Иммунитет туралы түсінік

Кіріспе
Негізгі бөлім
1)Иммунитет туралы түсінік.
2)Паразиттерге қарсы иммундық жүйе.
3)Паразиттер туғызатын ауруға қарсы иммунитет.

Қорытынды
Пайдаланған әдебиеттер
Малдардың өнімінің сапасын арттырудың негізгі тірегі - ол уақытында өнімді аз бергін көрі малдарды шығыстан шығарып, олардың орнын жоғарғы өнімді дұрыс малдармен толықтырып отыру.
Малдарды күтіп-бағуды жақсылап ұйымдастыру, олардың ауру - сырқаудан аман болуын қадағалау, күтіп-бағылуын дұрыстау, ауру бола қалған жағдайда уақытында емдеу әдістерін қолдану, ауруды болдырмау үшін оның алдын алу шараларын уақытында жүргізу - жалпы мал мамандарынан бастап сол салада істеп жүрген барлық еңбекқерлердің ең негізгі жене күрделі міндеттерінің бірі. Малдар ауруларының арасында түрлі жұқпалы аурулар, иназиялық т.б. аурулары жиі кездеседі. Бұл аурулардын себептері мен даму процестері әртүрлі болып келеді. Сондықтанда бұл жүйелердің негізгі аурулары көп себептері бар аурулардың қатарына жатады.
Вирус эпителитропты, ауруға тән белгілер бірнеше сатыда байқалады. Кілегей қабықтары мен теріде алдымен 1-2 күн ішінде 1) розеолдар (қызарған дақтар); 1-3 күн аралығында 2) папулалар (қызыл дақтардың түйіндерге айналуы); 5-6 күнде сарысуға толған 3) күлдіреуіктер пайда болады (бұл сатыда дененің безгектенуі бәсеңсиді); келесі 3 күн ішінде күлдіреуіктегі сарысу іріңге айналады (визикула-пустула сатысы);
Сайдолдаұлы Т. « Індеттану» Алматы,1993ж. (255-260б).
Сайдулдин Т. «Ветеринариялық індеттану» Алматы, І999ж.(125-127б).
Қасымов Е. «Бірнеше түлікке ортақ жұқпалы
ауруларды балау және күресу шаралары» Алматы 1992ж.(200-205б).
Қасымов Е. И., Лесова Қ.А., «Ағылшынша-қазақша-
орысша ветеринария сөздігі» Алматы 2005ж. (245 б).
Жамансарин Т.М. «Кеміргіштерге қарсы малдәрігерлік-
санитариялық шаралар» Алматы 2005ж. (255 б).
«Эпизоотология и инфекционные болезни» Учебник под ред.
А.А.Конопаткина- М. Колос, 1993ж.(170б).
        
        Жоспар:
Кіріспе
Негізгі бөлім
1)Иммунитет туралы түсінік.
2)Паразиттерге қарсы иммундық жүйе.
3)Паразиттер туғызатын ауруға қарсы иммунитет.
Қорытынды
Пайдаланған әдебиеттер
Кіріспе
Малдардың өнімінің сапасын арттырудың негізгі ... - ол ... ... аз ... көрі ... ... шығарып, олардың орнын жоғарғы өнімді дұрыс малдармен толықтырып отыру.
Малдарды күтіп-бағуды жақсылап ұйымдастыру, олардың ауру - ... аман ... ... ... ... ауру бола қалған жағдайда уақытында емдеу әдістерін қолдану, ауруды болдырмау үшін оның алдын алу ... ... ... - ... мал ... ... сол ... істеп жүрген барлық еңбекқерлердің ең негізгі жене күрделі міндеттерінің бірі. Малдар ауруларының арасында түрлі ... ... ... т.б. ... жиі ... Бұл ... себептері мен даму процестері әртүрлі болып келеді. Сондықтанда бұл жүйелердің ... ... көп ... бар ... қатарына жатады.
Вирус эпителитропты, ауруға тән белгілер бірнеше сатыда ... ... ... мен ... ... 1-2 күн ... 1) ... (қызарған дақтар); 1-3 күн аралығында 2) папулалар (қызыл дақтардың түйіндерге айналуы); 5-6 күнде сарысуға толған 3) күлдіреуіктер пайда болады (бұл ... ... ... ... ... 3 күн ... күлдіреуіктегі сарысу іріңге айналады (визикула-пустула сатысы); 4) круст - кепкен пустуланың орнына қабыршықтар түзіліп, эпителий қалпына келеді. Ал өте ... ... ... ... ... ... ... Шешектің мұндай сатылары адамда, сиырда, жылқыда айқын байқалады.
Иммунитет туралы ғылым - иммунология осы ... ... ең ... ... келе ... саласы. Иммунологияның жетістіктері молекулалық биология, генетика, биохимия, биофизика, мал және егін ... ... ... ... мен ... игіліктi ықпал етіп отыр. Тарихи тұрғыдан иммунология инфекциялық патологияның негізінде қалыптасты. Сондықтан ескі немесе классикалық иммунологияны инфекциялық; иммунология деп ... Ал енді ... ... ... ... ... иммунологияны инфекциялық емес, немесе жаңа иммунология деп атап жүр. Бұл ғылымды осылайша жіктеу тым жасанды. Негізінде иммунология - ... ... мен ... ... (методикалары) бар бipтұтac ғылым. Оның серология, аллергология, иммуно­химия, иммуногенетика, өсімдіктер иммунитеті, ... ... т.б. ... бар. ... ... және ... икемділік
Иммунитет туралы ғылым - иммунология осы заманғы биологияның ең жедел дамып келе жатқан саласы. Иммунологияның жетістіктері молекулалық биология, генетика, биохимия, ... мал және егін ... ... ... медицина мен ветеринарияға игіліктi ықпал етіп отыр. Тарихи тұрғыдан иммунология инфекциялық патологияның негізінде қалыптасты. Сондықтан ескі ... ... ... ... ... деп ... Ал енді молекулалық биология, генетика, трансплантологиямен байланысты иммунологияны инфекциялық емес, немесе жаңа ... деп атап жүр. Бұл ... ... ... тым жасанды. Негізінде иммунология - ортақ мақсаты мен өзіндік әдістері (методикалары) бар бipтұтac ғылым. Оның серология, аллергология, ... ... ... ... ... иммунитеті т.б. салалары бар. Сол сияқты медициналық және ветеринариялық иммунология қалыптасты. Ветеринариялық иммунология барлық ... ... ... ... Оның ... бір ... жануарлардың жұқпалы ауруларының иммунологиялық механизмдерін зерттеп, сол арқылы жұқпалы ... ... ... және дауалау жұмыстарын жүргізу болып табылады [1,2,3,4].
Иммунитет (әлует) латынның immunitas (міндеттен босану) деген сөзінен шыққан. Ол - организмнің ... ... үшін ... ... оның ішінде зардапты микробтардан қорғану қабілеті. Иммунитет организмнің iшкi ... ... ... және оның ... ... ... ететін микробтан бастап адамға дейінгі бүкіл тіршілік ... тән ... ... ... ... организм біртұтас жүйе ретінде қатысады. Бұл - тipi табиғаттың ұзақ эволюциялық ... ... ... ... пен оның ... ... ... Жоғары сатыдағы организмдердің арнайы иммунитет органдары бар. Эволюциялық жолмен үш түрлі: ... ... және ... ... ... ... конституциялық жүйесі. Конституциялық иммунитет жануарлардың әpбip түріне тән қасиет болған соң ... ... ... ... иммунитет деп аталды. Жан-жақты алып қарағанда бұндай имму­нитет бip түрге ғана тән емес, әpбip жеке жануардан бастап барлық ... ... ... ең ... ... ... - ... дейін қатысты. Сондықтан конституциялық иммунитет мынандай топтарға ажыратқан дұрыс.
Таксондар иммунитеті Ол туа біткен табиғи төзімділікті жануар­лардың әрбір түрінен бастап ең ... ... ... ... класс, тип, т.б.) қатысты қарастырады.
Түр iшіндегi иммунитет. Бip түрге жататын әр ... ... ... ... ... ... (малға қатысты, орысша - порода) иммунитеті.
3. Индивидуумнің (жеке жануардың, не адамның) иммунитеті.
Таксондар ... ... үшін ... бip типтің иммунитетіне,буын аяқтылардың барлық дерлік вирустар мен риккетсияларға табиғи төзімділігін жатқызуға болады. Ал кластың иммунитеті аусыл кезінде ... ... ... ... ... ... түгелдей төзімді де, бұл ауруға 6 отрядты құрайтын сүтқоректілер класының өкілдері ... Әpбip ... тән ... ... жиі кездеседі. Мысалы, жылқы обаның сиырға, итке, ... тән ... өте ... Сиыр ... ... анемиямен ауырмайды. Топалаңмен жануарлардың көптеген түрлері ауырады, бipaқ олардың ... ... әр ... ... үй қоянына инфекциялық процесс қоздыру үшін топалаң микробының екі-ақ спорасын тepi астына жіберу жеткілікті болса, ит үшін бip ... ... ... ішіндегі иммунитет көптеген жұқпалы аурулар кезінде байқалады. Қойдың алжир тұқымы топалаңға шалдықпайды. ... ... ... ... ... тұқымдары төзімді де, неміс овчаркасы, лайка, тазылар бейім болады. Арнайы бip зерттеуде бip ... ... ... 62 %-ы ... шалдыққаны, ал дәл осындай жағдайда басқа бұқадан өpбiгeн жануарларда ауру мөлшері 40% болғаны анықталған.Жеке жануарлардың иммунитеті кез келген инфекцияда байқалады. ... бip ... ... ... білінген кезінде де барлық мал 100 % ауруға шалдықпайды. Сондықтан жануарлардың жеке ерекшеліктері иммунитетке де қатысты. Өсімдік шаруашылығында ... бepi ... ... ... ... ... ... көп көңіл бөлінеді. Мал шаруашылы­ғында селекциялық жұмысты жүргізгенде бұл мәселе назардан тыс ... ... ... ... туа біткен иммунитеттің ұрпакққа берілу қасиетінің тек кейбір ерекшеліктері ғана белгілі болып отыр. Жануарларды ... ... ... ұрпақ ауруға төзімділігі жағынан өзінің ата-анасынан аспайды, яғни ... ... ... ... ... ... иммунитет Мендель заңдары бойынша келесі ұрпаққа бip жағдайда доминантты, ал екінші жағдайда рециссивті белгі ретінде беріледі.
Бруцеллезге ... туа ... ... ... ... тип бойынша ұрпақ қуалайды. Иттің оба вирусына төзімділігі ... ... ... ... ... қуалайды да, егер белгілі бip жүйе бойынша бұл қасиетті бекіте түскен жағдайда, кейбір генетикалық линияда доминантты ... ... ... берілетін микробтарға қарсы иммунитет сүтқоректі жануарларда көбінесе жеке гендермен, немесе ... ... ғана ... басқарылады. Сондай-ақ организмнің бұл қасиеті полигенді (көп гендер арқылы) болуы да ықтимал екені айқындалып отыр.
Сонымен, конституциялық иммунитет тұқым ... ол ... ... ... ... өмір бойы болатын қасиет және инфекциядан қорғанудың ең бip сенімді түpi. Жалпы алғанда иммунитеттің бұл түpi абсолютті десе де ... бipaқ кей ... оны ... де ... ... ... ... тауық топалаңға, ал бақа cipecпeгe шалдықпайды. Л. Пастер тауықты суық суға ... оған ... ... Ал ... ... ... бақада cipecпe ауруына бейімділік пайда болады.
Иммунитеттің фагоциттік жүйесі. Фагоциттер туралы И.И. ... ... бepi жиі ... келгенімен олардың иммунитеттегі ықпалының нақтылы орны мен маңызына дәл баға беріле бермейді. Иммунитеттің фагоциттік жүйесі организмге енген ... ... ... ... деп ... жасушалардың қызметінен туындайды. Фагоциттерің екі түpi бар: микрофагтар және макрофагтар. ... ... ... ... деп ... диаметрі 025-0,5 мкм түйіршік болады. Лизосомада көптеген ферментер: қышқыл фосфатаза, миелопероксидаза, ... ... ... ... ... ... т.б. ... Осы ферменттер арқылы фагоцитоз кезінде микробтар мен бөгде ... ... ... өзi ... ... тұрады.
1.Хемотаксис - фагоциттің фагоцитоз объектісіне жақындауы.
2.Фагоциттелінетін бөлшектің фагоцитке жабысуы.
3. Бөлшектің фагоцитке батуы және оны қоршаған жасуша мембранасының бөлігі үзіліп фагосома ... ... мен ... қосылып фаголизосома түзуі
5. Түйіршіктің қорытылуы. Бұл кезде ... ... ... ... ... ... пептидтер мен амин қышқылдарына ыдырайды.
Микрофагтарға немесе полинуклеарлы (көп ядролы) фагоциттерге қанның түйіршікті лейкоциттері жатады. Олардың ядросы бунақ-бунақ ... ... ... ал ... ... ... Бұл түйіршіктер - лизосомалар, олар боялған кезде, әcipece Романовский әдісімен бояғанда, бояуды әрқилы ... Бұл ... ... ... ... ... ... және базофилдерге бөлінеді. Эозинофилдер қышқыл бояулармен (эозинмен) қызғылт ... ... ... ... ... ... көк түске, ал нейтрофилдер метахромазиялық қасиеті бойынша көк бояумен қызғылт-күлгін түске боялады. ... ... ... ... қатысты да, жануарлар лейкоциттерін зерттегенде бipaз жаңылыстар туғызады. Мысалы, иттің, мысықтың, шошқаның нейтрофилдері адамдікіндей Романовский әдісі бойынша қызғылт-күлгін ... ... ... мен ... ... нейтрофильдері қышқыл бояуларды да, негіздік бояуларды да қабылдайды, ал құс пен ... ... ... ... ... ... ... нейтрофильдерін арнайы лейкоциттер немесе гетерофильдер деп атау ұсынылған.
Бактерияларға қарсы ең белсенді фагоциттер нейтрофильдер ... ... ... ... инвазиялары мен жүйелі аллергиялық реакциялар кезінде белсенділік көрсетеді. Базофилдер белсенді фагоцит емес. ... ... ... ... ... ... көп ... да, дәнекер ұлпалардың шүйгін торшалары (орысша - тучные клетки) сияқты жіті қабыну реакцияларының өршуінде маңызды роль атқарады.
Барлық ... ... ... ... ... қатысады да, ыдыраған кезде лизоцим және басқа да микробқа қарсы заттар бөліп шығарады.
Макрофагтар немесе мононуклеарлы (бip ядролы) ... ... ... ... торшалардан айырмашылығы олардың сегменттелмеген біртұтас торшаның негізгі бөлігін алып жатқан ядросы болады. Осындай ерекшелігі бойынша лимфоциттерді де мононуклеарлы торшалар деп ... айта ... жөн. ... ... ... мен макрофагтар жатады. Бұлар - мононуклеарлы фагоциттер жүйесінің құрайтын ұлпаларда бекітілген және көшпенді ... Олар ... ... - промоноциттен туындайды. Промоноцит сүйек майында түзіледі де, бөлінген ... ... ... қанға түседі. Бірнеше сағат қан айналымында болған соң ұлпаларда ipкілiп, макрофагқа айналады. Бұндай өзгеріс үшін фагоцитоз ... ... ... ... өлген торшалары) болуы және оның моноцитпен тұтылуы қажет. Фагоциттің нәтижесінде моноцит әр түрлі ұлпаларда ipкiлiп, мононуклеарлы ... ... ... ... ... ... деп аталған) жататын макрофаг торшаларына айналады. Оларға ... ... ... - ... ... -Купфер торшасы, өкпеде - альвеола макрофагы, сөл түйіні ... ... ... ... - остеобласт жасушалары, жүйке ұлпасында -микроглия, құрсақ қуысында - перитонеальдік макрофаг, теріде - Лангерганс жасушалары.
Әр түрлі ... ... ... ... ... ... бауырдың Купфер жасушалары негізінен өлген эритроциттерді жояды, ал көкбауыр макрофагтарының ... ... ... ... жасушалары көкбауыр макрофагтарымен салыстырғанда антигендік информацияны да нашар сақтайды.
Макрофагтарды А-жасушалар деп атайды. Олар фагоциттелген түйіршіктерді толық ыдыратпай, антигендік ... ... ... оның үстіне интерлейкин-1 бөліп, Т-көмекшілерді icкe қосу арқылы баяу типті сезімталдықтың патогенезіне қатысады. ... ... ... ... ... ... ... сатысы болып табылады. Оның нәтижесінде антигендік информация лимфоциттерге беріліп, лимфо­циттер icкe қосылады. ... ... ... ... ... бар бipaз заттарды: комплементтің кейбір компоненттерін (С1, С4, С2, СЗ,С5), лизоцим, интерферон, пропердин, т.б. синтездейді.Фагоцитоздың бөтен ... ... ... ... үшін де маңызы зор. Бұл процеске фагоциттермен қатар антиденелер мен комплемент қатысады. Олар антигенді фагоцитозға дайындайды. ... ... icкe ... оның ... ... (СЗ, С5а) ... ... арқылы фагоцитозды одан ары үдетеді.
Иммунитеттің лимфоидтың жүйесі. Иммунитеттің лимфоидтың жүйеci омыртқалы жануарларға тән, әcipece сүтқоректілерде жетілген және арнайы ... ... ... негізделген. Лимфоидты иммунитет жүйeci деп лимфоциттер пайда болып, жетіліп, функциялық толысатын лим­фоидты органдардың жиынтығын атайды. Бұларға бауыр (эмбриональдық ... ... ... сүйек майы, тимус, көк бауыр, сөл түйіндері, дәнекер ұлпадағы лимфоидты құрылымдар, құстың Фабрициус қалтасы жатады. Бұл органдарда қан ... ... алғы ... Т және В лимфоциттер пайда болып, қызметін атқарады. Аталған жасушалар түзілетін тимус, сүйек майы, эмбриональдық ... ... ... ... ... ... ... лимфоидты ағзалар деп, ал олар қызметін атқаратын сөл түйіндері мен көк бауыр шеткері лимфоидты ағзалар деп аталады.
В-лимфоцит атауы осы жасушалар ... ... ... ... ... ... ... құста - Фабрициус қалтасы (Bursa of Fabricius), сүткоректілерде - ... майы (Bone morrow). ... ... екі сатыға бөледі бipiншici - антигеннің әсерінсіз даму, eкiншici -антигеннің әсерімен даму. ... ... ... ... ... алғашқы эмбриондық бауыр мен сүйек майында басталып, сөл түйіндері мен көк бауырда аяқталады. Бұл кезеңде лимфоциттің бетінде ... ... ... ... Әpбip ... иммуноглобулиндік рецепторы белгілі бip антигенге ғана бағытталған, сонымен ғана байланысқа түседі.
В-лимфоциттің бетіндегі иммуноглобулиндік ... ... ... ... ... бұл жасушаның антиген әсерімен дамитын кезең басталады. Оның нәтижесінде В-лимфоцит антиденелер бөліп шығаратын ... ... ... осы ... өciп ... ... тимустың атауымен байланысты. Т-лимфоцитінің үш түpi болады: Т-көмекші, Т-супрессор және Т-эффектор. Т-көмекші В-лимфоциттердің антидене шығаруын үдетеді. Т-супрессор иммунитет реакцияларын, оның iшінe ... ... ... ... баяу ... ... және ... да жасушалық реакцияларға қатысады.
Т- және В-лимфоциттердің ешқайсысына жатпайтын лимфоциттердің үшінші ... ... ... деп ... Оларға К-жасушалар жатады (киллер - өлтіруші деген сөзден). К-жасушалар ... iciк ... және ... ... жасушаларды жояды.
Иммунитетке жауапты әр түрлі жасушалар мен макромолекулаларды бip бipінeн ажырату үшін таңба ретінде CD символы (ағылшынша - Claster Designation) ... ... ... ... ... ... антиденелер CD арқылы белгіленсе, кейіннен сол антиденелерге сәйкес антигендік детерминанттар осы атауға ие болды, яғни әрбір ... ... ... CD маркері (таңбасы) болады. Бұл таңбаларды ажырату ... ... тың ... бepiп, бірқатар иммунитетке қатысты құбылыстардың сырын ашуға мүмкіндік туғызды.
Иммунитетке ... ... ... ... (популяция, субпопуляция, т.т.) өзіне тән телімді таңба ... ... ... ... ... ... ... Мысалы, CD3 Mapкepi Т-лимфоциттерде ғана болады, ал басқа жасушаларда болмайды.Жасушалардың әpбip жетілу сатысында өзіндік ... бар. ... CD1 ... келе ... ... ... да, жетілген кезде жоғалады. Сондай-ақ, жасушалардың функциялық белсенділігіне сәйкес телімді маркерлер пайда болады. Т-лимфоциттің антигеннің әсерінен ... ... ... CD25 ... ... анықтайды. Сонымен CD маркерлері арқылы иммунитетке жауапты жасушаларды бip-бipiнeн ажыратады және олардың жетілу сатысын, ... ... ... ... ... ... (иммунологиялық реактивтілік), иммундік жауап немесе иммунитет реакциялары дегеніміз организмнің өзінікі мен ... ... ... ... ... ... ... оған имму­нологиялық жауап реакцияларын беру қабілеті. Бұл иммунологиялық жауап реакциясына ... ... ... сезімталдық;
баяу типтi сезімталдық;
иммунологиялық жады;
иммунологиялық толеранттылық;
идиотип-антиидиотип қатынасы.
Иммундік жауаптың себепкері антиген болып табылады. Яғни иммундік жауап антигендік әсерден барып туындайды. Ipi ... ... ... ... тегі ... ... антиген болып табылады. Олар­дың антигендік детерминанттары болады. Химиялық құрамы жағынан антигендік детерминанттары 1-4 пептид немесе 1-4 ... ... ... ... олигосахаридке жатады. Тек қана антигендік детерминанттан тұратын қарапайым заттарды гаптен деп атайды. Гаптен антиденемен әсерлеседә, бipaқ ... ... ... Егер ... ... бip ... ... (белок, полисахарид) қосса, ондай қосылысты организмге енгізгенде гаптенге қарсы антидене пайда болады.
Организмнің бөгде антигенді ажыратуын комплемент қамтамасыз ... ... ... компонентінің СЗЬ фрагменті кез келген субстанциямен (микроб болсын, ... ... ... ... де, ... ... залалсыздандыратын иммунологиялық, реакцияларды icкe қосады. Организмнің өз жасушаларымен СЗЬ әрекеттеспейді.
Антидене түзу. Антидене ... ... ... ... токсиндер мен вирустарды бейтараптайды, антигенмен қосылган соң комплемент жүйесін icкe ... ... ... оларды фагоцитозға дайындайды. Антиденелер 5 түрлі иммуноглобулиндерге жатады (IgG, IgM, IgA, IgD және IgE). ... iшінe IgM ... ... ... ең ipici және антигендік әсерден кейін бipiншi пайда болады. Кейінірек қанда IgG пайда болады, ол ... ... және оның ... ... де ... Әр ... секреттерде (сүт, уыз, сілекей, ішек cөлi) негізгі антидене IgA болып табылады. Иммуноглобулиндердің қалған екі түpi: IgD және IgE ... ... өте ... ... ... және де олар аз ... ... В-лимфоциттерден пайда болатын плазмоциттер бөліп шығарады. Әpбip нақтылы антиген ... ... ... ... ғана icкe қоса ... Нақтылы антигенге қарсы телімді рецепторлары бар жасу­шалар иммундеуден бұрын организмде ... ... ... соң олар ... тиicтi плазмоциттердің клонын қалыптастырады. Бұл процеске со­нымен бipгe макрофагтар мен Т-лимфоцйттер де (Т-көмекшілер, Т-супрессорлар) қатысады.
Жедел типті сезімталдық (ЖТС). ... бұл ... ... әcipece IgE - ... яғни ... әуес, антиденелер (реагиндер), комплемент жүйесі, полинуклеарлы фагоциттер icкe асырады. Антиген-антидене реакцияларының әсерінен дәнекер ұлпаны жайлаған базофилдер мен шүйгін жасушалар ... ... ... брадикинин және баяу әсер ететін липопротеидті зат деп ... ... ... ... Қан тамырлары мен жасушалық реакциялардың себепкерлері болатын осы ... ... ... ... реакциясына жататын анафилаксиялық шок (естен тану) және орны шектелген процесс болып ... ... ... ... ... ... ... қан сарысуы арқылы сезімталдандырылған жануардан сезімталдандырылмаған жануарға ауыстыруға бола­ды. ЖТС белсенді және ... ... ... ... себепкер антигенді қайталай енгізгеннен соң пайда болады. Организмнің жалпы реакциясы антиген ... ... соң, ал ... көк ... ішiнe жіберілгенде бірден байқалады. Егер антиге тepi iшiнe жіберсе, ол жерде бipнеше минут өткен соң ... және ... ... көп ... ... қан ... немесе басқа да белокты препараттарды жібергенде ЖТС-тың бірнеше асқынған түрлері байқалуы мүмкін. Олар ... ... ... ... және ... талықсу мен кейінірек байқалатын сарысу ауруы.
Телімсіз талықсу жануардың қысқа уақыт мазасыздануы, ыстығы көтepiлyi арқылы ... да, ... ... ... ... кейін сарысудың емдік әcepi кемімейді.
Телімді анафилаксиялық шок ... қан ... ... ... қан ... ... Бұл ... жануар есеңгіреп, құсады, еркінен тыс нәжіс пен несеп шығарады. Емдеу үшін қан тамырын тарылтатын дәрілер (адреналин, ... ... ... ... ... ... (гидрокартизон), гистаминге қарсы дәрілер (диазолин, димедрол, дипразин) қолданылады.
Сарысу ауруы инкубациялық кезеңнен кейін, егер бұрын сарысу ... ... 2 апта ... ал егер ... ... емделген болса бipіншi аптаның соңында білінеді. Бұл ауру кезінде ыстық көтеріледі, тepi бөртіп, қышынады, сыртқы жыныс ... ... ... ... ... ... аса ... өйткені одан малдың тұншығып, өліп кeтyi мүмкін. Емдеу үшін аурудың, клиникалық белгілері ескеріліп, жоғарыда ... ... ... ... туындайтын зардапты болдырмау үшін, әcipece өте құнды ... қан ... ... ... ... бұл ... сезімталдығын анықтаған жөн. Ол үшін көз конъюнктивасына 2-3 тамшы сарысуды тамызады немесе оны 0,1-0,2 мл мөлшерде тepi iшінe жібереді. Жарты ... ... сонң сол ... ... ... ... малдың жеке сезімталдығы анықталады. Анафилаксиялық талықсуды болдырмау үшін десенсибизация қолданылады. Бұл мақсатпен алдын ала тepi ... 0,5-2 мл қан ... ... де, ... ... ... ... барлық дозасын жібереді.
Әр түрлі малдардан алынған гипериммунді сарысулардың iшiнe зардабы ең азы гомологты яғни жануарлардың өзі ... ... ... ... Мысалы сиыр үшін жылқының қанынан алынған сарысудан тepi сиырдан даярланған препараттың зардабы аз. Өңделмеген сарысумен ... одан ... ... ... ... әсері әлдеқайда төмен. Әcipece протеинсіздендірілген препараттар жағымсыз реак­ция бермейді. Ондай препараттар иммуноглобулиндерді арнаулы ... ... ... ... ... ферментпен өңдеп, балласт белоктардан ажыратылған (диализделген) препараттар диаферм деп аталады.
Баяу ... ... ... Сезімталдықтың бұл түрінің ЖТС-пен салыстырғандағы айырмашылығы - ол ... ... ... және ... ... қан ... ... берілмейді. Баяу типті сезімталданған организмнің тepici iшiнe жіберілген антиген орны шектелген, яғни дененің антиген енгізілген жерінде, қабыну реакциясын ... Оған ... - ... ... Бұл ... баяу өрбиді 6-8 сағаттан соң басталып, шегіне 24-48 сағат өткен соң ... - ... ... ... нағыз жасушалық реакция. Оны тудыратын бетінде тиісті рецепторы бар Т-лимфоцит. Бұл рецептор себепкер антигенмен сәйкес ... да, оны сол ... ... ... ... ... да ... Рецептор мен антиген әрекеттескенде жасу­шалық реакцияның медиаторы болып табылатын гуморальдік факторлар бөлініп ... Бұл ... ... ... ... ... макрофагтар тартылады. Іске қосылған макрофагтардың көлемі ұлғайып, фагоциттік және ферменттік ... ... ... ... ... торшалардың екі түрлі. Т-эффекторлар мен макрофагтар қатысады. Т-эффектор беткі ... ... ... ... тән ... ... да, макрофагтардың антигенге тән өзгешелігі болмайды. Макрофагтар Т-лимфоциттер арқылы ғана icкe ... ... ... ... ... толеранттылықтың қанда антидене болмайтын айқын түpi де, антидененің өте аз ... ... ... түpi де табиғатта кеңінен тараған. Эмбриональдік кезеңде пайда болған толеранттылық бактериялық және ... ... бар ...... ... тұсында жиі ұшырайды. Ондай ауруларға бруцеллез, сальмонеллез, кампилобактериоз, лептоспироз, жылқы ринопневмониясы, сиырдың жұқпалы ... т.б. ... ... ... ... ... ... бірқатар вирустық жұқпалы аурулар кезінде, кейінгі ұрпақта иммундік жауап реак­циясы білінбей-ақ вирус организмде тұрақтап қалады. Мұндай инфекцияларға тышқанның хориоменингиті, тауыктыц ... ... ... ... Борн ... висма-маеди, скрепи, т.б. жатады. Ф.Бернет мұндай ауруларды түбегейлі толеранттанған инфекциялар деп ... жады - ... ... әсердің қайталануына гуморльдік және жасушалық реакциялар арқылы әдеттегіден әлдеқайда күшті жауап бepyi. Екінші, немесе қайталанған, ... ... ... деп ... Оның ... ... титрі жылдам артады және ол антиденелер иммуноглобулиндердің IgG класына жата­ды.
Иммунологиялық жады лимфоидтық жүйедегі өзгеше өзгерістердің ... ... ... ... ... ... Осы ... көзқарастар бойынша бұл жады жасушалары антиген арқылы ... Т- және ... ... ... ... Бұл ... ... үшiн бастапқыда организмге антигеннің елеулі мөлшepi қажет. Ал ... ... ... үшiн жады ... icкe ... антигеннің өте аз дозасы да жеткілікті. Сондықтан жануарларға ревак­цинация (қайталап егу) ... ... ... ... алу үшін ... өте аз, ... ... дозасы жеткілікті болады.
Иммунологиялық жадының қалыптасуы үшін белгілі бip ... ... ... ... және ... түріне байланысты бұл мерзім бірнеше күннен бірнеше айта дейін созылады. Ал қалыптасқан жағдай бipнеше ай, кейде жылдар бойы ... ... жады ... ... ... 15 ... дейін сақтайды. Сондықтан бұндай торшалар ұзақ жасайтын лимфоциттер деп аталады.
Жұқпалы ауруларға қарсы иммунитет және оның ... ... ... оған қарсы организмнің иммунологиялық арсе­налы түгел icкe қосылады. Бұл жағдайда иммунологиялық ... ... ... ... ... ... Бұл ... жеке-жеке талдап жатпай-ақ олардың жалпы қандай түрлерге бөлінетіндігін қарастырып өтейік.
Жұқпалы ауруға қарсы иммунитеттің туа біткен және қалыптасқан негізгі екі түpi ... Туа ... ... ... ... деген атпен жогарыда қарастырылды. Жануарлардың белгілі бip микробқа туа біткен иммунитеті олардың дене құрылысы мен ... ... ... ерекшеліктеріне байланысты. Бұл ерекшеліктер микробтың организмге енуін және өнiп-өcyiн қамтамасыз етпейді. Ондай микробты көп мелшерде организмге қолмен енгізгенде де ... ауру ... ... ... ... мен ... ... пен оның улы заттарына тән тиicтi құрылымдар (рецепторлар) жоқ.
Жұқпалы ауруға қарсы пайда болған иммунитет негізінен екі ... ... және ... ... ... ... ... қалыптасуы адамның араласуынсыз, ал жасанды жолы әртүрлі дәрігерлік әдістердің көмегімен icкe асады. Бұлардың ... ... және ... ... ... Егер ... ... мен басқа да қорғаныс заттарын өзі түзіп шығарса ... ... ... ... ... да, қорғаныс заттарын дайын күйінде қабылдаса - ондай иммунитет енжар (пассивті) деп аталады.
Табиғи белсенді иммунитет. Табиғи белсенді ... ... ... ... ... иммунитеттің мынандай түрлері жатады: белсенді жолмен қалыптасатын аурудан соңғы иммунитет және иммундеуші субинфек­ция. Жануарлар жұқпалы аурумен ауырып ... ... ... ... ... ... ... мүлде ауырмайды. Бұл пайда болған иммунитеттің ішіндегі ең мықты түpi. ... ... соң ... ... мүлде арылып иммунитет қалыптасса, мұндай иммутетті cmepuлdi иммунитет деп атайды. Егерде ... ... соң ... ... алып ... ... ... болса, мұндай жағдайда қалыптасқан иммунитет стерилсіз иммунитет деп аталған. ... ... ... ... ... жагдайда ғана болатын стерилсіз иммунитет премунция деп атады. Табиғатта стерилсіз иммунитет кең тараған. Негізінде ауырып жазылғаннан кейін ... ... екі ... ... болады. Бipiншi кезең микроб әлі де болса организмде сақталатын мерзімге сәйкес келетін стерилсіз иммунитет, ал екінші ... ... ... ... кейін болатын стерилді иммунитет.
Иммундеуші субинфекция да табиғатта жиі кездеседі. Жануарлардың ауру қоздырушы микробпен кезіккенше қарамастан ауру білінбей, ... ... ... ... ... ветеринариялық шараларды жүргізгенде үнемі ecкepілyi қажет. Жергілікті малдар сол аймақта тараған ауруларға төзімді келеді. Ал басқа жақтан әкелінген ... сол ... ... ауру­ларға тез шалдығады. Сондықтан әкелінген малдарды жерсіндіру оларды сол ... ауа райы мен ... ғана ... емес, жаңа мекенінде кездесетін паразиттер мен ауру қоздырушыларға төзімділігі де қалыптастыру.
Табиғи енжар иммунитет. Табиғи енжар иммунитетке ... жас ... ... ... жолмен алатын қорғаныс қабілеті жатады. Құстың балапаны және жұмыртқа арқылы ... ... ... ... ... ... сары уызынан алады. Бұл жұмыртқа арқылы қалыптасқан трансовариалъді иммунитет.
Жоғары сатыдағы жануарлар иммунитетті ұрпағына плацента арқылы береді бұл трансплацентарлық иммунитет. Бірақта ... ... ... ... ... ... ... антиденелер бере бермейді. Бұл плацентаның құрылымына байланысты. Антиденелер адам мен ... ... ... ... ... ғана өте ... Гемохорионды плацентада ұрыктың хорионы жатырдың қан тамырына тікелей ұштасады да, антиденелердің аналық қан айнамылынан ұрықтың қан айналымына өтуіне мүмкіндігі ... ... ... ... ... қой, ... плацентасы десмохорионды немесе эпителиохорионды болады да, хорион мен жатырдың қан тамыры арасында ... ұлпа мен ... ... бірнеше қабаты орналасады. Антиденелер осындай табиғи тосқауылдан өте алмайды да, жатырдағы төл ... ... ... ... ала ... ... да ... жас туған төлінің қанында иммуноглобулин­дер болмайды (агаммаглобулинемия). Барлық қорғаныс заттарын жас төл енесінің уызынан алады, бұл - коластралъдік иммунитет. Уыз ... ... ... құрамы жөнінен қан сарысуынан кем түспейді. Онда әр түрлі антиденелер, басқа да микробқа ... ... мол. ... ... бipiншi сауылған уызда ғана болады. Кейінгі алынған уыздың құрамы нашарлай береді де, келе-келе жай сүтке ... ... Жас ... ... эпителий де туғаннан соң бірнеше сағат бойы ғана ... ... мен ... да ... заттарының өтуіне қолайлы болады. 1-2 тәуліктен кейін аталған ... ... ... ... ... өте ... да, ... қореқтік заттар сияқты ферменттердің әсерінен ыдырап, қорытылып кетеді. Осыған байланысты жаңа туған төл мүмкіндігінше уызды ертерек қабылдағаны жөн. Ең ... ... ... ... ... ... қорғаныс заттарынан басқа да әр түрлі минеральды макро және микроэлементтер бар. Ішектің қызметін күшейтетін магний тұздары тоңғақтың бөлініп, iшeк ... ... ... ... ... ... ... де белсенді және енжар түрлері бар. Жасанды белсенді иммунитет вакцина егу арқылы қалыптасады. ... ауру ... ... ... ... ... инфекциялық процестен едәуір айырмашылықтары бар. Инфекциялық про­цесс кезінде негізінен организмде инфекциялық-патологиялық құбылыстар, ал вакциналық ... ... ... ... құбылыстар басым болады.
Жасанды енжар иммунитет құрамында антиденелер бар иммунді қан сарысуының ... онан ... таза ... ... ... пайда болады. Мұндай иммунитет енжар деп аталғанымен организм тіпті де бейтарап қалмайды, иммунитеттің қалыптасуына ... ... ... ... ... ... организмде иммунитет 1-2 апта өткеннен соң барып қалыптасатын болса, енжар иммунитеттің пайда болуы үшін ондай мезгілдің қажеті жоқ. Іс ... бipep ... ... ... ... ... өз әрекетін бастайды.
Жануарларды ауруларға қарсы иммундеу
Жануарларды жұқпалы ауруларға қарсы жасанды ... яғни ... ... ... және ... ... ... іске асырылады. Белсенді иммундеу үшін вакциналар, ал енжар иммундеу үшін иммуноглобулин препараттары қолданылады.
Вакциналар тірі және өлтірілген деп аталатын екі ... ... ... Тірі ... ауру ... тіршілігін жоймаған өсіндісі болып табылады. Бұлар әлсіретілген және әлсіретілмеген деп аталатын топтарға бөлінеді. "Әлсіретілген" деген сөз қоздырушы микробтың уыттылығына қатысты ... ... ... деп ... бір ауру қоздырушы микробтың жасанды жолмен уыттылығы бәсеңдетілген түрін айтады. Уыттылығының төмендеуі микробтың ауру ... ... ... ... ... ... ... дәрежеде болуы қажет. Егер микробтың бұл қасиеті тұрақты тұқым қуалап, ... ... ... болса, ондай әлсіретілген қоздырушыны вакциналық штамм ретінде, яғни вакцина даярлау үшін қолданады.
Тарихи тұрғыдан қарастырғанда адамзат алғашында вакцина ретінде өзгертілмеген ... ауру ... ... ... ... сүт ... ... білмей тұрып-ақ айран ұйытуды үйренгені сияқты ауру қоздырушы микробты білмей-ақ адамдар мен жануарларды жұқпалы ауруларға қарсы еге ... Көне ... ... ... ... адам мен ... ... ешкіге кебенекті, сиырға ала өкпені егіп, аурудан сақтандыра білген. Бұл ауруларға қарсы егу үшін құрамында ауру қоздырушы микроб бар әр ... ... ... ... ... әлсіретілмеген тірі вакциналарды қолданудың тағы бір әдісі пайдаланыла бастады. Бұл - гетерологиялық иммунитетті (гетероиммунитет) пайдалану нәтижесі. Бұндай иммунитетті ... ... деп те ... оның ... ... ... ұқсастығы жатыр. Ортақ антигендері бар микробтардың біріне қарсы иммунитет екінші ұқсас микробқа да қарсы әсер етеді. Жоғарыда көгершін шешегінің вирусын ... ... ... ... ... қолданылатындығы айтылды. Сол сияқты күрке тауықтың герпес вирусын Марек ауруына қарсы, Роус ... ... ... ... Шоуп ... ... үй ... миксоматозына қарсы, балалардың қызылшасының вирусын ит обасына қарсы, шошқа обасының вирусын сиырдың вирустық диареясына қарсы, бактериялық обаның вакцинасын теңіз тышқанының ... ... ... ... ... әлсіретілмеген микроб вакцина ретінде өте сирек қолданылып, керісінше уыты әлсіретілген микроб штаммдарынан даярланған вакциналар кеңінен пайдалатынатын болды.
Әлсіретілген вакциналар ауру ... ... ... ... ... ... ... табылады. Бұл штамм өзіне тән уыттылығын белгілі мөлшерде төмендетіп, иммунитет тудыратын қасиетін
Әлсіретілген вакциналық штамм - ауру қоздырушының сапалық ... ... ... ... ие ... жаңа бір ... деп есептеген жөн. Вакциналық штамм ретінде әлсіреген микробтың табиғи ... ... ... ... эксперимент нәтижесінде жасанды жолмен алынған жаңа бір тармағы (клоны) пайдаланылады. ... ... табу үшін ауру ... бөлінген микробтың көптеген штаммдарының арасынан сұрыптау жұмысын жүргізеді. Ал жасанды жолмен алу үшін ұзақ уақыт қоректік ортада ... ... әр ... ... денесі арқылы өткізеді , не болмаса әр түрлі мутогендік факторлармен әсер етеді. Мұндай ... ... ... ... үш ... ... болады:
1.Химиялық әдістер: азот қышқылы, т.б. химиялық заттармен әсер ету. 2.Физикалық әдістер: ультракүлгін сәуле, температура, радиация, ... ... ... ... ... жануар организмі арқылы пассаж, т.б.
Әлсіретілген тірі вакциналардың алыну тарихына аздап шолу жасасақ, бұл әдістің негізін қалаған ... ... ... жоғары температурада (42,5-43° С) өсіру арқылы оның уыттылығын төмендетті. Жануарлар арқылы пассаж жасау да Л.Пастер тапқан әдіс. Ол құтырық вирусын үй ... ... ... ... ... ... вакциналық штамм вирус-фикс (fiхе - бекіту) алды..
Аталған әдіс вирустық инфекцияларға қарсы вакцина алу үшін кеңінен пайдаланылады. Алынған вакциналық штамдар пассаж ... үшін ... ... ... қарап әр түрлі атауларға ие болды. Мысалы, үй қояны арқылы пассаж жасалса, ондай штамм лапинделген (lаріnus - үй ... құс ... ... ... (avis - құс) деп аталады. Ал ұлпа өсіндісіне өсірілуге бейімделген штамм өсіндік, ал құс ... ... ... эмбриондық вакцина деп атау қалыптасты.
Соңғы кезде микроорганизмдердің вакциналық штаммдарын алу үшін ... ... ... ... ... ... инженерлік әдіспен синтездеу (құрастыру) үшін ауру қоздырушысының антигендік ... үшін ... ДНҚ ... ... ... ... жасуша жүйесіне енгізеді.
Қорытынды
Иммунитет - организмнің iшкi ортасының тұрақтылығын бөгде заттардан, оның ішінде зардапты микробтардан қорғау қабілеті. Ол үш түрлі ... ... ... ... ... ... ... Конституциялық иммунитет абсолюта, тұқым қуалайды. Ол таксондар, түр iшiндeгi және индивидуумның иммунитеті деп үш түрге бөлінеді. Фагоцитарлық ... ... ... ... макрофагтық жүйеден тұрады. Иммунитеттің лимфоидтық жүйесі лимфоидты ағзаларда пайда болып, қызмет атқаратын лимфоциттер арқылы ... ... ... ... етеді. Иммунологиялық икемділік - организмнің бөг­де антигенге жауап реакциясы. Ол антидене түзу, жедел және баяу ... ... ... ... ... ... қатынас арқылы icкe асырылады.Жұқпалы ауруларға қарсы иммунитет туа біткен және қалыптасқан болып ... ... ... ... табиғи және жасанды жолмен қалыптасады да, өз кезегінде белсенді және ... ... деп ... Қазіргі заманда әлсіретілмеген микроб вакцина ретінде өте сирек қолданылып, керісінше уыты әлсіретілген микроб штаммдарынан даярланған вакциналар кеңінен ... ... ... ауру ... ... уыттылығы төмендеген штамының өсіндісі болып табылады. Бұл штамм өзіне тән уыттылығын белгілі мөлшерде төмендетіп, иммунитет тудыратын қасиетінмейлінше сақтауы қажет. Екінші ... ... ... ... ... тек қана аз ... қалдық уыттылығы болуы керек. Вакциналық штамм организмге енгізілгеңде онда өсіп-өніп, ... тән ауру ... ... Бұл жағдайда организмде болатын құбылыс вакциналық процесс деп аталады.
Пайданылған әдебиеттер тізімі
Сайдолдаұлы Т. > ... ... Т. ... І999ж.(125-127б).
Қасымов Е. Алматы 1992ж.(200-205б).
Қасымов Е. И., Лесова Қ.А., ... 2005ж. (245 ... Т.М. ... 2005ж. (255 ... ... под ... М. ... 1993ж.(170б).

Пән: Ветеринария
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 20 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
1. Вирустардың организмге енуі, таралуы, орналасуы. Инфекция түрлері және оларға сипаттама. 2. Иммунитеттің механизмдері. Иммунитеттің гуморальдық, клеткалық, жалпы физиологиялық фактролары11 бет
«Ботулизм ауруына қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар»31 бет
«бұзау аусылы ауруына қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар»37 бет
«Шошқаның тілме ауруына қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар»29 бет
Аналар темекiге қарсы3 бет
Арнайы миссиялар73 бет
Арнайы миссиялар дипломатиясының халықаралық-құқықтық негіздері21 бет
Аурудың алдын алу туралы4 бет
Биопрепараттар. Олардың түрлеріне сипаттама4 бет
Бруцеллез54 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь