Қазақстанда азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз етудің нормативтік-құқықтық негіздері

КІРІСПЕ
1. ҚАЗАҚСТАНДА АЗЫҚ.ТҮЛІК ҚАУІПСІЗДІГІН ҚАМТАМАСЫЗ ЕТУДІҢ НОРМАТИВТІК.ҚҰҚЫҚТЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1. Азық.түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ету ұғымы
1.2. Қазақстан Республикасының азық.түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ету саласындағы заңнамасы
2. ӘЛЕМДЕГІ ЖӘНЕ ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ АЗЫҚ.ТҮЛІК ҚАУІПСІЗДІГІН ҚАМТАМАСЫЗ ЕТУ МӘСЕЛЕЛЕРІ
2.1. Әлемдегі және Қазақстандағы азық.түлік дағдарысы проблемалары
2.2. Қазақстандағы азық.түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ету жағдайын талдау
2.3. Азық.түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ету деңгейінің мониторингі (статистикалық деректер негізінде)
3. АЗЫҚ.ТҮЛІК ҚАУІПСІЗДІГІН ҚАМТАМАСЫЗ ЕТУ БОЙЫНША СТРАТЕГИЯЛЫҚ БАҒЫТТАР
3.1. Проблемалық мәселелерді шешу үшін алға қойған мақсаттар мен міндеттер
3.2. Қабылдануы тиіс шаралар және күтілетін нәтижелер
ҚОРЫТЫНДЫ
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
ҚОСЫМША А
ҚОСЫМША Б
ҚОСЫМША В
ҚОСЫМША Г
ҚОСЫМША Д
ҚОСЫМША Е
ҚОСЫМША Ж
ҚОСЫМША З
ҚОСЫМША И
ҚОСЫМША К
ҚОСЫМША Л.М
ҚОСЫМША Н
ҚОСЫМША О
ҚОСЫМША П
ҚОСЫМША Р 4


6
6

8

17

17


23

40


52


52

53
62
63
67
68
70
72
74
75
76
78
79
80
81
82
83
84
86
Қазіргідей жаһандық экономиканы дағдарыс елесі кезіп жүрген уақытта азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ету ісінің өте салмақты мәселеге айналып отырғаны жасырын емес. Әлемдік рынокта азық-түік бағаларының күрт қымбаттауына байланысты Қазақстанда жетіспейтін өнімдерді шығаруға ерекше назар аударылып отыр. Сайып келгенде, бұл халықтың азық-түлікке қолжетімділігін қанағаттандыруды көздейді.
Қазақстан әлемдiк нарыққа азық-түлiк және ауыл шаруашылығы шикiзатын iрi өндiрушi және жеткiзушi болып табылады. Ол ФАО-нiң мәлiметi бойынша астықты, картопты, көкөнiстi, сондай-ақ мал шаруашылығы өнiмдерiн – ет пен сүттi негiзгi өндiрушi әлемнiң 26 елiнiң қатарына кiредi.
Әлемдік азық-түлік дағдарысы іс жүзінде барлық мемлекеттерді экономиканың агарарлық секторына мұқият назар аударуға мәжбүрледі. Азық-түлікпен қамтамасыз ету проблемасы экономикалық категориядан саясатқа өтіп барады және агроөнеркәсіп кешені әлемдік экономиканың маңызды стратегиялық секторы болып отыр. Бүгінгі өмір шындығы осы. Барлық уақытта мемлекет экономикалық дағдарыстан ауылшаруашылығын ынтыландыру есебінен және оның мультипликативті әсерінен шыққандығы тарихтан белгілі. Осының барлығы қазіргі күрделі жағдайда еліміздің агроөнеркәсіп кешенін қолдау үшін қосымша дәйек болып табылады.
1. «Астық туралы» Қазақстан Республикасының 2001 жылғы 19 қаңтардағы № 143 Заңы // Қазақстан Республикасы Парламентінің Жаршысы, 2001 ж., № 2, 12-құжат; «Егемен Қазақстан» газеті, 2001 жылғы 23 қаңтар, № 14.
2. «Қазақстан Республикасының Ұлттық қауіпсіздігі туралы» Қазақстан Республикасының 1998 жылғы 26 маусымдағы Заңы // Қазақстан Республикасы Парламентінің Жаршысы, 1998 ж., № 11-12, 173-құжат; 2000 ж., № 5, 115-құжат; 2004 ж., № 14, 82-құжат; № 23, 143-құжат; 2005 ж., № 16, 70-құжат; 2007 ж., № 1, 4-құжат.
3. «Агроөнеркәсіптік кешенді және ауылдық аумақтарды мемлекеттік реттеу туралы» Қазақстан Республикасының 2005 жылғы 8 шілдедегі заңы // Қазақстан Республикасы Парламентінің Жаршысы, 2005 ж., № 13, 52-құжат; 2007 ж., № 5-6, 42-құжат.
4. «Республикалық астық сараптау» және «Қазтұқымсараптау» Республикалық мемлекеттік кәсіпорындарының мәселелері туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2000 жылғы 2 наурыздағы № 342 қаулысы.
5. «Қазақстан Республикасында ішкі астық рыногын тұрақтандыру жөніндегі шаралар туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2000 жылғы 24 сәуірдегі № 633 қаулысы.
6. «Астықтың мемлекеттік экспорттық ресурстарын қалыптастыру жөніндегі кезек күттірмейтін шаралар туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2000 жылғы 13 желтоқсандағы № 1841 қаулысы // Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2000 ж., № 55, 602-құжат; «Егемен Қазақстан» газеті, 2000 жылғы 20 желтоқсандағы № 321
7. «Астықтың мемлекеттік ресурстарымен және агенттің өзінің қаржы-шаруашылық қызметінде жасалатын операцияларды жеке есепке алу жөніндегі бухгалтерлік есептің ережесін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2001 жылғы 5 наурыздағы № 330 қаулысы.
8. «Мемлекеттік астық ресурстарын қалыптастыру, сақтау, жаңарту, орнын ауыстыру және пайдалану ережесін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2001 жылғы 28 наурыздағы № 394 қаулысы // Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2001 ж., № 12, 129-құжат.
9. «2003 жылғы егіннің астығын мемлекеттік сатып алудың кейбір мәселелері және Мемлекеттік астық ресурстарын сақтау бойынша көрсетілетін қызметтерді мемлекеттік сатып алу ережесі мен Мемлекеттік астық ресурстарының орнын ауыстыру бойынша көрсетілетін қызметтерді мемлекеттік сатып алу ережесін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2003 жылғы 26 ақпандағы № 205 қаулысы // Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2003 ж., № 9, 103-құжат.
10. «Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң, Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкiнiң және Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттiгiнiң Экономиканы және қаржы жүйесiн тұрақтандыру жөнiндегi 2009-2010 жылдарға арналған бiрлескен iс-қимыл жоспары туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2008 жылғы 25 қарашадағы № 1085 қаулысы.
11. Әліпбай С. Азық-түлік қауіпсіздігі – жауапты міндет // Егемен Қазақстан газеті, 2007 жылғы 14 желтоқсан, № 97.
12. Әліпбай С. Астық бағасы рекордтық межеге шықты // Егемен Қазақстан газеті, 2007 жылғы 7 қыркүйек, № 108.
13. Бүкіл әлемдегі 854 млн. адам ұзақ уақытқа созылған аштықтан зардап шегіп отыр – БҰҰ // «Қазақстан бүгін», 2008 жылғы 6 мамыр.
14. БҰҰ басшысы Сауд Арабиясының мұнай бағасының күрт көтерілуіне арналған кездесу өткізу бастамасын қолдады // «Қазақстан бүгін», 2008 жылғы 16 маусым.
15. БҰҰ әлемдік дағдарысқа байланысты қам-қарекет жасау жөніндегі тобының бірінші бас қосуы өткізілді // «Қазақстан бүгін», 2008 жылғы 13 маусым.
16. «Ауылға жаңа тұрпат керек». ҚР Ауыл шаруашылығы министрі С. Үмбетовтің сұхбаты // Егемен Қазақстан газеті, 2005 жылғы 29 маусым, № 143-146.
17. Шайынғазы С. Негізгі өнімге негіз қалай қалануда? // Егемен Қазақстан газеті, 2008 жылғы 12 қараша, № 97.
18. Азық-түлік дағдарысын шешу үшін жаңа даму стратегиясы қажет – БҰҰ // «Қазақстан Бүгін» – Gazeta.kz. 2008 жылғы 21 мамыр.
19. Қазақстан Азиядағы ынтымақтастық диалогына мүше елдерді азық-түлік қауіпсіздігі проблемасын белсендірек шешуге шақырды // «Қазақстан Бүгін» – Gazeta.kz. 2008 жылғы 16 қазан.
20. Қазақстан ғаламдық азық-түлік дағдарысын еңсеруге үлес қосуға дайын // «Қазақстан Бүгін» – Gazeta.kz. 2008 жылғы 29 қыркүйек.
21. Б. Айболатұлы. Ауыл шаруашылығына шетелдік қаржы ағыны құйыла бастамақ // «Айқын» газеті, 2008 жылғы 26 маусым.
22. Астық экспортына бұдан былай тыйым салынбайды // «Қазақстан Бүгін» – Gazeta.kz. 2009 жылғы 26 ақпан.
23. «Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2008-2010 жылдарға арналған орта мерзімді фискалдық саясаты туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2007 жылғы 29 тамыздағы № 754 қаулысы // Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2007 ж., № 32, 355-құжат; «Егемен Қазақстан» газеті, 2007 жылғы 21 қыркүйек, №297-298.
24. «Қазақстан Республикасының агроөнеркәсiптiк кешенiн тұрақты дамытудың 2006-2010 жылдарға арналған тұжырымдамасын iске асыру жөнiндегi 2006-2008 жылдарға арналған бiрiншi кезектегi шаралар бағдарламасын бекiту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2006 жылғы 6 наруыздағы № 149 қаулысы // Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2006 ж., № 8, 69-құжат.
25. Үкіметтің 2008 жылдағы қызметі: агроөнеркәсіптік кешен // Қазақпарат – 2009 жылғы 13 қаңтар.
26. «Қазақстан Республикасының агроөнеркәсіптік кешенін орнықты дамыту жөніндегі 2009-2011 жылдарға арналған шаралар кешенін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2008 жылғы 28 қарашадағы № 1106 қаулысы.
27. Мақсат – әлемдегі азық-түлік тапшылығының алдын алу (ҚР Ауыл шаруашылығы министрі А. Күрішбаевтың агроөнеркәсіп кешенінің жаңа бағыт-бағдары туралы мақаласы // ҚазАқпарат, 2008 жылғы 12 шілде.
28. Төреханов А.Ә., Каримов Ж.К., Дәленов Ш.Д. Ірі қара шаруашылығы. – Алматы, «Триумф «Т», 2006 ж.
29. 2008 жылғы жарияланымдар. Қазақстан Республикасы Статистика агенттігі. – Астана, «Жарқын Ко», 2008 ж.
30. 2003 жылғы Қазақстан Республикасы бойынша шикізаттың, өндірістік-техникалық мақсаттағы өнімдер мен тұтыну тауарларының аса маңызды түрлерінің ресурстары мен пайдалану (статистикалық анықтамалық). – Қазақстан Республикасы Статистика агенттігі, Алматы, «Қазстатақпарат», 2005 ж.
31. Аграрлы Қазақстан. Алматы, «Тау Қайнар», 2005 ж., 488 б.
32. Дәуренбеков Т., Сейтбеков Л., Қышқашев С. Ауыл шаруашылығын механикаландыру және электрлендіру саласының орысша-қазақша сөздігі. – Алматы, «Ана тілі», 1996 ж., 144-б.
33. Қазақстан – цифрларда (статистикалық жинақ). Қазақстан Республикасы Статистика агенттігі. – Алматы, «Қазстатақпарат», 2005 ж.
34. Қазақстан. – Алматы, «Қаржы-Қаражат», 1996 ж.
35. Қазақстан және оның өңірлері: статистикалық жинақ. Қазақстан Республикасы Статистика агенттігі.– Алматы, «Қазстатақпарат», 2005 ж.
36. Қазақстан Республикасы мен оның өңірлерінің әлеуметтік-экономикалық дамуының статистикалық көрсеткіштері. Қазақстан Республикасы Статистика агенттігі. – Алматы, «Қазстатақпарат», 2006 ж.
37. Күлеев С.Т., Жарасбаева А.М., Рахметов Е.Ш., Өрісбаева А.А. Қазақстан Республикасының аграрлық құқығы. – Алматы, «HAS», 2005 ж.
38. Қамбарова Х., Тимофеева О., Морозов А. Қазіргі Қазақстан. – Алматы, «Рандеву», 2006 ж., 300-б.
39. Құралұлы А. Мал шаруашлығына, егіншілікке, аңшылыққа байланысты терминдер мен сөз тіркестерінің түсіндірме сөздігі. – Алматы, «Өнер», 2007 ж., 104-б.
40. Маусунбаева Л.Н., Дүйсенбай Қ.Б. Нарықтық экономикада ауылшаруашлық өнімдерді өндірудің ерекшелігі. – Семей, 2008 ж., 240-б.
41. Әбділдин С.Ә. Әлеуметтік-экономикалық дамуды жоспарлау. – Алматы, «Агроуниверситет», 1999 ж., 142-б.
42. Әлібаев Т.Е., Есахаева Д.А., Садықова Ә.С. Ауылшаруашылық өнімдерін өңдеу және сақтау технологиясы. – Астана, «Фолиант», 2003 ж., 32-б.
43. Аяпов К.Ж., Кампитова Г.А., Мажитова Р.С. Жеміс шаруашылығы. – Алматы, «Сөздік-Словарь», 2005 ж., 320-б.
        
        МАЗМҰНЫ
|КІРІСПЕ |4 ... ... ... ҚАУІПСІЗДІГІН ҚАМТАМАСЫЗ ЕТУДІҢ | ... ... | ... ... ... қамтамасыз ету ұғымы |6 ... ... ... ... ... ... ... саласындағы заңнамасы | ... ... және ... ... ҚАУІПСІЗДІГІН ҚАМТАМАСЫЗ|8 |
|ЕТУ МӘСЕЛЕЛЕРІ | ... ... және ... ... ... ... |
| | ... Қазақстандағы азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ету |17 |
|жағдайын талдау | ... ... ... ... ету ... | ... ... ... ... |23 ... ... ... ... ЕТУ ... СТРАТЕГИЯЛЫҚ | |
|БАҒЫТТАР |40 ... ... ... шешу үшін алға ... ... мен | ... | ... Қабылдануы тиіс шаралар және күтілетін нәтижелер |52 ... | ... ... | ... А |52 ... Б | ... В |53 ... Г |62 ... Д |63 ... Е |67 ... Ж |68 ... З |70 ... И |72 ... К |74 ... Л-М |75 ... Н |76 ... О |78 ... П |79 ... Р |80 |
| |81 |
| |82 |
| |83 |
| |84 |
| |86 ... ... ... ... ... ... жүрген уақытта
азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ету ісінің өте ... ... ... жасырын емес. Әлемдік рынокта азық-түік бағаларының күрт
қымбаттауына байланысты Қазақстанда жетіспейтін өнімдерді шығаруға ерекше
назар ... ... ... ... бұл ... азық-түлікке
қолжетімділігін қанағаттандыруды көздейді.
Қазақстан әлемдiк нарыққа азық-түлiк және ауыл ... ... ... және ... ... табылады. Ол ФАО-нiң мәлiметi ... ... ... ... мал шаруашылығы өнiмдерiн – ет пен
сүттi негiзгi ... ... 26 ... ... ... ... ... іс жүзінде барлық ... ... ... ... ... ... мәжбүрледі. Азық-
түлікпен қамтамасыз ету проблемасы экономикалық категориядан саясатқа ... және ... ... ... экономиканың маңызды стратегиялық
секторы болып отыр. Бүгінгі өмір ... осы. ... ... ... дағдарыстан ауылшаруашылығын ынтыландыру есебінен және оның
мультипликативті әсерінен шыққандығы ... ... ... ... ... жағдайда еліміздің агроөнеркәсіп кешенін қолдау үшін
қосымша дәйек болып табылады.
Зерттеу жұмысының өзектілігі. ... ең ірі ... ... және тұтынушы елдермен көршілес орналасқан Қазақстанның
азық-түлік қауіпсіздлігіне қатер төндірмеу үшін ішкі ... ... ... ... ... ету ... азық-түлік
ресурстарының жетіспеушілігі сезілген ХХ ғасырдың 70-жылдарынан ... ... ... ... ... ... ... жаһандық сипатқа ие: тамақ өнімдерін өндіру, бөлу және ... ... ... оның халқы аштықтан, тойып тамақ жемеуден немесе
сапасыз тамақ өнімдерінен зардап шеге ме ... ... ... деңгейде қамтамасыз етілген бе ... ... ... толғандырады.
Елбасы Н.Ә. Назарбаевтың өткен жылы Үкіметтің кеңейтілген отырысында
әлемдік қаржы дағдарысы жағдайында экономиканы тұрақтандыру жөнінде Үкімет
пен Ұлттық ... ... және ... ... ... ... қойған
міндеттері дамуымыздың жаңа сипатын айқындап берді.
Мәселенің зерттелу деңгейі. Жалпы Қазақстанның ... ... ... ... Қазақстанның азық-түлік
қауіпсіздігін қамтамасыз ету саласындағы ... ... мен ... алу проблемалары жеткілікті зерттелмеген.
Зерттеу жұмысының маңыздылығы Қазақстанда бұл мәселелердің шеңбері әлі
де қандай да бір ... ... мен ... ... ... ... ... да біршама арта түседі.
Осыған орай, біздің зерттеу ... ... мен ... ... ... проблемалардың біріне айналып отырған азық-түлік
қауіпсізідігін қамтамасыз ету ... ... ... ... мәселенің қазіргі жай-күйіне және болашағына қатысты ... ... ... ... ... ... зерттеу объектісі: Қазақстанда азық-түлік қауіпсіздігін
қамтамасыз ету саласында қабылданған ... ... ... осы
мәселеге қатысты Үкімет тарапынан қабылданған шаралар және ... ... ... жазуда мынадай ғылыми зерттеу әдістері пайдаланылды:
салыстырмалы талдау және ... ... ... ... ... тақырыпты егжей-тегжейлі талдап, саралауға арналған кіріспеден,
үш тараудан, қорытындыдан, қосымша мен пайдаланылған әдебиеттер тізімінен
тұрады. Атап айтсақ:
Бірінші тарауда ... ... ... ... ету ... ... ... Республикасы заңнамасындағы азық-түлік қауіпсіздігін
қамтамасыз ету қызметінің сипаты қарастырылады.
Екінші тарауда әлемдегі азық-түлік ... ... ... қабылданып жатқан шаралар және ... ... ... ... ... ... кең түрде талданды.
Үшінші тарауда Қазақстанның азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ету
бойынша алдағы стратегиялық бағыттарына ... ... ... ҚАЗАҚСТАНДА АЗЫҚ-ТҮЛІК ҚАУІПСІЗДІГІН ҚАМТАМАСЫЗ ЕТУДІҢ НОРМАТИВТІК-
ҚҰҚЫҚТЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1. Азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ету ұғымы
«Астық туралы» ... ... 2001 ... ... ... ... ... мынадай түсініктеме
беріледі: «азық-түліктік қауіпсіздік – сыртқы және ішкі ... ... ... ... сәйкес халықтың тамақ
өнімдеріне деген қажеттерін қанағаттандыратын ... ... және ... ... ... ... ... ішінде
оның агроөнеркәсіптік кешенінің жай-күйі» [1].
Ал, «Қазақстан ... ... ... ... жылғы 26 маусымдағы Қазақстан Республикасының Заңында: «азық-түлік
қауіпсіздігі – экономиканың, ... ... ... ... ... ... ... мен ауыз суға деген ... ... ... ... және ... ... тұрғын халықтың
денсаулығы мен ұдайы өсуін қамтамасыз ету үшін жеткілікті физиологиялық
тұтыну нормаларында көзделген сан мен ... ... ... ... ... [2] – ... ... беріледі.
«Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне азық-түлік
қауіпсіздігі мәселелері ... ... мен ... ... туралы»
Қазақстан Республикасы Заңына сәйкес, «Қазақстан ... ... ... 1998 ... 26 ... ... ... мынадай толықтырулар енгізілді:
«24-1-бап. Азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ету
1. ... ... ... ету әлеуметтік-саяси, сауда-
экономикалық, соның ішінде кеден-тарифтік және ... ... ... ... ... ... және азық-түлік дағдарысының
алдын алуға және (немесе) жеңуге бағытталған өзге де шараларды ... ... ... ... ... асырылады.
2. Азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ету:
1) Азық-түлік жасына, мүліктік және лауазымдық жағдайына, тұрған ... ... ... ... ... ... ... азық-
түлік тауарларының физикалық және экономикалық қол жетімділігін қамтамасыз
ету;
2) ... ... ... және ... ... ... ... өнімдерінің қауіпсіздігі туралы Қазақстан
Республикасының заңнамасында белгіленген ... ... ішкі және ... қолайсыз факторлардың әсеріне қарамастан ауыл
шаруашылығы өнімінің мемлекеттік ресурстарын қалыптастыру, ... ... ... жеке ... нысандары ұйымдарын агроазық-түлік нарығына қол
жеткізу жолымен тең бәсекелі ортаны құру;
5) мемлекет пен жеке ... ... ... мен
ынтымақтастығы;
6) азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ету ... ... ... ... (одақтарының) рөлін
арттыруға жәрдемдесу;
7) агроазық-түлік ... ... ... ... ... ... Мынадай:
1) азық-түлік қауіпсіздігінің жай-күйін төмендететін;
2) азық-түлік тауарларына бағаның ... ... ... ... ... ... тауарларын елден тысқары жерлерге ... ... ... ететін шешімдер мен әрекеттер қабылдауға
жол ... ... ... ... азық-түлік қауіпсіздігінің жай-
күйі нашарлаған кезде азық-түлік тауарларының ... мен ... ... мен ... ... мүмкін». [2]
«Агроөнеркәсіптік кешенді және ауылдық аумақтарды мемлекеттік реттеу
туралы» Қазақстан Республикасының 2005 жылғы 8 шілдедегі ... ... ... ... ... ... етудің өлшемдері:
1) азық-түлік тауарларына физикалық қол жетімділік;
2) азық-түлік тауарларына экономикалық қол жетімділік;
3) тамақ өнімі қауіпсіздігінің ... ... ... ... ... ... ... негізгі бағыттары:
1) ішкі агроазық-түлік нарығын молықтыру үшін, соның ішінде отандық
ауыл шаруашылығы өнімі мен оны қайта ... ... ... ... ... жағдайлар жасау;
2) азық-түліктің ішкі ресурстарына қатысты азық-түлік қауіпсіздігі ... ... ... ... ... пен ... болжау;
4) азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ету міндеттерін орындауға
бағытталған агроөнеркәсіптік кешенді ... ... ... ... ... ... іске асыру;
5) тамақ өнімінің қауіпсіздігін қамтамасыз ету;
6) орталық және жергілікті ... әрі ... ... кешені субъектілері мен өзара іс-қимылы болып табылады
[3].
Азық түлік қауіпсіздігі:
- ауыл ... ... ... ... қалыптастыру;
астық туралы заңнамаға сәйкес мемлекеттік астық ... ... ... ... ... ... ... сәйкес ауыл
шаруашылығы өнімінің мемлекеттік ресурстарын пайдалану;
- азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ету деңгейінің мониторингі ... ... ... тамақ өнімдерін, генетикалық
түрлендірілген организмдерді қамтитын ... ... ... ... ... ... сатып алуды болдырмау жолымен
қамтамасыз етіледі [3].
«Агроөнеркәсіптік кешенді және ауылдық аумақтарды мемлекеттік реттеу
туралы» Қазақстан ... 2005 ... 8 ... Заңының 19-3-бабы
6-тармақшасына сәйкес, егер ... ... ... ... ... тұтыну нормаларына сәйкес тұрғындардың жылдық
қажеттілігінің 80 пайызынан төмен болса, онда Қазақстан ... ... ... ... деп ... ... Республикасының азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ету
саласындағы заңнамасы
Елбасымыз 1997 жылғы «Қазақстан-2030. Барлық қазақстандықтардың өсіп-
өркендеуі, қауіпсіздігі және әл-ауқатының ... атты ... ... ... ... бар сегіз артықшылығын санамалай келіп:
«Алтыншысы. Біздің ауқымды алқаптарымыз, ауыл ... ... ... зор ... ... өлшемдер бойынша біз Канада мен Австралияға
ұқсаспыз, бізге тек бір ...... ... мен ... ... Бұл жерде де, тағы да, ең ...... және ... ... мен ... – дейді. Одан әрі Ұзақ мерзімді ... мен ... іске ... ... ... ... деңгейі жоғары, дамыған нарықтық экономикаға
негізделген экономикалық өсу) тоқтала отырып: «2010 жылға дейінгі ... өз ... мен ... ... ... келешегі бар
еңбекті қажет ететін салаларға көңіл бөлу ... Бұл, ... ... ... – ауыл ... орман және ағаш өңдеу өнеркәсібі, жеңіл
және тамақ өнеркәсібі, туризм, ... үй ... және ... ... ... дамыту арқылы біз экономиканың құрылымдық мәселелерін ғана
емес, жұмыспен қамту және ... ... де ... бұл ... ... ... ... Экономикалық өрлеудің еліміздің дамуы үшін
қаншалықты маңызды екенін ... ... ... бұл ... де, ... де және ... отыз жылдың ішінде де ең маңызды
басымдықтардың бірі ... қала ... – деп атап ... Республикасы Үкіметінің 2000 жылғы 2 наурыздағы № 342
қаулысына ... ... ... Ауыл ... министрлігінің
жанындағы «Республикалық астық сараптау» және «Қазтұқымсараптау» шаруашылық
жүргізу құқығындағы Республикалық мемлекеттік кәсіпорындарын қосу жолымен
«Қазагрэкс» Республикалық мемлекеттік ... ... ... ... ... қызметінің негізгі нысанасы заңдарға сәйкес:
- астық пен оның өңделген өнімдерінің сақталуын және сапасын сараптау,
тиісті сертификаттар бере ... ... пен оның ... өнімдерінің
сапасын белгіленген тәртіппен сертификаттық сынау;
- жаңа егін астығының сапасын ... және оның ... ... ... ... ауыл ... ... тұқымдарының сорттық және себу
сапаларын тексеруді (сараптауды) және оларды ... ... ... ... ... ішкі астық рыногын тұрақтандыру мәселесі де ... ... ... ... ... ... Үкіметінің 2000
жылғы 24 сәуірдегі № 633 қаулысына сәйкес Қазақстан Республикасының Үкіметі
мәжілісінің 2000 ... 11 ... № 10 ... ... орындау
мақсатында «Азық-түлік келісім-шарт корпорациясы» Жабық акционерлік қоғамы
облыстардың, ... және ... ... ... қатысуымен елдің ішкі
рыногында астық ... ... ... ... ... 150 мың ... ... көлемде Қазақстан
Республикасының мемлекеттік экспорттық астық ресурстарының бөлігін сатуды,
сатып алушылармен алынған астықтың көлемін ... ... және ... ... ішкі рыноктағы ұнға тұрақтандыру бағаларын белгілеудің негізгі
шарттары анықталған тиісті ... ... ... етіп ... ... астықтың мемлекеттік экспорттық ресурстарын қалыптастыру
жөніндегі кезек күттірмейтін шаралар қабылданып келеді [6].
2001 жылы республикада ... ... ... және сату ... ... қатынастырды реттеу мақсатында «Астық туралы» Қазақстан
Республикасының 2001 жылғы 19 ... Заңы ... ... ... ... ... мемлекеттік басқару мен реттеудің мақсаттарын айқындау
болып табылады. Аталған заңның 3-бабында бұл ... ... ... ... Республикасының азық-түліктік қауіпсіздігін, техникалық
реттеу саласындағы қауіпсіздікті (бұдан әрі – ... және ... ... ... ... ... демпингіне жол бермеу;
3) астық өткізу рыногын кеңейту;
4) астық сапасын ... ... ... жағдайды қауіпсіз деңгейде ұстау;
6) табиғи-климаттық жағдайларды және рынок конъюктурасын ескере
отырып, ... ... ... оңтайландыру және астықты өндіру, сақтау мен
сату технологиясын жетілдіру;
7) жемдік астықтың мемлекеттік ресурстары көлемінің ... ... мен құс ... ... ықтимал тапшылығын жою;
8) астық өндіру ісінде инвестиция, кредит, салық және ... ... ... ... және ... ... ... әкеп соғатын әрекеттердің алдын алу болып табылады» [1].
Заңның 5-бабының 7) тармақшасын орындау ... ... ... 2001 ... 5 ... № 330 қаулысымен Астықтың
мемлекеттік ресурстарымен және агенттің өзінің қаржы-шаруашылық ... ... жеке ... алу жөніндегі бухгалтерлік ... ... [7]. ... мемлекеттік астық ресурстарын басқару
жөніндегі агент «Азық-түлік келісім-шарт ... ... ... ... ... ... [7].
Мемлекеттік астық ресурстарын мемлекеттік басқаруды тәртіпке келтіру
мақсатында Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2001 ... ... № 394 ... ... астық ресурстарын қалыптастыру,
сақтау, жаңарту, орнын ауыстыру және пайдалану ережесі ... ... ... ... ... ... ... астық
ресурстарын және мемлекеттік тұқым ... ... ... ... ... және ... сондай-ақ мемлекеттік сатылатын
астық ресурстарын қалыптастыру, сақтау және сату тәртібін реттейді.
Ереженің 2-тарауына сәйкес, мемлекеттік азық-түліктік ... ... және жыл ... ... ... ... бюджет қаражаты
есебінен сатып алу не астықты мемлекеттік сатылатын астық ресурстарынан
аудару жолымен жүзеге асырылады. ... ... ... ... және ... ... ... астық көлемі мемлекеттік
сатылатын астық ресурстарына жіберіледі.
«Астық туралы» заңның 11-бабына сәйкес, мемлекеттік астық ресурстары:
1) мемлекеттік азық-түліктік астық резервтерінен;
2) ... ... ... ... мемлекеттік тұқым ресурстарынан;
4) мемлекеттік сатылатын астық ресурстарынан тұрады.
Мемлекеттік азық-түліктік астық резерві:
1) Қазақстан Республикасының жұмылдыру қажеттерін;
2) Қазақстан ... ... ... қамтамасыз
етуге арналған.
Мемлекеттік жемдік астық ресурстары мал ... мен ... азық ... ... қамтамасыз етуге арналған, сондай-
ақ техникалық мақсаттар үшін пайдаланылуы мүмкін.
Мемлекеттік тұқым ...... ... ... ауыл
шаруашылығы тауарларын өндірушілерге көмек ... ... ... ... ... ... тұрақты қамтамасыз
ету, сорт жаңартуды, сорт алмастыруды жүргізу, мемлекетаралық келісімдерді
орындауды қамтамасыз ету үшін құрылған және ... ... ... ... сатылатын астық ресурстары – ішкі рынокты реттеу, ... ... ... ету, ішкі ... ... ... көмек
көрсету және мемлекеттік азық-түліктік астық резервін, мемлекеттік тұқым
ресурстарын және ... ... ... ... ... үшін құрылған
және соған арналған астық қоры [1].
«Астық туралы» Заң қабылданғаннан кейін елде ... ... ету ... ... ... ... қабылданды.
Солардың бірі – «Астық туралы» Қазақстан Республикасы Заңын іске ... ... ... ... ... ... Республикасы
Үкіметінің 2001 жылғы 7 маусымдағы № 773 ... ... ... төмендегідей іс-шаралар атқарылды:
- «Астықты және оны қайта өңдеу өнімдерін экспорттау және ішкі ... ... ... ... ... оңтайландыру туралы»
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 1997 жылғы 8 қаңтардағы № 21 қаулысына
өзгерістер мен ... ... ... ... ... сақтауды қамтамасыз ету жөніндегі
шаралар туралы» Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... мен астық иесінің арасындағы астықты
сақтау жөніндегі көпшілікке арнаған ... үлгі ... ... ... ... Үкіметінің қаулысы әзірленді;
- Астық қабылдау кәсіпорындарында астықты сақтау ережесін ... ... Ауыл ... ... ... ... ... және оны қайта өңдеу өнімдерін қабылдау,
сақтау, ұқсату ... ... ... ... ... ... Ауыл шаруашылығы министрінің 2000 жылғы 4 сәуірдегі № 97 бұйрығына
өзгерістер мен ... ... ... ... беру, олардың айналым және өтеу ережесін ... ... ... ... ... (үлгілері) және сипаттамасы
бекітілді;
- Астық рыногінің мониторингі ережесі; Астықтың сандық-сапалық есебін
жүргізу ережесі әзірленіп, ҚР Ауыл ... ... ... ... ... ...... Республикасының астық
рыногы мен астық ... даму ... ... ... ... ... ... Республикасы Үкіметінің 2003 жылғы 26 ақпандағы № 205
қаулысының 9-тармағына сәйкес, ... ... ... ... мемлекеттік астық қорына сатып алынатын астықтың ... ... ... ... [9]:
|өнімнің атауы ... ... |
| ... | ... азық-түліктік жұмсақ бидай: | | ... ... |г/л ... кем емес ... |% ... көп емес ... ... жалпы үлесі |% |23,0-ден кем емес ... ... ... ... ... төмен емес |
|протеин |% ... кем емес ... |% ... кем емес ... ... |1-ден төмен емес ... ... |% ... көп емес ... ... |% ... көп емес ... ... ... ... ... ... бидай үшін ... ҚР СТ ... ... ... ... ... қатты бидай: | | ... ... |г/л ... кем емес ... ... жалпы үлесі |% ... кем емес ... |% ... кем емес ... ... ... төмен емес |
|арамшөп қоспасы |% ... көп емес ... ... |% ... көп емес ... сапалық көрсеткіштері үшінші сыныпты қатты бидай үшін ... ҚР СТ ... ... ... ... ... ... тұқымы: | | ... |% ... көп емес ... ... |% ... көп емес ... ... |% ... көп емес ... ... көрсеткіштері қытай бұршағының тұқымы үшін 17109-88 МЕМСТ |
|белгілеген нормалар шегінде ... ... ... мемлекеттік Аграрлық азық-түлік
бағдарламасы агроөнеркәсіптік кешенді, яғни шаруашылықтар мен ауылға ... ... ... ... мал аурулары мен егіншілік
зиянкестеріне қарсы күресу және олардың алдын алу, ... мен ... мал ... ... жәрдемдесу, т.б.) қарастырады.
Аталған бағдарламадан кейін Агроөнеркәсіп кешенін тұрақты дамытудың
Агроөнеркәсiптiк кешенiн тұрақты ... ... ... ... ... және оны iске ... ... 2006-
2008 жылдарға арналған бiрiншi кезектегi шаралар
бағдарламасы қабылданды. Оның мақсаттары мен мiндеттерi:
Мақсаты – салаларының өнiмдiлiгi мен табыстылығын ... және ... ... бәсекелестiк артықшылықтарын дамыту негiзiнде АӨК-iнiң
тұрақтылығын қамтамасыз ету.
Мiндеттерi:
- ауыл шаруашылығы құрылымдарын аймақтық мамандандыру және ... ... ... ... ... ... егiншiлiктi дамыту;
- АӨК сапалы техникалық жарақтандыру негiзiнде АӨК салаларының
техникалық жарақтануы және технологиялық ... ... ... ... ... ... ... өндiрiстi құру;
- азық-түлiк нарығын реттеудiң жаңа тетiктерiн енгiзу;
- АӨК өнiмiнiң қауiпсiздiгi қаупiн бағалау және ... ... ... және ... қамтамасыз ету;
- ауыл шаруашылығы өнімін бірлесіп өндіру, дайындау, өткізу, қайта
өңдеу, сақтау, ... ... ... ... ауыл ... ... ... саудамен сату жүйесін дамыту;
- қаржылық, сақтандыру инфрақұрылымдары және ақпараттық-маркетингтiк
қамтамасыз ету жолымен АӨК ... ... ... ... ... ... дамыту және АӨК-нi
кадрлық қамтамасыз етудi жетiлдiру;
- ДСҰ кiру жағдайында АӨК ... ... ... АӨК ... ... арқылы ауыл шаруашылығы ... ... ... өсіру мен балық өнеркәсібін дамыту.
Қазақстан Республикасының ... Н.Ә. ... ... 6 ... ... халқының әл-ауқатын арттыру – мемлекеттік
саясаттың басты мақсаты» атты Қазақстан халқына Жолдауының елімізде азық-
түлік қауіпсіздігін қамтамасыз етуде ... орны ... ... ... ... 2008 жылғы 6 ақпандағы «Қазақстан халқының әл-
ауқатын арттыру – ... ... ... ... атты Қазақстан
халқына Жолдауын іске асыру жөніндегі ... ... ... ... іс-шаралар жоспарын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы
Үкіметінің 2008 жылғы 14 наурыздағы № 246 ... ... ... қамтамасыз ету мақсатында мынадай іс-шаралар бекітілді:
|№ |Іс-шараның атауы ... ... ... ... ... ... Ауыл шаруашылығы |2008 жылғы |
| ... ... ... |
| |қауіпсіздігін қамтамасыз |ҚР Әділет министрлігі | |
| |ету |ҚР ... және | |
| ... ... ... | |
| ... |министрлігі | |
| ... ... |ҚР ... және ... | |
| ... ... |әлеуметтік қорғау | |
| ... ... ... | |
| ... енгізу туралы |ҚР Индустрия және сауда | |
| |Заң ... ... ... | ... ... ... және |ҚР Ауыл ... |2008-2011 жж. |
| |тамақ өнеркәсібіне ... ... |
| ... ұлғайту |ҚР Индустрия және сауда | |
| ... ... ... | |
| ... |ҚР ... және | |
| | ... ... | |
| | ... | ... ... |ҚР Ауыл ... ... жж. |
| |қанағаттандырылмай |министрлігі ... |
| ... |ҚР ... және ... | |
| ... ... өнімдері |министрлігі | |
| ... ... | | |
| ... шаралар | | |
| ... және | | |
| ... | | ... ... ... ... алдағы аса маңызды міндеттері
мынадай:
Сурет 1 Агроөнеркәсіп кешенінің алдындағы аса маңызды міндеттер
Азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ету саласындағы соңғы қабылданған
нормативтік ... ... бірі – ... Республикасы Үкiметiнiң,
Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкiнiң және Қазақстан Республикасы ... және ... ... ... мен ... ... Экономиканы
және қаржы жүйесiн тұрақтандыру жөнiндегi 2009-2010 жылдарға ... ... ... ... Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2008
жылғы 25 қарашадағы № 1085 ... ... ... мен ... ... ... қабылданған бұл актіде агроөнеркәсiп
сектордың экономиканы тұрақтандыру мен сауықтыру бағыттарының бiрi ... ... ... ... ... ... мыналар атап
көрсетіледі:
1. Агроөнеркәсiптiк кешен жұмыспен қамтылған халықтың ... ... ... ... ол халықты жұмыспен қамту ... ... ... орталық буыны болып табылады.
2. Ауыл шаруашылығы өнiмдерiне сұраныс жағымсыз экономикалық үрдiстiң
әсерiне ... ... ... ... ... ... елдiң азық-түлiк қауiпсiздiгiн қамтамасыз
ету жөнiндегi ... ... ... ... ... ... ... қабiлеттiлiгiн
қамтамасыз ету үшiн жеткiлiктi түрде ... ... ие ... ... ... ... себептерге қарай агроөнеркәсiп
секторындағы өндiрiстi қолдау мен ... ... ... және халықтың жұмыспен қамтылуының артуына, ал орта мерзiмдi
перспективада – ... ... мен ... ... ... етуге елеулi түрде оң ықпалын тигiзетін болады.
Агроөнеркәсiптiк кешендi дамытуға ... ... ... ... ... 350 ... ... болжанған.
Агроөнеркәсiптiк кешендi қолдауға "ҚазАгро" холдингiнен қосымша
1 ... АҚШ ... (120 ... теңге) көлемiнде қаражат берiлетiн болады.
Жобалар әлеуметтiк-кәсiпкерлiк корпорациялармен бiрлесiп iске ... ең ... ... ... ет және сүт ... қайта
өңдеу және жемiс-көкөнiс дақылдарын өндiру сияқты қолданыстағы секторларды
қолдауға және жаңа ... ... ... ... бағытталатын
болады. Дамыған экспорттық инфрақұрылымдары бар жылыжай шаруашылықтарының,
көкөнiс қоймаларының, құс фабрикаларының, тауарлы-сүт фермаларының, семiрту
алаңдары мен сойыс пункттерiнiң ... ... ... ... заманғы
ет өңдеу кешендерiн ұйымдастыру, тамшылатып суландыру ... ... ... ... және жiңiшке жүн талшығын терең
өңдеудi дамыту, Қазақстан астығы экспортының инфрақұрылымын ... ... ... құру және ... ... ... ... құрастыру жөнiндегi жобалар iске асырылатын болады
[10].
Елімізде азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ету саласында қабылданған
соңғы нормативтік құқықтық акті ... ... ... ... дамыту жөніндегі 2009-2011 жылдарға арналған шаралар
кешенін бекіту туралы ... ... ... 2008 ... ... № 1106 қаулысы болып табылады. «Қазақстанның 2030 жылға дейiнгi
Даму стратегиясын одан әрi iске ... ... ... ... ... ... 2007 ... 6 ... № 310 ... ... ... ... жылдардағы Қазақстан халқына жыл
сайынғы жолдауларын iске асыру жөнiндегi негiзгi ... ... ... ... ... ... ... Үкiметiнiң 2007 жылғы 20 сәуiрдегi N 319 қаулысымен бекiтiлген
Мемлекет басшысының 2005-2007 жылдардағы ... ... жыл ... iске ... жөнiндегi негiзгi бағыттардың (iс-шаралардың)
жалпыұлттық жоспарын және Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң ... ... ... ... ... ... iс-шаралар
жоспарының 253-тармағына сәйкес әзiрленген. нормативтік құқықтық актінің
мақсаты – агроөнеркәсіптік ... ... ... ... ... қауіпсіздігін қамтамасыз ету, отандық өнімдердің ... ... ... және ... өндірісті Дүниежүзілік
Сауда Ұйымына кіру шарттарына бейімдеу. Міндеттері:
- ішкі қажеттілікті қамтамасыз ету және ... ... үшін ауыл ... ... мен ... ... ... кешенді орнықты дамытудың экономикалық жағдайы мен
тетіктерін құру;
- АӨК өнімдерін өндірушілерді ... және ауыл ... ... ... реттеу шараларын жүзеге асыру;
- экспорттық тауарлар алу үшін АӨК-нің сапалы бәсекеге қабілетті
өнімін өндіру және ... ... ... ... ... ЕТУ ... ... Әлемдегі азық-түлік дағдарысы проблемалары және Қазақстан
Қазақстан экономикасы қазіргі күні әлемдік экономикаға жедел түрде
интеграцияланып, соның бір бөлшегіне ... келе ... ... ... ... ... жатқан құбылыстар Қазақстанға да әсер етпей қоймасы
анық. Міне осындай жағдайда Қазақстан Үкіметінің инфляцияға ... ... ... отырып, тығырықтан тез шығуы халықаралық қауымдастықтың да
назарын аудара бастады. Мысалы, ТМД елдері осы оңды тәжірибені өз ... ... ... ... Бұл ... маңызды экономикалық
бағыттардағы Қазақстанның көшбасшылық рөлі одан әрі беки түскендігін
білдірсе ... ... өз ... ... ... ... ... қарастырып тапқаныменен, жоғарыда айтып кеткеніміздей, әлемдік
экономиканың құрамдас бір бөлшегіне айналып отырған қазіргі сәтте оған ... мен ... тыс қала ... ... ... ... келе Қазақстан Үкіметі ТМД көлемінде азық-түлік қауіпсіздігін
қамтамасыз ету жөнінде ұсыныс ... ТМД ... ... жылы ... ... ... бұл ... қолдау тапты.
Осылайша Үкімет еліміздің азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ету
мақсатында елдің ішінде де және ... ... де ... жүргізу
үстінде.
Азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ету мақсатында шетелдік тәжірибеге
сүйенетін болсақ, Еуроодақ елдерінде азық-түлік өнімдерін өндіру мен ... ісін ... ... ... ... мән берілетінін
байқаймыз. Бұл мәселе ДСҰ-ға кіру қарсаңында Қазақстан үшін де барынша
маңызды. Мәселен, ... ... ... ... азық-түлік өнімдерін
өндіруге деген мемлекеттік қолдауды 10 ... ... ... көздесе, келіссөздердің қазіргі барысында ДСҰ мүшелері Қазақстанға
негізінен 5 пайызға ғана рұқсат беріп отыр ... ... ... ... ... 2007 жылы әлемдегі
барлық жиналған астық 1 миллиард 656 миллион ... ... Бұл ... ... 87 млн. ... ... Ал 20007-2008 жылдар аралығындағы
(астық саласындағы маркетингтік жыл 1 шілдеден басталады) әлемдік астық
өндіру ... 607 млн. ... ... ... жылғы көрсеткіштен 16 млн.
тоннаға артқан.
Астық өндірісіндегі ... ... ... ... ... ... ... бастап негізгі экспорттаушы елдерде астық
бағасының күрт көтерілуі байқалып отыр. Мәселен, әлемдік ... ... ... ірі ... орындары – Париж биржасында астықтың
1 тоннасы 272 еуроны ... ... ... биржасында 1 тонна бидай бағасы
293 АҚШ долларынан асып түскен.
Осы жағдай елімізге таяу орналасқан ... мен ... ... да әсер ... ... 2006 жылы ... ... шартымен
бір тонна 3 сыныптық бидай 145 АҚШ ... ... еді. 2007 жылы ... ... ... 240 АҚШ ... ... өсті. Әдетте Қазақстанда астық
жинау науқаны алдында бидай бағасы біршама төмендей түсетін. Ал 2007 ... ... ... ... 120 ... 207 ... ... көтеріліп кетті.
Сөйтіп, әлемдік астық рыногындағы жағдай ... ... оның ... ... ... өзінің рекордтық межесіне шықты.
2007 жылы астық өндірісінің ... ... ... ... не ... «Азық-түлік келісім-шарт корпорациясы» ҰК» ... ... ... ... ... факторлар әсер еткен.
Соның бастыларының бірі ... ... ... ... отын ... ... өңделуін айтуға болады. Биоэтонол өндірісі қазіргі
уақытта үлкен экономикалық тиімділік беретін барынша пайдалы ... ... ... отын ... ... ... мен ... қорларының азая түсуі, ал олардың ... ... ... ... ... өндірісінің таңданарлық жылдамдықпен дамуына алып
келді. Мәселен, осы іспен беріле ... ... ... әр апта сайын 1
биоэтонол зауыты іске қосылады екен.
Екіншіден, бірқатар сарапшылардың пікіріне қарағанда, ... ... ... құрғақшылық, осыған байланысты Еуропа одағы елдері
мен Украинада және ... да ... ... қысқаруы, екінші жағынан
алғанда Африка елдері мен Таяу Шығыстағы халық санының өсуі де өз ... ... жоқ. ... ... ... салдарынан астықтың бір
жылдан екінші жылға ауысатын өтпелі қорларының ... де азая ... ... ... ... ... бойынша, 2008 жылғы астықтың
әлемдік өтпелі қорының көлемі 111 млн. тоннаны ... ... Бұл ... бері ... ең төменгі көрсеткіш. Жеке алғанда 5 ... ...... ... ЕО, ... мен ... ... қоры
36 млн. тоннадан 29 млн. тоннаға төмендеді.
Сөйтіп, ... ... ... ... әкеп ... ... 2007 жылдың аяғына дейін астықтың халықаралық
рыноктардағы бағасы одан әрі де көтеріле түскен. Ал ... ... ... мен отандық экспорттаушылар Қазақстан астығын сыртқа шығаруға
ұмтылатыны анық [12].
Біріккен Ұлттар Ұйымының ауыл шаруашылық ... бас ... ауыл ... ... ... үздіксіз өсуіне
қарамастан, 2008 жылы бүкіл әлемде 854 млн. адам ұзақ уақытқа ... ... ... Оның 820 ... ... ... 25 млн. адам ... елдерінде және 9 млн. адам өнеркәсібі дамыған мемлекеттердің
өкілдері.
БҰҰ-ның ... даму ... ... ... бұл ... ... халықаралық қоғамдастық бүкіл адамзатқа
қауіп төндіріп отырған азық-түлік дағдарысын шешуге толық ... ... ... ... қабылданды [13].
Мұнай бағасының күрт өсуі де халықаралық қоғамдастықтың ... ... ... ... мұнайдың қымбаттауы азық-түлік
өнімдерінің бағасы мен ... ... ... ... ... мәселені талқылау мақсаында 2008 жылғы 3-5 маусым аралығында ... ... ... ... ... ... саммит өткізілді.
Онда әлемдік азық-түлік бағдарламасының жобаларын жүзеге асыратын топ
мүшелері ... ... ... үшін бидай экспортына
қойылған шектеулерді алып ... және ... ... ... жеткізудің мүмкіндіктерін қарастыруды ұсынды [15].
Ауыл шаруашылығы өнімдері қиындықпен өндіріледі, көп уақытты қажет
етеді. Сыртқы ... ... ... ... өз ... ... тап болады. Оның үстіне кейбір ... ... ... ... ... ... мен ... экспорттаушыларға
мемлекет тарапынан орасан зор қолдау жасалатындықтан, әлемдік азық-түлік
рыногындағы бәсекенің өзі ... ... ... ... ... ... ... арзандатылған импорттық өнімдер ішкі рыногы олардан дұрыс
қорғалмаған кез келген елдің аумағында басып кіре алады. Осыған ... ... ... «тоқыма соғысы» секілді жаңа ... ... ... рыногының қазіргі жағдайы, ондағы бәсекелестіктің
әрі күшейіп, әрі жосықсыз сипат алуын ... ... ... ... ... ... ... де жеңіл тиіп отырған жоқ. Осыған
мысал ретінде ... ... ... ... ... ... ... 13 пайыздан 9 пайызға, ал ауыл шаруашылығы шикізатының
үлесі 7-ден 2,5 пайызға төмендегенін ... ... ... ... ... ... көлемі төмендеген жоқ.
Керісінше ол жылдан жылға артып келеді. Кез келген ... ... ... үшін ... ... ... бірі ... ... ... ... ... ... ... соңғы кездері өздерін азық-түлікпен жеткілікті қамтамасыз етудің,
осы мақсатта ішкі рыноктарын ... ... ... ... ... ... кейбір мемлекеттері сырттан келетін азық-
түлік өнімдерін шектеу мақсатында оларға 70-80 ... ... одан да ... баж ... қойып отыр. Бұл азық-түлік экспортының төмендеуіне
ықпал етуде.
Әлемдік экономикада ... ... ... ... оның ... мен Азия-Тынық мұхиты өңірін ... ... ... ... ... ... Санаулы жылдарда өңір халқының ауыл
шаруашылығы өнімдерін тұтыну қабілеті еселеп артты және мұнымен де ... ... ... отыр.
Мәселен, Ресей өзінің азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз етуде тамаша
жетістіктерге қол жеткізсе де, 2000 жылдан ... ... ... ... ... ... қарағанда кейін қала бастағандығы ... ... ... ... ... ... 7-8 миллион тоннаны құрап
отыр. Халықаралық Астық ... ... ... 2020 ... ... ол
мұқтаждық 50 миллион тоннаға жетуі мүмкін.
Әлемнің ірі астық экспорттаушылары секілді Қазақстанның да бұл ... ... ... бар. ... біз Ресеймен көршілес елміз. ... ... ... ... ішкі ... қазіргі 13-14
миллион тоннамен шектелмейді. Алдағы уақытта оның көлемін ... ... ... ... оның 10 ... ... экспортқа бағыттау
жоспарлануда [16].
Бөтен елдің азық-түлігін мөлшерден тыс пайдалану кез келген елді
тығырыққа ... ... ... ... ... ... Украинаның астық
саудасын жүргізушілері еліміздің элеваторларының аузын күзетіп тұрып алды.
Қандай бағаға болса да астық сатып алуға ... оның әр ... ... дейін көтерді. Украинада нан қымбаттап кетті. Міне, осындай
жағдайға тап ... үшін ... ... ... ... ... бірінші кезекте қарастырылуы тиіс.
Біріккен Ұлттар Ұйымы жанынан 1945 жылы құрылған Азық-түлік және ... ... ... ... аграрлық саясат жөніндегі
бүкіләлемдік форумның рөлін атқарады, азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз
ету ... ... ... ... ... ... ... ұйғаруы
бойынша, елдің азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін сырттан келетін
азық-түліктің үлесі ең әрі кеткенде 17 пайыздан ... ... Олай ... ел қауіпсіздігіне қатер төнеді деп есептеледі [16].
Отандық мал ... ... ... ... ... ... ... стратегиялық міндеттердің бірі болып табылады. Бұл бағыт
қазақстандық брендтердің әлемдік рыноктарға еніп, ... ... ... дұрыс бейнеде танылуы үшін де аса қажет.
Республика бойынша мал өнімдерін өткізу ісіне ... ... бірі ... ... корпорациясы” акционерлік қоғамы болып
табылады. Корпорация ... ... ... – мал ... мен ... түрлерін дайындау, өңдеу, сондай-ақ ... ішкі және ... ... министрлігі Кедендік бақылау комитетінің мәліметтері бойынша,
Қазақстандағы мал өнімдерінің экспорттық тауар айналымы 2007 ... мың АҚШ ... ... 2006 ... ... өсім 0,1 пайызды
құраған. Осы аталған жылы экспорт тауық еті ... 19 ... мал ... 3 ... ірі қара терісінің жартылай фабрикат түрлері
бойынша 53 пайызға, жүн ... 9,9 ... ... Осы 2007 ... ... мал ... ... көлемі 433067 мың АҚШ долларын
құрап, 2006 жылмен салыстырғанда 6,7 пайызға өскен. Ал үстіміздегі ... ... ... мал ... экспорттық тауар айналымы 338005
мың АҚШ долларын құрап, 2007 жылдың тиісті кезеңіне қарағанда 17 пайызға
төмендеген. ... ... сала ... осы ... кезең аралығында
өткен жылдың тиісті кезеңіне қарағанда сары май (30 ... сүт және ... ... ... ... (2 есе) ... айтады.
Мал өнімдері экспортының қазіргі жағдайына жасалған талдау тауық еті,
сары май, сүт пен сұйық ... ... ... ... ... мал
өнімдері экспортының әлеуетін құрайтынын көрсетіп отыр. Корпорация отандық
мал өнімдерін жеткізіп ... алыс және ... ... ... ... ... жасайды. Олардың қатарында Ресей, Украина, Беларусь,
Өзбекстан, Қырғызстан, Тәжікстан, Қытай, ... ... және ... ... бар.
Өзі өмір сүрген жылдар ішінде корпорация жалпы көлемі 1,3 ... ... мал ... ... ... Сонымен бірге, Қазақстанның
мал өнімдері экспортының әлеуетін арттыру бағытында да корпорация тарапынан
кешенді іс-шаралар жүзеге асырылуда. Өткен ... ... ... өндірушілерден жалпы сомасы 2492,4 миллион теңге болатын еттің ... ... ... Сол сияқты “Сатып алу операциялары мен баға
интервенциясын жүргізу” атты ... ... ... ... сиыр ... деген мемлекеттік ресурстарды қалыптастыру үшін
кесімді бағалар бойынша ет сатып алу жүзеге асырылған. Осылайша ... ... ... ғана 2240,1 мың ... сиыр еті сатып алынды. Алынған етті
сату ішкі рынктарда жүзеге асырылады. Осы мақсаттар үшін ... ... және ... ... әлеуметтік базарларында сиыр етін рынок
бағасынан төмен сататын сауда орындарын да ұйымдастырды.
Қазіргі уақытта вакуумды ... ірі ... ... ... шығару үшін “ІSY Star” ... ... ... ... ... келісім-шарт жасалды. Сол сияқты
ресейлік “Русторг” кәсіпорнымен де түрлі ет ... ... беру ... облысында ет өңдеу зауытының құрылысын салу жөнінен келіссөздер
жүргізілуде. Бұл аталған ... ... ет ... ... әлеуетін
ұлғайтуға, сондай-ақ ет және ет өнімдерінің қазақстандық брендін әлемдік
рыноктарға шығаруға ... ... ... ... ... ... ... әлеуеті өте зор, сондықтан осы бір маңызды іске жете
мән беріліп, интенсивті даму қарқыны қамтамасыз етілген жағдайда 2019 ... ет ... ... 500 мың ... дейін жеткізу жоспарда бар [17].
Әлемдік азық-түлік дағдарысынан шығуға бағытталған шаралар қолға
алынып, қазіргі уақытта жер ... ... бұл ... ... айналып отыр. 2008 жылғы 20 мамырда жаһандық ... ... ... ... Ұлттар Ұйымының Экономикалық және
әлеуметтік кеңесінің (ЭКОСОС) арнайы отырысында азық-түлік дағдарысын ... жаңа даму ... ... ... ... ... аударып отырған мәселеге көршілес мемлекеттер де үн қатып
отыр. Қырғызстан Орталық Азия азық-түлік қауіпсіздігі қорын құруды ... ... ... ... бір жолы ... ... саммитін»
ұйымдастыру деп санайды.
Қазақстан да бұл мәселеге өзіндік үлес қосып келеді. Атап ... жылы ... ... ... ... ... мүше
елдердің үкіме басшыларының отырысында Қазақстанның Достастық елдерінің
біртұтас азық-түлік қауіпсіздігі ... ... ... ... ... ... қатар, Азиядағы ынтымақтастық диалогына мүше елдердің сыртқы
істер министрлерінің VІІ кеңесі ... ... ... қамтамасыз ету мәселелеріне басымдық беруді жоспарлай ... ... ... мүше ... азық-түлік қауіпсіздігі
проблемаларын белсендірек шешуге шақырды [19].
Сондай-ақ, 2008 жылы қыркүйек айында Нью-Йоркте БҰҰ Бас ... ... ... ... ... ... ғаламдық азық-түлік
нарығындағы ахуалға алаңдаулы екендігін, ағымдағы азық-түлік дағдарысын
еңсеру үшін кешенді ... ... ... ... ... икемділік
танытып, азық-түлік қауіпсіздігін нығайтуға қажетті тиімті тетіктер жасау
үшін жақын ықпалдастық орнатуға тиіс деген ... ... ... ... ... ... еңсеруге үлес қосуға дайын ... ... ... ... ... ету ... ... төмен болып саналатын Қырғызстанға үнемі қол ұшын созып, көмек
көрсетіп келеді. 2008 жылы ... ... ... ... ... ... 360 ... сатып алды, ал Еуропа елдерінде бұл кезеңде ... ... құны 460 ... болатын.
Азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ету проблемаларын шешу мақсатында
және ауыл шаруашлығы саласында тәжірибе алмасу мақсатында 2008 ... ... ... ... Премьер-Министрі К.Мәсімов пен Литва
Премьер-Министрі Гедиминас Киркилас екіжақты халықаралық ... ... ... қол ... ... ... Қазақстан мен Литва арасындағы тауар
айналымы 2007 жылы 118,5 млн. ... ... ... ... қатысуымен құрылған 22 кәсіпорын жұмыс істеуде.
Астана ... ... ... ... ... аясында «ҚазАгро» Ұлттық холдингі» акционерлік қоғамы
мен ... Ауыл ... және ... ұйымы (ФАО) арасында
Қазақстанның ауыл шаруашылығын дамытуға ықпал ету ... ал ... даму ... ... еліміздің ауылшаруашылық-өндірістік
кешендегі инвестициялық ... ... іске ... ... қол ... форумның ашылу салтанатында ҚР Премьер-Министрі К.Мәсімов оқып
берген Елбасының құттықтауында:
«Үшбу форумның Қазақстанда өткізілуі еліміздің жаһандық азық-түлік
қауіпсіздігі мәселелерін ... ... ... ... ... ... бұл ... түйткіл ғаламшардағы көптеген мемлекеттердің әлеуметтік-
экономикалық тұрақтылығында елеуле қиындықтар тудыра отырып, шиеленісіп
кетті. Әлемдік экономиканың ... ... ... ... әлемдік азық-
түлік бағасының өсіміне ілесу, тұрақтылық үшін қажетті шараларды ... ... ... аграрлық саясатымыз әлемдік ауылшаруашылық
өндірісін ... мен ... ... оны ... ... табиғи-климаттық жағдайлары тек қана ... ... ... ... ғана емес, азық-түліктің аса
маңызды мөлшерін сыртқы нарық үшін өндіруге де мол мүмкіндік береді.
Қазақстандық бидайдың бірегей сипаттамасы, мал ... ... зор ...... ауыл ... тұрақты дамуының
негізі. Дүниежүзілік банктің бағалауынша, инвестицияның тиімділігі жағынан
республиканың ... ... ... өндіруден кейінгі екінші орынды алады.
Ауылшаруашылық өнімінің әлемдік бағасының өсуімен байланысты бұл ... салу үшін ... ... ... бола түсуде. ... ... ... ... ... ... Қазақстанның әлемдік нарыққа азық-түлік жеткізуші ретіндегі орнын
айқындай түсу негізінде ... ... ... ... ықпал
етеді деп үміттенемін,» – делінген [21].
2009 ... 26 ... ... ... ... ... астық
конференциясында Қазақстан астық экспортына ... ... ... ... Қазіргі уақытта тұрақтандырушы астық қорын
жасақтау, пайдалану тетіктері заңнамалық деңгейде бекітілу ... ... ... ... ... ... заңнамасына өзгерістер мен
толықтырулар енгізілуде. Мұндай шешім қабылдауға былтырғы жылы Қазақстанның
астығы 23 елге ... ... Азия мен ... ... ... ... ұн ... көлемінің 96%-ы жіберілгендігі және астық пен ұнды
экспортқа шығарудан 2008 жылы 2,5 млрд ... ... ... ... ... ... ... 0,8 млрд доллар көлемінде немесе 52% артық
болуы себепші болып отыр [22]. Бұл ... ... ... бағасының өсуін тежеуге жасаған қадамдарына Қазақстанның қосқан үлесі
болып табылады.
2.2. Қазақстандағы азық-түлік қауіпсіздігін ... ету ... ... ... ... ... ... нарығын тұрақтандыруды қамтамасыз ету үшін 500 мың тонна
көлемінде мемлекеттік азық-түлік ... ... Бұл ... ең аз ... астықпен және оның қайта өңделген ... ... ... ... ... ішкі нарықты реттеу және нан-тоқаш
өнімдерінің бағасын ... үшін 600 мың ... ... ... астық
ресурстары құрылды.
Азық-түлік астығының мемлекеттік резервін жаңарту және отандық ... ... ... ... мақсатында жыл сайын 450-500
мың тонна шеңберінде астықты мемлекеттік сатып алу ... ... алу ... мен құны ... ... ... тиісті
қаулысымен белгіленеді [23].
2005 жылы ... ... ... ... арналған
Мемлекеттiк аграрлық азық-түлiк бағдарламасын iске асыру ... ... ... ... Ауыл ... ... оның қайта өңделген өнiмдерiн өндiрудiң өсуi байқалады, азық-түлiктiң
импорты төмендеуде, құрал-жабдықтармен және ауыл ... ... ... ауыл ... ... ... бола тұра бұл ... шешiлмеген мәселе аз емес. Елдiң ауыл
шаруашылық өндiрiсi әлi де ұсақ тауарлы және ... ... ... ... ... Сала ... негiзгi құрал-жабдықтарын жедел
жаңартуды, және ... ... ... ... ... ... ауыл және ... шаруашылығы өнiмдерiнiң 80%-ға жуығы қайта
өңдеусiз, шикiзат түрiнде таралады, ал дайын ... ... ... ... ... қалуы, олардың құрал-жабдықтарының
моральдық және табиғи тозуы себептi бәсекеге қабiлеттiлiгi ... ... ... кәсiпкерлiк белсендiлiгi төмен, соның
нәтижесiнде ... ... жан ... ... iшкi өнiм ... 5 есе төмен. Бiр ... бұл ... ... және ... ... қол ... де ... барлығы еңбек өнiмдiлігiнiң артуына, ауыл және балық шаруашылығы
өнiмдерiнiң рентабелдiлiгi мен сапасына кедергi болуда, бұл бiзге iшкi азық-
түлiк рыногының ашықтығы жағдайынан ... ... тура ... ДСҰ ... аса ... ... шешу үшiн мемлекет Басшысының Қазақстан халқына
Жолдауына сәйкес ... ... ... ... ... ... арналған тұжырымдамасы әзiрлендi.
Осының негiзiнде Қазақстан Республикасы агроөнеркәсiптiк ... ... ... жылдарға арналған тұжырымдамасын iске ... ... ... арналған бiрiншi кезектегi шаралар
бағдарламасы әзiрлендi [24].
2005 жылы ауыл шаруашылығының жалпы өнiмi 764,8 ... ... ... бұл 2004 ... ... ... ... өнiм құрылымында мал шаруашылығы саласының ... ... ... жылы ол 39 % ... 2005 жылы 46,5 % ... ... ауыл ... өнiмдерiнiң және оның қайта өңделген
өнiмдерiнiң оң айырымы сақталуда. Ауыл ... ... және ... ... ... экспортының импорттан жоғарылауы ... 8 %-ды ... және ... ... ... ... импорт физикалық көлемде
экспорттан артық. Сонымен қатар, экспорттық ... ... ... ... жылы ауыл ... ... егіс ... 18,4 млн. гектарды
құрады. Егiс алаңдары құрылымында жемдiк астықтың, жарманың және ... ... аз ... ... ... үлес ... ... (80 %-ға
дейiн) және бидайға (68 %) тиiп отыр. Ауыспалы егiс ... ... ... ұлғайтылған, жемiс ағаштары мен жүзiм ағаштарының алаңын ... ... алып ... ... ... ... ... мен қант қызылшасы
егiстiктерiн ұлғайтуда оң өзгерiстер де байқалады.
Егiстiк жердiң өнiмдiлiгiн арттыру ... жыл ... ... сүрi ... ... ... ... 2005 жылы ол 19,1%-
ды құрады, бұл 2001 ... ... 7%-ға ... ... ... ... бойынша тұтас алғанда 100 мың тоннадан
астам минералдық тыңайтқыш (қолданыстағы түрi) себiлдi, яғни өткен 6 ... ... ... көлемiнен артық. Қазақстанда минералдық-
шикiзат ресурстарының барлық түрi болса да, ... ... ... тек ... ... ... 1995 жылы 138,5 мың бiрлiк болған едi, 2004 жылы
129,4 мың бiрлiкке дейiн, жемшөп жинайтын ... - 7,7 ... 3,1 ... ... және ... ... Қазiргі уақытта қолданыстағы тракторлар
мен комбайндардың 70-75 %-ының орташа жасы 13-14 жыл, ал ... ... ... - 7-10 ... ... ... аталған саланың дамуын төмендегі
кестелерден (1-5-кестелер) көруге болады.
1-кесте. Астық дақылдарын өндіру
|Жылдар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... |19,6 |172,6 |282,3 |
| ... ... ... ... ... |1037,5 |162,9 |
| ... |Жан басына |тұтыну ... ... ... |
| ... мың ... тұтыну, |көлемі, |басы, ... ... |
| ... ... |мың ... |мың бас. |кг |мың ... |
| | | | | | | |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 |7 ... |14917,2 |277 |4132 |2068,0 |2069 |4278,4 ... |15074,8 |282 |4251 |2143,0 |2108 |4518,2 ... |15161,3 |290 |4397 |2200,0 |2145 |4720,0 |
|3 ... |15051,1 |283 |4260 |2137,0 |2108 |4505,5 ... | | | | | | ... ... ... ... ... ... ... мың тонна ... ... ... | |мың |
| | ... ... ... ішінде ... ... ... | |
| ... ... ... | ... ... | |
| | ... ... | ... | | |
|8 |9 |10 |11 |12 |13 |14 ... |2959,2 |597 |722,2 |663 |59,2 |398,3 ... |3107,6 |618 |792,6 |750,9 |41,7 |520,1 ... |3266,7 |637 |875,5 |859,4 |16,1 |1520,0 ... |3111,2 |590 |796,8 |757,8 |39,0 |812,8 ... Ет ... және қайта өңдеу (барлық түрлері)
|Жылдар ... ... |Ет ... ... мың тонна |
| | |мың ... ... | |
| | | ... | |
| | | |мың ... | |
| ... |жан ... |тұтыну | | ... ... ... |
| ... ... ... | | ... | |
| |мың адам ... |мың ... | | ... | |
| | ... | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | |
| | | ... |оның ішінде |
| | | ... | |
| | | ... | |
| | | | |ет ... ... |
| | | | | ... ... ... |
| | | | | ... ... ... |
| ... ... ... ... ... |14917,2 |6,5 |97,1 |38,4 |
| ... |жан ... |
| ... мың ... |дың |
| ... |шаққан- ... |
| | ... ... |
| | ... ... |
| | ... | |
| | ... ... ... |қой |жылқы |құс еті ... |Дән ... ... ... ... |
| |(ұқсатуда|дақылдар |ыс ... | ... |
| |н ... | | | | | | |
| ... | | | | | ... |28487,7 |229,8 |126,3 |1043,7 |2324,3 |1136,4 |301,5 ... |11991,9 |154,8 |93,4 |673,8 |2143,2 |954,9 |302,7 ... |29771,7 |235,4 |98,5 |1160,1 |2569,7 |985,1 |288,3 ... |21631,0 |172,0 |85,5 |842,7 |2296,3 |808,0 |182,3 ... |16454,1 |183,5 |96,8 |432,7 |2040,2 |781,2 |146,1 ... |9505,5 |162,0 |98,7 |371,0 |1719,7 |779,7 |162,3 ... |11237,3 |110,5 |64,3 |340,7 |1656,5 |778,0 |181,8 ... |12378,0 |101,5 |54,5 |127,9 |1472,2 |879,7 |181,1 ... |6395,5 |132,0 |83,2 |224,9 |1262,9 |1079,2 |305,6 ... |14264,3 |159,3 |104,3 |293,9 |1694,7 |1287,1 |369,6 ... |11565,0 |140,1 |104,6 |272,7 |1692,6 |1543,6 |421,6 ... |15896,9 |187,1 |149,1 |282,4 |2184,8 |1782,0 |519,2 ... |15959,9 |257,1 |189,8 |372,2 |2268,8 |1857,0 |628,8 ... |14777,4 |436,3 |292,6 |423,6 |2308,3 |1938,3 |603,8 ... |12374,2 |395,8 |265,5 |397,9 |2260,7 |2059,3 |667,0 ... |13781,4 |439,8 |267,4 |310,8 |2520,8 |2168,8 |683,8 ... |16511,5 |458,9 |268,0 |339,0 |2361,6 |2059,2 |697,4 ... |20137,8 |459,4 |205,8 |309,4 |2414,8 |2196,4 |661,8 ... |15578,2 |414,0 |185,8 |130,2 |2354,4 |2280,0 |869,7 ... ... үлесi 34,2 % - өте жоғары мөлшерге өсуде. Онда
маңызды ... ... ... және жидектер алады (жаңа пiскендермен
есептегенде 55,4 %). Жаңа пiскен жемiс пен ... ... ел ... тауарлардың (цитрусты, банандар, финикилер, ... ... ... ... 33 %-ға жетедi.
Пiстелi және сүйектi жемiстi әкелу 7,9 мың тоннаға ... ... 7,6 %-на ... Бұл ... алма ... басым (7,4 мың тонна немесе
93,7 %). Мұндай тауар импорттың орын басуға жатады, себебi ... және ... ... ... ... ... ... алманың отандық өндiрiсi тұрақсыздықпен және төмен
қарқынмен есуiмен сипатталады (жылына 0,75 %). Iшкi ... ... ... және импортты қысқарту кезiнде ұлттық нарықта тауарға ... ... және ... ... өсуi ... ... импорттың төмендеу қарқыны - жылына 6,05 %-ды, ал экспорттың есуi -
12,1 %-ды ... ... ... ... ... бағаның жоғары өсуiн
көрсеттi (жылына 4,3 %).
2000 жылдан бастап ... ... және мал ... саны орнықты өсуде. Алайда, өндiрiс көлемiнiң өсуi ... ... емес мал ... ұлғайтылуымен түсiндiрiледi, бұл
малдың төмен өнiмдiлiгiнің басымдығымен байланысты.
Мал және құс ... ... ... өңiрлерiнiң табиғи-
климаттық жағдайы әрдайым сәйкес келе бермейдi, ал ... мал ... ... ... мал ... ары ... ... тартуда және олардың мал түрлерi жағдайына жауап беретiн өңiрлердiң
арнайы ерекшелiгiн қолдануға мүмкiндiк бермейдi.
Мал шаруашылығы өнiмi ... ... ... ... және ... бар мүмкiндiктерi мен әлеуетiне сәйкес келмейдi.
Өзiндiк құны мен түр-түрi бойынша бәсекеге ... ... құс етi ... ... ... үрдiсi байқалады. Құс етi импорты
оның өндiрiс көлемiнен 2,4 есеге асады, онда қолда бар құс ... ... 100 мың ... ... құс етiн ... қалай мүмкiндiк
алады.
Сүт және сүт өнiмдерi нарығы терең қайта өңдеудiң сүт ... ... ... ... ... және ... ... тауар
өндiрушiлер өнiмiнiң бәсекеге қабiлеттiлiгiнiң төмен кезiнде ... ... ... ... ұсынысы сұранысынан артуына қарамастан (республика бойынша
1153 мың тоннаға дейiн), сүт өнiмдерi импорты жоғары екенi байқалады (сүтке
есептегенде 472,6 мың ... ... ... 15 %). ... ... және қалалар-мегаполистерде аса жоғары импорт үлесi байқалады.
Мысалы, батыс және орталық өңiрлерде 15,9 және ... ... ал ... ... ... 19,1 және 83,9%, сонда солтүстiкте - 3,9%, ... - 0,6%. Бұл ... ... ... ... және оның
өндiрiстiк қайта өңдеуiнiң үлесi төмендiгiнiң нәтижесi. ... ... ... ... ... тек 18,5%, ... 12,3%, Оңтүстiкте 26%, ал
батыста - 16,5% және орталықта - 26,7% құрайды.
14-кесте. Сүттің барлық ... | | | | |мың ... ... |2003 |2004 |2005 |2006 |2007 ... |4316,7 |4556,8 |4749,2 |4926,0 |5073,2 ... | | | | | ... |411,6 |434,5 |445,1 |449,5 |452,2 ... |239,1 |253,2 |270,3 |277,6 |288,0 ... |578,5 |591,5 |610,9 |638,1 |652,0 ... |43,3 |46,6 |48,5 |50,3 |52,7 ... Қазақстан |563,4 |602,9 |634,6 |661,4 |677,1 ... |216,7 |234,0 |244,1 |253,0 |260,8 ... ... |203,5 |210,3 |214,0 |219,9 |228,8 ... |247,7 |269,2 |283,7 |299,8 |313,8 ... |508,3 |538,9 |567,9 |588,6 |609,6 ... |60,3 |63,6 |64,6 |68,3 |71,2 ... |5,5 |5,3 |5,9 |6,1 |6,5 ... |289,4 |324,6 |339,3 |343,0 |343,4 ... ... |495,7 |504,4 |512,9 |523,4 |531,3 ... ... |438,2 |465,1 |495,7 |537,6 |577,4 ... қаласы |8,1 |5,7 |4,4 |2,4 |2,1 ... ... |7,4 |7,0 |7,3 |7,0 |6,3 ... ... ... үшiн ... ресурстарының тапшылығы
тасымалданатын сүт өнiмдерiнiң (сары май, сыр) ... керi ... ... сары ... ... ... нарықтың ұсынысымен
толықтырылады.
Осыған байланысты, сүт және сүт ... ... ... ... ... өнеркәсiптiк әзiрлеудi ұлғайтудың өткiр мәселесi тұр.
Ет және ет өнiмдерi нарығы темен ұсыныспен, құс етi және ет ... ... ... ... сондай-ақ тауар қозғалысы тiзбегiнде
баға жүйесiнiң толық жетiлмегендiгiмен сипатталады. ... ет ... ... - ... ... өсу қарқыны 4-4,5 %-ды құрайды.
Сиыр етi нарығының дамуы iшкi нарықтағы ... ... ... деңгейде мамандандыру мен тауар ұсынысы аса анық
көрсетiлген. Мамандандыру коэффициентi ... ... ... ... - 1,49, Батыста - 1,12, ал Орталық пен ... - 0,86 және ... ... тиiмдi өндiрiс индексi жоғары, алайда, саланың кiрiсi әлi
төмен, бұл ұсыныстардың өсуiн ... ... ... еттi ... алу бағасы
төмен, бұл ет өнiмдерiн әзiрлеуге керi әсерiн тигiзедi. Мысалы, ... ... ... ... сиыр етiн ... алу ... орташа сату
бағасын 11%-ға, Батыста - 19,6 %-ға, Оңтүстiкте - 5 %-ға төмен.
Қой етi ... ... ... ... ... ... етiне Шығыс, Оңтүстiк және Батыс ... ... жан ... аса ... ... ... ... коэффициентi Солтүстiк
және Орталық аймақтарында тек 0,43 және 0,69 ... ... ... 1,48 және 1,27 ... ... ... тиiмдi өндiрiс индексi
жоғары, алайда, саланың кiрiсi әлi төмен (7-ден 10% дейiн).
4-диаграмма Тағам өнеркәсібі негізгі өнім түрлерінің ... ... 2007 ... ... су ... мен ... ... ұзақ
мерзiмдi бекiту жүргiзiлуде. Бұл ... ... ... ... қол ... ... су тоғандары мен учаскелерiнде балық
шаруашылығын дамытуға, қорғауға және өсiруге, сондай-ақ, ғылыми зерттеулер
жүргiзуге өз ... мен ... оның ... ... ... ... түрде жүргiзуге кепiл беруге мүмкiндiк бередi.
2007 жылдың қорытындысы бойынша халықаралық, республикалық және
жергiлiктi ... бар 1970 ... ... су ... ... ... ... 10 жылға 1037 пайдаланушыға бекiтiлiп берiлдi.
2007 жылы 49,2 мың ... ... ... ... ... пайдаланғаны
үшiн 384,4 млн. теңге сомасына төлем төлендi.
5-диаграмма Балық өсіру және балық шаруашылығы өнімдерінің (жұмыстары,
қызметтерінің) көлемі
Теңiздегi балық аулауды ... ... ... ... ... ... өңдеу өнеркәсiбiне инвестициялар тарту мақсатында ... ... ... балықтарының түрлерiн пайдалану үшiн "нөлдiк"
төлем ставкасын белгiлеу туралы қаулы қабылдады.
2007 жылдағы қайта өңдеу кәсiпорындарының өнiм ... ... ... ... өнiм түрлерiнiң көпшiлiгi бойынша өндiрiс көлемiнiң
артқанындығын көрсетiп отыр. 2007 жылы қайта өңдеу ... ... ... ... өнiм ... бұл 2005 ... 34,1 %-ға ... жылы 2006 жылмен салыстырғанда шұжық өнiмдерi өндiрiсi 1,4
есе, ет және ет-өсiмдiк ... 1,8 есе, ... ... 1,4 ... ... 17,5 %-ға, ... сүт ... 21,7%-ға, балмұздақтың
10,1%-ға, ұнның 14,5 %-ға, жарманың 1,7 есе, макарон өнiмдерiнiң 39%-ға,
жемiс және кекенiс шырындарының 1,7 есе, ... ... ... шоколадтың 11,6%-ға, жемiс консервiлерiнiң 27,8 %-ға, ... ... ... байқалды.
2007 жылы қайта өңделген ауыл шаруашылығы ... ... ... ... ... ... сүт - 29 %-ға ... (2006 жылы -
26,6 %), дәндi дақыл - 37 %-ға дейiн (28,2 %), майлы дақыл - 98%-ға ... %), ет - 24%-ға ... Ауыл ... ... ... ... ... индекстері
| | | | ... ... ... ... |2003 |2004 |2005 |2006 |2007 |2008 ... ... ... |99,5 |107,3 |106,2 |108,9 |94,4 ... |99,7 |88,1 |114,3 |108,1 |114,9 |79,2 ... |111,3 |93,3 |94,3 |97,5 |117,8 |109,6 ... |103,2 |104,2 |102,7 |104,1 |104,3 |101,5 ... |112,3 |104,3 |101,8 |104,0 |105,5 |99,4 ... ... |101,3 |105,6 |99,7 |97,8 |105,5 |88,6 ... |112,6 |102,7 |101,0 |100,0 |104,3 |92,2 ... Қазақстан |104,4 |87,7 |83,5 |109,1 |110,2 |118,3 ... |101,3 |104,8 |89,8 |110,8 |108,0 |99,6 ... |99,0 |87,1 |126,2 |117,1 |116,5 |90,4 ... |107,5 |109,3 |100,9 |99,8 |112,7 |94,4 ... |105,3 |102,4 |112,9 |101,5 |94,8 |99,8 ... |90,2 |118,7 |101,7 |98,8 |110,9 |90,0 ... ... |94,5 |98,7 |121,2 |114,2 |107,3 |94,4 ... ... |106,6 |109,6 |102,8 |100,5 |101,1 |97,0 ... қаласы |214,0 |48,3 |128,3 |102,0 |120,3 |92,7 ... ... |163,1 |44,8 |92,8 |105,8 |128,2 |86,3 ... ... ... ... |95,1 |109,5 |107,7 |113,8 |86,8 ... |98,2 |81,2 |119,8 |112,2 |122,8 |71,2 ... |122,3 |76,8 |72,0 |74,7 |187,5 |114,7 ... |102,5 |104,6 |101,9 |100,8 |107,7 |96,5 ... |117,1 |102,4 |96,9 |106,8 |125,4 |84,7 ... ... |96,0 |102,7 |93,6 |85,5 |109,6 |67,3 ... |112,9 |99,5 |98,8 |96,5 |105,9 |85,0 ... ... |108,2 |70,5 |54,6 |127,7 |133,5 |145,8 ... |91,4 |99,8 |68,3 |115,2 |114,3 |85,5 ... |97,5 |72,5 |146,1 |130,7 |122,9 |83,3 ... |109,9 |113,5 |99,8 |97,4 |119,6 |90,7 ... |117,5 |61,3 |186,7 |112,2 |31,4 |90,6 ... |74,3 |130,4 |98,1 |94,8 |125,6 |76,5 ... ... |90,1 |97,3 |128,9 |119,7 |108,4 |91,2 ... Қазақстан |106,9 |110,4 |100,7 |96,8 |98,1 |91,7 ... ... |248,7 |43,9 |129,7 |105,7 |120,9 |95,9 ... ... |196,2 |30,3 |91,4 |108,8 |132,9 |92,8 ... ... ... Республикасы|105,0 |105,6 |104,6 |104,5 |103,8 |104,0 ... |102,8 |103,4 |102,5 |100,6 |100,9 |100,4 ... |105,4 |104,1 |106,9 |104,6 |102,7 |107,2 ... |104,1 |103,7 |103,5 |107,3 |101,4 |107,7 ... |111,1 |104,8 |102,9 |103,4 |101,1 |103,4 ... Қазақстан |106,4 |108,1 |105,0 |106,3 |103,3 |102,0 ... |112,0 |108,1 |104,4 |104,6 |102,6 |103,0 ... ... |101,0 |103,6 |105,0 |103,0 |101,6 |102,6 ... |110,0 |108,7 |106,9 |108,9 |105,3 |107,5 ... |100,9 |105,7 |104,5 |102,4 |109,0 |102,7 ... |103,5 |102,2 |102,8 |103,6 |102,7 |100,7 ... |104,7 |104,6 |105,8 |97,9 |117,5 |102,0 ... |108,2 |109,4 |104,9 |101,8 |101,2 |101,7 ... ... |104,8 |101,8 |102,5 |101,8 |104,6 |104,7 ... ... |105,8 |107,5 |106,5 |106,7 |105,3 |104,7 ... ... |96,3 |85,8 |109,4 |46,4 |100,6 |77,3 ... қаласы |91,4 |120,6 |100,0 |91,4 |104,6 |78,4 ... ... ... ... 2008 жылы ауыл ... ... 1,3 ... теңгені құрады. Ал оның ішкі ... ... ... 6 ... ... ... 2008 жылы ауыл шаруашылығы
секторын мемлекет тарапынан қолдау шарасы алдыңғы жылдағы көрсеткіштен 1,7
есеге артық ... ... ... ... де 20 ... ... ... 2,2 есеге артты. Нәтижесінде ауыл ... ... ... көлемін кеңейтіп, өндіріс көздерін басым бағытқа бұруға
мүмкіндік алды. Сондай-ақ техникалық және технологиялық жағынан жарақтанып,
жаңа ... ... аша ... ... да ... ... ... Егін шаруашылығын
әртараптандыру жөніндегі шаралардың ... ... ... ... ... 5,1 пайызға, майлы ... 35 ... ... ... ал қант ... 39 ... өсті ... деректерді А-Р
қосымшалардан қараңыз). Мұндай даму қарқыны әрине ... ... ... ... ... ... ішкі ... қажетті
азықпен кең көлемде қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.
Мал ... да ... ... ... ... ... Бұл
салада мал басының орташа жылдық өсу қарқыны 5-7 ... ... ... ... кезеңімен салыстырғанда, 2008 жылғы желтоқсанның 1-
індегі жағдай бойынша ірі қара ... басы – 2,8 ... ... басы – 5
пайызға, шошқа – 1 пайызға, жылқы басы – 6 ... түйе басы ... ... құс – 10,5 ... ... отыр ... ... қараңыз). Мал шаруашылығы өнімдерін өндіруде де оң ... ... Ауыл ... ... ... ... жыл сайын
еселеніп келеді. Банк ... ... ... ... ... ... қолдау шараларының арқасында лизингтік компаниялар
жаңа технологияларды ... ауыл ... ... өнімдерін
өңдеудің үлесі артып, шығарылып отырған өнімдердің түрлері кеңейтілуде.
16-кесте. Мал мен құс ... | | | | |жыл ... мың бас ... |Ірі қара |Қой мен ... ... ... |Құс, ... |мал |ешкі | | | |бас ... |9757,2 |35660,5 |3223,8 |1626,3 |143,0 |59,9 ... |9592,4 |34555,7 |2976,1 |1666,4 |145,1 |59,9 ... |9576,3 |34419,8 |2591,0 |1703,5 |148,8 |52,7 ... |9346,6 |34208,1 |2445,2 |1776,6 |154,8 |49,8 ... |8072,9 |25132,1 |1982,7 |1636,0 |141,2 |32,7 ... |6859,9 |19583,9 |1622,7 |1556,9 |130,5 |20,8 ... |5424,6 |13679,4 |1036,5 |1310,0 |111,2 |15,4 ... |4307,1 |10384,3 |879,0 |1082,7 |97,1 |16,0 ... |3957,9 |9526,5 |891,8 |986,3 |95,8 |17,0 ... |3998,2 |9656,7 |984,2 |969,6 |96,1 |18,0 ... |4106,6 |9981,1 |1076,0 |976,0 |98,2 |19,7 ... |4293,5 |10478,6 |1123,8 |989,5 |103,8 |21,1 ... |4559,5 |11273,0 |1229,8 |1019,3 |107,5 |23,8 ... |4871,0 |12247,1 |1368,8 |1064,3 |114,9 |24,8 ... |5203,9 |13409,1 |1292,1 |1120,4 |125,7 |25,6 ... |5457,4 |14334,5 |1281,9 |1163,5 |130,5 |26,2 ... |5660,4 |15350,3 |1304,9 |1235,6 |138,6 |28,2 ... |5840,9 |16080,0 |1352,7 |1291,1 |143,2 |29,5 ... |6008,2 |16937,5 |1384,3 |1366,0 |147,6 |30,7 ... ... ... қалыптасқан жағдайды ескерсек, азық-
түлікпен қамтамасыз ету мәселесі былтырғы жылы барлық елдің ... ... ... негізгі мәселесінің біріне айналды.
Саланың даму қарқынының баяулауына жол бермеу, ... ... ішкі ... ... ... ... және осының
негізінде халықтың тұрмысын ... ету ... ... ... ... ... және кешенді шаралар қабылдап отыр,
осының арқасында қазіргі ... ... ... рыногындағы ахуалдың
тұрақтанып отырған жайы бар.
Ішкі рыноктағы азық-түлік қажеттілігін қамтамасыз етуде әлеуметтік
маңызы зор азық-түлік тауарлары ... ... ... ... ... ... ... болса, Үкімет әлемдегі азық-түлік дағдарысының алдын
орап, ... ... мен ... ... ... ... сүт, ет, сары ... азық-түлік қорын құрып ... ... ... ішкі астық
нарығындағы жағдайды тұрақтандыру мақсатында 600,0 мың ... ... алу ... осы ... ... ... ... теңге бөлінді. Бұған қоса осы мақсатқа Азық-түлік келісімшарт
корпорациясы арқылы бюджеттен тыс қаржы ... 10,8 ... ... Осылайша 2008 жылғы желтоқсан айының 19-ындағы көрсеткіш
бойынша 579,6 мың тонна астық алынды. Ал ішкі ... ... ... ... ету ... ... ... дақылдарды экспорттауға уақытша
тыйым салды [25].
3. АЗЫҚ-ТҮЛІК ҚАУІПСІЗДІГІН ... ЕТУ ... ... ... мәселелерді шешу үшін алға қойған мақсаттар мен
міндеттер
Азық-түлік қауіпсіздігі ... ... ... ... ... ... түрлерi бойынша импортқа тәуелдiлiк;
- азық-түлiк нарығын мемлекеттiк реттеу, iшкi нарықты қорғау және азық-
түлiктiң жеке түрлерiн экспорттауды қолдау ... ... және ... ... тамақ өнiмдерi қауiпсiздiгiн
бақылаудың жеткiлiксiздiгi;
- нарық субъектiлерi ... ... ... мен ... ... ... ... қатынас тетiгi, тауар
ендiрушiрлердiң кiрiсiн ... ... ... өнiмi мен азық-түлiгiне тиiмдi баға белгiлеу жүйесi
қалыптаспаған;
- белсендi және ... өмiр сүру үшiн ... ... ... ... ... өнiмдерiмен қамтамасыз ету үшiн азық-түлiкке
экономикалық қол жеткiзудiң жеткiлiксiздiгi.
Қазақстан Республикасы Үкіметінің ... ... ... ... ... еліміздің азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ету бойынша
мынадай мақсаттар қойылып отыр: агроөнеркәсiптiк кешенi салаларының орнықты
дамыту, ... ... ... ету, ... өнiмдердiң ұлттық
бәсекелестiк артықшылықтарын дамыту және аграрлық өндiрiстi ДСҰ-ға кiру
шарттарына бейiмдеу.
Алға қойған мақсаттардан ... ... ... қамтамасыз ету және экспорттық ресурстарды
қалыптастыру үшiн ауыл ... ... мен ... ... агроөнеркәсiптiк кешендi орнықты дамытудың экономикалық жағдайы мен
тетiктерiн құру;
- АӨК өнiмдерiн өндiрушiлердi қолдау және ауыл ... ... ... ... ... ... асыру;
- экспорттық тауашаларды алу үшiн АӨК-нiң сапалы бәсекеге қабiлеттi
өнiмiн өндiру;
- АӨК-нiң қазiргi ... ... ... ... және ... ... ... егiншiлiктi тиiмдi дамыту мен өнiмдiлiгiн арттыру үшiн
мелиоративтiк жағдай ... ... ... және ... ... ... АӨК-нiң басым бағыттарына ғылыми зерттеулердi шоғырландыру;
- аграрлық саладағы өндiрiске бiлiм берудiң тиiмдi жүйесiн және ғылыми-
техникалық және инженерлiк-техникалық ... ... ... қалыптастыру мен дамыту.
3.2. Қабылдануы тиіс шаралар және күтілетін нәтижелер
Елдiң ... ... ... ету және ... ... қабылдануы тиіс шаралар мен күтілетін нәтижелер:
1. Азық-түлiк қауiпсiздiгi және азық-түлiк нарығы бойынша:
Шаралар:
- терең қайта өңдеу ... ... ... ... ... бiрлестiктер құру;
- бүкiл жыл бойына нарыққа тауарларды бiр қалыпты жеткiзудi қамтамасыз
ету және маңызды маусымдық баға ... ... үшiн ... ... ... ... ... қазiргi заманғы
сақтандыру жүйесiн дамытуды ынталандыру және механизмiн қолдану;
- әлеуметтiк-маңызды тамақ өнiмдерiнiң бағасын реттеу;
- азық-түлiк нарығында ... ... және ... ... ... жүргiзу;
- тауардың барлық алға басу буындары бойынша ... ... ету және ... ... ... ... және ... емес реттеу, оның iшiнде импорт-
экспортты сандық шектеу, экспортты-импорттық операцияларды лицензиялау;
- нарықтың кеңiстiктi-уақытылы ... ... ... ... ... ... арасында ұзақ мерзiмдi өңiраралық қатынастар құру;
Күтілетін нәтижелер:
- аграрлық сектордың ұлттық бәсекелiк артықшылығын арттыру ... ... ... ... ... жүйесiн реттеу, азық-түлiктiң экономикалық қол
жетiмдiгiн қамтамасыз ету;
- табысы аз салаларды бюджеттiк ... ... ... ... кең ... ... қамтамасыз ету;
- азық-түлiк нарығындағы тұтыну сұранысы мен ұсынысты ... ... ... үшiн ... ... ... ... сұранысының өсуiн қамтамасыз ету, шикiзаттың
өнеркәсiптiк қайта өңдеудi арттыру;
- елдiң жалпы тұтыну көлемiнiң 20 %-нан ... ... ... ... ... қалу;
- азық-түлiк астығының мемлекеттiк резервiн жаңарту және iшкi астық
нарығын ... үшiн ... ... жыл ... ... ауыл
шаруашылығы тауарын өндiрушiлерден 500 мың тонна астықты сатып алу жолымен
республиканың азық-түлiк ... және ... ... ... ауыл ... жыл ... ... сүт сатып алу жолымен
республиканың азық-түлiк қауiпсiздiгiн қамтамасыз ету;
- нарықтың тепе-теңдiгiн реттеуге мүмкiндiк ... ... ... ... ... ... өндiру, оны сақтау, қайта ... және ... ... және ... ... ... ... сапалы, бәсекеге
қабiлеттi өнiм өндiрiсiн қамтамасыз ету.
2. Өсiмдiк шаруашылығы өнiмдерiн өндiру бойынша:
Шаралар:
- ауыл шаруашылығы дақылдарын өсiрудiң интенсивтi ылғалқорсақтау және
топырақ қорғау ... ... ... ... және ... ... ... жүзеге асыру;
- тұқым сапасын сараптау бойынша зертханалар салу және жарақтау;
- картоп, ... ... ... ... және ... ... ... кооперативтерiн құру;
- жемiс дақылдары мен жүзiмнiң көпжылдық екпелерiнiң алаңдарын
кеңейту.
Күтiлетiн нәтижелер:
- өсiмдiк шаруашылығы ... ... ... жиналуын және
сапасын арттыру;
- өсiмдiк шаруашылығы өнiмдерi өндiрiсiнiң жыл сайын 6%-ға өсуi;
- ылғалқорсақтау технологиясы арқылы ... ... жылы 60%-ға ... ... тамақ өнiмдерiне iшкi қажеттiлiгiн қамтамасыз ету;
- 2011 жылға өндiрiстiң агротехникалық циклiн 22 млн. гектарға, оның
iшiнде басым дақылдарды 21,6 млн. ... ... ... ... оның iшiнде тереңнен қайта өңдеу көлемiнiң бәсекеге
қабiлеттiлiгiнiң өсуi, өсiмдiк ... ... және оның ... ... экспорты көлемiнiң ұлғаюы және импорт көлемiнiң қысқаруы;
- отандық қайта өңдеу ... ... және ... өңдеу
кәсiпорындарының жүктелiнiм деңгейiн арттыру үшiн тұрақты шикiзат ... мал ... және құс ... ... ... ... ... негiзiн құру;
- егiске сұрыпталған тұқым үлесiн 90%-ға дейiн ұлғайту;
- отандық селекция және ... ... (2011 ... мың ... бiрегей тұқым, 67,0-77,0 мың ... ... ... ... ету) дамыту;
- Қазақстан Республикасында пайдалануға рұқсат етiлген отандық
селекцияның ауыл ... ... ... ... бойынша өнiмдi
және құнды селекциялық жетiстiктердiң Мемлекеттiк реестрдегi үлестерiн
арттыру;
- көкөнiс, жемiс және ... үшiн ... ... ... ... болуы;
- халықты жеке өндiрiс жемiстерi және көкөнiстерiмен қамтамасыз ету.
2.1. Астықты өндiру және ... ... ... ... ... тиiмдi басқару;
- мемлекеттiк ресурстарға астық сатып алуды қамтамасыз ету;
- iшкi астық нарығындағы бағалық интервенция;
- бәсекеге ... ... ... ... ... ... ауыл ... өндiрiсiн қолдау.
Күтiлетiн нәтижелер:
- дәндi дақылдар өндiрiсiнiң орнықты өсуi;
- азық-түлiктiк және жемдiк ... ... ... ... ресурстары есебiнен нарықты және ... ... Қант ... өндiрiсiн қолдау бойынша:
Шаралар:
- қант зауыттары және ауыл шаруашылығы құрылымдары жанынан агроқызмет
орталығы мен машина-технологиялық станцияларын құру;
- бар қант зауыттарынның тоқтап қалғанын iске ... ... құру ... ұсақ ... ... қожалықтарын бiрiктiру негiзiнде
iрi қант қызылшасы ... ... ... ... қалыптастыру;
- қант қызылшасы тұқымын, оның iшiнде ауыстармай отырғызу негiзiнде
өндiру бойынша тұқым шаруашылықтарын ұйымдастыру.
Күтiлетiн нәтижелер:
- қант ... ... ... 2 ... көп ... және ... ... 1 гектардан 33-35 тонна болатын 30 мың ... ... 110-112 мың ... қызылша қантын өндiруге және ... ... 20%-ға ... ... ... мүмкiндiк бередi.
2.3. Өсiмдiк майы дақылдарын және отандық шикiзаттан алынатын өсiмдiк
майын өндiрудi қолдау бойынша:
Шаралар:
- майлы дақылдар егiстiк алаңын ұлғайту;
- майлы дақылдарды өсiрудiң тиiмдi ... ... ... ... ... (тұқымдар, гербицидтер,
инсектицидтердi уландырғыштар) және минералдық тыңайтқыштарды сатып алуға
субсидиялау;
- майлы дақылдардың тұқым шаруашылығын ... ... ... мемлекеттiк қолдау көлемiн ұлғайту.
Күтiлетiн нәтижелер:
- түсiмдiлiктi арттыру және егiстiк алаңын кеңейту есебiнен майлы
дақылдар тұқымы өндiрiсiн ... ... ... ... майын iшкi нарық тұтынысының
кемiнде 80 % көлемiнде кеңейту.
2.4. Жемiс және жүзiм шаруашылығын дамыту бойыша:
Шаралар:
- жемiс-жидек және ... ... ... ... ... ... дәмi бар және ұзақ мерзiмде сақталатын жемiс-
жидек дақылдарының қысқа шыдамды, өнiмдi, ауруға төзiмдi көшеттерiн ... және ... да ... ... ... ... ... жүйелерiн әзiрлеу және ұлпа ... ... ... ... ... материалын алу;
- жемiс дақылдары және жүзiмнiң көпжылдық екпелерi алаңдарын
отырғызуды ... ... ... ... ... 42,1 мың ... ... жүзiм алаңын
13,4 мың гектарға дейiн ұлғайту есебiнен жемiс ... және ... өнiмi ... ... мен ... ... ... және қайта құруға жеткiлiктi
питомниктер жүйесiнiң дамуы;
- жемiс шаруашылығы және жүзiм шаруашылығы өнiмдерiн өткiзудiң жеке
нарығын ... және ... ... ... және жидектермен өзiн-өзi қамтамасыз етудiң өсуi, импортқа
тәуелдiлiк деңгейдiң қысқартылуы;
- жүзiм және ... да ... ... ... ... ... арналған тест-жүйесi және ұлпа түзушi талшықтардан вирусты
отырғызу материалын алу;
- халықты жаңа ... ... және ... ... ... ... ... отандық өнiмнiң орташа жылдық өндiрiсiн ұлғайту
және үлесiн өсiру.
3. Мал шаруашылығы ... ... және iрi ... мал ... ... ... оны ... негiзге көшiру;
- жеке мал шаруашылығы өнiмi өндiрiсiн ... ... ... ... жолымен көмек көрсету;
- жасанды ұрықтандыруды қолдану және биотехнология мен эмбриондарды
трансплантациялау әдiстерiн кеңiнен енгiзу ... ... ... ... ұлғайту;
- жергiлiктi малдың асыл-тұқымдық және өнiмдiлiк сапасын, оның iшiнде
шетелдiк теңдiк қорды ... ... ... бойынша мақсатқа
бағытталған селекциялық-асыл тұқымдық жұмыстар жүргiзу, сондай-ақ импорттық
селекциялар тұқымдарын әкелу және ... ... ... малдарды сатып алуды, ұстауды және өз
төлiнен өсiрудi кеңейту үшiн мал басын толықтыратын төлдердi субсидиялау.
Күтiлген ... мен құс ... ... ... ... өнiмдi өндiру көлемiн
кемiнде 4,5 %-ға ұлғайту;
- сатылатын малдың сапасын ... ... ... ... үшiн асыл тұқымды өнiмдерге
қол жетiмдiлiгiн ... ету және жыл ... асыл ... ... асыл ... ... санын ұлғайту және олардың
үлес салмағын 2011 жылы 10 %-ға дейiн жеткiзу;
- ауыл шаруашылығы ... мен ... ... ... мал
шаруашылығында өндiрiлетiн өнiмнiң сапасын арттыру;
- мал шаруашылығы саласының ... және ... ... өз ... ... ... жылы ауыл ... құрылымдарымен өндiрiлетiн малдан
алынатын өнiмiнiң үлес салмағын өндiрiстiң жалпы ... ... еттi - 31 %-ға; ... - ... ... - 59 %-ға ... қайта өңдеу өнеркәсiбiн дамыту үшiн мал шаруашылығы ... ... ... ... барлық санатында сүттi өндiрудiң жалпы көлемi 5,8
млн. тонна кезiнде сиырдың ... 2600 ... ... ұлғаяды;
- өндiрiс көлемiнiң ұлғайту және отандық өндiрiстiң малдан алынатын
өнiмдер мен iшкi нарықты молықтыру.
3.1. Малдан ... ... ... ... ... ... және ет бағытындағы iрi тауарлы мал шаруашылығы фермаларын, сиыр
және қой етiн өндiру бойынша мал семiрту ... ... ... ... ... ... ... комплекстер құру бойынша серпiндi
жобаларды iске асыру;
- өндiрiстiң маусымдылығын басу және iшкi ... ... үшiн ... ... ... ... ... бюджет қаражаты есебiнен мал шаруашылығы өнiмдерiнiң
әлеуметтiк-маңызды түрлерi бойынша сатып алу операцияларын және ... ... ... ... ... ... өндiрушiлердiң
интегралдық жүйесiн құру;
- мал шаруашылығы шикiзатын ... ... ... ... өңдеу
және өткiзу инфрақұрылымын құру;
- малдан алынатын өнiмдердi өткiзу бойынша ... ... ауыл ... ... ... ... сауда орындарын
беру.
Күтiлетiн нәтижелер:
- малдан алынатын өнiмдерге iшкi бағаны тұрақтандыру;
- халық үшiн малдан алынатын өнiмге қол жетiмдiлiктi қамтамасыз ету;
- вакуумды орамдағы ... және ... ет ... ... сиыр етi ... көлемiн ұлғайту:
- 2009 жылы - 3,0 мың тонна, оның iшiнде iрi кесектi - 0,6 мың ... - 0,9 мың ... жылы - 3,8 мың ... оның ... iрi ... - 0,76 мың тонна,
блокты - 1,14 мың тонна;
- 2011 жылы - 4,4 мың ... оның ... iрi ... - 0,88 мың тонна,
блокты - 1,32 мың тонна;
- малдан алынатын өнiмнiң экспорт ... ... және ... ... ... Азық өндiрiсiнiң тұрақты жүйесiн құру бойынша:
Шаралар:
- астық дақылдарының егiс ... ... және оның ... ... үлес ... 30%-ға дейiн жеткiзу;
- көп жылдық өсiмдiктер егiндерi алаңдарында бұршақтық 50 %-ға, бұршақ-
дәндiк қоспаларын 30%-ға жеткiзу. Топырақтардың түрлi типтерiнде көп ... ... ... тұрақтандыру үшiн мынадай беде, жоңышқа,
донник, эспарцет және т.б. сияқты бұршақ дақылдары түрлерiн ... ... ... ... дамытуды мемлекеттiк қолдаудың
шараларын кеңейту және көлемiн ұлғайту;
- азық дақылдары (көп жылғы шөптер) егiн алаңдары мөлшерiн ұлғайтуға
және азық ... ... ... көп ... немесе бiр жылғы шөптердiң
аралас егiнiн 80-85 % жеткiзумен азық егiстiгiнiң құрылымын ... ... ... жем ... ... және ... салу;
- құрама жем және белокты-витаминдi қоспалар өндiру бойынша
кооперативтiк ... ... ... мен ... ... дайындау және қайта өңдеу өндiрiсi ... ... ... ... ... және ... ... нәтижелер:
- азықтардың барлық түрi бойынша мал шаруашылығының қажеттiлiгiн
қанағаттандыру, тұрақты азық базасын құру ... ... ... ... ... және ... азық өндiрiсiнiң ғылыми негiзделген
жүйесiн, республика өңiрлерiнiң табиғи-экономикалық және ... және мал ... ... ... ... ... және ... жүйесiн енгiзу;
- малдардың биологиялық әлеуетiн барынша пайдалану кезiндегi малдар
мен құстардың өнiмдiлiгiн арттыруды қамтамасыз ету;
- тұрақты азық базасын құру және ... ... және ... ... ету.
4. Балық шаруашылығы өнiмiн өндiру бойынша:
Шаралар:
- табиғи мекендеу ортасынан ... ... ... ... алу
қызметiне, олардың уылдырықтарын қайта өңдеуге және ... ... ... ... ... кәсiпшiлiгiн, тауарлы балық шаруашылығын
дамытуды мемлекеттiк ... ... ... және ... жасау;
- бекiре шабақтарын өсiру көлемiн жыл сайын 12-15 миллион данаға
жеткiзе отырып Атырау бекiре балық өсiру ... ... құру және ... ... ... ... ... су тоғандарында
мелиоративтiк жұмыстар жүргiзу;
- балық егу ... мен ... ... ... ... ... балық өсiру шаруашылықтарын ұйымдастыруға ықпал жасау.
Күтiлетiн нәтижелер:
- өндiрiстiң техникалық деңгейiн көтеру және жоғары қосымша құны ... ... ... сай бәсекеге қабiлеттi балық өнiмiн шығаруды
көбейту;
- ұзақ мерзiмдi негiзде бекiтiлген балық шаруашылығы су ... ... ... ... 2011 жылға қарай 90 % дейiн арттыру;
- балық және басқа да су ... ... 2009 жылы 50,25 ... 2010 жылы - 50,75 мың ... 2011 жылы - 51,25 мың ... ... жылға қарай 35 тауарлы балық өсiру шаруашылықтарын ұйымдастыру;
- теңiз балықтарының түрлерiн ... 2009 жылы ... 10 ... 2010 жылы - ... 25 %-на ... 2011 жылы ... 50 %-на дейiн
арттыру;
- 2011 жылы терең қайта өңделген өнiм мен ... ... ... 36 мың ... ... балық өнiмiн экспортқа сату.
5. Қайта өңдеу өндiрiстерiн дамыту және қолдау бойынша:
Шаралар:
- қайта өңдеу кәсiпорындарының айналым қаражатын толтыру үшiн ... және ... ... ... үшiн ... ... ... ресурстарының сыйақы ставкасын субсидиялау бойынша бюджеттiк
бағдарламалармен барынша қамтуға жағдай жасау;
- тауарлардың азық-түлiк топтары бойынша ... ... ... ... мен АӨК ... ... техникалық
регламенттердi ИСО және ХАССП талаптарына ... ... ... ... ... мемлекеттiк стандарттарды және техникалық
регламенттердi әзiрлеу және оларды енгiзу;
- АӨК ... ... ... ... ... сапа менеджментi жүйесiн әзiрлеуге, енгiзуге және ... ... ... ... ... ... мал жүндерi мен терiлерiн қайта
өңдеу бойынша технологиялық жабдықтар салу және ... ... ... нормаларға сәйкес және ХЛП мен ХАССП принциптерiн ескере
отырып, АӨК қайта өңдеу салаларында өнiмдi және мал ... ... ... ... ... ... ... енгiзу;
- Қазақстан Республикасында тамақ өнiмдерiнiң қауiпсiздiгiн тиiмдi
бақылау жүйесiн ұйымдастыру үшiн шетел тәжiрибесiн ... ... ... ... қайта өңдеу өнiмi өндiрiсiн жыл сайын кем
дегенде 7.5 %-ға өсуi;
- 2011 жылы жалпы тұтыну көлемiнде жеке тамақ ... ... ... төмендеуi: сары май 27 %-ға дейiн; өсiмдiк майы - 26,5 %-ға; ... 36,0 %-ға; ... - 48,0 %-ға; қант - 20,0 %; ... және ... - 21,0 %-ға; ... ... - 80,0 ... 2011 жылы ауыл шаруашылығы өнiмiн қайта өңдеу кәсiпорындарының 160
бiрлiк жабдығын жаңарту;
- халықаралық деңгейде сынақ ... ... ... жылы менеджмент жүйесiнiң халықаралық стандарттарын енгiзген
АӨК субъектiлерiнiң санын 319 бiрлiкке дейiн көбейту;
- сынақ ... ... ... және ... жоғары өлшеу
құралдарымен, сынау жабдықтармен жарақтау.
«Қазақстан Республикасының агроөнеркәсіптік кешенін орнықты дамыту
жөніндегі 2009-2011 ... ... ... ... ... ... ... Үкіметінің 2008 жылғы 28 қарашадағы № 1106
қаулысына ... ... ... Үкімет 2009-2011 жылдарға
арналған бұл шаралар кешенiн iске асыруға жалпы:
2009 жылы - 117 583,5 млн. ... жылы - 131 263,8 млн. ... жылы - 133 482,7 млн. ... ... ... ... ... iшiнде: республикалық бюджеттен: 2009 жылы - 108 558,8 ... 2010 жылы - 119 973,1 млн. ... 2011 жылы - 119 513,5 млн. ... бюджет қаражатынан: 2009 жылы - 4 650,0 млн. теңге; 2010
жылы - 4 850,0 млн. теңге; 2011 жылы - 5 050,0 млн. ... да ... ... 2009 жылы - 4 374,7 млн. ... 2010 жылы -
6 440,7 млн. теңге; 2011 жылы - 8 919,2 млн. ... бөлу ... ... жылы тиiстi мемлекеттiк қолдау көрсету арқылы ... ... ... тұрақты дамыту жөнiндегi шаралар
кешенiн iске асыру нәтижесiнде:
АӨК салаларын тұрақты дамыту;
ауыл шаруашылығының жалпы өнiм ... 2007 ... ... ... 20,7 % ... ... ауыл шаруашылығы жалпы өнiмiнiң өндiрiсiн 5 %-ға ұлғайту;
ауыл шаруашылығында еңбек өнiмдiлiгiн өсiру;
отандық өнiмнiң ... ... ... ... технологияларды енгiзу арқылы ауыл шаруашылығы өнiмiн
қайта ... ... ... ... ... азық-түлiктiк қауiпсiздiгi;
импортқа тәуелдiлiк коэффициентiн елiмiздегi жалпы тұтыну көлемiнiң 20
%-нан аспайтын деңгейiн ұстап тұру;
2011 жылы балық және ... да су ... ... 51,25 мың ... ... ... ... салаларының жұмысын басқаруда жоғары
деңгейге қол жеткiзу қамтамасыз етiледі деп күтілуде.
ҚОРЫТЫНДЫ
Еліміздің ішкі азық-түлік рыногындағы ... ... ... ... ...... алдындағы маңызды міндеттердің
бірі. Әлемдік қаржы және азық-түлік ... ... ... ішкі азық-
түлік рыногындағы тұрақтылықты, оның қауіпсіздігін сақтау бағытында нақты
шаралар жүзеге ... ... ... ел ... маңызды құрамдас бөлігі және
саланың қазіргі жағдайы мен іс жүзіндегі даму қарқыны мемлекетіміздің азық-
түлік қауіпсіздігінің ... және ... ішкі ... ... ... ... ... табылады. Мемлекетіміздің дұрыс
таңдаған аграрлық саясатының арқасында бүгінгі күнде экономиканың аграрлық
секторы тұрақты қарқынмен ... ... ... кешенін мемлекеттік
реттеу және қолдау шаралары саланың инвестициялық тартымдылығын арттыруға
мүмкіндік беріп ... ... ... ... ... ... қобалжытатын
мәліметтер азық-түлік дағдарысының ушығу қаупінің әлі де ... ... ... Жөңкіліп келе жатқан әлемдік қаржы ... да ... ... бола алады. Сондықтан 2008 ... ... ... ... ... сөйлеген сөзінде Мемлекет
басшысы әлемдік қаржы дағдарысының еліміздің экономикасына теріс ... үшін ... ... ... нақты айқындап берді. Бұл ретте
Президент агроөнеркәсіп ... ... және ... есебінен ішкі азық-түлік
рыногындағы тұрақтылықты сақтау қажеттігіне айрықша назар аудартты. ... ... ішкі ... ... тұрақтылықты сақтау үшін
бірқатар нақты шаралар қабылдануда. Атап айтқанда ... ... ... ... ... ет, ... сүт, сары май ... әлеуметтік
маңызды азық-түлік тауарларының түрлері бойынша тұрақтандырушы ... Бұл ... бір ... ішкі ... ... ... үшін, екіншіден рынокқа реттеуші ықпалды көрсете отырып осы негізде
азық-түлік тауарлары бағасының тұрақтылығын ... үшін ... ... ... ... ... ... жауапкершілігін арттыру
мақсатында азық-түлік тауарларын негізгі өндірушілермен ішкі нарықты
тұрақты ... ... ... қол ... Осы орайда,
ауылшаруашылық өнімдері өндірісінің көлемін ұлғайтуға айрықша ... Бұл ... ... ... дақылдардың барлық түрлері
бойынша іс жүзінде субсидиялау нормативтері ұлғайтылды. Нәтижесінде, биыл
майлы ... ... қант ... егіс ... ... ұқсас шаралар мал шаруашылығы саласында да ... сүт, сиыр ... ... ... қой ... құс етін және ... ... пайдаланылатын құрама жемдердің құны субсидияланады.
Парламентке еліміздің азық-түлік ... ... ету ... ... ... ... ... заңнамалық нормаларды күшейтуге
бағытталған 2 заң жобасы енгізілді. Осы шаралардың арқасында жалпы алғанда
көптеген елдердегі ... ... ... ішкі ... тұрақтылығын сақтауға қол жеткізілуде.
Бұған қоса, Астана мен ... ... ... азық-түлік
белдеулерін құру мәселесіне айрықша назар аударылуда. Қазіргі таңда аталмыш
бағдарлама аясында 2008 жылы жалпы сомасы 13,6 ... ... ... ... жоба ... ... бұл ... барлық облыс
орталықтарында басталады.
Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі ... ... 020 ... ... және ... ... ету» республикалық бюджеттік бағдарламасы аясында соңғы бес жыл
ішінде:
2004 жылы – 7 103 253 000 ... жылы – ... ... жылы – ... ... жылы – ... ... жылы – 12 660 382 000 теңге қаржы бөлінген.
Республикалық бюджет есебінен бөлінген қаржыға елімізде азық-түлік
қауіпсіздігі толығымен қамтамасыз етілді.
Жалпы, ... ... ... ... қамтамасыз ету
мәселесі бойынша әлемдік экономикалық жағдайға қатысты тиісті ... ... ... ... құқықтық құжаттар жетілдіріліп
келеді. Бұл – ... ... ... ... ... ... ... келе
жатқандығының айғағы.
Әлемдік азық-түлік нарығы қиын жағдайды бастан өткеріп жатқан қазіргі
кезде Үкімет ... ... ... тапсырмаларды жаңа қырынан
қарау үшін азық-түлік ... ... ... ... ... ... сай ... жаңа мазмұнмен қайта толықтыруда.
Себебі қазіргі әлемдік шиеленіскен жағдайда мемлекеттің ... ... ... ... қауіпсіздігін қамтамасыз ету мүмкін емес.
Оның негізгі тетігі Үкіметтің ішкі азық-түлік ... ... ... ... ... ... ... табылады. Атап
айтқанда, бұл – әлеуметтік маңызы зор азық-түлік тауарларын ... ... ... ... тұрақтандыру қорын құру, ұтымды
кедендік тариф саясатын жүргізу арқылы ауыл ... ... мен ... ... ... ... ... қалыптасу
барысын қадағалау. Мұндай шараларды қазіргі ... ... ... қолданып жатқанын атап өтуге тиіспіз.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
1. «Астық туралы» Қазақстан ... 2001 ... ... № 143 Заңы // ... Республикасы Парламентінің Жаршысы,
2001 ж., № 2, 12-құжат; «Егемен Қазақстан» ... 2001 ... 23 ...
14.
2. «Қазақстан Республикасының Ұлттық қауіпсіздігі туралы» Қазақстан
Республикасының 1998 ... 26 ... Заңы // ... Республикасы
Парламентінің Жаршысы, 1998 ж., № 11-12, 173-құжат; 2000 ж., ... 2004 ж., № 14, ... № 23, ... 2005 ж., № 16, ... 2007 ж., № 1, ... «Агроөнеркәсіптік кешенді және ... ... ... ... ... Республикасының 2005 жылғы 8 шілдедегі заңы ... ... ... ... 2005 ж., № 13, ... ... № 5-6, 42-құжат.
4. «Республикалық астық сараптау» және ... ... ... ... ... ... ... 2000 жылғы 2 наурыздағы № 342 қаулысы.
5. «Қазақстан Республикасында ішкі астық рыногын ... ... ... Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2000 жылғы 24
сәуірдегі № 633 қаулысы.
6. «Астықтың мемлекеттік экспорттық ресурстарын қалыптастыру жөніндегі
кезек күттірмейтін ... ... ... ... ... ... 13 желтоқсандағы № 1841 қаулысы // Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы,
2000 ж., № 55, ... ... ... ... 2000 ... 20
желтоқсандағы № 321
7. «Астықтың мемлекеттік ресурстарымен және ... ... ... ... жасалатын операцияларды жеке есепке алу ... ... ... бекіту туралы» Қазақстан Республикасы
Үкіметінің 2001 жылғы 5 наурыздағы № 330 ... ... ... ... ... ... ... орнын
ауыстыру және пайдалану ережесін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы
Үкіметінің 2001 жылғы 28 ... № 394 ... // ... ... 2001 ж., № 12, ... «2003 ... ... астығын мемлекеттік сатып алудың кейбір
мәселелері және Мемлекеттік астық ресурстарын ... ... ... ... ... алу ережесі мен ... ... ... ... бойынша көрсетілетін қызметтерді мемлекеттік
сатып алу ережесін бекіту туралы» Қазақстан ... ... ... 26 ақпандағы № 205 қаулысы // Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, ... № 9, ... ... ... ... ... ... Ұлттық
Банкiнiң және Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын және ... ... мен ... ... Экономиканы және қаржы жүйесiн
тұрақтандыру ... ... ... ... бiрлескен iс-қимыл
жоспары туралы» Қазақстан ... ... 2008 ... 25
қарашадағы № 1085 қаулысы.
11. Әліпбай С. Азық-түлік қауіпсіздігі – ... ... // ... ... 2007 жылғы 14 желтоқсан, № 97.
12. Әліпбай С. Астық бағасы рекордтық межеге шықты // ... ... 2007 ... 7 ...... Бүкіл әлемдегі 854 млн. адам ұзақ уақытқа созылған аштықтан зардап
шегіп отыр – БҰҰ // ... ... 2008 ... 6 ... БҰҰ ... Сауд Арабиясының мұнай бағасының күрт ... ... ... ... ... // ... ... 2008 жылғы
16 маусым.
15. БҰҰ әлемдік дағдарысқа байланысты қам-қарекет жасау ... ... бас ... ... // ... бүгін», 2008 жылғы
13 маусым.
16. «Ауылға жаңа ... ... ҚР Ауыл ... ... ... ... // Егемен Қазақстан газеті, 2005 жылғы 29 маусым, № 143-
146.
17. Шайынғазы С. Негізгі өнімге негіз ... ... // ... ... 2008 жылғы 12 қараша, № 97.
18. Азық-түлік дағдарысын шешу үшін жаңа даму стратегиясы қажет – ... ... ...... 2008 ... 21 мамыр.
19. Қазақстан Азиядағы ынтымақтастық диалогына мүше елдерді азық-түлік
қауіпсіздігі проблемасын ... ... ... // ... ... ... 2008 ... 16 қазан.
20. Қазақстан ғаламдық азық-түлік дағдарысын еңсеруге үлес ... // ... ...... 2008 ... 29 ... Б. ... Ауыл шаруашылығына шетелдік қаржы ағыны құйыла
бастамақ // «Айқын» газеті, 2008 жылғы 26 маусым.
22. Астық ... ... ... ... ... // ... ... Gazeta.kz. 2009 жылғы 26 ақпан.
23. «Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2008-2010 жылдарға ... ... ... ... туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің
2007 жылғы 29 тамыздағы № 754 қаулысы // Қазақстан Республикасының ... ж., № ... ... ... ... 2007 ... 21
қыркүйек, №297-298.
24. «Қазақстан Республикасының агроөнеркәсiптiк ... ... ... жылдарға арналған тұжырымдамасын iске асыру ... ... ... ... кезектегi шаралар бағдарламасын бекiту
туралы» Қазақстан Республикасы ... 2006 ... 6 ... 149 ... // Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2006 ж., № 8, 69-құжат.
25. Үкіметтің 2008 ... ... ... ... //
Қазақпарат – 2009 жылғы 13 қаңтар.
26. ... ... ... кешенін орнықты дамыту
жөніндегі 2009-2011 жылдарға арналған ... ... ... ... Республикасы Үкіметінің 2008 жылғы 28 ...... ...... ... ... алдын алу (ҚР Ауыл
шаруашылығы министрі А. Күрішбаевтың агроөнеркәсіп кешенінің жаңа ... ... ... // ... 2008 ... 12 ... Төреханов А.Ә., Каримов Ж.К., Дәленов Ш.Д. Ірі қара шаруашылығы. –
Алматы, «Триумф «Т», 2006 ... 2008 ... ... ... ... Статистика
агенттігі. – Астана, «Жарқын Ко», 2008 ж.
30. 2003 жылғы Қазақстан Республикасы бойынша ... ... ... ... мен ... ... аса ... ресурстары мен пайдалану ... ... ... ... Статистика агенттігі, Алматы, «Қазстатақпарат», 2005
ж.
31. Аграрлы Қазақстан. Алматы, «Тау Қайнар», 2005 ж., 488 б.
32. ... Т., ... Л., ... С. Ауыл шаруашылығын
механикаландыру және электрлендіру саласының ... ... ... «Ана ... 1996 ж., ... ...... (статистикалық жинақ). ... ... ... – Алматы, «Қазстатақпарат», 2005 ж.
34. Қазақстан. – Алматы, «Қаржы-Қаражат», 1996 ... ... және оның ... статистикалық жинақ. Қазақстан
Республикасы Статистика агенттігі.– Алматы, «Қазстатақпарат», 2005 ж.
36. Қазақстан Республикасы мен оның ... ... ... ... ... ... ... агенттігі. – Алматы, «Қазстатақпарат», 2006 ж.
37. Күлеев С.Т., ... А.М., ... Е.Ш., ... ... ... ... құқығы. – Алматы, «HAS», 2005 ж.
38. Қамбарова Х., Тимофеева О., Морозов А. ... ... ... ... 2006 ж., ... ... А. Мал шаруашлығына, егіншілікке, аңшылыққа байланысты
терминдер мен сөз ... ... ...... ... ... 104-б.
40. Маусунбаева Л.Н., ... Қ.Б. ... ... өнімдерді өндірудің ерекшелігі. – Семей, 2008 ж., 240-б.
41. Әбділдин С.Ә. Әлеуметтік-экономикалық дамуды жоспарлау. – ... 1999 ж., ... ... Т.Е., ... Д.А., ... Ә.С. Ауылшаруашылық
өнімдерін өңдеу және сақтау технологиясы. – ... ... 2003 ж., ... ... К.Ж., ... Г.А., Мажитова Р.С. Жеміс шаруашылығы. –
Алматы, «Сөздік-Словарь», 2005 ж., ... А. Ауыл ... ... ... | | | |бір ... ... |
| ... және |Картоп ... ... ... ... |
| ... | | | | |
| ... | | | | ... |12,2 |113,0 |9,2 |239,0 |154,0 ... |5,3 |99,0 |4,9 |148,0 |121,0 ... |13,2 |104,0 |3,3 |136,0 |114,0 ... |9,7 |94,0 |3,2 |123,0 |106,0 ... |7,9 |94,0 |3,4 |77,0 |104,0 ... |5,0 |84,0 |2,9 |91,0 |101,0 ... |6,5 |88,0 |1,9 |105,0 |96,0 ... |8,7 |84,0 |2,8 |116,0 |101,0 ... |5,6 |77,0 |4,2 |143,0 |114,0 ... |13,0 |108,0 |4,9 |172,0 |134,0 ... |9,4 |106,0 |4,0 |154,0 |153,0 ... |12,2 |133,0 |6,0 |173,0 |166,0 ... |11,5 |139,0 |5,9 |207,0 |172,0 ... |10,8 |139,0 |6,8 |210,0 |177,0 ... |8,8 |134,0 |5,9 |197,0 |186,0 ... |10,0 |150,0 |6,3 |209,0 |196,0 ... |11,7 |154,0 |5,9 |241,0 |201,0 ... |13,3 |156,0 |5,9 |249,0 |211,0 ... |10,1 |143,7 |4,1 |204,3 |204,0 |
| | | | | | ... Б. Ауыл ... ... өнімдерінің нақты көлем индекстері
| | | | | ... ... ... ... |2003 |2004 |2005 |2006 |2007 |2008 ... ... |102,1 |99,5 |107,3 |106,2 |108,9 |94,4 ... | | | | | | ... |99,7 |88,1 |114,3 |108,1 |114,9 |79,2 ... |111,3 |93,3 |94,3 |97,5 |117,8 |109,6 ... |103,2 |104,2 |102,7 |104,1 |104,3 |101,5 ... |112,3 |104,3 |101,8 |104,0 |105,5 |99,4 ... ... |101,3 |105,6 |99,7 |97,8 |105,5 |88,6 ... |112,6 |102,7 |101,0 |100,0 |104,3 |92,2 ... ... |104,4 |87,7 |83,5 |109,1 |110,2 |118,3 ... |101,3 |104,8 |89,8 |110,8 |108,0 |99,6 ... |99,0 |87,1 |126,2 |117,1 |116,5 |90,4 ... |107,5 |109,3 |100,9 |99,8 |112,7 |94,4 ... |105,3 |102,4 |112,9 |101,5 |94,8 |99,8 ... |90,2 |118,7 |101,7 |98,8 |110,9 |90,0 ... Қазақстан|94,5 |98,7 |121,2 |114,2 |107,3 |94,4 ... ... |106,6 |109,6 |102,8 |100,5 |101,1 |97,0 ... ... |214,0 |48,3 |128,3 |102,0 |120,3 |92,7 ... қаласы |163,1 |44,8 |92,8 |105,8 |128,2 |86,3 ... ... ... |99,9 |95,1 |109,5 |107,7 |113,8 |86,8 ... | | | | | | ... |98,2 |81,2 |119,8 |112,2 |122,8 |71,2 ... |122,3 |76,8 |72,0 |74,7 |187,5 |114,7 ... |102,5 |104,6 |101,9 |100,8 |107,7 |96,5 ... |117,1 |102,4 |96,9 |106,8 |125,4 |84,7 ... ... |96,0 |102,7 |93,6 |85,5 |109,6 |67,3 ... |112,9 |99,5 |98,8 |96,5 |105,9 |85,0 ... ... |108,2 |70,5 |54,6 |127,7 |133,5 |145,8 ... |91,4 |99,8 |68,3 |115,2 |114,3 |85,5 ... |97,5 |72,5 |146,1 |130,7 |122,9 |83,3 ... |109,9 |113,5 |99,8 |97,4 |119,6 |90,7 ... |117,5 |61,3 |186,7 |112,2 |31,4 |90,6 ... |74,3 |130,4 |98,1 |94,8 |125,6 |76,5 ... ... |97,3 |128,9 |119,7 |108,4 |91,2 ... Қазақстан |106,9 |110,4 |100,7 |96,8 |98,1 |91,7 ... ... |248,7 |43,9 |129,7 |105,7 |120,9 |95,9 ... ... |196,2 |30,3 |91,4 |108,8 |132,9 |92,8 ... шаруашылығы ... |105,0 |105,6 |104,6 |104,5 |103,8 |104,0 ... | | | | | | ... |102,8 |103,4 |102,5 |100,6 |100,9 |100,4 ... |105,4 |104,1 |106,9 |104,6 |102,7 |107,2 ... |104,1 |103,7 |103,5 |107,3 |101,4 |107,7 ... |111,1 |104,8 |102,9 |103,4 |101,1 |103,4 ... ... |106,4 |108,1 |105,0 |106,3 |103,3 |102,0 ... |112,0 |108,1 |104,4 |104,6 |102,6 |103,0 ... ... |101,0 |103,6 |105,0 |103,0 |101,6 |102,6 ... |110,0 |108,7 |106,9 |108,9 |105,3 |107,5 ... |100,9 |105,7 |104,5 |102,4 |109,0 |102,7 ... |103,5 |102,2 |102,8 |103,6 |102,7 |100,7 ... |104,7 |104,6 |105,8 |97,9 |117,5 |102,0 ... |108,2 |109,4 |104,9 |101,8 |101,2 |101,7 ... Қазақстан|104,8 |101,8 |102,5 |101,8 |104,6 |104,7 ... ... |105,8 |107,5 |106,5 |106,7 |105,3 |104,7 ... ... |96,3 |85,8 |109,4 |46,4 |100,6 |77,3 ... ... |91,4 |120,6 |100,0 |91,4 |104,6 |78,4 ... В. Ауыл шаруашылығының жалпы өнімі
| | | | | ... ... млн. ... |
|  |2003 |2004 |2005 |2006 |2007 |2008 ... ... ... ... |698832,9 |763843,4 ... ... ... |
|Ақмола |69900,2 |79347,2 |82007,8 |90032,0 ... ... ... |24493,1 |27001,8 |27362,5 |29388,8 |40700,6 |60490,2 ... |80608,9 |95632,8 ... |118954,7 ... ... ... |6963,7 |7967,5 |9445,3 |10888,8 |13312,9 |16221,6 ... Қазақстан |58173,2 |70020,1 |75118,5 |80290,4 |98504,3 ... ... |36455,0 |42465,7 |45737,4 |45832,3 |60331,9 |67242,9 ... ... |24168,2 |25335,5 |22917,2 |27049,8 |34729,4 |62399,7 ... |29715,1 |36722,7 |35533,3 |43095,3 |54822,2 |63079,4 ... |84643,7 |92181,0 ... ... ... |223853,5 |
|Қызылорда |13296,5 |16107,5 |16848,7 |18376,1 |24146,1 |24523,4 ... |1348,6 |1627,9 |2385,0 |2633,5 |2870,3 |3252,5 ... |25649,4 |33497,0 |36268,7 |39037,5 |50187,6 |51085,3 ... ... |68377,7 |85135,6 |93979,0 ... |147471,5 |174932,2 ... ... |87696,9 |80421,9 |95218,9 ... |118669,4 |146912,5 ... ... |2356,3 |3413,9 |4762,5 |5441,9 |7077,0 |1306,6 ... қаласы |1522,0 |1954,8 |2080,9 |2230,9 |3096,8 |1402,4 ... ... ... ... ... ... ... |432491,6 |630795,7 |679673,6 ... |48223,0 |54139,4 |52848,4 |57588,8 |94050,5 |69579,7 ... |9701,3 |9755,0 |6524,9 |5225,9 |12752,8 |22831,8 ... |41559,4 |50128,0 |52072,3 |55591,4 |73879,2 |88051,7 ... |1300,9 |1386,4 |1732,0 |1974,6 |3112,8 |3121,7 ... ... |27263,5 |32477,3 |30607,4 |2713,8 |37740,4 |36563,1 ... |22756,5 |25857,8 |26188,3 |23193,4 |34154,2 |33654,1 ... Қазақстан |11632,9 |10799,9 |5660,5 |7345,1 |12260,6 |32955,3 ... |12958,5 |16302,8 |10785,2 |13167,0 |19432,3 |16033,7 ... |47285,5 |48018,5 |56292,9 |70647,4 ... |135457,1 |
|Қызылорда |8383,9 |10494,9 |10308,5 |10855,4 |15486,3 |13830,7 ... |67,9 |143,2 |604,5 |694,3 |278,0 |708,1 ... |11301,0 |15834,8 |15392,3 |15524,2 |24190,1 |17320,9 ... ... |46779,6 |60363,2 |65422,8 |76836,9 ... |125807,7 ... ... |63115,7 |50740,7 |59589,1 |58781,0 |68738,1 |81621,1 ... ... |2110,0 |3175,5 |4469,4 |5286,0 |6919,5 |1144,7 ... ... |1277,8 |1631,7 |1719,4 |1866,4 |2664,2 |992,2 ... ... ... ... ... |307583,8 ... ... ... |636749,5 |
|Ақмола |21677,2 |25207,8 |29159,4 |32443,2 |36954,7 |46523,5 ... |14791,8 |17246,8 |20837,6 |24162,9 |27947,8 |37658,4 ... |39049,5 |45504,8 |53362,5 |63363,3 |72102,9 |99204,5 ... |5662,8 |6581,1 |7713,3 |8914,2 |10200,1 |13099,9 ... ... |30909,7 |37542,8 |44511,1 |52376,6 |60763,9 |79798,4 ... |13698,5 |16607,9 |19549,1 |22638,9 |26177,7 |33588,8 ... ... |12535,3 |14535,6 |17256,7 |19704,7 |22468,8 |29444,4 ... |16756,6 |20419,9 |24748,1 |29928,3 |35389,9 |47045,7 ... |37358,2 |44162,5 |52450,0 |59608,0 |73111,0 |88396,4 ... |4912,6 |5612,6 |6540,2 |7520,7 |8659,8 |10692,7 ... |1280,7 |1484,7 |1780,5 |1939,2 |2592,3 |2544,4 ... |14348,4 |17662,2 |20876,4 |23513,3 |25997,5 |33764,4 ... ... |21598,1 |24772,4 |28556,2 |32110,5 |38090,1 |49124,5 ... ... |24581,2 |29681,2 |35629,8 |42077,1 |49931,3 |65291,4 ... ... |246,3 |238,4 |293,1 |155,9 |157,5 |161,9 ... қаласы |244,2 |323,1 |361,5 |364,5 |432,6 |410,2 ... Г. ... және ... дақылдарының егістік алқабы
| | | | | |мың га ... |2003 |2004 |2005 |2006 |2007 |2008 ... ... ... |13872,6 |14278,0 |14841,9 |14839,8 |15427,9 |16190,1 ... |3425,1 |3606,0 |3604,3 |3702,5 |3875,2 |4131,3 ... |645,6 |726,3 |735,1 |751,0 |662,0 |700,3 ... |485,2 |490,0 |502,3 |491,4 |494,3 |492,0 ... |1,0 |1,2 |1,2 |1,2 |0,8 |0,6 ... ... |569,1 |595,9 |586,4 |583,2 |603,4 |596,6 ... |384,9 |377,3 |402,7 |369,9 |332,1 |293,6 ... ... |626,5 |666,9 |701,7 |570,6 |532,2 |543,0 ... |823,4 |845,4 |862,1 |662,0 |708,8 |699,9 ... |84,7 |79,6 |84,8 |84,6 |85,1 |72,1 ... |2998,8 |3053,7 |3396,2 |3613,7 |3957,8 |4159,9 ... |- |- |- |- |- |- ... |573,9 |578,0 |586,8 |555,1 |634,4 |623,7 ... ... |3021,9 |3031,0 |3135,7 |3194,8 |3335,4 |3700,4 ... ... |231,8 |226,4 |241,7 |259,1 |205,6 |175,9 ... ... |0,5 |0,3 |0,4 |0,2 |0,3 |0,4 ... қаласы |0,2 |- |0,5 |0,5 |0,5 |0,4 ... ... және ... ... ... ... |11361,9 |11956,6 |12647,9 |12425,8 |12683,0 |12906,3 ... |2987,9 |3192,2 |3262,8 |3320,8 |3443,3 |3542,4 ... |496,4 |586,7 |604,6 |598,6 |475,2 |509,8 ... |259,1 |253,3 |266,2 |261,8 |215,7 |162,0 ... |0,1 |0,2 |0,3 |0,1 |- |- ... ... |406,1 |433,2 |421,0 |397,6 |381,0 |317,4 ... |263,2 |249,7 |269,7 |238,1 |183,3 |97,5 ... ... |470,7 |505,8 |526,7 |356,3 |305,8 |329,7 ... |723,6 |754,7 |773,5 |582,9 |588,2 |536,9 ... |11,0 |10,2 |12,8 |10,7 |9,4 |7,4 ... |2717,8 |2786,3 |3149,8 |3307,2 |3654,1 |3836,8 ... |- |- |- |- |- |- ... |426,4 |397,1 |408,5 |389,8 |411,1 |373,7 ... ... |2417,2 |2602,8 |2756,5 |2751,1 |2848,4 |3054,2 ... Қазақстан |182,2 |184,4 |194,6 |210,3 |167,0 |138,1 ... ... |- |- |0,4 |- |- |- ... қаласы |0,2 |- |0,5 |0,5 |0,5 |0,4 |
| | | | | | | ... Д. ... ... түрі ... ... | | | | |мың ... |
| |2003 |2004 |2005 |2006 |2007 ... Республикасы |693,2 |737,1 |762,2 |808,6 |838,7 ... |50,2 |51,7 |53,3 |53,1 |54,9 ... |37,1 |40,6 |42,7 |45,4 |45,8 ... |103,4 |109,0 |108,7 |126,8 |130,5 ... |18,7 |20,9 |21,1 |21,4 |22,0 ... ... |86,7 |89,1 |91,3 |99,8 |107,0 ... |36,5 |39,5 |41,3 |43,6 |45,6 ... ... |32,3 |33,3 |33,0 |34,1 |34,7 ... |45,4 |49,6 |52,8 |60,9 |63,7 ... |122,5 |131,7 |137,4 |138,5 |141,0 ... |13,2 |14,3 |14,7 |14,9 |15,4 ... |3,8 |4,1 |4,1 |4,4 |4,6 ... |31,2 |37,6 |38,7 |39,2 |40,6 ... ... |51,8 |49,6 |52,8 |53,1 |55,1 ... ... |59,7 |65,3 |69,4 |72,8 |77,2 ... қаласы |0,3 |0,4 |0,5 |0,2 |0,2 ... ... |0,4 |0,4 |0,4 |0,4 |0,4 |
| | | | | | ... Е. ... ... түрі
|Сүттің барлық түрі |
| | | | | |мың ... ... |2003 |2004 |2005 |2006 |2007 ... ... |4316,7 |4556,8 |4749,2 |4926,0 |5073,2 ... |411,6 |434,5 |445,1 |449,5 |452,2 ... |239,1 |253,2 |270,3 |277,6 |288,0 ... |578,5 |591,5 |610,9 |638,1 |652,0 ... |43,3 |46,6 |48,5 |50,3 |52,7 ... ... |563,4 |602,9 |634,6 |661,4 |677,1 ... |216,7 |234,0 |244,1 |253,0 |260,8 ... ... |203,5 |210,3 |214,0 |219,9 |228,8 ... |247,7 |269,2 |283,7 |299,8 |313,8 ... |508,3 |538,9 |567,9 |588,6 |609,6 ... |60,3 |63,6 |64,6 |68,3 |71,2 ... |5,5 |5,3 |5,9 |6,1 |6,5 ... |289,4 |324,6 |339,3 |343,0 |343,4 ... ... |495,7 |504,4 |512,9 |523,4 |531,3 ... Қазақстан |438,2 |465,1 |495,7 |537,6 |577,4 ... ... |8,1 |5,7 |4,4 |2,4 |2,1 ... ... |7,4 |7,0 |7,3 |7,0 |6,3 |
| | | | | | ... Ж. ... ... мал саны
|Жылқы саны |
| | | | | |жыл ... мың бас ... |2003 |2004 |2005 |2006 |2007 |2008 ... ... |1064,3 |1120,4 |1163,5 |1235,6 |1291,1 |1366 ... |80,7 |84,5 |83,5 |85,5 |87,6 |90,7 ... |60,5 |60,9 |61,8 |63,4 |66,5 |68,7 ... |167,4 |173,1 |181,9 |192,0 |202,7 |229,4 ... |33,2 |35,5 |37,3 |39,3 |40,7 |42,4 ... ... |128,1 |140,5 |149,6 |163,8 |171,7 |181,3 ... |63,2 |70,3 |73,5 |78,1 |80,9 |82,6 ... ... |48,3 |49,6 |48,8 |53,3 |56,8 |61 ... |110,5 |113,0 |114,8 |124,1 |122,7 |123,9 ... |63,4 |66,9 |68,6 |71,9 |75,5 |78,2 ... |48,9 |50,4 |51,1 |54,2 |57,5 |60,7 ... |26,6 |30,5 |31,5 |33,5 |37,5 |39 ... |53,3 |59,2 |63,2 |67,0 |70,5 |76,5 ... ... |71,3 |74,0 |77,0 |80,0 |83,7 |87,2 ... ... |108,2 |111,3 |120,3 |128,5 |136,1 |143,8 ... ... |0,5 |0,4 |0,3 |0,5 |0,3 |0,2 ... ... |0,2 |0,3 |0,3 |0,5 |0,4 |0,4 ... ... саны |
| | | | | |жыл ... мың бас ... |2003 |2004 |2005 |2006 |2007 |2008 ... ... |24823,1 |25606,1 |26215,5 |28239,3 |29506,8 |30687,4 ... |2693,2 |2704,0 |2544,1 |2532,9 |2347,9 |2626,5 ... |834,2 |879,8 |950,5 |982,9 |1079,7 |1156,8 ... |6070,9 |6229,9 |6238,8 |7767,6 |8273,6 |8647 ... |33,0 |36,7 |38,8 |52,4 |54,3 |55,1 ... ... |2716,4 |2830,9 |2877,6 |3011,5 |3355,1 |3253,4 ... |1261,6 |1392,2 |1375,2 |1451,3 |1492,7 |1491,8 ... Қазақстан |573,7 |857,2 |929,6 |881,8 |972,2 |897,2 ... |2020,4 |1625,4 |1800,3 |1633,1 |1708,3 |1847,8 ... |3348,3 |3400,7 |3521,0 |3667,8 |3949,3 |4193,4 ... |438,3 |428,2 |418,9 |406,7 |365,3 |231 ... |8,8 |8,4 |7,5 |13,8 |15,0 |12,8 ... |1041,1 |1057,4 |1168,9 |1092,2 |1084,8 |1219,4 ... ... |1812,3 |2112,9 |2218,6 |2559,9 |2604,0 |2792,7 ... ... |1927,6 |2001,8 |2094,5 |2132,5 |2151,9 |2212,9 ... қаласы |15,3 |16,1 |7,7 |4,5 |4,9 |4,6 ... ... |28,0 |24,5 |23,5 |48,4 |47,8 |45 ... З. ... ауыл ... ... егістік алқабы
| | | | | | | | |
| | | ... ... | | |
| | | | ... | | |
| | | | ... | | ... |2003 |2004 |2005 |2006 |2007 |2008 ... |166,9 |168,2 |168,2 |153,9 |155,5 |163,7 ... | | | | | | ... |16,6 |16,8 |16,7 |14,3 |13,4 |16,6 ... |6,0 |6,1 |6,1 |6,7 |6,8 |7,0 ... |33,3 |33,9 |34,2 |34,4 |34,6 |34,4 ... |1,0 |1,0 |1,0 |0,9 |1,0 |0,9 ... ... |27,1 |26,9 |25,7 |20,2 |21,8 |21,2 ... |5,6 |5,9 |5,7 |5,2 |5,8 |5,8 ... Қазақстан |3,7 |3,9 |4,1 |3,3 |3,7 |3,9 ... |9,9 |10,2 |10,7 |10,6 |9,4 |10,1 ... |7,1 |7,9 |7,1 |6,9 |6,8 |6,5 ... |9,9 |9,9 |9,7 |9,9 |9,3 |9,3 ... |- |- |- |- |- |- ... |10,6 |11,9 |11,9 |9,8 |10,6 |11,0 ... ... |24,2 |22,6 |24,7 |22,3 |21,8 |25,9 ... Қазақстан |10,4 |10,0 |9,5 |8,0 |9,6 |9,9 ... ... |0,1 |0,1 |0,1 |0,1 |0,1 |0,1 ... ... |1,4 |1,1 |1,0 |1,3 |0,8 |1,1 |
| | | | | | | ... К. ... ... | | | | |бір ... центнер |
|  |2003 |2004 |2005 |2006 |2007 |2008 ... ... |139,0 |134,0 |150,0 |154,0 |155,8 |143,7 ... |124,0 |107,0 |125,0 |130,0 |137,9 |83,8 ... |114,0 |115,0 |115,0 |107,0 |107,0 |109,6 ... |158,0 |155,0 |156,0 |158,0 |159,2 |160,4 ... |107,0 |108,0 |112,0 |116,0 |120,7 |124,6 ... Қазақстан |141,0 |136,0 |145,0 |155,0 |142,2 |119,2 ... |168,0 |170,0 |185,0 |179,0 |178,8 |182,1 ... ... |82,0 |83,0 |82,0 |110,0 |105,0 |122,7 ... |166,0 |164,0 |170,0 |168,0 |186,0 |186,2 ... |153,0 |98,0 |150,0 |165,0 |180,2 |150,2 ... |107,0 |114,0 |118,0 |128,0 |134,7 |123,8 ... |77,0 |75,0 |68,0 |200,0 |44,7 |3,0 ... |154,0 |150,0 |174,0 |172,0 |177,0 |168,3 ... ... |119,0 |124,0 |164,0 |166,0 |167,1 |156,6 ... ... |133,0 |136,0 |155,0 |153,0 |157,9 |158,5 ... қаласы |162,0 |163,0 |150,0 |111,0 |118,4 |99,6 ... ... |276,0 |196,0 |198,0 |198,0 |155,0 |155,6 |
| | | | | | | ... Л. Қан ... ... ... алқабы
| | | | | | |мың га ... |2003 |2004 |2005 |2006 |2007 |2008 ... ... |22,2 |22,3 |17,5 |14,4 |12,4 |6,2 ... |17,0 |18,0 |16,2 |14,1 |12,4 |5,1 ... ... |- |- |- |- |- |- ... |5,0 |4,3 |1,3 |0,3 |0,0 |1,1 ... |0,1 |- |- |- |- |- ... ... |0,1 |- |- |- |0,0 |0,0 ... қаласы |- |- |- |- |- |- ... М. Қант ... ... ... | | | | |бір ... ... |
|  |2003 |2004 |2005 |2006 |2007 |2008 ... ... |210 |197 |209 |241 |248,9 |204,3 ... |- |- |- |- |- |- ... |211 |199 |212 |243 |249,2 |232,2 ... ... |9 |- |- |350 |- |- ... |211 |192 |165 |127 |95 |78,2 ... |- |- |- |- |- |- ... |109 |- |- |- |- |- ... Қазақстан |165 |- |- |- |210 |30,0 ... ... |- |- |- |- |- |- ... Н. ... егістік алқабы
| | | | | | | мың га ... |2003 |2004 |2005 |2006 |2007 |2008 ... ... |110,2 |111,3 |110,6 |102,2 |104,2 |112,9 ... |4,8 |4,7 |4,8 |4,1 |3,6 |4,0 ... |2,7 |2,8 |2,8 |3,1 |3,1 |3,7 ... |22,6 |22,8 |23,0 |22,2 |25,0 |25,4 ... |2,1 |2,2 |2,2 |1,9 |2,2 |2,1 ... ... |10,2 |10,3 |9,7 |7,6 |7,7 |7,6 ... |19,0 |19,5 |19,8 |18,1 |18,9 |20,5 ... Қазақстан |3,0 |3,0 |3,2 |2,7 |3,0 |3,7 ... |3,2 |3,4 |3,4 |3,4 |2,3 |2,7 ... |6,8 |7,2 |5,2 |5,5 |2,2 |5,0 ... |2,7 |2,6 |2,6 |2,5 |5,4 |2,4 ... |0,1 |0,2 |0,2 |0,2 |0,2 |0,3 ... |3,9 |3,8 |3,9 |3,1 |3,1 |3,2 ... ... |4,0 |3,9 |4,9 |4,0 |3,9 |4,7 ... ... |24,4 |24,2 |24,4 |23,4 |23,3 |27,1 ... ... |0,2 |0,2 |0,1 |0,2 |0,1 |0,2 ... ... |0,5 |0,5 |0,4 |0,2 |0,2 |0,3 ... О. Көкөністердің өнімділігі
| | | | | |бір ... ... ... |2003 |2004 |2005 |2006 |2007 |2008 ... ... |177,0 |186,0 |196,0 |201,0 |211,0 |204,0 ... |130,0 |116,0 |139,0 |145,0 |168,0 |121,0 ... |142,0 |142,0 |148,0 |137,0 |140,0 |128,0 ... |208,0 |217,0 |224,0 |234,0 |235,0 |243,0 ... |126,0 |140,0 |138,0 |160,0 |196,0 |208,0 ... ... |197,0 |202,0 |211,0 |213,0 |114,0 |203,0 ... |167,0 |177,0 |179,0 |179,0 |190,0 |179,0 ... ... |94,0 |99,0 |101,0 |118,0 |257,0 |103,0 ... |225,0 |214,0 |213,0 |223,0 |227,0 |264,0 ... |194,0 |194,0 |197,0 |199,0 |154,0 |203,0 ... |116,0 |128,0 |130,0 |134,0 |146,0 |146,0 ... |63,0 |111,0 |97,0 |161,0 |212,0 |205,0 ... |156,0 |183,0 |231,0 |234,0 |271,0 |261,0 ... ... |234,0 |287,0 |284,0 |292,0 |310,0 |315,0 ... ... |175,0 |182,0 |197,0 |205,0 |218,0 |202,0 ... қаласы |205,0 |207,0 |278,0 |264,0 |311,0 |216,0 ... ... |287,0 |527,0 |433,0 |255,0 |233,0 |203,0 ... П. 2009 ... 1 ... Қазақстан Республикасында дәнді және бұршақ
дақылдарының
(астыққа) қолда бары (заңды тұлғалар және шаруа (фермер) қожалықтары)
|тонна ... ... ... ... |
| | ... шаруашылығы |шаруа (фермер) |нан қабылдайтын ... ... | ... ... |пункттер мен |және басқа да |
| | | | ... ... ... және ... ... |3098622 |973092 |4843736 |895863 ... ... | | | | | |
| ... |6937665 |1313787 |351137 |4433508 |839233 |
| ... |788371 |275438 |85958 |371970 |55005 |
| ... |2085277 |1509397 |535997 |38258 |1625 ... |8436069 |2471488 |796380 |4349897 |818304 |
| ... |6519085 |1098593 |317926 |4290293 |812273 |
| ... |121277 |65639 |22963 |28269 |4406 |
| ... |1795707 |1307256 |455491 |31335 |1625 ... |23055 |14187 |5438 |3295 |135 |
| ... |836 |836 |  |  |  |
| ... |19394 |11695 |5105 |2459 |135 |
| ... |2825 |1656 |333 |836 |  ... |88124 |56415 |6258 |21226 |4225 |
| ... |63729 |35938 |3502 |20064 |4225 |
| ... |3587 |3384 |203 |  |  |
| ... |20808 |17093 |2553 |1162 |  ... |1136972 |475854 |142557 |447362 |71199 |
| ... |311831 |156763 |23625 |110708 |20735 |
| ... |594872 |161686 |50369 |332353 |50464 |
| ... |230269 |157405 |68563 |4301 |  ... ... |18349 |8493 |1976 |6781 |1099 |
| ... |14512 |6038 |987 |6388 |1099 |
| ... |1637 |739 |505 |393 |  |
| ... |2200 |1716 |484 |  |  ... |50682 |39548 |8746 |2388 |  |
| ... |6780 |6272 |491 |17 |  |
| ... |26705 |20468 |3881 |2356 |  |
| ... |17197 |12808 |4374 |15 |  ... ... |12868 |4892 |3452 |3766 |758 |
| ... |7502 |3345 |1433 |1966 |758 |
| ... |2219 |268 |163 |1788 |  |
| ... |3147 |1279 |1856 |12 |  ... |5408 |1750 |944 |2679 |35 |
| ... |1992 |956 |499 |502 |35 |
| ... |2334 |463 |170 |1701 |  |
| ... |1082 |331 |275 |476 |  ... ... |14203 |11081 |2963 |159 |  |
| ... |150 |150 |  |  |  |
| ... |11896 |9341 |2396 |159 |  |
| ... |2157 |1590 |567 |  |  ... Р. 2009 ... 1 ақпанға облыстар бөлінісінде дәнді және
бұршақ дақылдарының (астыққа) қолда бары
|тонна ... ... ... ... |
| | ... ... ... ... |нан қабылдайтын |диірмен комбинаттары|
| | ... ... ... мен ... ... да |
| | | | ... ... |
|Қазақстан Республикасы |9811313 |3098622 |973092 |4843736 |895863 ... |2322677 |797668 |123182 |1385471 |16356 ... |309590 |87319 |47812 |153797 |20662 ... |69631 |48207 |14154 |5330 |1940 ... |285 |285 |  |  |  ... ... |427119 |70153 |107444 |170458 |79064 ... |66919 |12516 |14403 |4479 |35521 ... |269908 |109393 |57761 |36159 |66595 ... |2905562 |871582 |266943 |1642222 |124815 ... |73029 |41604 |5984 |21226 |4215 ... ... |77721 |3131 |466 |  |74124 ... |154253 |60207 |47660 |36408 |9978 ... Қазақстан |2674476 |937605 |240312 |1249487 |247072 ... ... |202099 |58884 |46963 |70783 |25469 ... қ. |186650 |28 |8 |  |186614 ... қ. |71394 |40 |  |67916 |3438 |
| | | | | | |

Пән: Сертификаттау, стандарттау
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 63 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстандағы азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ету жүйесі және жетілдіру жолдары87 бет
Азық-түлік қауіпсіздігін қалыптастыру және оны қамтамасыз ету55 бет
Басқару ғылымының мазмұны мен әдістері12 бет
Бағдарламалық қамтаманың сапасы5 бет
Бағдарламалық қамтамасыздандыру беріктігінің есебі3 бет
Жолаушыларды автомобильдік транспортпен тасымалдау қызметін сертификаттау. сәйкестік белгісі4 бет
Жылу мен электр энергияны аралас өндіруге арналған бутурбиналар жайлы мәлімет6 бет
Күннің рентген сәулеленуін зерттеу этаптары7 бет
Мемлекеттік құпияны жария ету59 бет
Метрологиялық қамтамасыз ету жөніндегі ҚР нормативтік құжаттар жүйесі9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь