Гипертензия

I Кіріспе
II Негізгі бөлім
А) Гипертензия
Б) Артериялық гипертензия
В) Гипертониялық криз
Г) Артериялдық гипертензиялардың жіктелулері
III Қорытынды
IV Пайдаланылған әдебиеттер
Қан жүректің ырғақты жұмысының нәтижесінде тамырлармен қозғалады. Қарыншалардың жиырылуы кезінде қан қысымы арқылы қолқа өкпе артериясына түседі. Бұл жерде ең жоғарғы қысым дамиды-150 мм сын.бағ. Қан артериямен қозғалған сайын қысым 120 мм сын.бағ. дейін төмендейді, капиллярда 22 мм сын. бағ. болады. Ең төмен қысым венада,ол 5 мм сын. бағ. тең. Бұл қанның тамырларымен қозғалғанда қан бөлшектерінің тамыр қабырғасына және бір-біріне үйкелуі салдарынан пайда болатын кедергіні жоюымен түсіндіріледі. Қан жоғары қысым аймағынан төмен қысым аймағына ағады. Артериялық қысым - артерияда қан тудыратын қысым; жүрек жұмысы кезінде қанның тамыр қабырғасына түсірентін қысымы. Қан қысымы жүрек циклінің әр түрлі кезеңдерінде өзгереді. Ең көп қысым қарыншалар жиырылған кезде, ал ең аз қысым жүрек босаңсығында болады. Олардың арасындағы айырмашылық тамыр соғуының қысымы деп аталады. Артериялық қысым жүрек-тамыр жүйелері жұмысының маңызды көрсеткіштерінің бірі болып табылады. Қысым өзгерген кезде жүрекке жүктеме, сондай-ақ ұлпаларды қанмен қамтамасыз ету деңгейі өзгереді.
1. Үй-тұрмыстық энциклопедиясы. Алматы : Қаз.Сов.энцикл.Бас ред., 1990
2. Биология 8,Е.Очкур, Л.Аманжолова, Р.Жұмабаева.
        
        Жоспар:
I Кіріспе
II Негізгі бөлім
А) Гипертензия
Б) Артериялық гипертензия
В) Гипертониялық ... ... ... ... ... Пайдаланылған әдебиеттер
Кіріспе
Қан жүректің ырғақты жұмысының нәтижесінде тамырлармен қозғалады. Қарыншалардың жиырылуы ... қан ... ... ... өкпе артериясына түседі. Бұл жерде ең жоғарғы қысым дамиды-150 мм сын.бағ. Қан артериямен қозғалған сайын қысым 120 мм сын.бағ. дейін ... ... 22 мм сын. бағ. ... Ең төмен қысым венада,ол 5 мм сын. бағ. тең. Бұл қанның ... ... қан ... ... ... және ... ... салдарынан пайда болатын кедергіні жоюымен түсіндіріледі. Қан жоғары қысым аймағынан төмен ... ... ... ... ... - артерияда қан тудыратын қысым; жүрек жұмысы ... ... ... ... түсірентін қысымы. Қан қысымы жүрек циклінің әр түрлі кезеңдерінде өзгереді. Ең көп қысым ... ... ... ал ең аз қысым жүрек босаңсығында болады. Олардың арасындағы айырмашылық тамыр соғуының ... деп ... ... ... ... ... жұмысының маңызды көрсеткіштерінің бірі болып табылады. Қысым өзгерген кезде жүрекке ... ... ... ... ... ету ... ... Адамның артериялық қысымын тонометр арқылы өлшейді. Дені сау ... ең көп ... 100-120 мм сын. ... ең аз қысымы 70-80 мм сын. бағ. құрайды. Қан қысымының 150 мм сын. бағ. артуы ... деп ... ... ... жүйесінің зорығуы, қажу, эмоциялық күйзеліс және т.б себепші болады. Гипертонияның алдын-алу үшін тамақтану және ұйықтау режімін қадағалап, ... пен ... ... ... өмір ... ... керек.
Негізгі бөлім
Гипертония ауруы (синондары: бірінші ретті ... ... ... қысымды артериялық ауру) - басты клиникалық белгісі артериялық қысымның ұзақ мерзімді, әрі тұрақты түрде жоғарылауымен (гипертензиямен) ... ... ... ... Бұл ауруды , яғни неврогендік негізде дамитын дербес сырқан ретінде Ресей емгері Г.Ф.Ланг ситаттаған-ды.
Атеросклероз сияқты, гипертония ауруы да тұғындарына психо-эмоциялық ... ... тән, ... ... елдерде кең таларған. Сондықтан ол қала тұрғындарында және ой еңбегімен айналысатындарда жиі байқалатын аурулар тобына жатқызылады. ... ... егде ... ... ... ауруын дербес ауру деп тану, оны жүйке мен ішкі секреция бездерінің сырқаттары және бүйрек пен тамырлар патологиясы ... ... ... ... ягни ... ... ... талап етеді.
Симптомдық гипертонияға ұширататын себептер мыналар:
ОЖЖ-нің сырқаттары: ... ми ... ... ... ... ... мен ... (посткоммоциялық гипертония);
Эндокриндық жүйенің сырқаттары: бүйрекүсті бездерінің ісіктері (феохромацитома, альдостромма, кортикостерома), параганглийлер (параганглиома) мен гипофиздің ісіктері ... ... ... ... (әйелдер мен ерлердің климакстық кезеңінің гипертониясы);
Бүйрек пен зәршығаратын жолдың сырқаттары (бүйректік нефрогендік гипертония): гломерулонефрит, пиелонефрит, нефросклероз, диабеттік және бүйректік ... ... тума ... ... ... ... сырқаттары: қолқа атеросклерозы мен оның түрлі бөлімдерінің коарктациясы, ірі ... ... мен ... ... тарылуы; бүйректің артерияларының тарылуы мен басқа да ақаулары (реноваскулалық гипертония).
Этиологиясы.
Гипертония ауруы шектен тыс ... ... ... ... ... ... невроз тектес сырқат өрістеп, тамырлырдың тонусы дұрыс реттелмегендіктен дамиды (Ланг Г.Ф., 1922; Мясников А.Л., 1954). Тұкымкуалайтын факторлар мен ас ... тым көп ... ... де зор мән ... ... даму ... ...
* Рефлекторлық,
* Гормондық,
* Бүйректік,
* Тұкымкуалайтын фаркторлар қатысты.
Шетен психика-эмоциялық әрекеттен (нервтік фоктор) ... пен ... ... және ... ... ... орталық зорығады. Рефлекторлық факторлар каротидтық синус пен қолқа доғасының депрессорлық әсерініңжанндануына негізделген. Ал гормондық факторлар ... ... ... ... ... және ... ... клеткалар көбейгенде) прессорлық әсері, катехоламиндердің тым көп түзілуі (бүйрекүсті безінің ми қабаты ұлғайғанда) және бүйректе қан ағысы ... ... ... ... ... юкстагломерулалық құрылымындағы клеткалар ұлғайып, секретті түйіршіктер көбейіп, ми қабаты интерстицийіндегі клетаклар семгенде) аталады.
Гипертонияның патогенезінде бүйректік факторлардың орны ... ... ... ... мен суды сыртқа бөліп шығаратын және ренин, кининдер мен простагландиндер түзетін қызметі - артериялык ... ... ... ... ... ... реттейтін механизмдер қатарында бүйректің өзіндік орны бар. Ол артериялардағы систолалық қысымның ұзақ уақыт бір деңгейде тұруын кері байланыс (обратная ... ... ... ... ... (бүйректің баростатикалық қызметі). Бұл жүйедегі кері байланысты артериялық қысымды реттеуге қатысты мынадай нервтік және эндокриндік механизмдер жүзеге асырады: баро- және ... ... ... жүйе мен ми ... ... ... ... орталық ренин-ангиотензин жүйесі; нерв-эндокриндік жүйе (вазопрессин, окситоцин), кортикостероидтар, натрий-несеп бөлу гормоны және жүрекшелегі натрий-несеп бөлу факторы. Сондықтан да ... ... ... ... даму үшін ... ... қызметінің артериялардың систолық қысымымен байланыстылығың бейнелейтін көрсеткіш міндетті ... ... ... ... Бұл ... деп ... (Гайтон А., 1980). Оның даму барысында қан әкелетін артериялар тарылып, бүйректің кері ... ... ... (противоточно-множительная система) жұмысы тежеледі, өзекшелердің соңғы бөлімінде судың сорылуы (реабсорбция) үдейді.
Прессорлық жүйелердің әсеріне қарай, гипертензия да әртүрлі балады. Оның ... ... ... ... болып, артериялар тарылғандықтан дамитын түрі вазоконстрикциялық гипертензия деп, ал рениннің әсері кеміп, қанайналымындағы қанның ... ... ... түрі гиперволемиялық гипертензия деп аталады. Артериялық қысымның шамасы прессорлық факторлардың ғана ... ... мен ... ... ... депрессорлық жүйелердің, олардың ішінде бүйректегі кинин мен простагландин жүйелерінің әсеріне де бағынышты.
Тұқымқуалайтын факторлардың ... мәні ... ... ... ... ... артериялық қысымды реттейтін экскреторлық және инкреторлық қызметі гендермен себеп-салдарлық байланыстылықта болатыны эксперимент арқылы айкындалады. Сондай-ақ, бүйрегінің ... және ... да ... ... ... салалы бұлшықет талшықтараның жиырылу қабілеті өзгереді, нерв сабақтарының ұшынан ... тым көп ... ... нерв ... ... бөлімінің жұмысы жандана түседі де, ақырында артериялардың іргесі жиырылып, саңылауы тарылады, сөйтіп артериялық гипертензия өрістеп, бүйректік ... іске ... ... ... ... ... ... мембрананың тұқымкуалайтын патологиясы стресті әсердің, психика-эмоциялық зорығудың гипертония ауруының даму барысындағы мәнін кеміте алмайды; қайта ол басқа факторлардың кері әсеріне ... ... ... ... ауруы патогенезінің негізін қалайтын ( - порочный ... ... ... ... ... ... атап ... жөн. Өйткені артериолосклероз бен оның салдары ретінде дамитын бүйректің ишемиясы ренин-ангиотензин-альдострен жүйесін іске қосады.
Патологиялық анатомиясы
Гипертония ауруының морфологиялық бейнесі оның ... мен ... ... ... ... түрлі.
Клиникалық ағымы тұрғысынан бұл ауру қатерлі (қатерлі гипертензия) және қатерсіз (қатерсіз гипертензия) деп бөленеді.
Қатерлі гипертензия кезінде ... ... ... ... тарылып, қанның қысымы көтеріледі де, гипертониялық криздің ... ... ... ... Криздің өзіндік морофлогиялық бейнесі бар: артериолалардың іргесі жиырылып, саңылауы ... ... қада ... ... ... базалдық мембранасы кеңірдектене бүлтеледі (гофрированность), плазма сіңіп, фибриноидты некроз өрістейді, тромбылар ... ... ... ... ... ... ... болады. Қазір қатерлі гипертония сирек кездесіп, даяу ағымды қатерсіз ... ... ... ... ... гипертония даму мерзімі мен морфологиялық айырмашылықтары тұрғысынан:
Клиникалық бейнеге дейінгі кезеңге, ... ... ... және ... ... ... ... бұзылуына негізделген, ағзалық өзгерістер кезеңдеріне жіктеледі.
Дегемнен, қатерсіз гипертензияның бұл үш кезеңінің ... ... криз ... оған тән ... ... орын ... ... жөн.
Гипертония аырының клиникалық бейнеге дейінгі кезеңінде артериялық қысым мезгіл-мезгіл көтеріліп тұрады (транзиторлық гипертензия). Бұл кезенде артериолалар мен ұсақ артериялардың ... ... мен ... ... ... және ... іргесі жиырылып, саңылауы таралады; кейде гипертониялық кризге тән өзгерістер де қосарланады. Жүректің сол жақ ... ... ... ... Бұл ... артерияларды жайлаған өзгерістер кезеңінде артериялық жоғары қысым тұрақты ... ... мен ... ... жіне ... ... жүректе осы кезеңге тән өзгерістер өрістейді. Гипертония ауруының айқын бейнесі әсіресе артериолаларда дамиды: ... ... ... іргесіне плазма сіңеді де, ақыры гиалиноз бен атеросклерозға ұласады. Артериолалар мен ұсақ артериялар жиырылып, тарылатындықтан, гипоксия дамып, эндотелий мен оның ... ... ... мен талшықты құрылымдар зақымдалады, тамырлардың іргесіне плазма сіңеді. Тамырдың іргесі зақымдалып ыдырағанда түзілген заттары және оған ... ... мен ... ... ... әдетте, толық жоя алмайды. Артериолаларда гиалиноз немесе артериолосклероз дамиды. Тап осындай ... ... ұсақ ... да ... ... бүйректің, мидың, ұйкы безінің, ішектің, қөздің тамырлы қабатының, бүйрекүсті безінің сыртқы қабығының артериолары мен ұсақ артерияларына плазма сіңіп, гиалиноз ... криз ... ... бір ... артериололарына плазма басымырақ сіңіп, артериолонекроз өрістейді, қан ... ... ... ... ... ... Мысалы, бүйректе артериолонекроз дамыса, бүйрек қызметінің жедел ... ... ... ал ... IV ... түбіне қан құйылса , артериололарына плазма сіңсе, науқас қенет өледі, т.с.с.
Эластикалы, бұлшықетті-эластикалы және бұлшықетті артерияларда ... бен ... ... - ... ... ... қысымның тұрақты болуына бейімделуінің морфологиялық бейнесі. Оның даму ... ішкі ... ... ... ... ... және ... мембрананың арасын дәнекер ткань жайлап, шорланады. Гипертония тұрақты болып, ұзаққа созылса, айқын бейнелі ... орын ... Оның ... ... ... ... бар: ... болады, бұлшыкетті артерияларды да қамтиды және атеросклероздық фиброзды түймешелер тамырдың іргесін сегментті түрге ғана емес, ... орап ... ... күрт ... бен тамырды тарылтатын атеросклероздың бейнесі жүректің, мидың, бүректің, ұйкы ... ... мен ... артерияларында өте айқын болады.
Аурудын бұл кезеңінде миокард жилдам қалындап, жүректің массасы 900-1000 грамға дейін өсіп, сол жақ қарыншаның ... 2-3 см ... ... ... ... ... миокард гипоксияға үширайды, бұлшықетінде дистрофия мен некроз өрістеп, көлемі ұлғайған ... ... ... негізде кеңиді (жүректің эксцентрлі гипертрофиясы), іргесіндегі (интрамуралдық) нерв ... де ... ... ... ... іргесіндегі нерв зақымдалатындықтан, онда зат алмасу процесі өзгеріп, диффузды ұсақошақты кардиосклероз дамиды (гипертрофиялық кардиосклероз).
Гипертония ауруының соңғы кезеңінде ағзалардың артериялары зақымдалып, ... ... ... еқенші ретті салдарлық процестер орын алады. Іргесіне плазма сіңіп, фибриноидты некроз дамыған тамырлар жиырылып, саңылауы өте тарылса ... онда ... ... ... ... күрт өрістеп, ағзаларда қанды ошақтар мен инфарктілер пайда болады. Тамырлар артериолосклероздан не атеросклероздан біртіндеп тарылса, бұл процестер баяу ... ... ... ... олар шорланады.
Клиника-морфологиялық нысардары
Тамырлар өзгерісі мен геморрагия, некроз, склероз процестері жүрек, ми, бүйрек сияқты ағзалардың ... ... ... ... ... ... клиника-морфологиялық нысандары жүректік, милық және бүректік деп жіктеледі.
Гипертония аурының жүректәк нысаны, атеросклероздың жүректік нысан сыяқты, жүректің ишемиялық ауруының ... ... ... ... ... ... ми ... сырқаттарының негізі.
Гипертония ауруылырың бүйреқтік нысаны жедел және созылмалы ағымды болады.
Бүйректе жедел инфаркті мен ... ... ... ... - ... ... ... тромбоздың салдары. Кейде ол бүйректі түгелге жуық (субтотальді) немесе түгел (тотальді) ... ... ... - ... ... ... ... бейнесі. Бүйректің артериололары ғана емес, шумақтың капиллярларының иірімдері де фибриноидты некрозға ұшырайды, стромасы суланып, қанды ошақтар пайда болады, ал ... ... ... ... орын алады. Некрозға жауап ретінде артериололарға, шумақтар мен стромаға клеткалар шоғырланып, склероз өрістейді (Фардың қатерлі нефросклерозы). Бүйрек кішірейіңкіреп, тарғыл ... үсті ... ... ... ... ... жеткіліксіздігіне ұшыратып, гемодиализ жасалмаса, әдетте, науқасты опат етеді.
Қатерсіз гипертония ауруынан бүйректе дамитын басты ... - ... ... мен ... ... ... ... иірімдер қабысып (коллапс), шумақтар шорланады (гломерулосклероз). Қан талшылығы мен ... ... ... ... сеніп, олардың орның және жойылған шумақтардың төңірегін дәнекер ткань жайлады. Бүйректің беткейінде ұсақ-ұсақ ойыстар пайда болады. Ал, онша зақымдалмаған ... ... ... ... ... ... кей ... ұсақ түйіршікті етеді. Екі бүйрек те кішірейіп, катаяды, беті ұсақ түйіршікті болады, паренхимасы ... ... ... өте ... ... гиалинозының салдарынан өрістеген склероздың (артериолосклероздық нефросклероздың) ақыры ретінде осылай кішірейген бүйрек - бірінші ... ... ... деп ... ... нефросклероздың клиникасына бүйрек қызметінің созылмалы жеткіліксіздігі тән; ол азотемиялық уремиямен аяқталады.
Гипертония ауруынан көздің зақымдалуы оның ... ... ... көру ... ... суланып, қан құйылады; торлы қабықша сыдырылып, оған белокты жалқық сіңіп, белок шөгеді, ... ... ... ... қабаттағы нерв клеткаларын қайтымсыз дистрофия шарпиды.
Ішкі секреция бездері де өзгереді. Бүйрекүсті безінің милық және қыртыстық кабаты ұлғайып, ... ... ... Кейін бұл процестер артофияға ұласады. Гипофиздің алдаңғы және ... ... ... заттар түзетін базофильді клеткалар көбейеді. Басқа ағзыларда дамитын өзгерістер гипертониялық кризден және ... ... ... ... ... ... ... - артериялдық қысымның жоғарылауын білдіретін симптом. Артериялдық гипертензия гипертониялық аурудың және басқа да симптоматикалық ... ... ... белгісі болып табылады. Гипертониялық ауру (эссенциалды гипертензия) жүрек-қантамыр ауруларының ең жиі ... ... ... ... ауру ... ... гипертониямен ауыратындардың 65-75%, симптоматикалық артериалық гипертониямен ауыратындар - 25-35% құрайды. АГ синдромының белгілері Бастапқы кезеңдерінде науқастар еңбекке ... ... ... әлсіздікке, жұмысқа ден қоя алмауына, ұйқысыздыққа, өтпелі бас ... бас ... ... ... ... ... ... кейінірек физикалық жүктеме кезіндегі ентігуге, бас ауруы мен бас айналудың тұрақты сипат алуына ... ... ... ... гипертонияның пайда болу қауіп-қатер факторлары:
- Дененің артық салмағы.
- Темекішегушілік.
- Тұзды көп мөлшерде пайдалану.
- Аз ... өмір ... ... тұтыну.
- Күйзелістер.
Ағымының 4 нұсқасын ажыратады:
1 - қатерлі (тез өршитін);
2 - баяу өршитін;
3 - ...
4 - ... ... ... ... АҚ бастапқы кезден-ақ тез өршиді, АҚ өте жоғары сандарына жетеді ( 220/130-140 мм с.б.б. жоғары), көз ... ... және көру ... ... ретінде зақымдалады, геморрагиялар болады; бүйрек тамырларындағы органикалық өзгерістер (фибриндік некроз) орны алуы да жиі кездесіп отырады. Сонымен қатар гипертониялық ... ми ... ... жіті ... және ... ... ... ауруға кезеңді түрде АҚ көтерілуі - гипертониялық криздер тән. Криздердің дамуына психикалық ... ... ... ... қысымның ауытқуы әсер етеді. Гипертониялық криз әртүрлі ұзақтықтағы (бірнеше сағаттан бірнеше күнге дейін) АҚ кенеттен көтерілуімен байқалады, ол ... ... ... бас ... ... ... ... тершеңдікпен, жүрек қағуымен, жүрек тұсының шаншып ауруымен, кейде көрудің бұзылуымен, жүрек айнумен, құсумен ... Ауыр ... криз ... ... тану да болуы мүмкін. Криз кезінде науқастар қозулы, қорыққан, немесе әлсіз, ұйқышыл, тежелген ... ... АҚ ... жоғарылайды. Пульсі жиіленген, бірақ өзгермеуі немесе баяулауы да мүмкін, оның кернеулігі жоғарылайды. Кеш ... яғни ... ... ... пайда болғанда, криз уақытында ми қанайналымының бұзылуы, миокад инфаркті, жіті солқарыншалық жеткіліксіздік дамиды. Симптоматикалық артериалдық ... 5 ... ... ... ... ... жіктелуі (екіншілік гипертензиялар):
І. Бүйректік гипертониялар:
1. Туа пайда ... ... - ... гидронефроз, поликистоз, патологиялық қозғалмалы бүйрек; артерияның атрезиясы мен гипоплазиясы, аневризмалар, артериовенозды фистулалар.
2. Жүре пайда болған ... - ... ... ... ... ... диабеттік гломерулосклероз, жүйелі васкулиттер (түйінді периартериит, қызыл жегі, склеродермия), бүйректер инфаркті, туберкулезі, ісігі.
3. Жүре ... ... ... ... ... ... - ... тромбоз, кальциноз, эмболиялар, аневризмалар, фибромускулярлы дисплазия, аортоартериит, эндоартериит, тыртықтар, гематомалар, неоплазмалар, жаншылып жатқан магистралды бүйрек артериялары, ... ... ... және ...
ІІ). Жүрек және ірі артериялардың зақымдалуымен жүретін гипертониялар - қолқа коарктациясы, атеросклерозы, ұйқы және мықын артерияларының ... ... ... қақпақтарының жеткіліксіздігі, толық атриовентрикулярлы бөгеме.
ІІІ). Эндокринді гипертониялар - феохромоцитома, біріншілік альдостерома, кортикостерома, тиреотоксикоз, Иценко-Кушинг ауруы. ... ... ... - ... ... ісіктер, жарақаттар.
V). Қосарланған зақымдалулардағы гипертония - бүйрек артерияларының, бүйрек паренхимасының және оның магистралды ... ... үсті безі мен ... бүйректің әртүрлі паренхиматозды ауруларында. АГ синдромының диагностикасы
Қазіргі кезде артериялық ... ... болу ... ... ... оның ... ... алып келетін ықпалдары ғана белгілі. Бұлар:
1. Тұқым қуалауға бейімділік.
2. ... ... ... ... қаттары (эмоциялық стресстер).
3. Кәсіптік зияндылықтар (құлаққа, көзге зейінін көп күш ... ... ... шулы ... ... ... ... тамақтанбау (тұзды, майлы тамаққа әуесқойлық).
5. Климакс шағы.
6. Зиянды әдеттер.
7. Семіздік т.с.с.
Қан қысымы көтерілгенде үй жағдайында ауруға алғашқы көмектер:
1. стресстік ... ... қан ... және ... ... ... ... (грелка), желкесіне қыша қағазын басу (қарсы көр-сеткіші болмаған жағдайда ғана);
4. көк шәй немесе кофе беру;
5. жедел жәрдем шақырту арқылы ... ... ... адам ... артериялық қан қысымын білуі қажет. Артериялық қан қысымын өлшеу, кейде тіпті белгілері ... ... ... ... әдісі болып табылады. Артериялық қан қысымы 140/90 мм ... ... ... боғанда дәрігерге көрінуіңіз керек. Қан қысымын үнеме өлшеп отыру, ... ... ... және ... ... ... бойынша дер кезінде емдеуді бастауға мүмкіндік береді.
Артериялық қан ... ... - ... тез және ... ... ... оны ... барлық медицина ұйымы мекемелерінде кепілдендірілген тегін қызмет көлемі аясында өлшеуге болады.
Артериялық гипертонияның алдын алу кенестері:
- Үнемі дене ... ... ... ... 30 ... жаяу ... Алкоголь ішімдіктерін пайдалануды азайтыңыз немесе ең дұрысы - ішімдіктен бас тартыңыз.
- Күнделікті тұтынатын ас тұз ... ... ... 5 г ... ... Мал майын, әсіресе қой мен шошқаның семіз етін қолдануды азайтыңыз.
- Артық салмақпен күресіңіз!
- Темекі шегуден шұғыл бас тартыңыз!
- ... ... ... ... ... ... жағдайларында табандылық танытыңыз, бәрін сабырға жеңілте біліңіз.
Өз қан қысымыңызды біліңіз!
Пайдаланылған әдебиеттер:
* Үй-тұрмыстық энциклопедиясы. Алматы : Қаз.Сов.энцикл.Бас ред., 1990
* ... ... ... ...

Пән: Медицина
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 11 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Гипертония ауруы12 бет
Жүктілік және эндокринді аурулар4 бет
Созылмалы панкреатит10 бет
Шаңды бронхит8 бет
Internet ұғымы. Гипермәтін, гиперорта23 бет
Гипербайланыс пен гипермедиа22 бет
Гипертензивті криз8 бет
Екінші ретті қисықтар. Гипербола.3 бет
Жерді қашықтан зондтау және гиперспектральді бейнелерді өңдеу алгоритмдері733 бет
8 сыныптың бағдарламасына сай MS Windows-тың стандартты бағдарламаларын оқыту барысында қолданылатын оқыту бағдарламасын жасау86 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь