Бұл ретте көрініс тапқан осындай мән-жайлар заң жүзінде айқындалған
сақтандыру шарттылықтарына ... ... ... түрлеріне орай қос
тарап келісімге кол жеткізуге тиіс аса маңызды ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы Азаматтық
кодексінің 825-1 және 826-баптарында ... ... ... мен ... ... қойылатын талаптарды талдай отырып мынадай
қорытындыға келуге бола-ды: 1) өмірді сақтандыру ... ... ... ... ... ... ... тұлға (адам); сақтандыру
жағдайы; сақтандыру жарнасы; сақтандыру ... ... ... ... ... ... ... төлеу түрлері; сақтандыру
шартын жасасу нысаны көрсетілуге тиіс; 2) мүліктік сақтандыру шартын жасасу
кезінде аса маңызды ... ... ... ... ... ... ... сақтандыру сыйлықақысының мөлшері;
сақтандыру сыйлықақысын төлеу ... ... ... (өтемінің)
мөлшері; шарттың қолданылу мерзімі айқындалуға тиіс. Сақтандыру шартында
орын алуға тиіс (заң жүзінде ... ... ... ... ... жауапты болады. Осыған байланысты сақтандыру ... дау ... ... ол ... пайдасына шешіледі.
Сақтандырушы мен сақтанушының сақтандырудың барлық елеулі мән-жайлары
бойынша келісімге келуі занда көзделген нысанда ресімдеуді талап етеді. ... ... ... ... бір құжат жасауы арқылы, сақтанушыны
біржақты тәртіппен сақтандырушы ... ... ... ... қосу және сақтандырушының сақтанушыға сақтандыру
полисін беруі жолымен, ... шарт ... өз ... әрі оның барлык елеулі мән-жайлары бойынша (ортақ) келісімге
қол жеткізгендігін ... ... ... ... өзге де әдіспен
жазбаша нысанда жасасылады. Бұл ретте ... ... ... ... ... шарттың жазбаша нысаны Қазақстан Республикасының
міндетті сақтандыру туралы заң-намалық актілерінде, ал ... ... ... ... не ... мен сақтандырушы арасындағы
келісім арқылы айқындалады.
Сақтандыру шарты (insurance policy) сақтанушы сақтандыру сыйлықақысын
төлеген кезден бастап, ал оны бөліп-бөліп төлеу ... ... ... ... кезден бастап күшіне ... ... ... ... ... ... тұлға сақтанушының
сақтандырушыға міндетті ... ... ... ... ... ... ... мөлшері, оларды төлеудің тәртібі мен мерзімдері
шарт жүзінде белгіленеді. Сақтандырушы мен ... ... ... ... жататын сақтандыру сыйлық ақысының ... ... ... ... мен сақтандыру тәуекелінің сипатын ескере
отырып, сақтандырушы әзірлеген сақтандыру ... ... ... ... ставкасын белгілейтін сақтандыру тарифін қолдана
алады. Сонымен бірге сақтандыру шартында ... ... ... ... ... ... ... де көзделуі ықтимал.[24,
45 б.]
Сақтандыру сомасы сақтандыру объектілері сақтандырылушы адам (тұлға)
сақтандырылған ақша сомасы ... ... және ол ... ... ... ... ... алдындағы жауаптылығының шекті
мөлшерін білдіреді. Сақтандыру сомасының мөлшері де шарт ... ... ... сақтандыру жағдайы туындаған кезде
сақтандырушының сақтанушыға (пайда алушыға) сақтандыру сомасынын, ... ... ... ... ... сома ... ... Сақтандыру
төлемінің мөлшерін анықтау тәртібі, аталған төлемді жүзеге ... ... ... ... ... нақтылы белгіленеді.
Сөйтіп, сақтанушы өзі жасасқан ... ... ... ... тәртіппен және нақтылы ... ... ... сақтандыру тәуекелінің ... ... ... ... сақтандыру жағдайының басталғандығы жөнінде
сақтандырушыға хабар беруге, сақтандыру жағдайы салдарынан ... ... ... шаралар қолдануға, сондай-ақ ... ... үшін ... ... ... қою ... ... қамтамасыз етуге міндетті ... Ал ... ... ... ... ... шартында белгіленген
мөлшерде, айқындалған тәртіппен және ... ... ... ... ... ... ... ережелерімен таныстыру, сақтанушыға
(сақтандырылған адамға) ... ... ... ... оның залалдарын
азайту мақсатында жұмсаған шығындарын өтеу, сақтандыру кұпиясын қамтамасыз
ету сияқты міндеттерін орындауға ат ... ... ... ... ... 809, ... 812, 824-баптарына және 845-бабының 3-тармағына орай мынадай
сақтандыру ... 1) жеке ... ... 2) ... ... 3) бас полисті беру жолымен сақтандыру шарты; 4) жеке ... ... ... шарты; 5) аннуитеттік шарт; 6) кәсіпкерлік
тәуекелді сақтандыру шарты; 7) зиян келтіргендігі үшін ... ... ... 8) ... ... (шартты бұзу
ықтималдығы) бойынша азаматтық-құкықтық жауапкершілікті сақтандыру шарты;
9) қайта ... ... 10) ... ... ... ... ... ескерілуге тиіс маңызды жәйт, сақтандырушы мүліктік сақтандыру
шартын жасасқан кезде сақтандырылатын ... ... ... ... және қажет болған жағдайда оның шынайы құнын анықтау ... ... ... ... ... ол жеке сақтандыру шартын
жасасуы кезінде сақтандырылатын тұлғаның (адамның) денсаулығы жай-күйінің
нақтылы жағдайын айқындау үшін осы ... ... ... ... ... ... ... сақтанушы қайтыс болған жағдайда
сақтанушының кұқықтары мен міндеттері мұрагерлік тәртібімен ... ... ... ... ... ... ... тұлғаның (адамның) пайдасына өзінің келісіміне орай жеке
сақтандыру шартын жасасқан сақтанушы қайтыс ... ... ... ... ... мен ... ... адамға ауысады.
Сақтандыру шарты мынадай жағдайларда: 1) шартты жасасу сәтінде
сақтандыру ... ... 2) ... ... ... сақтандыру
объектісі ретінде көрініс тапса; 3) ... ... ... зандық
күшіне енген тиісті ... ... ... ... ... не
қылмыстык, жолмен алынған немесе қылмыстың заты ... ... ... ... 4) ... ... ретінде басталу мүмкіндігі ... ... ... ... және шарттың қолданылу
шегінде ықтималды әрі объективті болуға тиіс ... ... ... ... ... ... кем дегенде сақтанушы алдын ала білген болса; 5)
шарт ... ... ... алдын ала заңсыз пайда табу мақсатын
нысаналаса, оның ішінде шарт ... ... ... ... да; 6) ... ... сақтандыру шарты сақтанушыдан өзге
тұлғаның мүддесіне немесе пайдасына жасасылған ... 7) шарт ... ... ... ... ... ... жауаптылық
тәуекелі сақтандырылған болса; 8) сақтандырылған тұлғаның ... ... ... ... оның келісімі болмаса; 9) шарттың жазбаша
нысаны сақталмаса жарамсыз деп танылады. Сақтандыру ... ... ... ... ... ... одан алған сақтандыру
сыйлықақыларын не сақтандыру жарналарын, ал сақтанушы ... ... одан ... ... ... қайтаруға міндетті.
Сонымен, осылайша қысқаша сипатталған сақтандыру ... ... ... ... ... ... ... Осы сақтандыру
шартына байланысты соңғы түйін ретінде ескерілуге тиіс ... ... ... міндетті сақтандыру тек заңнамалық актілер
негізінде жүзеге ... ... ... ... ... ... осы ... реттейтін заңнамалық актіге әрі ... ... ... ... кодексіне сәйкес
сақтандырушы мен сақтанушының арасында міндетті сақтандыру шарты жасасылуға
тиіс.
Бүгінгі танда Қазақстан Республикасының ... ... ... актілеріне әрі Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексіне
сәйкес сақтандырушы мен сақтанушының арасында ... ... ... ... ... міндетті сақтандыру
шарты; өсімдік шаруашылығындағы міндетті сақтандыру шарты; ... ... зиян ... ... ... объектілер иелерінің азаматтық-
құқықтық жауапкершілігін міндетті сақтандыру ... ... ... ... ... ... ... міндетті
экологиялық сақтандыру шарты; көлік құралдары иелерінің азаматтық-құқықтық
жауапкершілігін ... ... ... ... ... ... азаматтық-құқықтық жауапкершілігін міндетті сақтандырудың кешенді
шарты; тасымалдаушының ... ... ... ... ... шарты; қызметкерінің еңбек (қызметтік)
міндеттерін атқаруы кезіне оның өмірі мен денсаулығына зиян ... ... ... ... ... ... сақтандыру
шарты; туроператордың және турагенттің азаматтық-құқықтық жауапкершілігін
міндетті сақтандыру шарты ... ... ... ... ... ашып ... болады: міндетті
сақтандыру міндетті сақтандыру ... ... ... ... асырылады; міндетті сақтандыру шарты міндетті сақтандырудың ... ... ... ... асыру құқығына лицензия алған сақтандырушы мен
тиісті ... не ... ... ... ... ... ... жасасылады; міндетті сақтандыру
шарты сақтандырушының сақтанушыға сақтандыру полисін беруі жолымен жазбаша
нысанда жасасылады; ... ... ... ... ... жасасудан бас тарта алмайды; сақтанушы сақтандырушыны ... ... ... ... ... қалыптастыратын ерікті
сақтандыру шарты тараптардын ортак, шешімге келуін білдіретін келісім әрі
сақтандыру ... ... ... заңи ... ретінде қос тарапты,
консенсуалды, ақылы, мерзімді және алеаторлы сипатымен ерекшеленеді,
сондай-ақ ... ... және ... ... болуын негіздейді. Сақтандырушы мен сақтанушының арасында сақтандыру
шартының жасасылғанын растайтын факті сақтандырушының ... ... ...... ресімделген сақтандыру полисі белгілі бір
сақтандыру ... ... ... ... ... ... ... туындайтын сақтандыру құқықтық қатынасының шарттық ... ... ... ... ... ... ... болмысының басты мән-жайы ... ... ... сақталуын нысаналайды. Осы орайда ескерілуге тиіс маңызды
жәйт, тек тиісті заңнамалық актілер негізінде жүзеге асырылатын ... ... де ... мен ... ... лицензиясы бар
кез келген (ол таңдаған) сақтандырушының арасында міндетті сақтандыру шарты
жасасылады.[25, 12 б.]
Қазақстан Республикасы Азаматтық ... ... ... ... 809-бабы, 809-1, 810, 811, 812- баптары, 825,825-
1,826,826-1,826-2,826-3,827-баптары, 832, 834, 841, 842, 843, ... ... ... ... ... Заңының 4-бабы, 6-
бабының 5-тармағы, 7-бабы, «Қызметкер еңбек (қызмет) ... ... оның ... мен ... зиян ... үшін ... берушінің
азаматтық-кұқықтық жауапкершілігін міндетті сақтандыру туралы» Қазақстан
Республикасы Заңының 8-бабының ... 1) ... және ... ... ... ... 1) ... 11-бабы, 12— 15-
баптары, 23-бабы, «Жекеше нотариустардың ... ... ... ... ... Республикасы Заңының 3-бабы, 5-
бабының 2-тармағы, 6-бабы, 8-бабы, 9,10,11,12-баптары, ... ... ... ... ... ... ... Заңының 4-бабының 2-тармағы, 5-бабынын 2-тармағы, 6-
бабы, 8-бабы, 9, 10, 11, ... ... ... ... ... ... Республикасы Заңының 17-бабы, «Міндетті
экологиялық сақтандыру туралы» ... ... ... ... ... ... ... азаматтық-құқықтық
жауапкершілігін міндетті сақтандыру туралы» Қазақстан Республикасы Заңының
5-бабының 2-тармағы, 6-бабының 2,3-тармақтары, 7-бабы, 10-бабы, 11, 12, ... ... ... ... ... зиян келтіру қаупімен байланысты
объектілер иелерінің азаматтық-құқықтық жауапкершілігін міндетті сақтандыру
туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 6-бабының 2-тармағы, 8-бабы, 9,10,11-
баптары, ... және ... ... ... ... туралы» Қазақстан Республикасы занының
6-бабының 2-тармағы, 7-бабы, 8, 9, 10, ... ... ... азаматтық-құқықтық жауапкершілігін міндетті сақтандыру
туралы» Қазақстан Республикасы ... ... ... ... 10-
бабы, 11, 12-баптары ерікті және міндетті сақтандыру шарттарының барлық мән-
жайын әрі болмысының нысанын заң жүзінде ... ... ... ... ... ... ... ұлттық
сақтандыру рыногының салаларында өзіне тән сақтандыру ... ... ... ... мамандандырылған әрі
лицензияланған сақтандырушы (сақтандыру ұйымы) мен ... ... ... ... өнімдерін (көрсетілетін қызметтерді) тұтынатын
әлеуметтік сақтанушының (жеке ... ... ... ... ... ... негізделген Қазақстан Республикасының
Азаматтық кодексінің және ... ... ... ... ... ... ерікті немесе міндетті түрде ... ... ... мен ... ... ... оның ... азаматтық-құқықтық және қаржылық құқықтық
міндеттемелерді, ... ... ... ... ... ... ... сақтандыру құқықтық ... ... ... жазбаша құжат ретінде тиісті ережелер мен ... ... ... ... ... ... құқығы
Жалпы бөлімінің институтын құрады.
3.2 Сақтандыру шартын орындау, өзгерту және күшін жою негіздері
Сақтандыру шартын ... яғни сол ... ... міндеттер –
міндеттеме шарттары мен ұзақ ... ... ... ... ... ... ... мен талаптар болмаған жағдайда – іскерлік қызмет өрісіндегі
әдеттегі құқықтарға немесе әдетте қойылатын өзгеде ... ... ... ең негізгі міндеті болып, сақтандыру төлемін төлеу болып
табылады. Сақтандыру қатынасында сақтандыру ... ... де ... ... ... ... ... және сақтандырушы шығынның
орнын толтыру ретінде.[26, 25-27 б.]
Сақтандыру төлемінің төлеу міндеттілігі, сақтанушының ... ... ... ... ... және ... шартпен
де емес оларға жатқызылмайды.
Сақтандыру төлемінің мөлшері шартпен белгіленеді. Ерікті түрдегі
сақтандыруда ... ... ... ... ... олар кез келген мөлшерін белгілеуге құқығы болады. сақтандыру
төлемінің құнын бағалауға жол берілмеуі керек, оның ... ... ... қарсы заңдармен бекітіледі. Одан басқа сақтандырушы болып
мемлекеттік мекеме түссе, сақтандырудың жүзеге асуын ... ... ... ... ... ... ұйымының меншігі) өкілітті тұлға
өз ұйымының сақтандыру жағдайын бағалауға құқығы бар, сол ... ... ... және ... деп ... ұйымының келесімі
сақтандыру жағдайын сақтандыру ... ... ... ... бір ... бекітуі.
Кез келген жағдайда сақтандыру төлемінің мөлшері, сақтандыру құнының
мөлшерден асып кетуі мүмкін емес. ... ... ... ... ... ... денгейдегі сақтандыру шығынының орнын толтыру шыққан
шығын орнын толтыру белгіленген сақтандыру жағдайында ... ... ... ... сақтандыруда тараптарды алдын ала жазылғаны бойынша ... ... ... ... ... осы ... сақтандыру түрін
реттейді. Бұл жағдайларда императивтік заңның алдын ала жазылуы сақтандыру
төлемінің жоғарысына ғана әсер етеді, бекіткен ... ... ... ... ... Сондықтан да заңда келесі нысандар қарастырылған:
міндетті сақтандыру түріндегі ... ... ... ... ... ... Сондықтан да сақтандыру төлемінің мөлшерін заңмен бекітсе,
мысалы: 100 теңге сақтандыру объектісі сақтандырылса, бірақта тараптары оны
80 теңгеге ... ... бар. ... ... белгіленген бағасы 120
теңге болса, онда бұндай жағдайлар ... ... ... және ... ... пайдалана алады. Бұндай жағдайларда артық төленген сақтандыру
төлемін аударса, артығын сақтандырушыға ... ... ... Сақтанушының
артық төлеуге сақтандыру төлемін қайтаруды талап ету ... ... ... ала ... етуі ... ... мүмкін. Сақтандыру төлемінің
мерзімі және тәртібі шартпен белгіленеді. Міндетті сақтандыру түрінде,
заңмен ... ... ... алдын ала жазылып көрсетілген болса, онда
екі тарапқа да ... ... ... ... ... болады, оны алдын ала төлеуі
мүмкін не мерзімінен кешіктіріп төлеуіде мүмкін. Өз ... ... ... ... сақтандыру төлемі заңмен белгіленсе, шарттың
алғаш әрекет етуінен бастап жүзеге ... Шарт ... ... соң ... ... ... болады. сондықтанда сақтандыру жағдайынын
төлемі, сәйкес келмеуі мүмкін. Шарт жасау уақытына байланысты сақтандырудың
алғаш әрекет етуімен ... ... ... ... бар. Көп ... ... бағасы, сақтандыру құнының пайызымен анықталады және
ақшанын ... да ... ... ... ... бойынша
сақтандыру салымын салмаса уақытының өту мерзімі шарттың тоқтатылуына ... егер ... ... ... ... мерзімі көрсетілген
төлемнің мерзімін бұзса ... ... ... ... ешқандай
себептерге қарамастан шартты тоқтатуға құқығы бар. Осы ... ... ... ... ... ғана ... шарт тоқтатылған кезде
сақтанушы ол жартылай төлеген төлемді қайтарып бермеуге құқығы ... ... ... сақтандыру төлемі, ол оның меншігі болып
табылады. Ал мемлекеттік ... ... оның ... ... ... ... ... төлемінің меншігі былай көрсетіледі.
Сақтанушының меншігінен сақтандырушының меншігіне ауысады.[27, 171-177 б,]
Басқа елдерде сақтандыру ... ... ... ... ... ... төлемін, сақтандыру сыйлық ақысы ... ... ... ... сәйкес (сақтандыру
құны) екіге бөлуге болады: ол ...... ... ... ... – сақтандырушының белгілеген мөлшердегі
міндеті, сақтандыру аяқ-асты жағдайлары ... ... ... ... ... құны ... ... байланысты болмайды,
сондықтан да шыққан шығынның орнын толтыру сақтандыру құнынан асып кетуі
мүмкін. ... ... ... ... сақтандыру шартын жасаған
кезде, шартта көрсетілуі керек, дау тумас үшін. Сақтандыру ... ... ... керек. сақтандыру шартының тенденциясы сақтанушының
пайдасына жасалынатыны ... ... ... ... ... ... онда ... шығынның орнын толтыру кезінде сол ... ... ... ... ... ... ... құны қарастырылса, актідегі
белгілегеннен төмен болса, сол сақтандыру түрін ... ... ... ... ... ... көлемі қолданылады.
Ерікті түрдегі сақтандыруда сақтандыру құнының көлемін талаптар өз
бетімен белгілейді. ... ... ... ... кейбір шектеулер
бекітілген. Ол ... ... ... ... ол ... құны мүліктін шынайы бағасынан асып кетуі мүмкін емес, яғни ... ... ... бағасынан. Сақтандыру сомасы қатынасы, сақтандыру
құны сақтандыру деңгейіндегі объектіні қамтамасыз ... ... ... ... ... сақтандыру, қорғауын көрсетіледі. Ерікті жеке
сақтандыру сомаларын шектеу жүзеге асырылмайды. Ол ... ... ... ... адам ... бағалау көрсетілмегендіктен мүлікті
сақтандыру «нақты шығындардан» ол оның ... ... ... мүліктің
зақымдалу нәтижесінде сақтандыру аяқасты жағдайларынан алып келуі. Шығын
келді деп төлемді ... ... ... ... ... ... аз
дегенде 3 жағдайы болады: біріншіден – ... ... ... ғана ... ... ... ғана сақтандырылса, бірақ оны өрт емес судың
әсерінен жойылса, онда оның ... ... ... ... ... аяқ-асты жағдайларында басқа сақтандырылған мүлік жойылса, ... ... ... ...... ... тек сақтандыру аяқ-
асты жағдайларында келген шығынмен байланысты болады. ...... ... болу ... ... ... ... нақты шығынның мөлшерін
анықтау сақтандырылған мүлікке ... онда ... ... ... ... ... ал оның құны шарт жасаған кездегі құнымен
қаралуы керек. Мүлікті сақтандырудағы ... ... ... орнын толтыру, олар сақтандыру құныны мөлшеріне байланысты
болады және нақты шығындар сақтандыру ... ... ... ... ... ... ... Негізінде сақтандыру жүйесін
қамтамассыз етудің үш жүйесі ... (оны ... ... ... деп ... Сақтандыру жүйесін пропорционалдық қамтамасыз ету, ... ... ... ... толтыру пропорционалдық түрде болады.
Сақтандыру құны қанша құрауына байланысты, мүліктің құнына ... ... ... қамтамасыз ету жүйесі, бүкіл зияндар сақтандыру
құнының шеңіне байланысты толық төленеді. Берілген ... ... ... мүлікке сақтандыру жағдайының себебінде келген
шығынды, оның екіге бөлуге болады. ... ... ... ... ... асып ... шығындар. Бұл шығындар ... ... ... деп ... 110-111 ... Қамтамасыз ету шеңі, шыққан шығынның орнын толтыру белгіленген
шегінде ... ... ... шеңі ... ... міндетті
сақтандыруда шыққан шығынның орнын толтыруы шектеулі заңды үлгіде болады.
Шығынның орнын толтыру кезінде, шығынның 70 ... ғана ... ... келтірілген болса, ерікті ... ... ... ... шеңі оны ... ... болған жерде ғана қолданылады. Ол
жерде сақтандырушы шыққан шығынның ... ... ... болса.
Қамтамасыздандырудың шегінің аз мөлшері, ол франщиза ... де ...... шартында қарастырылғандай сақтандырушы зиянның
орнын толтырудан босатылады, белгіленген мөлшерде аспайтын.
Франщизаны екі түрге бөлуге болады: шартты және шартты емес.
Шартты ... ... ... ... ... ... ... сомадан аспағанда. Ол сомасынан асып кетсе, онда
зиянның орнын толық толтыруға міндетті. ... 100 ... ... франщизада сақтандырылған мүліктің құнынан 5 ... ... ... құрайды). Ал сақтандыру жағдайында мүлікке 3000 ... ... ... ... ... босатылады. Ал егер шығын
5000-нан асып кетсе онда толық ... ... ... ... ... ... ... толтырудын келесі ... ... ... ... ... ... ... келісіп өз құқықтарын ұсынуға болады. ... ... ... ... ... және ... ... толық
ала алады. Мысалы: автокөлік сақтандыру құны 40 мың теңгеге сақтандырса,
сақтандыру жағдайы нәтижесінде оған келген зиян 60 ... ... ... ... ... ... зиян ... байланысты 24 мың теңге төленеді.
Бұндай жағдайда сақтанушының екі мүмкіншілігі болады:
- зақымданған мүлікті өзіне қалдыруға ... 24 мың ... ... оған ... соған беріп сақтандырушыдан 40мың теңгені алуға
болады.
Төлемді ... ... есеп ... банк клиенттінің ұсынысын өз
міндетіне алады. Банк ... ... ... ... қатыстыруға құқығы
болады, клиенттің ұсынысы бойынша есеп шотына ақша ... ... ... ... ... ... клиентке уақытылы хабардар ету керек. Есеп
айырысудың тағы бір түрі ... ... емес чек ... есеп ... ... Чек ... қағаз деп есептелінеді. Чекпен сақтандыру ... ... ... ... және ... ... есеп айырыса
алады.[29, 94-99 б.]
Шартты өзгерту, күшін жою жалпы тәртіп бойынша сақтандыру шартында тек
қана тараптардың келісімімен ғана ... ... ... ол ... ... заң ... ... сақтандыру туралы және шарттың өзімен
тікелей қарастырылмаса. ... ... ... ... ... етуі бойынша шарт өзгертілуі немесе тоқтатылуы, соттын
шешіміменде болуы мүмкін. Тараптардың біруі тек ... ... ... ... ... мәнді белгілерін бұзу деп – ... ... ... ... бекітілген талаптарды орындамау. Соның негізінде
келесі тарапқа үлкен зиян келуі. Шартты өзгерту ... ... жою ... ... біреуінің бас тарту өтініші түскен кезде өзгерістермен күшін
жоюлары болуы мүмкін, өзгертулер мен ... жою ... ... ... жауабын алмау, бұл ұсыныстар шартта, заңда бекітілген болса,
ал олай ... ... 30 күн ... ... ... Шартты жоюылған кезде
тараптардын да міндеттері тоқтатылады. ... ... ... ... ... ... ... Жалпы қағидамен ҚР Азаматтық
кодексі бекіткендей, шарттың күшін жою немесе өзгертулер енгізуіне дейінгі
міндеттерін тараптар, ... ... ... ... ... құқығы болмайды.
Егерде ол заңмен тікелей қарастырылмаса. Сақтандыру туралы ... ... ... ... ... толық немесе
ішінара қайтару. Шарт бұзылған немесе өзгертілген ретте егерде ... ... ... ... ... ... ... болса,
міндеттемелер шартты өзгерту немесе бұзу туралы талаптар келісімге ... ... ал шарт сот ... ... ... өзгертілген жағдайда
шартты бұзу немесе өзгерту туралы соттың шешімін заңды күшіне енген ... ... ... өзгертілген болып есептеледі. Сақтандыру шартының
қолданылуы: 1) сақтандыру объектісінің болмысы ... 2) ... ... ... ... ... ... орай ол
ауыстырылмаған; 3) ... ... ... ... ... ... білдірген, сақтанушы мүліктік сақтандыру объектісін
өз иелігінен шығарған; 4) өзінің кәсіпкерлік тәуекелін немесе осы қызметіне
байланысты ... ... ... сақтанушы
белгілеген тәртіппен кәсіпкерлік қызметін токтатқан; 5) ... ... ... ... ... және ... ... сақтандыру жағдайына қарағанда, өзгеше мән-жайлар бойынша
тоқтатылған; 6) ... ... ... ... ... ... занды
күшіне енгізілген не уәкілетті мемлекеттік органның ... ... ... беру ... ... ... ... жағдайларда
мерзімінен бұрын тоқтатылады.
Демек, аталған жағдайларда сақтандыру шартын тоқтату үшін негіз ретінде
көзделген мән-жайлар орын алған уақыттан ... ... шарт ... ... ... ... Бұл ... мүдделі тарап дереу баска
тарапты хабардар етуге тиіс. Сақтандыру шартының ... ... ... ... орай шарт ... орындалуына
байланысты көрініс тапқан жағдайда, сақтандырушы сақтанушының өзіне төлеген
сақтандыру сыйлық ақысын не ... ... оған ... ... ... Сақтандырушының сақтандыру шартын кез келген уақытта
бұзуға құқығы бар. Бұл ... ... егер ... ... ... ... ... сыйлық ақысының не сақтандыру
жарналарының сомасы қайтарылмайды. ... ... ... ... ... ... ... көзделмесе, орын алған алғашкы ... ... ... төлемі жүзеге асырылған кезден бастап өзінің қолданылуын
тоқтатады.
Егер шарты бұзуға немесе өзгертуге бір тараптың ... ... ... ... екінші тарап шарттың бұзылуынан немесе өзгеруіне келтірілген
залалдың орнын толтыруды талап ... ... ... ... ... ... немесе тоқтатуларды екі
негізге байланысты бөледі:
1)Жалпы негізбен Азаматтық кодексте қарастырылғандай міндетті ... ... ... тек қана ... ғана байланысты.
Басқа тараптың жағдайын бұзу заңдарда және тарапта қарастырылғандай
орындау мерзімін бұзу және тағы ... ... ... Бұл жерге келетін
болсақ сақтанушының сақтандыру төлемі және сақтандыру салымын мерзімінде
төлемеу. Ал ... ... ... орнын толтырмау.
Белгіленген тәртіппен келесі тарапты банкрот деп тану. Сақтанушы да,
сақтандырушы да ... ... ... Бұл ... сақтанушы өз міндетін
атқарған болса, онда сақтандырушы шартты күшін жоюға талап етуге құқығы
жоқ.[29]
Мемлекеттік ... ... ... ... ... жою келісім шарт
негізіне байланысты. ҚР Азаматтық ... ... бір ... ... ... ... жоюы ... келесі тарапқа бір ай ішінде
хабардар ету керек.
Сақтандыру шартының тоқтау ... ... ... қаза ... ... сақтандыру түрінде сақтандырылғанның қаза болуы сақтандыру ... ... емес ... бір ... қаза ... ... ... негіз бола алатын сақтандырушы шыққан шығынның орнын
толтырмаған кезде, егерде шартта, заңда басқаша ... ... ... ... ... ... ... сақтандырушы талап еткен
жағдайда, тараптардын келісіміменде ... ... ... ... жедел аяқталу туралы 30 күн ішінде ескертуі керек, сол шарттын
тоқтату белгілегенге дейін. Шартты ... ... ... сақтанушы толық
төлеген салымын, сақтандырушы ... ... ... ... ... ... қорғаныс жағдайындағы әрекетін, ол құқыққа қайшы
әрекеттерден өз үлесін қорғау мақсатында, ... ... ... ... ... ... ... шығын келетін болса, онда оның алдын алу
әрекеттері ретінде ... де ... ... ... және ... ... ... әрекеттерін
жасау, егерде ол тұлға оны істегенінің ... ... ... ... ... ... болуын тілесе, оның орындалуына жол берілсе.[30]
Абайсыздықта жасалған құқыққа қайшы әрекеттер, егерде тұлға ... оның ... ... ... ... ... негіздерге байланысты сақтандыру аяқ-асты жағдайының орын
толтырудан босатылуы мүмкін, ... ... ... нәтижесі,
әскери әрекеттерінің негізінде болса, егерде ... ... ... қарастырылмаса. Бірақта бастартқан соң сақтандырушы, сақтанушыға
сақтандыру төлемін қайтарып беруі ... ... ... ... тәуекелді сақтандыру» жеке қарастырылмаған халықаралық сақтандыру
тәжірибесінде әскери тәуекелді сақтандыру ол ... ... ... ... яғни әскери әрекеттердің ... ... ... зиян ... ... ... ... әрекетсіз болып табылады оларға:
-Жалпы негізде Азаматтық кодексте қарастырылғандай әрекетсіз келісімдер
жасауы.
-Арнайы негіздерде сақтандыру заңдарында қарастырылған.
1) Сақтандырушы мен шарт ... ... оның ... жүзеге асыратын
лицензиясының болмауы.
2) Шарт жасаған кезде, бәсекелестікке байланысты жалған ақпараттарды
беру, ... Жеке ... ... ... ... 14 ... толмаған болса немесе
жасалған тұлғасы әрекетсіз деп танылса, өз әрекетіне жауап бере ... ... және ... ... ... қорқыту, күштеу, алдау
негіздерінде жасалса.
Талап қою мерзімінің өтуі белгіленген тәртіппен талап қоюы, сондай-ақ
борышкер ... ... ... өзге ... ... ... ... арқылы үзіледі. Үзілістен ... ... ... өтуі ... ... үзіліске дейінгі жаңа уақыт ... ... ... жағдайларда талапкердің жеке басына
байланысты мән-жайлар (ауыр науқас, дәрменсіз халде болуы, сауатсыздық ... ... ... қою ... өтіп ... себебін сот орынды деп
таныған кезде, азаматтың бұзылған құқығы ... ... ... ... өтіп кету ... ... ... егер ол талап мерзімінің соңғы
6 ай ... орын ... ... ал егер ол одан көп ... тең болса, аз
болса сол мерзімнің өту ... ... ... ... сәйкес дауларды сотта қарастыру оның ... ... ... ... сақтанушы пайда табушы осылар
мемлекеттік баждан босатылады.
ҚОРЫТЫНДЫ
Өмір, әсіресе қазіргі кезең өте күрделі кездейсоқ жағдайларға ... өмір сүру ... ... жол апатына, тонауға, ауырып қалуға,
нарықтық ... ... ... ... ... не материалдық
шаралары пайда әкелмей, керсінше зиянға ұшырауы ... ... ... осы ... ... ... ... нышыны етіп отырмыз.
Жұмыстың кіріспе бөлімінде «сақтандыру қоры» ұғымына жан-жақты анықтама
беріп, оның пайда болу тарихына, мақсат-міндеттеріне тоқталдық.
Бірінші, « ... ... ... ... даму ... ... ... «сақтандыру және сақтандыру қызметінің
түсінігі» ... ... ... әр ... мағынасына
тоқталып, мысалдармен оның тиімділігін дәлелдеп, ... ... ... ... ... ... ... Республикасының заңдылығы
бойынша кәсіпкерлік қызмет көрсетудің ... ... ... ... келісімдерін жасау және орындау жолдары ... ... ... ... ... ... түрлерінің
конструкциясы сақтандырушыға ақша қаражаттарының жинақталуын жүзеге асыру
жолдарына анықтама ... ... ... ... тарапынан
жасайтын қадағалау шараларының ретіне және мемлекеттік сақтандыру қорларына
салыстырыла ... ... ... ... және ... ... ... Мемлекеттік емес және мемлекеттік сақтандыру
ұйымдарының құқықтық мәртебесі анықталған. Сонымен қатар, сақтандыру ... ... ... ... ... ... „Сақтандыру құқықтық қатынастарының ұйымдастырушылық
нысандары“ тарауының ... ... ... сақтандырудың
бірнеше түрлері белгіленген. Оның ішінде міндетті түрде сақтандыру және
ерікті түрде сақтандыру мен ... ... ... жеке сақтандыру
және мүлікті сақтандыру анықталған. Міндетті сақтандырудың белгілеріне
байланысты да бөлу ... ... ... ... мақсаты және
негізгі қағидаларына, принціптеріне, оның сақтандыру шарты мен оны ... ... ... ... ... және оны ... ... сөз қозғалып, ерікті түрдегі ... ... ... ... нақтыланады. Ал, екінші „Сақтандыру қатынастарының
субъектілері және ... ... ... ... жақтарына анықтама беріліп, сақтандыру ... ... ... Сақтандырушы мекеме болып құрылған ... ... мен ... ... Мемлекеттік емес және
мемлекеттік меншікте құрылған сақтандыру мекемесінің қызметі талданып,
мемлекеттік ... ... ... ... органның
субъектісінің кәсіпкерлік жұмыстары және де сақтандырушы кәсіпорынды ... реті ... ... ... орындау, өзгерту және күшін жою негіздері»
тараушасында сақтандыру шартын орындау, яғни сол ... ... ... Азаматтық кодексінде белгіленгендігі қарастырылып, міндеттеме шарттардың
ұзақ талаптарына сәйкес тиісінше орындауға тиіс ... ал ... ... ... болмаған жағдайда – іскерлік қызмет өрісіндегі әдеттегі
құқықтарға немесе әдетте ... өзге де ... ... ... сөз ... ... ... басқа елдердегі сақтандыру ісінің
тәжірибесі түсіндірілген.
Негізінде ... ... ... ... үш ... ... ... сақтандыру жүйесінің жауапкершілігі деп атайды). Есеп
айырысудың түрлері де сөз болады. Соңғы жылдардағы ... ... ... жаңа ... ... қалыптасуда, сондықтан бұл жерде ... ... ... берілуде, сонымен бірге неғұрлым маңызды
әлеуметтік ... ... ... ... ... атап ... таңда сақтандыруға қойылатын нарықтық-экономикалық талаптар
сақтандыру заңнамасының ... әрі ... ... ... ... және ... ортада орын алуы ықтимал
сақтандыру жағдайларына қатысты шараларды, ... ... ... ... ... ... актуарийлік есептеу мен қорытынды
жасауға ... ... ... ... ақ сақтандыру (қайта
сақтандыру) ұйымдарының ... ... адал ... ... қызметіне тең құқықтық жағдай жасау деңгейін
қамтамасыз етуді және т.б. ... ... ... ... ... ... жүйесінің барлық түрлеріне тоқталып, оның даму, қалыптасу
тарихына да тиянақты тоқталуға тырыстық.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... 30 ... 1995 ... ... А.К. Страхование . М., ЮНИТИ- ДАНА, 2000. 431 бет.
3. Манес А. ... ... дела // ... дело.- 1993. -№ 3.- 39
с.
4. Никольский П. А. Основные ... ...... К.К. ... одна из платформ казахстанского ... «Бiз - ... ... Сембеков А.К. Финансовые аспекты ... ... ... .-116 ... Коломин Е.В. Теоретические вопросы развития страхования. //Финансы
СССР. -1991.-№9.- 34 c.
8. Мотылев Л.А. ... ... в СССР и ... ... 1972. - 264 ... Жуйриков К.К., Ким Г.В. Государственное страхование в Казахстане.
Алма-Ата 1992 г.
10. Воробьева С.М. Страховой рынок ... ... ... ... Худяков А.И. Страховое право Республики Казахстан. – ... 1997. - 320 ... ... ... ... ... Республикасының 2000 жылғы 18
желтоқсандағы N 126 Заңы" Егеменді ... 2000 ... 22 ... N ... ... Н. ... ... программы развития страхования
в Республике Казахстан на 2000-2002 годы // Рынок ценных ... ... 2003г. – 34 ... Баймуратов И., Елубаева Ж. Перспективы развития системы страхования
Казахстана в условиях глобализации // Финансы Казахстан №4 2004г.- 84 ... ... А.Б. ... ... ... ... ... использования. – Алматы:Каржы-каражат, 2007.- 160 с
16. Сулейменов М.К., Покровский Б.В., Жакенов В.А. и др. ... ... ... ... ... О ... ... РК “об обязательном социальном страховании”.
Постановление Правительства РК от 11 декабря. 2001года.
18. О ... ... РК “ Об ... страховании гражданско-
правовой ответственности перевозчика перед пассажирам” Постановления
Правительства РК от 20 ... 2001 ... ... В.С., Кривошеев И.В. Страховое право. М.,2002 г.
20. Журавлев Ю.М. «Словарь-спровочник терминов по страхованию ... ... ... М.1994 ... ... С.С. «Государство и право» Москва 2003 г.
22.Қазақстан Республикасының ... ... ... және ерекше
бөлімдері). Алматы: ЮРИСТ, 2005 жыл.
23. Найманбаев С.М. «Сақтандыру құқығы» Оқу ... ... ... 2007 жыл.
24. Словарь страховщика /Ефимов С.Л., Лозовский Л.Ш., ... ... А.А., М.. ОАО ... ... ... ... ... А. «Основы страхового дела» Санкт-Петербург 2001 г.
26. Скамай Л.Г., Мазурина Т.Ю. Страховое дело. М., ИНФРА-М, 2004
27. Белых В. “Теория ... ... в ... ... и
развития рыночных отнешений ”. // “Государство и право”. 2005 г.
28. ... Б.Ю., ... В.Н. ... ... ... ... 2004 г.
30.
31
32
33
34
35

Пән: Сақтандыру
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 75 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
ҚАЖЕТТІ ҚОРҒАНУДЫҢ ҚЫЛМЫСТЫҚ-ҚҰҚЫҚТЫҚ СИПАТТАМАСЫ94 бет
Резервтік қорға аударымдар бойынша шегерімдердің салық есебі11 бет
"Халықаралық тасымалдарды рәсімдеу шарттары"3 бет
"Экономикалық жүйенің дамуы үшін қажетті алғы шарттар мен жағдайлар."4 бет
"Қайрақ" ЖШС шарттарындағы абердин ангус тұқымды малдардың сипаттамасы39 бет
12 жылдық білім беруге бейімдеудің психологиялық – педагогикалық шарттары64 бет
Ms access-ті үйренуде компьютерді пайдаланудың алғышарттары58 бет
XVIII ғасырдың басындағы қазақ жерінің Ресей империясының құрамына қосылуының алғышарты7 бет
« ОХ Заречное » шарттарында аналық ұядан алынған қара –ала тұқымдарының өнімділік сапасының салыстырмалы көрсеткіштері53 бет
«Бек+» ЖШС шарттарындағы әр түрлі ізге жататын сиырлардың сүт өнімділігі49 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь