Кеден органдарының қызметін реттейтін алғашқы үкіметтік құжаттар

Кіріспе 3
1 Кеден органдарының қызметін реттейтін алғашқы үкіметтік құжаттар 4
1.1 Қазақстан Республикасындағы негізгі, кедендердің қысқаша сипаттамасы 4
1.2 Кеден органдары қызметін реттейтін негізгі нормативтік құжаттар 7
2 Кедендік реттеу мақсаттары, құралдары, болашағы 11
2.1 Кеден органдары қызметінің құқықтық және заңдық проблемалары 13
2.2 Қазақстан Республикасындағы кеден ісін дамытудың перспективалары 14
3 Қазақстан аумағындағы кеден ісінің қалыптасуы 17
Қорытынды 22
Қолданылған әдебиеттер тізімі 23
Кеден (таможня) деген атау біздің мемлекетімізге қазірдің өзінде құлаққа сіңісті, үйреншікті болып кетті және ол кеден шекарасындағы (тек ондағы ғана емес) мемлекеттік органдардың атқаратын қызметімен тең мағынада қолданылады. Алайда, «өтке ғасырларда бұл сөз (таможня) қазір ұмыт болып кеткен, бірақ қайтадан толық қалыпына келтіруге болатын «протамга» – кеденге соқпай кеткені үшін алынатын өсім ақша, «протаможье» – тауарларды шекарадан заңсыз алып өткені үшін алынатын өсім ақша, «протаможиться» – тауарларды кеденге соқпай заңсыз алып өткені үшін айыпты болу – сияқты сөздер тудыратын түбір болған.
Мемлекеттер мен қалалардың шартты шекаралары арқылы тауарлар алып өткені үшін тиісті баж салығын алу сауда жолдары пайда болып, сауда – саттық қыза түскен кезден басталғаны белгілі. Саудадан алынатын баж салығы, автордың пікірі бойынша, кедендік төлемдердің бейне бір қазіргі түрі болып табылады.
Жалпы, ғылыми жұртшылықтың мойындағанындай, «таможня» (кеден) деген сөз ежелгі түркі тілінің «тамға» деген сөзінен шыққан. Ол баж салығын алу деген ғана емес, сонымен қатар «таңба басу», «белгі салу», «ерекше белгі» дегенді білдіреді. Сауда – саттыққа байланысты алғашқы кедендік баж салығы (көбінесе жай ғана алым) қазіргі Қазақстан аумағында сақ патшайымы Тұмар - ханымның (Томиристің» патшалық құрған тұсында (біздің дәуірімізге дейінгі 530 жылдар шамасы) алына бастаған.
1 Закон РК «О таможенном деле в Республике Казахстан» от 16 июня 1999г
2 Аксенов И.Я. Единая транспортная система // М.: 1997 г. – 210 с.
3 Аксенов И.Я. Транспорт и история, современность, перспективы, проблемы // М.: 1995 г. – 270 с.
4 Алибеков С.Т. Таможенное право. Учебное и практическое пособие // Алматы : 1997 г. – 175 с.
5 Алибеков С.Т. Казахстанское таможенное право общая и особенная части // Алматы : 1999 г. – 3-24 с.
6 Байгісиев М. Халықаралық экономикалық қатынастар. Оқу құралы // Алматы : Санат, 1998 ж. – 192 б.
7 Буглай В.Б., Ливенцев Н.Н. Международные экономические отношения. Учебное пособие // Под. ред. Н.Н. Ливенцева. М.: Финансы и статистика, 1996 г. – 325 с.
8 Кеден ісін ұйымдастыру және басқару. Оқу құралы // Д.М. Мадиярова, А.Е.Қалдыбаева, Ұ.А. Текенов, С.О. Есімбаева. – Алматы : Экономика, 2000 ж. – 190 б.
9 Кисловский Ю.Т. История таможни российского государства // М.: 1995 г. – 56-86 с.
10 Международные торговые финансовые операции, страхование и другие услуги // М.: 1994 г. – 320 с.
11 Микеев Ю.В. Таможенный валютный контроль // М.: 1997 г. – 278 с.
12 Н.Ә.Назарбаев. Ғасырлар тоғысында // Алматы: Өнер, 1996 ж. – 272 б.
13 Н.Ә.Назарбаев. Қазақстанның болашағы қоғамның идеялық бірлігінде // Алматы: Кітап, 1999 ж. – 32 б.
14 Т.С. Садықов. Тарих тағылымы ұлтаралық қатынастар мәдениеті // Алматы : Ана тілі, 1992 ж. – 157 б.
15 Н.Х. Тілемісов. Қазақстандағы кеден тарихы. Оқу құралы // Алматы: Ғылым, ғылыми баспа орталығы, 2001 ж. – 160 б.
        
        Мазмұны
| |Кіріспе |3 |
|1 ... ... ... ... ... ... ... |
|1.1 |Қазақстан Республикасындағы негізгі, кедендердің қысқаша |4 |
| ... | ... ... ... ... ... ... нормативтік құжаттар |7 |
|2 |Кедендік реттеу мақсаттары, құралдары, болашағы |11 ... ... ... қызметінің құқықтық және заңдық проблемалары |13 ... ... ... кеден ісін дамытудың перспективалары|14 |
|3 |Қазақстан аумағындағы кеден ісінің қалыптасуы |17 |
| ... |22 |
| ... ... ... |23 ... ... ... атау біздің мемлекетімізге қазірдің өзінде
құлаққа сіңісті, үйреншікті болып кетті және ол ... ... ... ғана ... ... ... ... қызметімен тең мағынада
қолданылады. Алайда, «өтке ғасырларда бұл сөз (таможня) қазір ұмыт болып
кеткен, бірақ ... ... ... ... ... «протамга» –
кеденге соқпай кеткені үшін алынатын өсім ақша, «протаможье» – ... ... алып ... үшін ... өсім ақша, «протаможиться» –
тауарларды кеденге соқпай заңсыз алып өткені үшін айыпты болу – ... ... ... ... мен қалалардың шартты шекаралары арқылы тауарлар алып
өткені үшін тиісті баж салығын алу ... ... ... ... ...
саттық қыза түскен кезден басталғаны белгілі. Саудадан алынатын баж салығы,
автордың пікірі бойынша, ... ... ... бір ... түрі ... ... жұртшылықтың мойындағанындай, «таможня» (кеден) деген
сөз ежелгі түркі тілінің «тамға» деген ... ... Ол баж ... ... ғана емес, сонымен қатар «таңба басу», «белгі салу», «ерекше белгі»
дегенді білдіреді. Сауда – саттыққа байланысты алғашқы кедендік баж ... жай ғана ... ... ... аумағында сақ патшайымы Тұмар -
ханымның (Томиристің» патшалық құрған тұсында (біздің дәуірімізге ... ... ... ... ... ...... империяларының дәуірлей бастаған кезі. Ерте түркі
мемлекеті – Түркі қағанаты (551-603 жылдар). ... ... ... қаған
деген лауазым алған болатын. Алғашқы кедендік ереже тәртіптері сол Бұмын-
қағанның заңдарында кездеседі. Ол ... ен ... ... ... бір ... бір ... бір династияның билігіне бағынып,
бастарын қосып, бірлесе бастаған еді. Бақталас тайпаларды бағындырып ... ... ... ... әр ... және өз ... бар ... мен халықтарды да өздеріне тәуелді етіп ұстады. Ол тәуелділік ... ... ... ... ... кесімді алып төлеп тұруы арқылы
жүзеге асырылады.
Көшпенділердің құрған ... ... ... ... ... Ежелгі түркілер өзіндік өркениет ошағын құрды. Онда күнделікті
тұрмыстың сапа жағынан жаңа – отырықшылық, ... бір ... ... ... салу ... ... ... болды. Міне, мұның бәрі де
қоғамның әлеуметтік және саяси ұйымның бет ... ... ... ... Қол ... ... ең биік шыңы – олардың өз жазуының пайда болуы
еді. Рулық-тайпалық ұйым түрлері – ... және ... ... ... ... әскери басшылар және басқалары) ... ... ... ... екі ... тайпасының көсемдеріне
кедендік лауазымдар мен кедендік айырым белгілерін берді.
Менің курстық жұмысымның тақырыбы: Кедендік ... ... ... ... негізгі кедендік құжаттарына сипаттама беру
және орган қызметін реттейтін ... ... ... ... ... дамуын қарастырамыз.
Мақсаты: Кеден органдарының құжаттары, мақсаттары, құралдары,
болашағы, ... және ... ... ... ... ... кеден органдары қызметін реттейтін негізгі нормативтік құжаттар.
- ҚР-дағы кеден ісін дамытудың перспективалары.
- Қазақстан аумағындағы кеден ... ... ... реттеу мақсаттары, құралдары, болашағы тақырыбындағы
курстық жұмысын зерттеу.
Курстық жұмыстың міндеттері:
- бірінші тарауда қарастыратынымыз, ... ... ... ... ... беру.
- екінші тарауда қарастыратынымыз, кедендік реттеудің мақсаттары,
болашағы, ... және ... ... ... ісін дамыту
перспективаларын қарастыру.
- үшінші тарауда қарастыратынымыз, Қазақстан аумағындағы кеден ісінің
қалыптасуын ... ... ... ... ... алғашқы үкіметтік
құжаттар
1.1 Қазақстан Республикасындағы негізгі, ... ... ... кеңестік кезең сыртқы сауданы национализациялау
туралы ... ... ... 1918 ... 22 сәуірде қабылданған
Декретімен тығыз байланысты болды. Ол ... ... ... және шетелдерге жекелеген кәсіпорындармен жасалатын сауда-
саттық мәмілелерін Кеңес өкіметінің ... ... ... ... бар ... ... болып бекітілді.
Сыртқы сауданың кеңес мемлекетінің монополиясы деп жариялануы кеден
істері жөніндегі бұрынғы заң ... ... ... ... ... 1918 ... тамызда Халық Комиссарлары Кеңесі «Орталық жән жергілікті ... баж ... ... және ... кеден мекемелерінің қызметін
реттеу жөніндегі құқықтарын шектеу туралы» Декрет қабылдады. Мұның өзі ... ... КСРО ... ... ... бастамасыеді. Декретте кедендік
мекемелер Кеңес өкіметінің органдары болып табылады, оларға Қаржы ... ... ... ... алым-салықтар жөніндегі департамент
арқылы тікелей басшылық жасайды деп жарияланды.
Алайда 1918 жылғы маусым ... ... ... Сауда және
өнеркәсіп Халық ... ... ... 1930 жылдан бастап
Кедендік Бас басқарма жаңадан құрылған ... ... ... ... ... ... ... 1925 жылғы 5 сәуірдегі Қаулысы бойынша
Таурлардан қабылдап алу, тексеріп көріп шығу, шығару мен ... ... ... ... ... екі ... ... шекарасы, сондай-ақ
Батыс Қытаймен, Монғолиямен және ... екі ... ... арқылы өткізу жөніндегі Ережелер бекітілді.
1979 жылғы 15 мамырда ... ... ... ... ол ... ... еді. ... сауда және көрмеге қойылатын жүктер
көлемінің,жеке жөнелтілетін жүктердің, қол жүктері мен ... ... ... арта ... сондай-ақ КСРО мемлекеттік шекарасын
кесіп өтуші адамдар санының көбеюіне ... 1984 ... 8 ... ... ... ... ... дербес құрылды.
Алматы кедені штатында 14 адам жұмыс істеді. Олардың 13-і жоғары
білімді қызметкер ... ... ... шетел тілдерін білді. Қызмет сан
салалы еді. Оның негізгі бағыттары: жүк тасымалы ... жол ... ... автомобиль қатынастары, көрмеге қойылатын заттар ... Жеке ... ... ... ... жүк ... учаскесінде
алты адам, авиация қатынас учаскесінде – екі адам, ... ... – үш ... ... ... ... ... – екі адам жұмыс
істеді. Жедел қызметтің барлық учаскелерінде де ... ... ... біліктілікпен, әрі сапалы, әрі нәтижелі жүргізіліп отырды.
Алматы ... 1988 жылы ... ... ... ... ... ... мемлекетінің Кеден жарғысы, Кодекстері (1928, 1964, 1991
жылдардағы) ендігі жерде республикамыздың ... ... ... отыр ... қамтамасыз ете алмайтын болды. Өйткені олар Одақтық
орталықтың монополиясы мүдделерін ғана көздеуге, әрі бұл саланың ... ... ... еді.
1986 жылы КСРО Министрлер Кеңесінің тұрақты органы ретінде Мемлекеттік
Сыртқы экономикалық комиссия ... ... Оның ... ... ... ... ... асыру және сыртқы экономикалық
қатынастар туралы заң жобаларын жасау кірді. Ол Комиссияның жанынан ... ... ... ... экономикалық байланыстар ғылыми-
зерттеу институты құрылды.
Сыртқы экономикалық комиссия КСРО Сыртқы ... ... КСРО ... ... ... және КСРО ... жанындағы Мемлекеттік кедендік бақылау Бас басқармасының
қызметіне басшылық жасау ... ... ... комиссия сонымен қатар сыртқы рынокқа
шығатын барлық министрліктер мен ведомстволардың қызметіне де ... ... пен ... ... жоспарлаумен және ретке келтіріп
отырумен айналысты, шетелдермен экономикалық ынтымақтастықты ... ... ... министрлігіне сыртқы экономикалық
қызметті жоспарлап-реттеп отыру және сыртқы ... ... мүше ... ... да сыртқы нарықтағы мемлекеттік
мүдделері қорғалып, ешқандай нұқсан келмеуіне бақылау ... ... ... ... ... реформалау кеден жүйесінің
өміршеңдік қабілетін арттыру жөнінде мәселе қарап, оны жаңа жағдайларға
сәйкестендіруді талап ... ... Бас ... ... жағынан
КСРО Сыртқы сауда министрлігіне бағынышты ... оның ... ... ... ... ... ... бақылау
жасау және контрабандаға қарсы қатаң да тиімді күрес ... ... ете ... кеден бақылауы Бас басқармасы туралы Ережені бекітті. Онда
Бас Басқарманың Мемлекеттік кеден ... ... ... ... орган
болып табылатыны және оның өз қызметін жүзеге асыруда Кеңес мемлекетінің
заңдарын, КСРО ... заң ... және ... ... ... да нормативті актілерді басшылыққа алатыны атап
көрсетілді.
Кеден Бас басқармасына құқықтық жұмыстарды жүзеге асыру және ... ... ... өз ... ... мен ... жұмысына басшылық жасау міндеттері жүктелді.
КСРО Мемлекеттік кеден бақылау Бас басқармасы елдің кеден ... ... ... ... кеден істеріне басшылық жасады,
министрліктердің, ведомстволардың, бірлестіктердің, кәсіпорындардың ... ... ... ... ... тауарлар мен басқа да заттар,
көлік құралдарын, жеке тұтыну заттарын, ... және ... ... ... ... алып өту ... белгіленген тәртіпті қатаң
сақтауына мемлекеттік кеден бақылауын жүзеге асырып ... ... ... ... ... контрабандаға және кеден
ережелерін бұзуға қарсы ... ... ... өз қызмет бабы өкілеттігі
шеңберінде КСРО-ның халықаралық ... ... ... ... ... міндеттемелердің мінсіз орындалуын қамтамасыз ету болып
табылады.
КСРО-ның кеден жүйесіне Кеден бақылауы Бас басқармасы, ... ... ... ... ... ... ... өздері де үш топтағы
класқа ... ... ... ... ... ... ... класқа
енгізілді.
КСРО-ның соңғы Кеден кодексі 1991 жылғы 1 наурызда ... Ол ... ... ... ... сыртқы сауда
монополиясының қол жетпейтін биік шыңы, айбарлы да күшті қаруы болды. ... ... ... ... ... ... құқығын
барынша тұқыртып тастады, олар өз ... ... ... ... және ... ... кім ... өздері шеше алмайтын,
тек формальды түрде келісу құқығына ғана ие болатын.
1.2 ... ... ... ... негізгі нормативтік құжаттар
КСРО-ның күйреуі қарсаңында ... КСР ... Н.Ә. ... ... экономикалық қызмет саласындағы дербестігін қамтамасыз
ету мақсатымен 1991 жылғы 31 тамызда жариялаған Жарлығында 1991 жылғы ... ... ... ... өнімдердің (жұмыстардың,
көрсетілетін қызмет түрлерінің) бартерлік операциялрды қоса ... мен ... ... ... және ... беру Қазақ КСР-інің
құзырындағы құқық болып ... деп ... Осы ... ... 1992 жылдың 1 қаңтарына дейін орындау үшін екі маңызды тапсырма
берілді. Ол тапсырмалар, біріншіден, Мемлекеттік ... ... ... одақ ... ... ... ... мен баж салығынан, жоспардан тыс кедендік төлемдерден түскен
табыстарды ... ... ... ... сыртқы экономикалық
байланыстарды қамтамасыз ететін көлік жүйесін жасауды өзге республикалармен
және мемлекеттермен, ... ... ... ... кезіндегі
қосарланған салықтың салынуын жоюдың шараларын қолдануды көздейтін ... өз ... мен ... ие ... мемлекетті
басқарудың жаңа саласы ретінде кедендік кеңістік құруды объективті түрде
қажет етті және алып ... ... ... ... ... ... саясатын
өзінің ішкі және сыртқы саясатының құрамдас бөлігі ретінде қарастырып,
дербес белгілей алатын болды.
Осының ... ... ... көрінгеніндей, КСРО-дағы кеден ісі
жоғары мемлекеттік билік пен басқару органдарының өктемдігі арқасында тек
қана КСР Одағының ... іске ... ... ... ... ... кеден ісін қамтитын сыртқы экономикалық қызметтің өзге салалары да
мемлекеттің ғана монополиясы еді ... ... ... ... ... ... ... соның ішінде Қазақ КСР-інің де, кеден
ісіне қатысы олардың өздерінің аумақтарында аймақтық кеден ... және ... ... ... кім ... ... түрде
алдын ала келісіп алуымен ғана шектелетін әрі ... өз сырт ... ... ... (1991 жылғы КСРО Кеден Кодексінің 4-бабы).
Қазақ КСР-інің 1990 ... 15 ... ... «Сыртқы
экономикалық қызметінің негізгі принциптері туралы» Заңы Республиканың
сыртқы экономикалық қызметін ... ... ... ... ... болды. Осы Заңның 5-бабы бұл жүйеде кеден шекарасы ... ... ... мен ... да ... ... ... көрсетілетін қызмет түрлерінің) экспорты және ... ... ... ... Алайда қажетті құқықтық база
болмағандықтан және соған ... ... ... ... ... ... ісін ойдағыдай жүзеге асырудың сәті
түспеді.
Қазақстан Республикасы Жоғарғы Кеңесінің 1991 жылғы 16 ... ... ... ... ... ... ... күшіне енгізу тәртібі туралы» Қаулысы бойынша, алдағы кезде
Қазақстан Республикасының тиісті ... және ... ... дейін оның аумағында КСРО-ның бұрынғы заң нормалары мен
халықаралық құқықтық КСРО танып, ... ... ... ... белгіленді. Өйткені олар Қазақстан Республикасының қазіргі ... да ... және ... ... қайшы келе қоймайды деп
танылды. Алайда Қазақстанның ... ... ... ... ... органдарының алдағы кездегі жұмысына өз салқынын
тигізгені байқала тұрса да іс ... ... ... заң ... кеден
саласында қолданылғанын айта кету керек.
Қазақстанның өз кеден заңы 1991 жылғы 24 ... ... ... мен баж салығы туралы» Заңнан бастау алып, қалыптаса ... ... ... ... 1991 жылы 12 желтоқсанда Қазақстан Республикасының
Президенті Н.Ә. Назарбаевтың ... ... ... құру ... ... еді.
Бұл Комитет 1990 жылғы 25 қазанда Қазақ КСР Жоғарғы ... ... ... мемлекеттік егемендігі туралы Декларация» талаптарына сәйкес
республиканың экономикалық мүдделерін қорғау мақсатында құрылған болатын.
Егемен Қазақстанның ... ... ... КСРО-ның қазіргі Қазақстан
Республикасының аумағында орналасқан кеден ... ... және ... ... ... ... мемлекеттік басқару, кеден
мекемелерінің қызметіне басшылық жасау міндеттері жүктелді.
Сонымен Қазақстан ... ... ... егемендігін
алғаннан кейінгі қабылдаған ... ... бірі 1991 ... ... ... «Қазақстан Республикасының Кеден комитетін құру
туралы» Жарлығы болды. Комитет ... ... ... мемлекеттік орган болып табылады. Бұл жұмыс шын мәнінде нольден
басталды ... ... 1991 жылы ... ... ... саны ... сәл-ақ асатын.
Республикадағы кеден жүйесінің қалыптасуы ... ... ... асырылды. Бұл жағынан – одақтық ... ... ... ... ... жатты. Екінші жағынан – республика өзінің
егемендігіне ие ... ... ... ... Бұған дейін
республикада Қазақ республикалық кедені, «Хоргос» кедені, ... ... жылы ... бар еді. Олар ... КСР Одағына ғана бағынатын.
Дегенмен, кейбір мемлекеттер жаңа ... ... ... ... ... жоқ. Әлі де ... неше түрлі
кедергілер мемлекеттік сыртқы сауда – экономикалық қатынастардың ... ... ... ... Бұл ... ... одан ... табатын
өндірушілер де қуаттайды.
Сыртқы сауда – экономикалық ... ... ... әр ... болады. Оларға тауар бағасына тікелей әсер ... ... ... т.б. ... және ... ... ... бағасын шектейтін (сандық шектеулер, лицензиялар, квоталар) әдіс-
амалдар жатады.
Ең көп тараған реттеуші ... ... ... ... ... бір ... үшн сыртқы сауда тасқындарын реттеу (дамыған елдер)
немесе ұлттық өндірушілерді ... (көп ... ... керек қылатын
салалар) құралы болып отыр.
Мемлекеттік экспорттық-импорттық операцияларын реттейтін дәстүрлі, әрі
мейлінше тиімді құралына баж ... ... ... ... ... он сыртқы сауданы реттейтін ең икемді құралға айналдырып отыр.
Кеден бажы импорттық, экспорттық және транзиттік болып үшке ... ... ... ... түрі импорттық тауарлардан алынатын кеден бажы.
Өнеркәсібі дамыған елдерден импорттан алынатын салықтардың рөлі бірте-
бірте төмендеп келеді. Мысалы, он ... ... ... импортқа
салықтар есебінен бюджеттік қажеттіктердің жартысына ... ... ... ол 15 ... аспайды. Импортқа
салықтардың үлесі басқа дамыған елдерде де ... ... ... ... ... ... ... салықтар бюджетті толықтырудың
негізгі көздерінің бірі болса, қазіргі уақытта ... ... ... сауда – экономикалық саясатының құралына айналып отыр. Ал, ... ... ... ең ... қаражат табудың көзі.
Транзиттік кеден баждары ұлттық территорияны ... ... ... Бұл ... да ... ... көп ... Олар тек
халықаралық жол қатынастарының ... ... ... келтіретін
тауарларға ғана салынады.
Кеден бажының деңгейін анықтау үшін негізінен екі әдіс ... ... бажы ... ... тауардың бір өлшемінен алынады, мысалы, бір
центнер астыққа бір доллар ... ... ... салықтың түрі арнайы салық
деп аталады;
- кеден бажы сатушының декларацияда көрсеткен тауар ... ... ... ... ... ... бажы оның бағасының 25 %
есебінен алынуы мүмкін.
Аталған екі ... ... ... салықтың түрі шығады.
Оның мәні кеден қызметі осы екі салықтың қайсы түріне тоқтауды ... ... ... ... ... әр түрлі саяси келісімшарттарда
болуы мүмкін. Ондай келісімшарттарда кеден немесе экономикалық одақ, бір-
біріне ең ... ... ... жасау т.б. келісімдер жатады. Тіпті,
ешқандай ... ... да ... ... ... ... ... режиміне сәйкес алынатын баждар
преференциалды (жеңілдіктер берілген), келісімді (минималды) және автономды
(максималды) ... ... ... преференциалды бажды ерекше атап өту
керек. Бұл баждың ставкасы аз, ... ... тең, яғни ... кеден
бажынсыз әкелінеді деген сөз. Преференциалды баж құқы экономикалары
интеграцияланып, ... және ... одақ ... ... ... ... Одақ елдері өзара тауар ... ... баж ... тең) ... берген. Бұл құқық Еуропалық Одаққа
мүше емес басқа дамыған елдерге, мысалы, АҚШ-қа немесе Жапонияға тарамайды.
Жазалаушы ... және ... ... ... ... ... ... немесе экономикалық себептермен ұлттық рынокқа өткізілмейтін
тауарларға қолданылады.
Егер ... оны ... ... ... кем ... сатылса – ол
демпингтік баға.
Кейбір фирмалар «коммерциялық құпия» ... ... ... ... ... ... келмейді. Сондықтан, халықаралық
ұйымдар дүниежүзілік немесе ішкі рыноктардағы баға ... ... ... ... ... ... баға деп ... экономика үшін тұрақты демпинг өте ... ол ... ... ... пайданың шетелдік өндірушілер
қалтасында кетуіне жол береді.
Халықаралық ... ... ... ... ... ... ... бұзушылармен күресудің ықтимал бір формасы ретінде қарастырады.
Егер, ТМД елдерінде демпингтік ... ... ... ... ... ... және ... дамушы елдерде халық тұтынатын
тауарларды көп мөлшерде арзан бағаға жеткізгені үшін айып салынады.
2 ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының кеден қызметі алдында қойылған ... бірі ... ... ... ... ... ... нақты іс үстінде қолданылуын қамтамасыз ету болады.
1992 жылғы 26 қарашада Кеден Комитетінің мәртебесін (статусын) өзгерту
туралы шешім ... Ол енді ... ... Қаржы
министрлігінің Бас кеден басқармасы болып ... ... Ал 1995 ... 1
сәуірде бұл бас басқарма республика Президентінің Жарлығымен Қазақстан
Республикасы Минстрлер ... ... ... ... ... 1997 ... ... республикалық Мемлекеттік кеден комитеті
болып құрылып, ал 1998 жылы ... ... ... ... ... 1999 жылы ... Республикасының Мемлекеттік Кіріс
министрлігінің Кеден комитеті ... ... ... бағыныстылықтың жиі-жиі өзгертілуі, 1995 жылға дейін осы
заманғы заңдық базаның, сапалы ... ... ... ... ... ... шиеленістіріп, тым күрделі етіп ... ... ... да 1995 ... маусымда Қазақстан Республикасы
Президентінің Заң күші бар «Қазақстан Республикасындағы кеден ісі туралы»
Жарлығы жарияланды. Ол, шын ... ... ... кеден ісін
дамытудағы жаңа кезеңінің бастамасы болды.
1997 жылғы 6 маусымда Қазақстан Үкіметінің № 932 Қаулысымен Қазақстан
кеден органдарының ... ... мен ... сипаттамас және қолданылу
тәртібі бекітілді. Қазақстан Республикасы кеден органдарының эмблемасы ... ... ... ... ... Оның ортасындағы аспан түстес көгілдір
фонда шаңырақ бейнеленген. Жұлдыздың ішкі жағындағы шаңырақтың үстіне ... ... деп, ал ...... деп ... ... жұлдыз біздің планетамызды бейнелейді. Бұл белгі ... көне ... ... ... және ... ... яғни
дүниенің төрт құбылысындағы сегіз бұрышты бейнелеу үшін ... ... ... ... ...... – киіз үйдің дөңгелектеніп
барып бітетін ең биік ... ... ... үшін ... ... жер ... ... өмір мен тыныштықтың қасиетті ... ... да ... ... ...... ... бейнелейді.
Ал, кеден органдары өз Отанымыздың мүдделерін қорғауды көздейді. ... ... ... ... ... ... тағылатын айырым белгісі.
Қазақстан Республикасы кеден органдарының айырым жалауы ... ... ... ал ... жағы жасыл түсті төртбұрышты мата ... Бұл ... ... ... елу пропорциясын құрайды.
Жалаудың ені мен ұзындығының арақатынасы – 1:1,5. Көгілдір түс – ... ... ... ... ... ... түс ... және шын берілгендікті білдіреді. Жасыл түс – ... ... ... ... ақ ... ішінде эмблема бар.
Ақ түс – тәуелсіздік белгісі.
1993 жылы кеден қызметкерлерінің арнаулы ... киім киіп ... ... Ол ... әлі ... ... ... Рас, Кеден органдарын
арнаулы формалы киім кию құқығынан айырғысы келіп әрекет ... ... ... ... аумағында республикалық Кеден
комитеті, 16 кеден басқармасы, 11 ... ... ... ... ... ... мен ... кедендер де бар), 149
кеден бекеті бар. ... ... ... келіп, кеден органдарының
біртұтас жүйесін құрайды.
Қазақстан кеден органдарының қазіргі жүйесі 1991 жылы ... ... жоқ. ... ... ... келген аймақтық кеден мекемелері кейін
бірте-бірте қайта құрылды және ... ... ... ... ... кызметінің 10 жылдығы карсаңында ... ... бұл ... ... ... ... да ... болмайды.
Кеден ісіне басшылық жасауды ... түсу ... ... ... ... мақсатымен және ішкі рыноктың алдында тұрған ... ... КСРО ... кеңесі жанындағы Мемлекеттік кеден
бақылауы Бас басқармасының 1989 ... 20 ... ... ... ... ... ол Қазақ республикалық кеденіне бағындырылған
болатын. Кеден бекетінің. сол кездегі штатында үш-ақ адам бар еді. ... ... ... ... ... рәсімдеу жұмыстары және алыс
шетелдерде (Грекия, Германия Федеративтік Республикасы, Израиль) ... үшін ... бара ... азаматтардың. өздерінен бөлек жіберілетін
заттары мен жүктеріне бақылау жасау.
КСРО Кеден Комитетінің 1991 жылғы 12 қыркүйектегі бұйрығымен Қазақстан
республикалық ... ... ... ... ... ... ... қайта
құрылды. Шымкент кеденінің кызмет аймағы үш ... ... ... ... ... ... ... Сөйтіп Шымкент кеденіне Жамбыл
каласындағы ... ... ... ... ал ... қаласындағы
кеден бекетінің жұмысына бақылау жасауды Шымкент кеденінің, ... ... ... болды. Шымкент Кеденіндегі штат 28 қызметкерді
қамтыды.
Шымкент кедені республика Қаржы ... 1993 ... ... №5 ... Қазақстан Республикасының Қаржы Министрлігі Бас
кеден ... ... ... ... ... қайта құрылды. Оңтүстік
аймақтық кеденге Қызылорда, Жамбыл, ... ... ... Оның
штатындағы қызметкерлердің саны 270 адамға жетті. 1993 жылдың ... ... ... ... тағы да ... болды. Жаңадан мына кеден
бекеттері құрылды. Жібек жолы, Аэропорт-Шымкент, ... ... Арыс ... ... ... ... ... құқықтық және заңдық проблемалары
Жібек жолы кеден ... ... ... ... ... ... ... Мақтаарал, Жетісай, Киров және ... ... ... ... Мұның өзі, Жібек жолы кеден – бекеті
Қазақстан Республикасы ... ... ... ... 700 ... жуық ... ... жаңа периметрін қамтыды
деген сөз.
1994-1995 жылдары Абай, Ильич, Жетісай, Шардара сияқты дербес ... ... ... Бұл ... ... ... ... етіліп, толықтырылды. Кеден
бекеттеріндегі жұмыс тәртібі үш ... ... ... ... контрабандаға және кеден ережелерін бұзушылыққа қарсы
күресумен қатар 1994 жылдан бастап фискальдық ... де ... қол ... ... ... ... бастады.
Кеден бекеттері құрыла бастаған алғашқы кезде ... ... ... ... ... жабдықталмаған шағын
вагондарда жүргізілді, материалдық-техникалық база, кедендік бақылау
жасауға ... ... ... ... жоқ ... ... нормативті
құжаттардың өздері де кеден қызметін ... ... ... ... бере ... Кедендікшекараларда еден қызметкерлерімен қатар жол
полициясының, Оңтүстік Қазақстан облыстық ішкі істер басқармасының, Көлік
инспекциясының ... де ... өз ... ... ... және фитосанитарлық бақылау да жүзеге асырылды. ... ... анық ... жоқ ... ашық ... ... 1993-1994 жылдары «импорттық»
және «транзиттік» деген сылтаумен өтіп жататын тауарлардың ... ... ... шамамен 300-ден 500-ге дейінгі автокөлік құралдарына қарап
байқауға ... Еден ... ... ... алғанда халық жиі
тұтынатын тауарлар, ауылшаруашылық өнімдеі, сусындар, азық-түлік ... ... және ... да ... ... ... Республикасы
үкіметінің 1995 жылғы 26 сәуірдегі № 557 қаулысына сәйкес «Жібек ... ... ... ... автокөлік өткелі болып
белгіленді. Ол арқылы Түркиядан, Ираннан, Біріккен Араб ... ... ... ... ... ... ... Польшадан, Германиядан, Англиядан және
Болгариядан түрлі тауарлар тиеліп, ағылып келіп жататын автокөлік құралдары
өтеді.
Қазақстан ... ... ... 1998 ... 27 қаңтардағы
бұйрығына сәйкес кедендік ... және ... ... ... кеден шекарасын қорғау жөніндегі кедендік нарядтар құрылды.
Олардың міндеті сырттан ... ... және ... орнатылмаған құпия
жолдар арқлы кеден шекарасынан заңсыз ... ... мен ... ... кесу ... ... ... Үкіметінің шешімі бойынша 1998-1999 жылдары
«Қабыланбек», ... ... ... ... «Ынтымақ»
сияқты тұрақты және ауыспалы тұрпаттағы бақылау өткізу бекеттерін салу жән
оларды техникалық жаңа ... ... ету ... ... ... ... және «Май» кеден ... кең ... ... ... ... ... қажетті деген объктілер мен
жабдықтардың ... ... ... ... тәртіп бұзғаны үшін ұсталған
автокөліктерді қоятын тұрақтар, ... ... ... қызмет бабында пайдалануға үйретілген иттерге арналған вальера
(торлы қора), тауарлардың салмағын дәл ... ... т.б.) ... ... ... ... кеден бекеті халықаралық стандарттарға толық
сай келеді.
Кеден құқығы проблемаларын зерттеумен айналысатын қазақстандық ғалым
С.Т.Әлібеков кеден ісін тұтас ... ... ... ... ... және ... ... саласындағы нақты міндеттерді жүзеге асыру
бағытында қажет ... ... ... ... ... деп қарастыруды
ұсынады. Мұның өзі Еуразия Экономикалық ... (ЕЭҚ) ... күн ... ... зәру ... ... отыр. Өйткені тап қазір
біртұтас кеден аумағы мен кеңестігін, ... ... ісін ... ... ... ... басшылық жасау сияқты басқа да кезек күттірмес
проблемалар бар. Бұл ретте, әрине, ... ... бар ... өз ... ... тыс бөлек қарастырылуы тиіс.
2.2 Қазақстан Республикасындағы кеден ісін дамытудың перспективалары.
Қазақстанның егемен мемлекет ... ... ... Достастығы (ТМД) да маңызды роль атқарады. «ТМД ... ... ... ... оның ең ... нәтижесі жаңа тәуелсіз
мемлекеттердің саяси және экономикалық егемендігінің ... ... ... ... болды», - деп жазды Н.Қ. Есенғарин.
Кеден саясаты өз алдына дербес категория ретінде ... ... ... заңы оны ... ... бөлек қарастырады. Дегенмен
Еуразиялық Экономикалық Қауымдастық құрамындағы мемлекеттердің мұндай
заңдары кеден ісін, ... ... әлі де ... кең ... түсіндіріп
келеді. Біздің Республикамыздың кеден ... ... ... тауар өндірушілері мен тұтынушыларының мақсаты мен мүддесін
қорғауды одан әрі ... ... ... ... ... ... және монополизмге қарсы әрекетке қолдау көрсетіп, ықпал
етуі, экспорт көлемін арттыруға және импорттық тауарларды алматыра ... ... ... ... ... инвестициялар тартуды қолдауы,
сауда-саттық саясатының кезек күттірмейтін ... да ... ... тиіс. Мұның бәрі де Қазақстан Республикасының Президенті
Н.Ә.Назарбаевтың 1995 ... 20 ... ... Заң күші бар ... ... ісі туралы» Жарлығында (Қазір ... Заңы – ... ... заң ... ... ... жүзеге асыру, шын мәніне келгенде, ... ... ... түріне жатады. Мұның өзі бұл саладағы құқықтық
проблемалар мен ... ... бар ... ... ... ... талап ететіні онысыз да белгілі.
Кеден ісі мен ... ... ... ... ... қызметті
жүзеге асырумен және оның экономикалық қауіпсіздігін қамтамасыз етумен
тығыз байланысты.
Кеден саясатының ... ... ... ... ... ... ... сәйкестендіріледі. Бұл тұорғыдан алып
қарағанда Қазақстанда 1998 ... 26 ... ... ... ұлттық қауіпсіздігі туралы» Заңның осы жағдайға байланысты
жасалуы да, қабылдануы да тегін емес.
Қазақстан Қауіпсіздік кеңесі ... атап ... ... ... ... ... ... екендігіне сай
мемлекеттік саясатты және оның тұрақтылығына баға беру ... ... ... қоғам өзінің алға қарай жылжу перспективаларын
елді қоғамдық – саяси және әлеуметтік-экономикалық ... ізгі ... ... ... көре ... тиіс және олар ... құрылымдармен
және, жалпы алғанда, бүкіл дүниежүзілік қауымдастықпен органикалық біртұтас
үйлесім табуы ... 1992 ... ... ... ... ... ... (БКҰ) мүшесі болып табылады. Қазақстан Республикасы Президентінің
1995 жылғы 12 мамырдағы Жарлығымен біздің ... ... ... ... ... ... қосылды. Бұл ретте 1975 ... ... ... Халықаралық жүк ... ... ... ... ... ... ... Ұйымына (БСҰ) мүше болып
кіруі жөнінде мәселе қарастырылып жатыр. Бұл халықаралық ... ... мен ... қызмет түрлерінің ... ... ... ... және ... емес ... ... ережелерін бір-бірімен үйлесімді ету болып табылады.
Қазақстан кеңестік кезеңнен кейінгі кеңістікте ықпалдасу ... алып келе ... ... ... мыналар:
- тәуелсіз Мемлекеттер Достастығының Жарғысы (ТМД-ның 12 ... ... ... одақ құру жөніндегі келісім-шарт (ТМД-ның 12
мемлекеті, 1993 жыл);
- кеден одағын құру ... ... (1995 ... 6 ... ... мен ... 1995 жылғы 20 қаңтар – Қазақстан; 1996 ... ...... 1998 ... бас кезі – ... ... одағы және бірыңғай экономикалық кеңістік туралы келісім-шарт
(1999 жылғы 26 ...... ... Қырғызстан, Ресей, Тәжікстан);
- еуразиялық Экономикалық Қауымдастықты құру туралы ... ... 10 ...... ... ... Тәжікстан).
Еуразиялық экономикалық қауымдастықтың сыртқы сауда және кеден саясаты
салсындағы негізгі міндеттер:
- еркін сауда ... ... ... ... кеден тарифын және
тарифтік емес реттеу өлшемдерінің бірыңғай жүйесін қалыптастыру;
- жеңілдіктер ... ... ... енгізу; мүше мемлекеттердің
Бүкілдүниежүзілік сауда ұйымымен, сондай-ақ басқа да халықаралық
экономикалық құрылымдармен өзара қарым-қатынас жасау үшін ұстанатын
келісілген позиция белгілеу;
- ... ... және ... ... жетілдірілген
тәртібін енгізу;
- төлем шекаралардағы экономикалық қауіпсіздікті қамтамасыз ету.
Қауымдатықтың экономикалық саясат, ... ... ... ... да ... ... мен алға ... бар. Жоғарыда атап ... ... ... ... ... ... ... Мемлекетаралық Кеңесінің 2001 жылғы қыркүйекте Алматыда
болып өткен мәжілісінде сөйлеген сөзінде ... ... ... одан ... ... айқындала түсті.
Атап айтқанда, ол сыртқы сауда қауымдастығы мүшелерінің жүргізетін
статистикалық есебінің бірыңғай әдістемесін іске ... ... ... кедендік бақылаудың ережелері мен іске асырылу тәсілдерін бір ізге
түсіру, ... ... ... ... ... ... ... және өз
мемлекеттеріміз арасындағы шекараларда кедендік бақылау жүргізуді тоқтату
қажеттігі туралы ... ... ... ... күшейту
сияқты басқа да мәселелерді көтерді.
Міне, ... ... ... ... ... өз ... ... беттерін жазатын болды.
3 Қазақстан аумағындағы кеден ісінің қалыптасуы
Ресей көпестерінің қазақтармен, сондай-ақ ... және ... ... ... ... ... ісі ... екі бағыт бойынша: Еділ бойы және ... ... ... ... ... ... ... бұл кезеңдегі ірі-
ірі орталықтары Тара, Түмен, Том және Тобыл сияқты Сібір қалалары еді.
XVIII ғасырдың 30 - жылдарынан бастап Қазақстанның ... ... ... сапасы жағынан жаңа кезең ... ... жері ... кірген кезден бастап Қазақстанның Ресей және ... ... үшін ...... байланыстарын орнатдағы транзиттік пункт
ретіндегі ролі едәуір ... ... Оның ... бұл ... аумағы Ресей
мемлекеті үшін өнім өткізетін рынок және қажетті шикізат қорларының қайнар
көзі ретінде зор маңызы болды.
XVIII ғасырдың орта ... ... ... ... ... ... ... күшейту жөніндегі ұмтылысы кең-байтақ даланың
неғұрлым ықпалды билушілері тарапынан білдірілген жауап ... ... ... ... отырды. Бұл ретте Орта жүздің ханы ... ... ... ... 1739 жылы Түмен қаласына ... есте ... ... ... Олар Шұбаркөл бекінісінде орыс көпестері ... ... ... ... түрде ашылуын барынша қалайтындарын
білдірген еді. Мұндай өтініштер шекаралық ... ... ... 40-60 ... қазақ сұлтандары мен билеріне де түскен ... да ... ... ... ... Сібірдегі басқа
бекіністерде де ... ... ... ... ... ... көлемін арттыра түсуге деген
ұмтылысын мынадай деректер айқын көрсетеді: орыс көпестерімен сауда-саттық
жасаған қазақтардың саны XVIII ... ... ... ... ... ... ... санынан әлдеқайда асып түскен. Бұл кезде Орталық Азия
хандықтарымен 217 мың қазақстандық ... ал ... 300 ... ... ... сауда-саттық жүргізіп келген.
Ресейдегі коммерция өкілдері қазақтармен жүргізілетін жергілікті сауда-
саттықтан түсетін пайда мөлшерін мұқият есептей ... оны ... ... жүргізумен салыстырғанда әлдеқайда артық әрі
тиімді деп санады. Коммерц-алқаның ... ... ... 1806
жылы бұл жөнінде былай деп жазды: «біздің қырғыздармен (қазақтармен – авт.)
сауда-саттық ... ... ... өйткені баж салығы түгелдей
дерлік ... ... ... ... ондай табыс жоқ».
Ресей мемлекетінің шенеуніктері рынок конъюктурасын, ... ... ... деген сұранысты егжей-тегжейлі зерттей
келіп, әртүрлі аймақтар мен шекаралық ... ... ... тауар айырбасының артықшылықтарын көріп-біліп, дұрыс бағалай
білді.
Ғалымдардың революцияға дейінгі зерттеу материалдарында Орынбордағы
сауда-саттық ... ... ... ... ... ... шығысындағы болашағы зор пункт ретінде әрқашан баса көңіл бөлініп
келді. И.П.Фальктің деректеріне қарағанда, XVIII ғасырдың ... ... жыл ... ... баж ... ... сомасы 40 мыңнан
50 мың сомға дейін жететін. Ал сол кезде Троицкіде жыл ... ... ... ... 15-20 мың ... аса ... ... екінші ширегінде орыс-қазақ қатынастары одан әрі дамып,
нығая ... және ... ... ... еңбе ... ... ... тартылуы бұрынғыдан да күшейді. 1835 жылы ... шебі ... ... ... және ... ... арқылы үш
миллион сегіз жүз тоқсан алты мың сегіз жүз тоқсан ... ... ... оның екі ... ... жүз елу төрт мың алты жүз алты сом ... сатылды. 50-жылдардың соңына қарай Орынбор және Сібір бекініс
шентері бойындағы ... ... жыл ... ... ... жеті
миллион сом шамасында болды. XIX ғасырдың ... ... ... ... ... ... дамығаны соншалық, тіпті ол
Ресей көпестерінің сауда-саттық саласындағы тауар айналымы өсімінің Орталық
Азиямен жасалған ... ... ... ... ... қамтамасыз етт. Бұл басымдық тауар ... ... ғана ... сонымен қатар әсіресе тауар айырбасындағы
экспорт пен импорттың ара салмағындағы оңды өзгерістермен де маңызды ... ... ... ... ... және ... сатылатын
мөлшерінен 80 пайыз асып ... ... ... ... Қазақстанның әкелінетін импорт Ресейдің шығаратын экспортынан
шамалы ғана, небары он пайыз артық болғанын айту керек.
XIX ғасырдың екінші ширегінде ... ... ... ... ... ... мен Сібір шекаралық бекініс шептеріндегімен
салыстырғанда Сібір ведомствосының пайдасына қарай ... ... ... берді. Батыс Сібірдің кедендеріне 50-жылдардың аяқ кезіне қарай бір
жылда жеткізілген барлық тауардың жалпы құны екі миллион елу төрт мың ... алты сом елу алты тиын ... осы ... ... бір ... бес жүз елу
жеті мың жиырма тоғыз сом ... бес ... ... ... ... босатылған. Ал, тап осы мерзімде Орынбор ведомствосы ... ... ... бір миллион алты жүз алпыс тоғыз мың тоғыз
жүз жиырма алты сом сексен бір тиын (экспорт) және бір ... жүз ... мың ... жүз ... тоғыз сом сексен алты тиын (импорт) болған. Егер
1858 жылы ... ... ... ... ... сауда-саттығының
бүкіл тауар айналымы мөлшері төрт миллион бес жүз алпыс сегіз мың жеті жүз
он алты сом ... ... ... ... ... ... мөлшері
бұдан екі есе дерлік кем, яғни екі жарым миллион сом ғана ... ... аяқ ... ... ... және ... ... тауарлардың
жыл сйынғы орташа құны Семей кеденінде алты жүз жетпіс сегіз мың жеті ... ... ... сегіз жүз тоқсан төрт мың бес жүз сом ... ... бір ... сегіз жүз отыз сегіз мың тоғыз сом, ... ... үш мың ... жүз ... тоғыз сом болғаны белгілі.
Қарастырылып отырған мерзімнің ... ... ... едендердің
барлығындағы дерлік сауда-саттықтың тауар ... 1820 ... екі есе ... ... XIX ... 30-жылдарында Омбы
облысында қазақтардың шаруашылығында өндірілген өнімдер 44 фабрика мен
зауытқа өткізілді. Олардың ... тері ... 17, май ... 10
және сабын жасайтын 14 кәсіпорын болатын.
Петропавл және жоғары Ертіс бекіністерінде орыс ... ... ... ... болу ... ... арта түсті. Біздің
ойымызша, мұның өзі XIX ... ... Орта жүз ... ... ішкі саяси және әлеуметтік-экономикалық ... ... ... ... қолайлы болуна байланысты еді. Бұл
жағдай орыс-қазақ сауда-саттығы ... ... ... ... ... ... ... жарты жыл өткенде үкіметтің және бір жаңа жарлығы жарық көрді.
Ол сауда-саттықпен айналысатын қазақтардың мүмкіндігін ... ... ... ... ... ... ... құрамына кіретін
Орта және Ұлы жүз қазақтарына, Ресейдің ... ... ... ... берілетін «шетелдермен сауда-саттық жасау құқығын да сыйға
тартты».
Жоғарғы ... бойы ... ... ... ... ... түсуі де, шамасы, олардың елдің шығыс бөлігіндегі көпестік
капиталдың пайда болу және ... ... ... ... ... тығыз байланыста болса ... Бұл ... ... ... ... ... шекаралық кедендер мен сауда-саттық
айырбас жасалатын сарайларды өткізетін ... ... ... ... ... көздеріндегі мәліметтер назар аударуға әбден тұрарлық.
XIX ғасырдың бірінші жартысындағы жәрмеңкелер ұйымдастырудың орын
алған ... ...... ... ... ... бойынша қозғалысқа
келтірді, Қазақстанның сауда-экономикалық орталықтарын арнаулы жәрмеңкелік
тізбектер мен шеңберлерге қосу үшін ... ... ... Ол жүйе
бойынша Орталық Азия мен Қазақстанға Ресей мен Батыс Еуропадан сан ... ... ... ... ал бұл ... ... жәрмеңкелер
мен Ресей қалалары арқылы басқа тізбектер жүйесі бойынша әртүрлі ... ... жылы ... ... ... баж ... туралы жарғы
қабылданды. Ол шетелдік кемелердің ... ... кіру ... ... ... өзі ... жолдарындағы кедендік мүдделердің қорғалуына және
контрабандаға қарсы неғұрлым тиімді күрес жүргізуге игі ықпалын тигізді.
1746 жылғы Жарғы ... ... су ... ені ... Оның ... снаряды жетерлік қашықтық мөлшерінде болды. Елдің аумақтық
суларының шебінде кеденшілер өз ... өзге ... ... ондағы
тауарларды тексеріп қарауға, люктерді сүргіштеп жауып тастауға, яғни тиісті
тауарларды тіркеу және контрабандалық әрекеттердің ... ... ... ... ... ... ... жүргізуге толық құқықты
болды. Шетелдік кемелер айлақтан кетерде бұл жөнінде олардың капитандарынан
жергілікті өкімет ... мен ... ... ... ету ... ... тек солардың рұхсаты беріліп, тиісті тіркеуден ... ... ... ... ... ... болатын еді.
1818 жылғы жадайға қарағанда Каспий теңізіндегі ... ... ... ... ... ... және кеткен кемелердің саны –
100, олардың алып келген тауарларының құны – 1,2 ... сом, ... ... құны – 0,3 ... сом, ... ... ... – 0,5 миллион сом.
XIX ғасырдың орта шенінен бастап Закавказье және ... ... ... ... ... ... ... қарқынмен дами
түсті. Азия елдеріне, негізінен алғанда, өнеркәсіптік бұйымдар шығарылып,
Ресейге Орталық Азиядан шитті-мақта, иірілген ... ... ... түбіті,
кептірілген құрғақ жеміс қақтары жеткізілетін. XIX ғасырдың бірінші
жартысында Азиядағы шекара ... ... 10 ... ... ... ... Қытайға оның 60 пайызы, қырғыз (қазақ – авт.) даласына – 16,8 пайызы
шығарылатын, ал ... – 15 ... ... ... ... ішінде Қытайдан
оның 43,8 пайызы, қырғыз (қазақ – авт.) даласынан – 13 ... ... ... жыл ... арта түсуі кедендер санын көбейтуді,
ал кеден ісін ұйымдастыру практикасы – кедендік органдар қызметіне ... ... ... ... ... ... етті.
1811 жылғы 25 маусымда министрлікте жаңа мекеме құру туралы манифестке
қол қойылды. ... ... ... ... ... департаменті
енгізілді. Ол департаментте екі бөлімі – сыртқы қатынастар бөлімі ... ... ... Мұның екіншісі кедендік органдар ... ... ... ... ... ... Оған ... жатқан міндеттерді
атқару жүктелді. Бұл бөлімге жүктелген істердің ... ... ... ... ... бойынша алғанда кедендік округтардағы, кедендер мен
заставалардағы нақты жағдай туралы мәліметтер ... ... ... ... және ... ... кемелер тұрады, сырттан
әкелінген және сыртқа шығарылған тауарлар туралы, олардан жиналатын алымдар
туралы ведомостьтар жасап, беріп тұру;
- ... ... ... бойынша шекаралық және жағалалардағы
орындардың бас карталары мен ... ... ... ... ... бар және ... ... үлкенді-кішілі жолдарды, шекара арқылы
өтетін өзендерді және су жолдарын, ... ... ... ... жүк ... қолайлы орындарды нақты белгілеп, көрсетіп отыру;
- кедендік баж салықтарының дұрыс және толық жиналуына бақылау жасау;
- тауарларды тәркілеу және ... ... ... ... ... ... мен ... штемпельдермен және қажетті іс жүргізу
кітаптармен қамтамасыз ету;
- шенеуніктерді, қызметшілерді және маклерлерді ... ... ... және ... шығару шараларын анықтау, сондай-ақ оларды
марапаттау істерін жүргізіп отыру;
- лауазым иелері ... ... ... ... ... ... ... хабарлар бойынша тергеу істерін жүзеге асыру;
- сауда-саттық тауарларының прейскуранты (нарқы), ... ... ... ... ... туралы тасқа басылған өнімдер шығаратын
баспаханаларға басшылық жасау».
Кедендік мекемелердің XIX ... орта ... ... ... жылы қабылданған Кеден жарғысында мықтап бектіле ... Осы ... ... ... ... ... жүктелетін болып белгіленді.
Бұл күзетке сонымен қатар Қара теңіз жағалауындағы ... ... ... атқару да тапсырылды. Жарғыда кеден қызметкерлеріне,
атап айтқанда, қызметкерлердің шекаралық кеден округтарының бастықтары,
кедендердің ... мен ... ... ... тобына
қойылатын талаптар бяндалды. Атап көрсетілген бұл ... ... ... ... ... ... ... адамдар тағайындала алмайтын
болды. Қабілеті күшті, сенімге ие болған кеден қызметкерлері ғана ... ... ... ... лауазым иелерін алмастыра алатын
болып белгіленді.
Жарғыға сәйкес кадрларды ... ... ... мамандығын жетілдіре
түсуге және мінез-құлқының қаншалықты дұрыс екендігіне ұдайы көңіл бөлініп,
назар ... ... ... ... дуанбасының (градоначальниктің)
рұхсат етуімен іріктелді, ал оларды лауазымды қызметке тағайындау жөніндегі
бұйрықтарды Кеден алым-салықтары департаменті бекітіп отырды.
XIX ғасырда Қазақстанда ... ... ... ... ... ... құжаттар бар. Ол кезде Қазақстан аумағы Ресей
империясының құрамында ... XVIII ... ... ... ... ... байланысты алғашқы шекаралқ кедендер құрыла бастады. Олар бес топқа
бөлінді. Ол топтар Еуропа, Азия, Кавказ, ... ... және ... ... ... ... Кедендер үш класқа бөлініп,
округтар бойынша анықталып, тұрақтандырылды.
Азиядағы ... ... ... ... қарамағында
Орынбор,Троицк, Петропавл, Семей, Бұқтырма (Омбы) кедендері ... ... ... ... ... ... ... кіретін өзіндік
дистанция болып табылатын.
Қорытынды
Өзінің толық тұрақты дамуы үшін Қазақстан бір ... ... ... ... ... ТМД бойынша әдеттегі серіктестермен
белсенді сыртқы сауда саясатын жүргізуі қажет.
Сонымен қатар, Қазақстан өзінің транспорттық ... яғни ... ... жол, автомобиль және құбыр сияқты көлік түрлерін,транспорттық
инфрақұрылымдарында дамытуы керек.
Белсенді сыртқы сауда ... ... ... ... ... ... өсуі, кеден тарифтік реттеу
әлемдік экономикада маңызды орынға ие, өйткені түрлі ... ... ... ... экспорты мен импортының азаюына да, өсуіне де ... ... мәні мен ... ... өте ... ісін ... ... механизміне, атап айтқанда, ҚР кедендік
шекарасы арқылы тауарлар мен көлік құрлдарының өту ... ... ... ... ... мен ... ... баждары
мен төлемдерін жинау механизміне тоқталдық.
Қазақстанның сыртқы сауданы реттеуде әлемдік тәжірибемен танысуы, ... алуы оның ... өз ... ... және ... ... жол
ашады. Мұнда дамыған елдер, дамушы елдер және Шығыс ... ... ... ... ерекшеліктерін қарастырдық.
Соңғы бөлімде – Тәуелсіз мемлкеттер достастығына мүше ... ... ... жүйесінің қалыптасу мәселелері талқыланды.
Қолданылған әдебиеттер тізімі
1 Закон РК «О таможенном деле в Республике Казахстан» от 16 июня ... ... И.Я. ... ... ... // М.: 1997 г. – 210 с.
3 Аксенов И.Я. Транспорт и история, ... ... // М.: 1995 г. – 270 ... ... С.Т. Таможенное право. Учебное и практическое пособие //
Алматы : 1997 г. – 175 с.
5 ... С.Т. ... ... ... ... и ... части
// Алматы : 1999 г. – 3-24 с.
6 Байгісиев М. ... ... ... Оқу ... ... : ... 1998 ж. – 192 б.
7 Буглай В.Б., Ливенцев Н.Н. ... ... ... ... // Под. ред. Н.Н. ... М.: ... и статистика, 1996
г. – 325 с.
8 Кеден ісін ұйымдастыру және басқару. Оқу құралы // Д.М. ... Ұ.А. ... С.О. ...... : ... 2000 ... 190 ... Кисловский Ю.Т. История таможни российского государства // М.: 1995
г. – 56-86 с.
10 Международные торговые финансовые операции, страхование и ... // М.: 1994 г. – 320 ... ... Ю.В. ... валютный контроль // М.: 1997 г. – 278 с.
12 Н.Ә.Назарбаев. Ғасырлар тоғысында // ... ... 1996 ж. – 272 ... ... ... ... қоғамның идеялық бірлігінде //
Алматы: Кітап, 1999 ж. – 32 б.
14 Т.С. Садықов. Тарих ... ... ... ... ... : Ана тілі, 1992 ж. – 157 б.
15 Н.Х. Тілемісов. Қазақстандағы кеден тарихы. Оқу құралы // ... ... ... ... 2001 ж. – 160 б.

Пән: Кеден ісі
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 27 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жер қатынастарын мемлекеттік реттеу органдарының жүйесі14 бет
Азаматтық құқықтың ұғымы13 бет
Бағалы қағаздар нарығын реттеу9 бет
Бағалы қағаздар нарығының түсінігі және құрылымы25 бет
Бағалы қағаздар нарығының қызмет ету жағдайына талдау31 бет
Халықаралық құқықтық нормалар3 бет
Қазақстан Республикасында бағалы қағаздар бойынша әдебиеттерге қабылданған заңдар мен актілерге шолу77 бет
Қазақстандағы өзін-өзі реттеу ұйымдары5 бет
Құқық туралы25 бет
Құқықтық жүйесі құрылымының қағидалары6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь