Интеллектуалдық қызмет нәтижелеріне жалпы сипаттама

Кіріспе 3 бет

1. Интеллектуалдық қызмет нәтижелеріне жалпы сипаттама
1.1. Интеллектуалдық қызмет нәтижелерінің түсінігі,
мәні және түрлері 8 бет
1.2. Интеллектуалдық қызмет нәтижелеріне байланысты
қатынастардың субъектілері 26 бет

2. Интеллектуалдық қызмет нәтижелеріне байланысты құқықтық қатынастар
2.1. Интеллектуалдық қызмет нәтижелеріне байланысты
мәмілелер 39 бет
2.2. Интеллектуалдық қызмет нәтижелерін азаматтық
құқықтық қорғау 56 бет

Қорытынды 67 бет

Қолданылған қайнар көздер тізімі 69 бет
Қазақстан Республикасының заң салаларының дамуының деңгейі бұрынғы уақытқа қарағанда көп жоғарлаған. Оған себеп болып, заң саласындағы мамандармен зерттелу объектілердің қоғамға қажеттілігі болып табылады. Қазіргі уақытта, азаматтық құқық саласында көптеген өзгерістер енгізіліп, олардың іс жүзінде іске асу әдістері де өзгертілген. Сонымен қатар, азаматтық құқық саласының институты болып табылатын, интеллектуалдық меншік тарауына көптеген өзгерістер мен толықтырулар енгізілді. Ол бұл саланың қателіктерінің көптігін білдірмейді, керісінше бұл саладағы қатынастардың бұрынғымен салыстырғанда алға дамығандығын білдіреді.
Алайда, интеллектуалдық қызмет нәтижелері азаматтық құқық объектісі ретінде өте күрделі механизм болып келеді. Өйткені интеллектуалдық меншікпен байланысты қатынастар құқықтық норма мен тараптардың еркіндіктеріне негізделеді. Ал, азаматтық құқық нормаларымен реттелгенімен, бұл қатынастарды толық реттеу мүмкін емес. Өйткені, интеллектуалдық меншік институттарының өзгешелігі мен ерекшеліктері табиғаты бойынша күрделі процесс болып келеді.
1. Под ред. Сергеева А.П, Толстого Ю.К. Гражданское право. Учебник. Т. 3 Москва, 2001г.
2. Под ред. Суханова Е.А. Граждаское право. Учебник. Москва, 2000г.
3. Тулеугалиев Г. И. Гражданское право. Учебник. Алматы, 2000 г.
4. Сергеев А.П. Патентное право.. Москва, 1994 г.
5. Гаврилов Э.П. Издательство и автор. Вопросы и ответы по авторскому праву. Москва, 1991 г.
6. Селивановский С.А. Промышленная интеллектуальная собственность.. М., 1996г.
7. Отв. ред. Сулейманов М.К., Басин Ю.Г. Гражданский Кодекс РК /особенная часть/ Комментарий. А., 2003г.
8. Сб. норм. актов. Интеллектуальная собственность в Республике Казахстан. А., 2002 г.
9. Богуславский М.М. Международное частное право. Учебник. М., Юрист 2002г.
10. Иоффе О.С. Основы авторского права. Авторское, изобретательное право. Право на открытие. Учеб. Пособие. М., «Знание» 1969г.
11. Сбор. нор. актов. Патентное право. /Сост. Т. Каудыров, Э. Файзова. А./ 1996г.
12. Оуан Л. Приобретание и продажа авторских прав на литературные произведения. Прак. руководство для изд. Казахстана/ Пер. с англ. М.И. Патлитова. А./ 1998г.

Нормативтік – құқықтық актілер:

1. ҚР Конституциясы
2. ҚР Азаматтық Кодексі
3. «Авторлық және сабақтас құқықтар туралы» ҚР Заңы. 10.05.1996ж.
4. «Интеллектуалдық меншік объектілеріне авторлық құқықтарды тіркеу туралы» ҚР Премьер-министрінің бірінші орынбасарының бұйрығы. 30.04.1998ж. №160
5. «Бұқаралық ақпараттық құралдары туралы» ҚР Заңы. 28.07.1999ж.
6. «Қазақстан Республикасының Патент заңы» ҚР Заңы 16.07.1999ж.
7. «Патенттік баж туралы» ҚР Министрлер Кабинетінің Қаулысы. 05.12.1994ж.
8. «Қазақстан Республикасында рационализаторлық қызмет туралы Типтік ережені бекіту туралы» ҚР Министрлер Кабинетінің Қаулысы. 27.11.1992ж.
9. Қазақстан Республикасында жасалатын қызметтік өнертабыстар, пайдалы модельдер және өнеркәсіптік үлгілер туралы Ережені бекіту туралы ҚР Министрлер Кабинетінің Қаулысы. 11.18.1994 жыл.
10. «Селекциялық жетістіктерді қорғау туралы» ҚР Заңы 13.07.1999 ж. №422
11. «Интегралды микротәсім топологияларын құқықтық қорғау туралы» ҚР Заңы. 29.06.2001 жыл.
12. «Тауарлық белгілер, қызмет көрсету белгілері және тауар шыққан жердің атауы туралы» ҚР Заңы. 26.07.1999ж.
13. Бүкіләлемдік интеллектуалдық меншік ұйымын құру туралы конвенция. 14.07.1967 ж. /2.10.1979ж. өзгерістермен/
14. Авторлық құқық туралы халықаралық конвенциялар. Материалдар жинағы. 1985 жыл.
15. ҚР Министрлер Кабинеті бекіткен өнеркәсіптік үлгіге патент алу туралы өтініш дайындау, беру және патент беру ережелері.
        
        Мазмұны
Кіріспе
3 бет
1. Интеллектуалдық қызмет нәтижелеріне жалпы сипаттама
1.1. Интеллектуалдық қызмет нәтижелерінің түсінігі,
мәні және ... ... ... ... ... байланысты
қатынастардың ... ... ... ... ... байланысты құқықтық қатынастар
2.1. Интеллектуалдық қызмет нәтижелеріне байланысты
мәмілелер
39 бет
2.2. Интеллектуалдық қызмет нәтижелерін ... ... ... ... ... көздер тізімі
69 бет
КІРІСПЕ
Қазақстан Республикасының заң салаларының дамуының деңгейі бұрынғы
уақытқа қарағанда көп жоғарлаған. Оған ... ... заң ... ... ... ... қажеттілігі болып табылады.
Қазіргі уақытта, азаматтық құқық саласында көптеген ... ... іс ... іске асу әдістері де ... ... ... ... ... ... болып табылатын, интеллектуалдық меншік
тарауына көптеген өзгерістер мен толықтырулар енгізілді. Ол бұл ... ... ... ... бұл ... ... ... алға дамығандығын білдіреді.
Алайда, интеллектуалдық қызмет нәтижелері азаматтық құқық объектісі
ретінде өте ... ... ... ... ... ... ... қатынастар құқықтық ... мен ... ... Ал, ... құқық нормаларымен
реттелгенімен, бұл қатынастарды толық ... ... ... ... ... институттарының өзгешелігі мен ... ... ... ... ... келеді.
Мен диплом жұмысының тақырыбын «Интеллектуалдық меншік құқығының
жүйесі, және интеллектуалды ... ... ... ... атты тақырыбын таңдаған себебім, бұл мәселе көптеген ... әлі ... ... ... ашылмаған. Сондықтан, әлі де болса,
тереңірек зеттеуді ... ... Ал, ол үшін біз бұл ... ... мен ... ... ... жақсы таныс болуымыз қажет.
Диплом жұмысының бірінші тарауында: интеллектуалдық меншік ... ... ... ... ... ... түсініктік жан-
жақтылығына және де осы саланың қандай нормативтік – ... ... ... ... осы ... ... заң ... ерекшелігі
деген мәселелерге тоқталып өттім. Сонымен қатар, интеллектуалық қызмет
нәтижелеріне ... ... ... мен ... деген
құқықтық қатынас, объектілерінің құқықтық ... мен ... ... ... екінші тарауында: интеллектуалдық қызмет ... ... және ... ... ... ... ... түрлері, нысандары, жауапкершіліктері мен азаматтық құқықтық
қорғау әдістерінің мазмұнын ... ... ... қызмет
нәтижелерінің құқықтық қорғауы әр түрлі ... ... ... ... талап етті.
Қазіргі таңда бұл ... ... ... ... ... ... күнге дамып жатқан қатынастарды белгілі бір деңгейде ұстау
мүмкін емес. Сондықтан оларды реттеу мен қорғау әдістерінің тез ... ... ... ... ... ... ... қатар, азаматтық
заңдардың қабылдануы мен олардың жүзеге асырылу жағдайлары интеллектуалдық
қызметке байланысты объектілердің қатарына сәйкес келмейді.
Бұл тақырыпты зерттеу ... ең ... ... ... ... әр ... авторлардың пікірлерінің әр түрлілігі мен кейбір нормалар
бойынша ... ... ... ... жазу ... ... ... интеллектуалдық қызмет нәтижелеріне байланысты
қатынастарды реттейтін қайнар көздерінің әр түрлі болуы, бұл ... ... ... ... Өйткені, авторлық құқық пен сабақтас құқықтардың
құқықтық жағдайы бірегей бағытпен реттеліп, даму ... ... ... ... ... ... болсақ, Сергеев А.П, Толстой Ю.К.
авторларының әдебиеттерінде сабақтас құқықтарды ... ... ... ... Ал, Оуан Л. ... и ... авторских прав на
литературные произведения» деген әдебиетінде ... ... ... ... ... әдістерімен салыстыра отырып, біздің
мемлекетімізде осы саланы реттеудің ерекшеліктері мен ... ... ... А.П. ... ... ... әдебиетінде патентік құқықтық
реттеуден патенттік қабілеттіктердің ерекшеліктеріне толық тоқталып,
мазмұнын ашуға тырысқан. Атап ... ... ... ... ... мен ... ... жинақтаушы пікірлер айтылған.
Ал, Селивановский С.А. «Промышленная интеллектуальная собственность»
еңбегінде негізінен ... ... ... ... мен ... қорғау мәселеріне тоқталған.
Осы ғылыми жұмысты жазған кезде алдымен келесі мақсаттарды ... ... ... ... ... ... ... интеллектуалдық қызмет нәтижелерінің ерекшеліктерін көрсету;
- жалпы шығармашылық қызметке байланысты ... ... мен ... ... интеллектуалдық меншікті қорғау мәселелерін тоқталу;
- интеллектуалдық меншік объектілеріне ... ... ... ... ... интеллектуалдық меншік институттарының айырмашылықтарына тоқталу.
Аталған мақсаттарға жету үшін белгілеп алған бағыттар жұмыстың мазмұнын
ашуға тікелей көмектеседі. ... бұл ... ... азаматтық құқық
саласының көптеген тараулары мен ... шолу ... ... ... жүзеге асыру барысында мынадай міндеттерді
қарастырдым:
- азаматтық құқықтық механизмдерге сараптама ... ... және ... ... ... ... беру;
- интеллектуалдық меншік объектілерінің сабақтас құқықтарды қорғау
механизмдеріне түсінік беру;
- интеллектуалдық ... ... ... ... ... және олардың тәжірибеде көрінісі;
- интеллектуалдық қызмет ... ... ... ... ... қызмет нәтижелерінің субъектілерінің құқықтарын
қорғауға байланысты ... ... ... сипаттау.
Азаматтық құқықтардың арасындағы объектілерге, яғни материалдық және
рухани игіліктер негізінде ... ... ... ... ... қатынастарға түсетін, АК-те көрсетілгендей, азаматтық құқық
объектісі интеллектуалдық қызмет нәтижелерімен ... ... ... ... ... қандай да болмасын нысанға қарамастан, ... ... ... ... ... ... даму ... келе жатыр.
Сондықтан, интеллектуалдық меншік құқығын қарастырған уақытта бұл
институтты зерттеудің әдістері мен ... ... ... ... ... ... әдістерді қолдандым.
Жұмысты жазу барысында, кездескен кейбір мәселелер бойынша қазақстандық
авторлар мен ... ... ... салыстарып, көптеген
ерекшеліктерді байқадым. Мысалға алатын болсақ, ... және ... ... ... болу ... қазақстандық заңнамамен қиынға
түспейді. Ал, шетелдік ... ... ... және ... ... ... реттейді. Сондықтан, бізде кездесетін
сәйкессіздіктер ол елдерде аз кездеседі. Бірақ, бұл реттеу әдісін ... айту ... ... халықаралық шарттарда жекеленген бір объектінің
немесе объектілердің жиынтығына байланысты мәселелер ... ... ... ... ... ... мүмкіншілігі болмайды.
Сонымен қатар, жұмыстың кейбір нақты мәселелері бойынша сараптама
жасап, оларды тәжірибе мен ... ... мен ... назар
аудардым. Авторлық құқық, ... ... ... құралдары
заңнамасының қорғалу шегіне жатпайтын, алайда құқықтық қорғалатын көптеген
шығармашылық нәтижелер бар. Мысалы: ... ... ... ... ... ... ... және тауар шығарылған
жерлердің аттаулары туралы, селекциялық ... және ... ... ... объектілер жатады. Олардың әрқайсысы өзіне тән
ерекшеліктер мен қасиеттерге ие болып келеді.
Мәселен, ... ... ... ... тәжірибе жүзінде
қолданылмайды. Туындылар жалпы ережеде автормен ... ... бір ... ... ... Бұл ... қандай жағдайларда беріліп жатыр,
авторлық құқық шартының әрекет ету ... және т.б. ... ... қатар, қоғам мүддесімен белгіленген жағдайлар ... ... ... ... ... ... ... берілуі мүмкін.
1. Интеллектуалдық қызмет нәтижелеріне жалпы сипаттама
1.1. Интеллектуалдық қызмет нәтижелерінің түсінігі, мәні және ... ... ... ... яғни ... және
рухани игіліктер негізінде азаматтық құқық субъектілері өзара ... ... ... ... ... ... құқық
объектісі интеллектуалдық қызмет нәтижелері деп ... ... ... ... ... құқықтарда жатады. Сондықтан заң ... ... ұғым үшін ... ... ... ... ... АК-те
немесе басқа да заңдармен белгіленген жағдайда және тәртіпте азамат пен
заңды тұлғаның интеллектуалдық қызмет ... және оған ... ... ... ... ... дараландыру және орындалатын
жұмыс пен көрсетілетін қызметке (фирмалық атау, ... ... ... және т.б.) ... ... ... танылады. Интеллектуалдық қызмет
нәтижесі түсінігі әлі күнге дейін толық ашылмаған. Сондықтан қазіргі ... ... ... ... ғана талдау жасалады.
Алайда, қазіргі таңда қандай да болмасын нысанға қарамастан, отандық
юриспруденцияда, шетелдік ... ... ... ... түсінігін екі түрлі тұрғыдан қарастырады. Кейбір ғалымдар заңдарда
интеллектуалдық қызмет нәтижелері деген түсініктің қалыптасуын қолдайды
және де ... ... ... ... заң ... ... ... бұл термин заң ... ... ... және ... ... ... деп есептейді./1/[1] Ал, басқа
ғалымдардың айтуы бойынша бұл ... ... ... бері дәл ... емес ... ... Сондықтан ол тек саяси актілерде қолдануы
мүмкін. Ал, нормативтік – ... ... ... қатынастарды тікелей
реттейтіндіктен “интеллектуалдық меншік” деген терминді қолдану тиімсіз.
Бұл дау ... ... жоқ. Оның ... көзі XIX ғасырдың аяғында көрініс
тапқан. Сол кезде – ақ интеллектуалдық ... және оның ... - ... (көркемдік) және өндірістік меншік ... ... ... ... ... ... ... болды және бұл мәселе
бойынша халықаралық конвенциялар да жасалған. Жалпы интеллектуалдық қызмет
нәтижелерін бұлай саралау және ... ... мен ... ... танымал
заң ғалымдардың сынына түсті. Бұл түсінікке қарсы авторлар ... ... ... ... бойынша материалдық заттар мен
материалдық емес объектілерді реттеудің құқықтық ... ... ... жерде өзінің мәні болып авторлық туындылар мен техникалық жаңалықтар
табылады. Меншік құқығына жалпы мерзімсіз және ... бір ... ... ал ... ... табушылар мен құқықмирасқорлары
туындының немесе дараландыру құралдары және т.б. байланысты пайда болу
жолынан ... ақ ... пен ... ... ету ... ... және ... иеленушілердің құқықтары жалпы меншік ... ... ... қорғалмайды. Сондықтан ол белгілі бір дәрежеде
шектерге ие және оны басқа ... ... ... Шығармашылық
қызмет нәтижесі оны жасаған тұлғамен ажырамас тығыз ... ... ... әр ... заңдармен немесе нормативтік – ... ... ... ... ... негіздерге сүйенген авторларға қарсы,
интеллектуалдық меншік түсінігін қолдайтын ... ... ... ... ... ... ... ашу мақсатында біз ең
алдымен, интеллектуалдық ... ... ... түрі ... ... ол ... емес ... болады және оларды арнайы реттеу
қажеттілігін талап етеді.
Интеллектуалдық құқықтар туралы теориялар ... ... ... ... ... ... патент иеленушілердің құқықтары құқықтары
деп танылуы қажет. Яғни, ерекше саладағы құқықтары болып табылады. Авторлық
құқықтарды классикалық ... ... ... және жеке ... ... жатпайды. Бельгиялық заңгер Пикард бұл теория ... ... ... ... өндірістік үлгі мен пайдалы модель,
тауар белгісі, фирма атауы және т.б. ... ... ... және де ... деген меншік құқығынан мәні жағынан ... ... ... ... ... қолдаушылар
“интеллектуалдық меншік” деген терминді пайдалануға ... және бұл ... ... дейін даулы болып табылады.
Қазіргі таңда ешкім авторлар және жаңалықтар ашушы ... ... ... бар ... күмән туғызбайды. Бір жағынан, шығармашылық
қызмет жасаған тұлғаға өзінің нәтижесін қолдануға құқығы ... ... ... ... ... ... ... (нәтижені қолдануға рұқсат беруді
ұсыну). Бұл құқық заттық ... ... ... және ... тән
белгілермен меншікке деген құқыққа ұқсас келеді. Ал екінші ... ... ... емес құқықтар (моральды) жиынтығына ие болады. Мысалы,
авторлық құқық, ... ... ... және т.б. ... бұл құқықтар өзінің
табиғаты бойынша өз иесінен бөлініп шыға алмайды. Сонда да заттық пен ... ... ... келе алмайтындай шек жоқ, керісінше, олар өзара
тығыз байланысты және ... ... ... Сондықтан, олар
бөлінбейтін бір бүтінді құрайды./2/[2]
Аталған құқықтар жинағын “интеллектуалдық меншік” деген ... ... ... және ... ... бойынша қолданылады. Қазіргі кезде
шығармашылық және басқа да интеллектуалдық жетістіктердің жасаушылары ... ... ... ... ... кезде бұл айрықша
құқықтардың жиынтығы туралы теорияны ойламайды. Бұл құқықтарға заттық
құқықтарға ... ... ... таралуы мүмкін. ... ... ... ... ... сындарға қарамай, қазіргі
заманғы заңнама мен заң әдебиеттерінде қолданылып ... ... ... ... нәтижеге мақсаты бойынша жетіп жатқан ... ... ... өзінің өмір сүру уақытына ... ... ... ... ... мен ... иеленушілердің
айрықша құқығының жиынтығы деген түсінікті қалыптастырған.
XIX ғасырдың аяғында пайда болған ... ... ... ... мен ... ... 90- шы ... орын алған.
Мұндай түсінік Қазақстан Республикасының Конституциясында да ... ... ... ... және басқа да шығармашылық еркіндікті
білдіреді. Сонымен қатар аталған түсініктің ... мен ... ... тек “интеллектуалдық меншік” заңмен ... ... ... ... ... ... меншік деген түсінікке анықтама ... ... ... ... байланысты құқықтарға ие болу
негізлдеріне тоқталып ... ... ... және ... да оған ... құқықтық қорғауды тек Кодекспен немесе басқа да ... ... ... ... ... асырылады. Яғни, бұл белгілі
бір интеллектуалдық қызмет ... және ... да ... ... деп танылуы үшін тікелей заңда көрсетілген ... ... ... ... ... сай ... қажет.
Мұндай әдіс қазіргі таңда өтелмелі. Өйткені, біріншіден, кез келген
интеллектуалдық жетістіктерді ... ... ... ету ... ... емес; екіншіден, кейбір интеллектуалдық қызмет нәтижелеріне ... беру ... ... жүзеге асырылуы мүмкін емес. Осылайша реттеу
арқылы ... ... ... ... және ... да ... нәтижелерді
құқықтық қорғау деген сұраққа тез ... ... ... ... ... сай ... механизм құру мәселесі көтерілуде. Алайда, бұл
механизм қалыптасқан құқықтық институттарға қайшы ... және ... ... ... ... ... тиіс./1/[3] Әлі кейбір
ғалымдар мен заң шығарушылардың бұл проблеманы шешу үшін ... ... ... ... жоқ. Мысалға алатын болсақ, бейнежазба
объект ретінде дәстүрлі заңнама шегінде қамтамасыз ... ... ... ... құқықтық қорғау саласының даму сатысында ... ... ... ... бойынша дыбыс жазбадан ешқандай айырмашылығы жоқ. Ол да
сабақтас құқықтардың объектілерінің бірі ретінде қорғалады. Сонымен қатар,
теориялық тұрғыдан ... ... ... қатарында саналуы тиіс.
Көптеген елдер сабақтас құқықтарды ... ... ... ... ... бейнежазбаны танымайды. 1901 жылғы артист-
орындаушылар, фонограмма мен ... ... ... ... ... (Рим) ... де ... қорғау қамтамасыз
етілмейді. Сондықтан осы шарттарға ... ... ... ... қорғауды енгізу тиімді емес, сонымен қатар барлығына
жалпы авторлық құқық ... ... ... ... ... ... онжылдықтың ішінде көрсетілген тәжірибе бойынша
интеллектуалдық ... ... ... түрі мен ... да ... өсіп
отырады. Осылайша, соңғы он жыл ішінде интеллектуалдық меншік қатарына:
пайдалы ... ... ... ... ... микротаңба
топологиясы, ЭЕМ бағдарламалары, құжаттар ... ... ... ... ... ... ... сияқты көптеген толықтырулар
енгізілді. Керісінше, жаңалықтар мен рационализаторлық ұсыныстар сияқты
интеллектуалдық қызмет нәтижелері іс ... ... ... ... ... ... жоспарда аяғына дейін шешілмеген. Сонда да
интеллектуалдық меншік объектілерінің ... бір ... ... жоқ, ... және ... тұрады.
Интеллектуалдық меншіктің түсінігін сипаттау ... ...... ... ... ... ... Қазақстан
Республикасында көрсетілгендей, қазақстандық құқықтық жүйесінің ... ... ... ... ... ... ... Дүниежүзілік интеллектуалдық меншік ұйымы толық ашады. Онда
интеллектуалық меншік мына объектілерге байланысты құқықтарды ... ... ... және ... ... әншілердің орындауға байланысты қызметтері, дыбысжазба, радио және
теледидарлық бағдарламалар;
- өнертабыс ортасындағы адамдардың барлық қызметтері;
- ғылыми жаңалықтар;
- өнеркәсіптік ... ... ... ... ... белгісі, фирмалық атау мен коммерциялық
белгілері;
- заңсыз бәсекелестікке қарсы қорғау әдістері.
Сонымен ... ... ... әдеби және көркемдік салалардағы
интеллектуалдық меншікке қатысты құқықтар.
Бұл Конвенцияда Азаматтық Кодекстегі сияқты “интеллектуалдық ... ... ... мен оған ... ... ... ... құқықтарды білдіре отырып, ... ... ... ... ... ... ... мен
түрлері үлгілі сипатта болады және ... да ... ... ... ... ... Интеллектуалдық Меншік Ұйым
мүшелері Конвенцияда көрсетілген ... ... өз ... қамтамасыз етуді міндеттей алмайды. Олар интеллектуалдық меншік
объектілерінің қорғалу аясын өздері белгілейді. Бірақ, сонда да ... ... ... ... ... да ... табу ... меншік пен меншік ... ... ... ... ... ... әр түрлі болып келеді.
Қазақстан заңнамасы мен халықаралық шарттар интеллектуалдық меншік деп
интеллектуалдық яғни, ең ... ... ... ... ... жеке құқықтар мен мүліктік құқықтар жиынтығын атайды. ... ... ... нәтижелеріне теңестірілген кейбір объектілер
жатады. Әрбір мемлекет ... ... ... бұл ... ... ... ... меншік” терміні XVIIIXIX ғасырларда
интеллектуалдық ... ... ғана ... және ... құқықтарды белгілеуінде ешқандай заңи ... ... және ... ... ... төндірмейді.
Интеллектуалдық меншік құқығының негізгі институттары. Заңнама мен заң
әдебиеттерінде қолданылатын “интеллектуалдық ... ... ... ... меншік” және “өндірістік меншік” деген терминдерге жалпылама
түрде ... ... ... ... құқық белгіленеді. Оның әрекет
ету аясы ғылыми шығармашылық нәтижелеріне (ғылыми ... ... ... ... ... мен ... айналымға, тауарларға және қызмет
көрсетулерге қатысушыларды дараландыру құралдарын қорғау да ... ... ... “интеллектуалдық меншік” деген түсініктің толық мазмұнын
ашпайды.
Авторлық құқық, ... ... ... құралдары заңнамасының
қорғалу шегіне жатпайтын, алайда құқықтық қорғалатын көптеген шығармашылық
нәтижелер бар. ... ... ... топологиясы, қызметтік және
коммерциялық құпия, селекциялық жетістіктер және басқа да ... ... ... ... ... меншік түсінігі
әдеби меншік пен өндірістік меншікті қоса алған кезде де көлемі жағынан ... ... ... ... ... объектілерін қолдану мен қорғауға байланысты
қатынастар ... ... ... ... ... ... ... нормалары ең алдымен, арнайы ... ... ... қызмет нәтижелері мен оған ... ... ... ... ... азаматтық құқықта ерекше
саланың пайда болуына ... ... сала ... ... құқығы деп атады. Сонда бұл
шығармашылық қызмет нәтижелері мен оған ... ... жеке және ... ... ... және құқықтық қорғауға
алады. Қазіргі кезге дейін қалыптасқан ... ... пен ... ... өздеріне тән ерекшеліктері мен ... ... төрт ... бөлуге болады және олар нормалармен
бекітіледі.
Ең алдымен, ... ... және ... ... институтын атап өтуге
болады. Бұл институт ғылым, әдебиет және өнер туындыларын, фонограмма,
орындау, қойылым, эфирлік бағдарламалар мен ... ... ... байланысты қатынастарды реттейді. Бұл екі топты бір институтқа
біріктіргеннің себебі, ... ... ... ... және де
сабақтас құқықтар негізінен авторлық құқық нормалар негізінде ... ... ... бұл топтар бір заңмен қорғалады.
Авторлық құқықтың көбінесе, заң әдебиеттерінде мына екі ... ... ... ... ... ... және ... жасалуы барысындағы қызметке баптау, шақыру болып ... үшін ... ... ... ... ... ... нәтижесіне жеткен объектіге құқықтық тану мен ... ... ... туындысын қолдана алады және басқа ... үшін ... ... ... және т.б. ... ... ... міндеті болып қоғам мүддесі үшін туындыны кең көлемде
қолдану жағдайларын жасау табылады. Сондықтан, ... ... ... ... ... ... беру мен ... үшін қолдануға,
оқырмандар, көрермендер мен тыңдаушылардың олармен ... ... ... ... ... ... ... қағидаларымен тығыз байланысты болып
келеді. Авторлық құқық қағидалары - ... ең ... ... және жалпы маңызы бар бастапқы идея, бастаудың басы. Олар
барлық авторлық ... ... ... ... ... ... ... және авторлық құқықтық қатынастың қатысушыларының
субъективтік құқықтары мен ... ... ... Заңдарда
көрсетілмегеннен, авторлық құқық құқықтық нормалардың барлық жиынтығын
саралау кезінде шығады. Қағидаларды ... кең ... ... ... ... ... бір ... шешуге көп көмегін тигізеді.
Заңнамада көрсетілген кейбір нормаларды іс жүзінде ... ... ... ... ... талап ететін сұрақтарды шешу үшін сүйенетін тірек
болып табылады.
Қазіргі таңда ... ... ... ... ... ... Конституцияда тікелей көрсетілген шығармашылық еркіндігі
қағидасы ... ... Бұл ... ... жеке ... ... ... мазмұнға ие болды. Осылайша шығармашылық еркіндігі
ғылым, әдебиет және өнер туындыларының сөз цензурасына ... ... ... ... ... қорғалатын барлық ғылым,
әдебиет және өнер туындыларының маңыздылығы, ... және ... ... қамтамасыз етіледі. Сондықтан заңмен ... ... ... ... және кез ... ... ... ... ... ... Туынды жасаушылар
көркемдік образдар немесе өздерінің түсінігі ... ... ... ... ... және ... ... өзі ерікті болады. Сонымен
қатар, туындының жарыққа шығу туралы мәселесін немесе туындыға аяқтау
нысанын ... өз ... ... жүзеге асырады.
Екіншіден, авторлық құқық қағидасы болып автордың жеке мүдделерінің
қоғам мүддесімен сәйкестігі ... Бұл ... ... ... ... ... да ... отырады. Сонымен қатар,
азаматтық құқық саласына да тиесілі болып табылады. Алайда, бұл ... ... ... ... орын ... ... ... негізінде
авторға өзімен жасалған туындының қолдануға байланысты монопольдік құқыққа
ие болу мүмкіндігі ... ... ... ету аясы туралы мәселе көптеген жылдар бойы
дау туғызып келеді. Қазіргі уақытта ешкім ... өзі ... ... ... ... құқықтар жиынтығына ие деп айта алмайды. Егер
туынды автордың келісімімен бұхаралық мәлімделген немесе танылған ... ... ... құқығы онша көлемді болмайды. Өйткені, ол басқа
азаматтар мен ... ... ... ... әрекеттер жасай алмайды.
Демократиялық қоғамның зандары интеллектуалдық меншікті қорғауды кепіл етіп
қоймай, қоғам мүшесінің мәдениет ... және ... ... ... ... ... ... шығармашылық туындымен танысуға мүмкіндік беру
еркіндігімен жасалған туындының авторлық құқық нормалармен ... ... ... орай ... ... авторлық
заңнамасында немесе басқа да елдердің заңнамаларына ... жеке ... ... ... ... ... ережеде автормен келісілген белгілі бір шарт бойынша
қолданылуы мүмкін. Бұл шартта ... ... ... ... авторлық
құқық шартының әрекет ету мерзімі және т.б. анықталуы тиіс. Сонымен қатар,
қоғам мүддесімен белгіленген жағдайлар ... ... ... ... ... ... ... берілуі мүмкін.
Үшіншіден, авторлық құқық қағидасы ретінде автордан жеке мүліктік емес
құқықтардың ... ... Осы ... ... ... ... авторлық құқықтан ерекшелендіреді. Қазақстандық авторлық
заңнама бойынша жеке мүліктік емес құқықтар (авторлыққа құқық, есімге ... т.б.) ... ... ... да, ... ... ... Мұндай
келісімнің заңдық күші болмайды және жарамсыз болып ... ... ... ... ... болса да, жеке мүліктік емес ... ... ... және ... ... ... етілуі тиіс.
Осыған орай заңнама нормалары авторлыққа құқық, авторлық есімге ... ... ... ... ... де ... ... еркін қолданатын жағдайда да туындыда автордың есімі ... ... Ал ... ... ... ... ... ол
заң бойынша (қызметтік туынды) арқылы мұрагерлікке қалдыру ... ... ... басқа тұлғаларға берілуі мүмкін./6/[6]
Авторлық құқықтың келесі қағидасы авторлық шарттың еркіндігі болып
табылады. Бұл қағида ... ... ... ... тиіс ... мен ... ... регламентация деген қағиданы
алмастырды. Бұл жерде көбінесе типтік авторлық ... ... ... ... ... және т.б. Автор мен қолданушының
қатынастары қатаң ... ... ... ... бұл авторлық
шарттарда тараптардың еріктерін немесе оларға ... ... ... айтуға болмайды. Типтік шарттардың ... ... ... ... ... ... мен ... ең аз мөлшерде
құқықтарға ие болу мүмкіндігіне кепілдік беру болатын.
Бірақ шарттарда не ... ... ... ... мен мәселер
қаралуы тиіс сұрақтардың бәріне заңнама детальды реттеуге болмайды. Өйткені
жалпы алғанда бұл ... ... ... мен ... ... ... ... заңдарда авторлық шарттардың типтік үлгісі
мен шарттарда міндетті түрде келісімге келуі тиіс жағдайлар мен ... Ал ... ... ... ... ... ... шартқа авторға тікелей тиімді әрі нұқсан келтіретін ... ... ... ... жасайтын туындыларына белгілі бір
құқықтарды ұсыну; екіншіден, авторға белгілі бір құқықтар тиесілі ... ... ... оны ... ... бастап 5 жылдан кейін бұзуға
құқылы. Егер авторлық шартта ... ету ... ... ... ... қолдану шарттарға байланысты белгілі бір міндеттердің болуы
мүмкін. Мысалы, тапсырылған туынды ... ... ... ... ... және ... ... шектеулерден басқа тараптар авторлық шарттың
мазмұнын еркін түрде белгілейді.
Интеллектуалдық меншік құқығының екінші ... ... ... ... ... ... ... және өнеркәсіптік үлгіні
жасау мен қолдануға байланысты туындайтын мүліктік және жеке ... ... ... ... институты реттейді. Осы аталған үш объектіні
интеллектуалдық ... ... бір ... ... ... өнертабыс, пайдалы модель және өнеркәсіптік үлгі бір-
біріне қатысты ... ... ... Ал ... ... бсақа
интеллектуалдық меншік объектілерінен мәні бойынша ерекшеленеді. Бұлардың
бәрі шығармашылық нәтижелері болып табылады, ... бір ... ... және оған ... ... ... қорғалады. Бірқатар белгілер
бойынша бір-бірімен ұқсас және т.б.
Екіншіден, олардың бәрі құқықтық қорғауды жүзеге асыру үшін ... ... ... беру арқылы жүзеге асырылады. Үшіншіден, қоғамдық
қатынастарды бұл үш объектілер ... ... ... ... ... көп. Сонымен қатар, олар бір ... ... ... ... ... заңы ... реттелінеді.
“Патент құқығы” деген термин ҚР – да қолданыста жүргеніне аз ғана
уақыт болды. ... ... бойы ... және ... да ... ... емес, авторлық куәлікпен қорғалатын. Авторлық куәлік
оларды иеленушілерге ... ... ... ... ... тек жеке ... мен ... сыйақы алуға құқыты кепіл
ететін еді. Сондықтан қарастырып ... ... ... ... ... жиынтығын патенттік емес, өнертабыстық деп атаған.
Авторлық құқық сияқты патент құқығы интеллектуалдық шығармашылық
нәтижесі ... ... және оны ... ... ... емес
игіліктерді қорғаумен айналысады. ... ... ... және
өнеркәсіптік үлгі авторлық құқықпен қорғалатын ғылым, әдебиет және ... ... ... қызметінің нәтижесі, техникалық және көркем-
конструкторлық мәселелерді ... ... мен ... ... ... азаматтық айналымда түрлендірілгеннен соң ол механизм,
құрылым, зат немесе ... т.б. ... ... ұқсастықтарына
қарамастан объектілер белгілі бір айырмашылықтарға да ие. Егер ... жән өнер ...... ... мен тіл ... құнды және
құқықтық қорғау пәні болып табылса, патенттік құқық ... ... ... ... бір ... байланысты сұрақты шешудің
қорытындысының мазмұны болып табылады.
Авторлық құқық туындылары ... ... тек ... нысанында
жасалуы мүмкін. Ал патенттік құқықта құрылым, тәсіл, зат, штамма мен
бұйымның сыртқы ... ... ... ойлап тапқан адамнан басқа
адамдарда жасауы мүмкін. ... ... және ... ... ... ... негізгі функцияларының бірі
болып табылады. Авторлық құқыққа қарағанда, басқа құқық қайнар көздері мен
қағидаларды негізге ... ... ... ... ... ... патенттік –
құқықтық нормалар жүйесінің барлық саласында жұмыс істейді. Ең алдымен,
бастау болып патент иеленушілердің ... ... ... ... тану ... Бұл ... ... тек патент иеленуші ғана
патенттелген ... ... ... ... елдерге алып кетуге,
сатуға және басқа да ... ... ... ... Ал ... патенттелген объектіні қолданудан тартынып, заңсыз патент
иеленуші болудан бас ... ... орай ... ... ... байланысты абсалютті құқық тиесілі
болса, басқа тұлғалардың барлығына патент иеленушінің құқықтарын бұзудан
бас тарту ... ... ... ... ... иеленушінің айрықша
құқық аясына шарт немесе заң негізінде заңсыз араласудың алдын ала ... ... ... ... Ал заң ... ... көзделген санкция
қолданылады.
Монополия патентті тану мен ... ... ... ... ... ... мүддені қорғау мен патент құқығының
қызметтерімен атқарылатын ... ... ... ... ... екінші қағидасы ретінде – патент иеленушілердің құқықтарын ақылға
қонымды мөлшерде қорғау, ... ... ... мүддені қамтамасыз ету
болып табылады. ... куә ... ... әрекет ету мерзімін белгілі
бір шектеулер болуы ... ... ... ету ... ... ... жоба бұқаралық жалпы қолданысқа түседі, яғни қолдану
жалпыға бірдей жүргізіледі.
Сонымен қатар белгілі бір ... ... ... патенттік-құқықтық
қорғау алу үшін ол техникалық деңгейі мен біліктілікті ... ... ... жоба ... ... ... ... техникалық деңгейінің
ерекше болуына байланысты сипатталады. Осы мақсатта белгілі бір ... ... ... шешу жолы бар ... тексереді.[9] Сонымен
бірге, жаңа жобалармен кез келген ... ... ... ... жасалынады. Атап кеткендей, қоғамның мүдде үшін заң
патенттелген жобаларды еркін ... ... ... рецепті бойынша бір реттік дәріханаларда дәрі дайындау, ғылыми
– эксперимент жүргізу және т.б. – патент ... ... ... ... үшін алынып тасталған. Бұл ... мен ... ... ... болып табылады.[11]
Патент құқының келесі қағидасы болып патенттік-құқықтық ... ... ... ... ... пайдалы модель және ... ... ... ие деп ... ... ғана ... ... қорғауды алу үшін мүдделі адам Қазақстан Республикасының
Қазпатентке ерекше ... ... ... ... ... белгіленген
тәртіп пен жағдай бойынша өтінішті қарастырып, егер ол талаптарға сай
келсе оны қанағаттандырады.
Объект ... ... ... ... сай келіп тұрса,
бірақ жасалған жобаға патент беруге Қазпатентке ... ... ... ... ... ... Осы белгі бойынша да патент құқығы
авторлық құқықтан ... ... ... ... ... ... шығармашылық туындыны қорғауға алады.
ҚР заңнамасы бойынша құқықтық қорғау алу үшін ... ... ... жоқ. Ал, ... құқықта патенттік-құқықтық қорғауды алу
үшін негізді және міндетті талап ... ... ... ... ... ... ... танылуы тиіс. Бұл көптеген себептермен байланысты
болып келеді. Патенттік құқықпен қорғалатын объектілердің көптеген ... ... ... ... жасалған жобаның жаңа болуы
қорғау үшін ... ие болу ... ... ... ... ... патент құқығы авторлық құқық сияқты рәсімдеусіз құқықтық
қорғауды жүзеге ... ... ... ... ... ... ... алғашқы тұлға ғана өздерінің құқықтарын мемлекеттік тану мен
қорғауды талап ете ... ... ... ретінде патент құқығы тек қана патент ... ... ... ... ... және өнеркәсіптік үлгіні жасаған
тұлғалардың құқықтары мен ... ... ... ... ... ... патент құқығының көптеген нормаларында кездеседі. Ең алдымен,
шынайы жобаны ... ... ғана ... ... ... ... ... мүмкіндік берілген.
Егер заң бойынша патент алу құқығы басқа тұлғаға тиесілі болса, мысалы
жұмыс берушіге, ... ... ... ... берушімен объектіні қолданатын
кезде алынатын мөлшерге сай сыйақы төленіп тұрады. Патент алу үшін өтініш
берген тұлға ... ... ... ... ... ... бар екенін
дәлелдейтін құжаттарды ұсынуы қажет. Жоба жасаған тұлғаға кез ... жеке ... емес ... ... және олар мерзімсіз әрі
берілуге жатпайтын болып есептеледі.[12]
Аталған қағидалар негізгі патент ... ... ... ... ... ... мен дамуына алғышарттар болып табылады.
Бұл қағидаларды білу нақты патенттік-құқықтық ... ... ... ... ... қамтылатын өмірлік
жағдайларда туатын шешімді талап ететін сұрақтарға жауапты дұрыс ... ... ... ... ... ... ... етуі бойынша фирмалық атау, тауар белгісі, қызмет көрсету белгісі
және тауардың орналасқан жері ... ... ... ... маңызды
элементтерге айналды. Шаруашылықтың дамуына теңдей жағдай жасау, тауар
өндірушілердің қызметінің бәсекелестіктерінің өсуі мен ... ... ... ... ... ... қанағаттандыру үшін
шығарылған тауар мен қызмет көрсетулер құқықтық реттеу механизмін ... ... ... ... ... құқық саласының бір бөлігі болып
табылатын, азаматтық айналымға қатысушылардың, тауар шығарушылардың (жұмыс,
қызмет көрсету) қатысушыларының дараландыру құралдары интитутын ... ... ... ... ... ... ... меншікпен жұмыс істейді, яғни, өндіру облысындағы жүзеге асыру,
тауарлық айналым, қызмет көрсету және т.б. ... ... ... бұларға құқықтық қорғау беру басқа ... ... мен ... ал патент иеленушілер мен авторлар басқа әдістермен қорғалады.
Мысалы, заң ... ... ... және ... ... ... ... деп қарастырмайды және олардың жасаушыларының
ерекше құқықтарын танымайды.
Осы ... ... ... ... ... мен заң
ғылымдарында аса көңіл берілген жоқ. Тауар өндірушілердің ... ... ... ... заңы болған жоқ және де ескі ... ... ... ... ... мен ... басымдығы бір жағынан, тауар нарығында тауар мен бәсекелестіктің
кедейлігі екінші жағынан құқықтық реттеуші механизмді талап етпеді.[13]
Нарықтық ... ... ... ... ... қатынастар өзгере
бастады. Нарықтық механизм шығарылған тауарға деген тұтынушылардың іс-
әрекеттеріне жалдам әсер ... ... ... ... ... ... тұтыну кезінде тауарда көрсетілген белгі ... оның ... мен заң ... ... жауапкершілікке тарту
мүмкіндігі қарастырылады.
Осылайша бұл институн негізгі қызметі ... ... ... ... мен ... қызмет көрсету белгісі және т.б.
дараландыру құралдарын дұрыс дараландыруды қамтамасыз ету ... ... екі ... ... ... ... ... қатысушыларының дараландыру құралдары және өнімдер, ... ... ... ... құралдары субинституты. Алайда, екеуінің ... бір және ... ... ... ерекше рөл атқарады.
1.2. Интеллектуалдық қызмет нәтижелеріне байланысты
қатынастардың субъектілері.
Интеллектуалдық меншікке байланысты қатынастарды реттейтін азаматтық
құқықтық ... бар. ... ... ... нарықтық экономиканың
талаптарына сай интеллектуалдық меншікке байланысты ... ... ... ... ... ... реттеуге тура келді. Соның
ішінде интеллектуалдық қызмет нәтижелеріне ... ... ... ... ... субъектілері болып ... ... ... ... ... ... бөлінеді. Сол
себепті, әр институттың ерекшеліктеріне байланысты субъектілердің атқаратын
қызметі әр ... ... ... ... ... ... авторы. Авторлық құқық
субъектілері болып туындыға қатысты субъективтік авторлық құқық тиесілі
тұлға ... ... ... құқық Қазақстан Республикасының
азаматтары, шетел азаматтары, азаматтығы жоқ адамдар, мұрагерлер және ... ... ... ... Субъектілерге байланысты туындыға
деген құқық әр түрлі заңды фактілермен байланысты – ... ... ... ... ие ... ... шарт және т.б.
Авторлық құқық маңызды субъектілерінің бірі туынды авторлары болып
табылады. Автор деп ... ... ... жасаған тұлға танылады.
Туынды жасаушы ретінде жасына, азаматтығына және әрекет қабілеттілігіне
қарамастан кез ... жеке ... бола ... Авторлық құқық туынды жасалған
кезден бастап дереу пайда болады. Яғни, шығармашылық қызмет ... ... ие ... басқа адамдармен қабылдануға мүмкін болуы
тиіс.
Азаматтардың ... ... ие болу ... ... ... ... кіреді, ал соңғысы адамның денсаулығы жағдайы мен
жасынан тәуелсіз болады. Осы абстрактілі ... ... ... айналуы үшін заңдық факт қажет. Мұндай фактінің ... ... ... ... яғни ... ... жасалынады, бірақ ол мәміле емес.
Заңдық әрекет құқық қабілеттілігі жоқ ... ... ... ... ... ... құқық тұлғаның жасына және әрекет
қабілеттілігі жағдайынан тәуелсіз болып келеді.
Ал, кәмелетке толмағандар мен әрекет қабілеттілігі жоқ ... ... ... ... ... ... бірі болып табылады.
Жасөспірімдер мен толық әрекет ... жоқ ... ... олардың ата-аналары мен қорғаншылары жүзеге асырады. 14-18 ... ... ... өздерінің авторлық құқықтарын өз
еріктері бойынша жүзеге асырады.[15]
Қазақстан Республикасының заңнамасы ... ... ... ретінде тек
жеке тұлғалар ғана танылады. Заңды тұлға белгілі бір авторлық құқыққа тек
құқық мирасқорлық ... ... заң ... ... шарт ... ... алады. Ал, авторлық құқық иесі ретінде заңды ... ... ... ... ие бола алмайды.
Заңшығарушылардың заңды тұлғаға ... ... ... кинофильмдер, периодикалық баспалар және т.б.) ие ... ...... ... ... өзгерістердің бірі
болып табылады, Мысалы, 1995 жылы қабылданған Конституция бойынша заңды
тұлғаларда пайда болған ... ... ... сай ... ... ... ... таратуды ұйымдастыру және т.б.) айналады
немесе пайда ... ... ... 50 жыл аяқталғанға дейін қолданылады.
Авторлық құқықтың ... ... тек қана ... ... ғана ... шетелдік және азаматтығы жоқ адамдар
да бола алады. Алайда, Қазақстан Республикасының азаматының туындысы оның
жарияланғанға ... ... ... ... жеріне байланыссыз
қорғалатын болса, шетел азаматтары мен азаматтығы жоқ ... ... ... ... ... немесе Қазақстан
Республикасында белгілі бір объективті нысанға ие болса;
б) Қазақстан Республикасының халықаралық шарттарына ... ... ғана ... ... ... ... жатады.
Қосавторлық. Авторлық құқық екі немесе одан да көп ... ... ... ... қосавторларға тиесілі болады. Бұл
туынды толық бөлінбейтін бір туынды ма немесе жеке өз ... ... ... тұрудан тәуелсіз, қосавторларға тиісі болып табылады.
Қосавторлық пайда болуын доктрина мен сот тәжірибесінің қазіргі кездегі
заңнама мен жағдайларға сүйене ... ... ... Ең алдымен,
қосавторлық туралы айтатын болсақ, бірнеше тұлғалардың ... ... ... бір ... туынды пайда болуы қажет.
Ұжымдық туынды біртұтас, бөлінбейтін ... ... ... ... ... ... Туындының бір бөлігі өз алдына маңызды ... ... ... ... ... ... қолдану мүмкін болса
(мысалы, ... ... ... ... ... ән, ... және т.б.) , онда бұл әлдеқайда күрделі болып ... ... ... ... ... механизмін қосу нәтижесінде
пайда болмайды. Ол үшін ішкі нысан мен ... ... ... ... ... ... бір ... ретінде қабылдауы қажет. Басқаша
айтқанда, ... ... бір ... ... ... ... туындының басқа бөліктерінде де өзгерістер енгізіп, туындыны
біртұтас ретінде қолдану мүмкін болмауы тиіс. Мысалы, суретшінің ... алу ... ... ... ... ... Ал, ... оқулығын заңды тұлғалар мен мәмілелер туралы ... ... ... ... бұл ... ... ... білдіреді.
Қосавторлықтың пайда болуының екінші жағдайы бірнеше адамдардың
шығармашылық еңбегінің ... ... ... ... ... еңбек
жасау деп, барлық автордың бір жерде немесе бірге жасаған еңбегі ... ... ... ... ... ... ... Қосавторлар
бір-бірімен туынды жасау барысында басынан аяғынан ... ... ... ... ... ... ... өзіне тиісті жекеленген туындының ... ... да ... ... ... бір ... ... екінші
автор толықтыруы да мүмкін. Туынды жасаушылардың қандай нысанда еңбек
еткені ... ... ... ... ... ... еңбегінің
нәтижесі табылады.[16]
Туындының қосавторлығы болу үшін автор шығармашылық ... үлес ... ... ... ... ... (материалдар талдау, схемаларды
сызу, графиканы дайындау және т.б.) ... ... ... ... қосавторлық құқыққа ие болуға негіз болмайды.
Қандай да болсын тұлғалардың туындының қосавторы деп тану қосавторлық
туралы ... ... ... ... Туындыны жасауға шығармашылық
жұмыстың бір бағытта істелуіне ... ... ... ... ... ... туынды жасаудың кез келген кезеңі мен ... ... ... пәні ... ... ... қойылған туындыны қажет болған жағдайда
шығармашылық сипаттағы өзгерістер мен толықтырулар енгізуге болады. Ең
маңыздысы ... ... ... ... ешқандай заңмен қорғалатын
авторлық құқықты бұзбауы тиіс.
Қосавтордың келісімге келуі оларды туындыға қатысты ... ... ... бөлек жасауын да түсінуге болмайды. Бір келісімге
келгеннен қосавторлық пайда болмайды.
Ұжымдық туындыға ... ... ... ... ... үлес
дәрежесі мен туынды сипатынан тәуелсіз ашық түрде, бәріне ... ... ... Осы ... ең ... тұжырым шығарады: Ұжымдық
туындыны қолдану ... ... ... авторлармен таныса отырып
шешіледі. Олар дауыс беру арқылы емес, бір келісімге келу арқылы ... егер ... ... ... әкеліп соқса, сот қарауына
беріледі.
Туындымен бірге билік ету ... ... ... ... ... ... ... құқықты жүзеге асыру тәртібін белгілеуге
кедергі келтірмейді. Мысалы, қосавторлық авторлық ... ... ... ... бір ... тапсыруы мүмкін, сонымен қатар
авторлардың сыйақыларының бөлінуі қағидасы туралы, ... ... ... туралы келісімге келуі мүмкін.
Заң ұжымдық туындылардың екі ... ... ... орай
қосавторлықтың екі түрі бар – ... және ... ... ... – екі ... одан да көп ... ... біртұтас болып, жеке өздерінің ... ... ... және Е. ... романы). Бөлінетін қосавторлық ұжымдық туынды толық
болып табылады. Алайда, олардың автормен жасағаны туралы мәлімет көрсетіліп
тұрады.
Мұндай бөлудің тежірибеде алатын орны тек ... өз ... ... ... ... асыру құқығын сақтап қалуына байланысты болып
келеді.
Бөлінетін туындыдан туындылар бірге қолданылатын туындыны ажырата ... ... ... бір-бірімен тәуелсіз жасалғанымен бір-бірімен
тығыз байланыста болады. Бірақ жекеленген кезде ... жеке ... ... ... ... ... қолданған кітап. Әр түрлі
авторлармен жасалған туындыларды қосқан ... ... ... ... де ... болып есептелмейді. Мысалы, энциклопедия, журнал,
ғылыми жинақ және т.б. шығарма субъектілермен іріктеліп және ... ... – жаңа ... ... ... ... туындылардың
авторлары жинақ немесе журналдардың қосавторлары болып табылмайды. Өйткені
жаңа ... ... ... ... ... ... ... болды.
Ең соңғысы, қосавторлық біреудің жарияланған автордың туындысын жаңа
шығармашылық жеке туынды ретінде ... ... ... туынды жасауға
қолданған кезде де ... ... ... бір ... ... пьеса немесе қойылымға сцинарий жасау.
Мұрагерлер. Автордың өлімінен кейін ... ... ... ... ... ... құқық заң бойынша және ... ... ... ... ... ... ... алудың негізгі
ерекшеліктері:
Ең алдымен, мұрагерлік бойынша мұргерлерге авторлық құқықтың барлығы
емес, тек белгілі бір ... ғана ... Заң ... ... ... ... ... құқық және автордың ар-ожданын қорғау
құқығы ... ... ... ... мұрагерлерге құқықтарды үшінші
тұлғалардың жағынан, егер бұл үшін басқа арнайы адамдарды ... ... ... ... ... ... ... болады. Ал мұрагерлердің
авторлық құқықтарының әрекет ету мерзімдері заңда белгіленеді. Автордың
өлімінен ... ... ... ... 70 жыл ... ... ... өлімінен кейінгі келесі жылдың 1 (бірінші) қаңтарынан
басталады.
Бұлардың ішінде кейбіреулеріне қарай ерекшеліктер қарастырылады:
а) ... ... ... бүкіл ғұмыры бойы және ... ... ... жыл бойы ... ... ... ... есімнің құқығын және ... ... ... ... ... қойылмайды.
б) Өсиетті орындаушы тағайындайтын тәртіп ... ... ... ... ... өзінің авторлық құқығын, есімінің құқығын және
өзінің беделі сақтау ... ... ... адамды көрсетуге
құқығы, ол адам өз өкілеттігін өмір бойы ... ... ... жағдайда автор қайтыс болғаннан кейін оны ... ... ... және ... ... құқығын қорғауды оның мұрағерлері,
егер мұрагелері жоқ болса, ... ... ... ... ... ... ... қорғауды жүзеге асыратын уәкілдік
берілген органы жүзеге асырады.
в) ... ... ... ... жарияланған туындыға авторлық
құқық ол туынды заңды түрде жарияланған күннен кейін ... жыл ... ... Тең авторлар жасаған туындыға авторлық құқық өмір бойы ... тең ... ұзақ өмір ... ең соңғы автор қайтыс
болғаннан кейін жетпіс жыл бойы ... ... ... ... ... ... отыз жыл ішінде бірінші рет
жарыққа шығарылған туындыға авторлық ... ... ... ... ... бірінші қаңтарынан есептегенде ол жарыққа ... ... жыл бойы ... ... Егер ... ... – сүргінге ұшырап, қайтыс болғаннан кейін ... ... ... ... ... ... кейінгі жылдың бірінші
қаңтарынан бастап күшіне енеді.
ж) Егер автор Ұлы Отан Соғысы кезінде ... ... ... соғыс
уақытысында жұмыс істеген болса, туындыны қорғау мерзімі 4 (төрт) жылға
ұзартылады.
Авторлық ... ... ... ... ... авторлық
құқықтың мұрагерлерге үлессіз, біртұтас, бөлінбей және ... ... ... ... ... қатысты билік етуді
мұрагерлер өзара келісіп жүзеге асыруы тиіс, егер авторлық құқықты қолдану
туралы ... ... ... арасында дау туған жағдайда – дауды
сот арқылы шешіледі.
Басқа да ... ... ... ... ... басқа құқық
мирасқорларына да өтуі мүмкін. Олардың өкілдері болып баспалар, театрлар,
киностудиялар және басқа да ... ... ... ... Олар ... құқықтарды автор немесе мұрагерлермен жасаған
авторлық шарттар ... ие ... Бұл ... авторлық құқық ие болған
соң, туындымен авторлық шарттарда ... ... және ... ... ... ... асыра алады.
Авторлардың мүліктік құқықтарын ұжымдық негізде басқару ұйымдары.
Авторлық құқық субъектілері ... ... ... ... ұжымдық
негізде басқаратын ұйымдар қарастырылады. Мұндай ... ... ... ... иеленушілердің құқықтарын қамтамасыз ету үшін
құрылады.[18] ... ... ... ... ... жүзеге асыру қиын болса
(жария түрде орындау, радио немесе теледидирдан ... ... ... және т.б.) ғана ... асырылады.
Авторлық құқықтармен ұжымдық басқару – Қазақстанның авторлық ... жаңа заңи ... ... ... ұйымдарды құқықтық реттеу
қарастырылмаған. Қазір Қазақстан Республикасы ... ... пен ... ... Заңы бұл ... ... ... Республикасының
әр түрлі облыстарында мұндай ұйымдар қарастырылады. Бірақ оларды кейбірі
авторлық құқықтың белгілі бір ... ғана ... ... ... ... құқық пен сабақтас құқықтардың барлығын қамтып,
қорғауды жүзеге асырады.
Тәжірибе ... ... ... бір ... ... ... болады. Негізінен ұйымдар территориялық және ... ... ... ... қатар олардың қызмет ету аясы
қорғайтын құқық түріне байланысты жұмыс атқарады.
Авторлардың мүліктік құқықтарын ... ... ... ұйымдар
Жарғы негізінде авторлармен келісілген өкілеттік ... ... ... ... ... айналысуға құқығы жоқ және жеке ... ... ... ... ... Олар ... ... иеленуші ретінде
саналмайды. Авторлық құқықтық қатынастарға тек авторлардың құқықтары мен
мүдделері атынан өкіл ... ... ... ... ... ... ұйымдардың негізгі үш қызметі бар:
а) туындыны қолданушыларға авторлық ... ... ... ... ... ... бір ... бойынша бірдей
жағдайлар негізінде береді, бас тарту қабылданбайды).
б) сабақтас құқықтардың объектілері мен ... ... үшін ... ... ... ... мен ... құқық иеленушілерінің
арасында бөлу және сонымен қатар ... ... тиіс ... ... ... мен ... ... және т.б. бойынша төлем
жүргізу).
Ал, интеллектуалдық меншіктің ... ... ... ... ... ... субъектілерінен көптеген ерекшеліктерімен
ажыратылады. Өйткені, авторлық құқыққа деген талаптар мен патент алу үшін
қойылатын талаптар әр түрлі және ... ... ... ... ... модель және өнеркәсіптік үлгі жасау, тіркеу мен
қолдануға байланысты қатынастарға көптеген субъектілер қатысады. ... ... ... ... ... ... және олардың
құқық мирасқорлары, Патент ведомоствалары мен сенім ... ... ... ... ... және ... үлгіні жасауға
байланысты шығармашылық еңбегімен жасалған жеке адам оның авторы болып
танылады. Тиісті шешімнің ... ... ... тану үшін оның ... ... ... ... болмайды. Қазақстан Республикасының
азаматтарымен қатар, ... ... ... және ... ... құқықтарды шетел азаматтары және азаматтығы жоқ ... Егер ... ... ... ... Қазақстан
Республикасының территориясында жасалса, онда қорғау ... ... Егер де ... факт ... орын алса, қорғау халықаралық шарт
немесе өзаралық принципі негізінде беріледі.
Егер өндірістік меншік объектісін жасауға бірнеше жеке адам ... бәрі оның ... ... ... ... ... авторларға
тиесілі құқықтарды пайдалану тәртібі олардың арасындағы келісіммен
белгіленеді. Өндірістік ... ... ... ... ... ... ... тек техникалық, ұйымдық немесе материалдық көмек
көрсеткен немесе оған ... ... және оны ... ... жеке адам ... деп ... Авторлық құқықтан айыруға
болмайтын жеке құқық ... ... және ... ... ... меншік объектісіне өз атын немесе арнаулы атау беруге құқылы.
Патент иеленушілер. Патент ... ... ... ... патентті және патентпен туындайтын, оны пайдалануға ... ... ... болады. Патент иеленушілер ретінде:
1. Өнеркәсіптік меншік объектілерінің авторлары.
2. Жұмыс берушілер.
3. ... ... ... ... беру тәртібімен алған адам.
4. Бір – бірімен келісімдері ... ... ... ... ... ... өз атына алу құқығын егер ... ... ... ... ... ... иеленеді. Бұл құқық патент
қабілетті шешімдерді жасау фактісіне негізделеді және ... ... ... ... алу ... кез ... жеке және ... тұлғаға
беру мүмкіндігі бар. Бұл мүмкіндік автор мен патентті беру өтінімде болашақ
патент ... ... жай ... жолымен жүзеге асырылуы мүмкін.[19]
Егер патент иеленуші ретінде өзге тұлға белгіленсе, ол ... өз ... ... ... ... Патентті өз атына алған өндірістік меншік
оъектісінің авторы оны кез ... ... ... беру ... тәртібінде
өзге тұлғаларға беру мүмкін. Мұндай шарттарды жасау тәртібі және шарттары
патен ... ... мен ... ... ... өнертабыстарға қорғау құжаттарына құқық егер, жұмыс беруші
мен қызметкерлер арасында шартта ... ... ... иеленушіге
тиесілі болады. Мәселені бұлай шешу келесілерге негізделеді:
1. Егер жұмыс беруші патент иеленуші болу мүмкіндігінен ... ... ... жұмыстарды қаржылардыруда олардың
қызығушылықтарын жоғалтар еді.
2. Бұл ... ... де ... ... ... ... объектілері бірінші кезекте олар жасаған
кәсіпорындарды қолданыс табады. Сондықтан, егер де жұмыс беруші
өнеркәсіптік объектілерді пайданалануы үшін ... ... ... ... соңғылары өздерінің жұмыстарынан
ешқандай пайда алмаулары да мүмкін.
3. Осындай тәртіпте бұл мәселе әлемнің ... ... ... ... объектілерінің авторларының ... ... ... ... жұмыс берушіден ерекше сыйақы алу құқығы ... ... ... ... ... ... өндірістік
меншік объектілеріне айрықша құқықтарының пайда болуының өзгеше
тәртібін олар жұмысқа түсу ... ... ... егер ... ... ... өндірістік меншік объектілері
туралы авторы оны хабардар еткен күннен бастап 4(төрт) ай ішінде
Қазпатентке өтініш берілмесе, ... бері ... ... ... және тиісті объектіні құпия сақтау туралы
(ноу-хау) ретінде авторға хабарламаса, автор өзі ... ... өз ... алуы мүмкін.
Мұрагерлер. Автор немесе ... ... ... болған жағдайда
патенттік құқық субъектілері болып оның ... ... ... ... құқықтарды мұраға алу заң бойынша, өсиет бойынша да ... ... ... ... сипаттағы құқықтар ауысады. Ал
жеке мүліктік емес сипаттағы құқықтар мұрагерлік бойынша ауыспайды, ... ... ... ... Егер патент иеленушілер бірнеше тұлға
болса, онда патенттік құқықтарды пайдалануы бойынша ... ... ... ... ... жүзеге асырылады. Мұндай келісімнің
болмауы кезінде олардың әр қайсысы өндірістік ... ... ... ... ... ... Бірақ, қалған патент иеленушілердің
келісімінсіз өзге ... ... ... ... ... ... құқығы жоқ.
Патенттік ведомства. Патенттік қатынастардың маңызды қатысушыларының
бірі болып өндірістік меншікті қорғау ... ... ... ... жүргізуді қамтамасыз ететін Патенттік ведомства болады. Қазақстан
Республикасының мұндай ведомства функцияларын ... және ... ... ... ... (Қазпатентпен) орындалады.
Қазпатенттің негізгі міндеттері:
1. Атқарушы билік органдарымен бірге ... ... ... ... ... саясатты жүзеге асырады, жетілдіреді
және т.б.
2. Өндірістік меншікті қорғауды жүзеге асыруды қамтамасыз етеді.
3. Қазпатентк патенттік құжаттамалардың мемлекеттік ... ... ... мен ... ... үшін жағдайлар жасайды.
Халықаралық шарттар ... ... ... ... ... ... тұлғалар. Патентті беру туралы істерді жүргізу
және өзге патент құқық мәселелерді шешу тиісті ғылым, техника ... – ақ ... ... ... ... ... ... етеді. Осыған
орай патенттік заң өнертабысшыларға және ... ... ... ... жеке өздері ғана емес, сондай – ақ өзге ... ... ... ... ... ... ретінде әдетте,
патент сенім ... ... ... арнайы білім алған,
өндірістік меншікті қорғау саласында жұмыс тәжірибесі бар және патент сенім
білдірілген ... ... ... ... ... ... патент сенім
білдірушілер міндетті түрде тіркеуге жатады. Олар туралы ... ... ... ... және оларға кәсіпқой жүзеге асылру
құқығын беретін арнайы куәлік ... ... ... білдірілгендер
өздерінің кәсіпқой қызметкерлерін жеке кәсіпкер ... ... ... ... не ... ұйым құру ... ... асыруы мүмкін.
2. Интеллектуалдық қызмет нәтижелеріне байланысты құқықтық қатынастар.
2.1. Интеллектуалдық қызмет нәтижелеріне байланысты мәмілелер.
Туындыны пайдалануды басқа тұлғалардың ... заң ... ... ... шарт ... ... асырылады. Туындыны көп мөлшерде
қолдану туралы шарт нысаны жеке мүліктік және жеке ... ... ... асыруды қамтамасыз етеді. Бұл ... ... ... ... Өйткені, олар туындыны ... ... бір ... ... ие ... Ал ... ... мүшелері мен
тұлғалар туындыны қолдану үшін қажетті құқықтарға ие болмайды, ... ... ... ... ... бар ... оны жарыққа
шығару мен таратудан түсетін ... ... ... ... ... Оның ... оны ... асыру арқылы белгілі бір мөлшерде пайда
табуға ... ... шарт ... ... ... өзі ... ... қатынастарды мұндай тәртіппен реттеу қоғам мүшелерін
шығармашылық деңгейінің өсуіне себеп береді және қоғамның ... ... ... ... авторлық шарттарға анықтама берілмеген.
Алайда, заң нормаларынан мынадай ... ... ... авторлық шарт
бойынша тараптардың келісілген ... мен ... ... ... ... ... береді немесе беруге міндеттенеді.[22]
Авторлық шарт ...... ... ие және ... да азаматтық –
құқықтық шарттардың арасында жеке, дербес шарт болып ... ... тек ... ... ... түрде де маңызды болып ... ... ... ... ... ... ... құқық
нормаларымен тікелей байланысты болып келеді. Мысалға алатын ... ... ... мен ... туралы жалпы ережелер.
Міндеттемелік құқық нормаларымен қатысты болуы ... ... ... мен ... ... оларды бұзғаны үшін жауапкершіліктің ... ... және ... ... ... авторлық құқық консенсуалды, екі жақты және ақылы
сипатта болады. Көптеген жылдар бойы ... ... мен ... ... шарттың табиғатына байланысты даулар әлі де шешуін
тапқан жоқ. Даудың негізгі мазмұны ... ... ... ... үшін
берілетін құқықтардың табиғатына байланысты. Бір авторлардың айтуы бойынша,
авторлық шарт негізінде автор ... ... ға ... ... ... Ал, ... авторлардың түсінігі бойынша, автор авторлық
шарт негізінде туындыны қолданудың белгілі бір жағдайларын ... ... ... ... ... байланысты заң ғылымында құқықты беру
(өткізу) және рұқсат беру теориясы қалыптасқан. Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... құқықтарды беруі құқықты беру теориясының пайдасына шешіліп отыр.
Қазіргі заманға авторлық құқық авторлық шарт ... ... ... ... шартта тараптар өздерінің құқықтары мен
міндеттері мен қарастырылуы тиіс ... ... ... ... заң ... ... ... бір талаптар қояды, олар
диспозитивті және ... ... ... ... ... ... шартта тараптармен келісілмеген жағдайлар туған кезде қолданылады.
Мысал ... ... ... ... ету аясы ... ... тоқталамыз.
Яғни авторлық шарт егер тараптармен территориялық жағдайлар туралы келісім
жоқ болса, авторлық шарт Заң бойынша ... ... ... ... ете ... және ... ... ережелер бойынша авторлық шарттарға белгілі бір жағдайлар
бойынша тыйым салатын талаптар қояды. Тараптарға белгілі бір мәселе ... тиіс ... ... ... ... ... бір нұсқаны
алуды ұсынады. Яғни, тараптар міндетті түрде ... ... ... ... аз ... олар ... ала белгіленген болады.
Мысалы, Заң авторлық шарт бойынша автордың осы шартта көзделген жағдайлар
мен тақырып, орта мен аяда ... ... ... ... ... ... деп таниды. Тағы мысал ретінде туындының таратылуына байланысты
таратылу тиражының саны мен мөлшерін міндетті түрде ... ... ... ... ... ... ... шығарылатын туынды саны мен
баспалық модельдер туындыны тарататын тараптың ... сай ... ... сыйақы төлеу мөлшерін анықтау болып табылады.
Авторлық шарттардың ... ...... ... ерекше
түрлерінің бірі болып табылатындықтан, ... шарт ... мен ... ... ... ... алдымен, авторлық шарттар туындының түрінен және ... ... ... ... ... ... музыкалық, аудижазба, сәулет өнері мен басқа да туындыларды жасау
мен қолдануға байланысты ... ... ... ... бірдей болатын
шарттар көрсетілсе де жүзеге асырыла береді. Соңғы көрсетілгендер шарттың
негізгі мазмұнына белгілі бір дәрежеде әсер ... ... мен ... ... авторлық шарттың пәні болып
табылатынына байланысты тапсырыс арқылы авторлық шарттар және ... ... ... шарт ... ... ... ... жасалатын
авторлық шартта болашақта жасалатын туындыға қойылатын талаптар, жанр,
бағыты, көлемі және басқа да ... ... ... ... ... мен ... белгіленіп, пайда болған кемшіліктерді алып тастау
мен автордың алдын ала сыйақа алу құқықғын қарастырады. Ал, ... ... ... ... жасалған шығарма болса, ... ... ... ... ... ... қаралуы тиіс. Сондықтан, аталған
мәселелердің барлығы шарттың мағынасына ... жоқ, ... ... ... мәселесіне тоқтату керек.
Авторлық шарттар жарияланбаған туынды мен ... ... ... қолданумен байланысты болуы мүмкін. Шарттың ... бірі ... ... ... мен оны төлеу нысаны сияқты
мәселелер шарттың ... ... әсер ... ... туындының
авторлары қолданушыларға туындымен алғашқы танысу құқығын ұсынғаны үшін
айрықша түрдегі сыйақыға ие болады. Туындыны ... ... ... ... ... ... оның туындыға автордың белгілі бір
өзгерістер мен ... ... ... ... ... ... ... қатысты жалғыз қолданушы ма немесе
бірнеше қолданушы ие болуы мүмкін. Осыған орай ... ... ... беру ... шарт пен ... емес құқықтарды беру туралы шарт
болып бөлінеді. Айрықша құқықтарды беру туралы авторлық шарт ... ... ... ... ... ... ... мен әдістер арқылы ғана
туындыны қолдануға рұқсат беріледі. Сонымен ... осы ... ... тұлға осындай айрықша құқықтарды басқа ... ... ... құқыққа ие болады.
Айрықша емес құқықтарды беру туралы авторлық шарт бойынша айрықша емес
құқықтарды қолданушының туындыны ... ... мен ... да ... тең ... ... құқығы бар. Бірақ басқа да ... емес ... ... шарт ... ... ... мүмкін. Заң
бойынша авторлық шарттағы құқықтардың бәрі айрықша емес деп саналады, ... бұл ... ... ... ... деп ... тиіс.
Авторлық шарттарды туындыны қолдану әдістеріне қарай бөлу, тәжірибелік
өмірде өте ... ... ие ... ... Авторлық шарттардың ең ... ... бірі ... баспалық шарт болып табылады. Осы шарт
негізінде туынды ... ... және ... жаңартылады. Яғни, олар
қағаз бетіне түсетін болуы тиіс, мысалы әдеби туындылар (ғылыми, көркемдік,
оқулық және т.б.), ... ... ... ... сәулет
өнерінің туындылары және т.б. ... ... шарт ... ... ... ... және заң ... нәтижелі зерттелген
болып саналады. Авторлық шарттың бір түрі ретіндегі ... ... ... алғышқы қолданыста болған шарт болып ... ... ... осы ... ережелері мен жасалу жағдайлары
басқа да ... ... әсер ... шарт тек ... ... ... орындалған кезде ғана қолданды
деп саналады және бекітіледі. Оның пәні ... ... ... ... ... опералары, балеттер, опереттер, қойылымға драматикалық
музыка және т.б. ...... ... қолданылады
(театрлер, филармониялар, цирктер, концерттік ұйымдастырушылықтар ... ... олар ... ... жолымен жүзеге асырылуы тиіс. Қазіргі
заманда қойылымдық шарт қолданушыларға ... ... ... ... ... қарамастан жасалуы тиіс.
Сцинарийлік шарт – бұл мәтінді ... ... ... ... шарт болып табылады. Олар арқылы кинофильм,
телефильм, радио- немесе телебағдарламалар, көп – ... ... т.б. ... ... шарт ... ... жақын болып
келеді, бірақ оның шектерінен өзіне тән ерекшеліктерді байқауға ... ... ... ... ... ... ... қарағанда өзгертілмейтін қалыпта қолданылады. Негізінен
киноматограф, телевизиялық және ... ... ... ... ... ... Осылардың бәрінен фильм ... ... ... Ал ... шарт ... ... ... өзгертілген
сипатта қолданылуы мүмкін.
Депонирлік жазба шарты арнайы ақпараттық ... ... ... және ... ... ... туындыны қолдану
қатынастарын реттейді. Әдетте, депонирлік жазбалар ғылыми туынды ... Ол ... бір ... ... мен мамандарға қызығушылық
тудыратын немесе мүдделеріне қажет болған ... ғана ... ... Егер бұл ... ... ... ... болған жағдайда, оның
көшірмесін немесе оның ... ... ... ... ... шарты жария демонстарцияға шығару мақсатымен сурет
салу өнерінің туындыларын жасаумен байланысты қатынастарды реттейді. Оның
пәні ... ... салу ... ... ... кез ... ... нәтижелері саналады. Оның ерекшелігі ретінде бұл
тапсырысты авторға жеке тұлғалар мен мекемелер ... ... ... ... ... өз ... ... туындыға байланысты билік
ете алады. Бірақ ... ... ... ... ... ғана ... ... етеді.
Жария түрде орындау шарты (жариялық көрсету, эфир немесе ... ... ... және т.б.) ... ... драматикалық және орындауды
қажет ететін басқа да ... ... ... ... ... болып табылады. Сонымен қатар, эфир немесе кабель арқылы жариялау
немесе басқа да техникалық құралдардың ... ... ... ... ... ... ... беру арқылы бекітіледі.
Негізінен, бұл шарттар мекеме, ұйым және авторлардың мүліктік құқықтарын
ұжымдық ... ... ... ... Заң ... ... ... қолданушыларға теңдей бірдей болуы тиіс. Аталған ұйымдар
негізді себептерсіз қолданушыларға лицензия беруден бас ... ... ... әдістеріне байланысты бөлі авторлық шарттардың түрлерінің
толық мәнін ашып ... ... ... шарттардың әр түрі өздеріне тән
ерекшеліктер мен қасиеттерге ие ... ... ... пәні мен ... ... ... ... шарттың элементтері. Авторлық шарттың субъектілері ретінде бір
жағынан автор мен құқық мирасқорлары және ... ... ... ... ... Кәмелетке толған әрекет ... ... ... ... өздері жасайды немесе сенім білдірушілер мен
агенттері ... ... ... ... ... авторлық шартқа
оның ата-анасы (қорғаншысы) қол қояды. Кәмелетке толмаған ... ... жас ... ... ... ... ... (оның ішінде
авторлық шарт) ата-анасының және қорғаншыларының бақылауынсыз жеке жүзеге
асыра алады.[25]
Авторлық ... ... ... ... байланысты болса, барлық
қосавторлармен жасалады. Шартты ... ... ... келетін
мәліметтер мен жағдайларға байланысты ... ... ... барлығы немесе мүдделі авторлар қатыса алады. Немесе
қосавторлардың біреуін авторлық шартты ... ... ... ... Егер жинақтауларға байланысты авторлық шарттар құрастырушылар ... ... ... заңдық талаптармен қорғалатын туындылардың
авторларымен жасалуы тиіс.
Автор қайтыс болған ... ... ... ... заң ... ... оның толық азаматтық құқық қабілеттіліг бар мұрагерлерімен
жасалады. Егер ... ... ... ... ... ... үшін
барлығының бір келісімге келуі қажет. Дау туған кезде сот арқылы ... ... арыз кез ... ... адаммен өткізілуі мүмкін.
Ал, басқа жағынан авторлық шартта тараптар туынды қолданушы ретін
қарастырылады. ... ... ... ... ... және
басқа да ұқсас қызмет атқаратын мекемелерде қолданылады. Қолданушы ретінде
жеке кәсіпкер де болуы мүмкін. ... ол ... ... және ... ... ... ... айналысу түрлерінің қатарын
толықтырады.
Кейде шарттар ... ... ... ... ... ... емес мақсатта, тек өзінің рухани дүниесін байыту ... ... ... ... ... олар өздерінің қажеттіліктерін
қанағаттандыру үшін қолданылады ( интерьерді көркемдік рәсімдеуді ... ... ... ... және т.б.). ... ... қазіргі
азаматтық заңнамаға қайшы келмейді. Алайда, авторлық емес, мердігерлік
сипатқа ие болады. ... ... ... ... жалпы азаматтық
құқық нормаларымен реттеледі.
Авторлық шартпен алынған құқықтарды қолданушы басқа тұлғаларға
қолдануға береді егер ол ... ... ... шарттың пәні ретінде туынды жасаушының қолданушыға беретін
айрықша құқықтар болып табылады. Алайда, ... ... ... ... ... ... ... байланысты авторлық шарттың пәні ... ... ... өзі қарастырылады. Әрине пәні ретінде емес,
авторлық шарттың объектісі ... ... ... ... ... ... үшін ... туындайтын сұрақтардың түрлері мен
сипаттамасы туралы және берілетін құқықтар жиынтығы көрсету ... ... ... ... осы құқықтардың туындыға байланысты қатынасы мен
байланысын қарастыру қажет.
Авторлық шарт ... ... ... ... берілмеген
құқықтар, іс жүзінде де берілмеген ... ... ... қатар,
авторлық шарттың пәні ретінде жасалу кезінде ... ... ... ... құқықтар болмайды. Бұл құқықтар нақты осы ... ... ... оған ... құқықтардың пайда болу ... ... ... мерзім өзгеше мағынада айтылады. Тараптар туындыны
қолдануға байланысты өз ... ... ... ... ... ... ... қолдану мерзімін сол туындының құқықтық қорғау
мерзімімен ... ... ... шарттарды белгісіз мерзімге
жасауға тыйым салынбайды. ... ... егер ... ... ... ... ... автор шарт жасалған күннен бастап 5
жыл өткен соң бұзуға құқығы бар. Бұл жағдайда ... ... ... бұзу туралы еркін алты ай бұрын ерте хабарлап қоюға тиіс.
Авторлық шарттың әрекет ету ... ... ... ... мерзімдері де белгіленеді. Осылай, авторлық шартта
тапсырыстың орындалу мерзімі алдын ала белгіленіп қояды. Автор ... ... ... ... болатын мерзімін міндетті түрде ... ... де ... ... ... ... ... мен
берілетін құқықтар жиынтығын қарастырған жөн. Егер ... ... ... ... ... ... ... бастап, авторлық шарт
бойынша нақты орындалу мерзімі мен уақытын көрсету міндетті болып табылады.
Ереже бойынша бұл ... ... ... ... ету ... ... және де ... туындыны қолдаған кезден ... ... ... ... ... ... ... қолдануға байланысты автордан
алынған авторлық ... үшін ... ... ... авторлық
сыйақы табылады. Заң бойынша сыйақы мөлшері туындыны қолдану ... ... ... ... түрінде төленуді ұсынады. Егер ... ... ... мен ерекшеліктеріне қарай сыйақыны пайызбен
есептеу мүмкін болмаса, сыйақы ... ... ... ... бір ... ... ... да жолдармен жүзеге асыруға ... ... ... ... бойынша фикциялық әдіс басым қолданылады.
Мысалы, туыныдың әрбір бетіне қарай белгілі бір соманы белгілеу.[26]
Авторлық ... ... ... ... бойынша белгіленеді.
Берілген ереже ешқандай ерекшелендіруге жатпайды. Айталық, ... ... ... ... қолдануына ең төменгі баға белгілеген, ал
егер тараптар одан да төмен баға белгілеуді ... деп ... ... ... олар авторлық шартта белгіленеді. Яғни, белгіленген
мөлшер тек автор мен ... ... бұл ... ... ... ғана қолданылады.
Авторлық құқық заңнамасына сәйкес авторлық шарттар қарапайым жазбаша
түрде жасалады. Көп ... шарт ... бір ғана ... жасап,
бекітілуімен аяқталады. Әдетте, ... ... ... ... ... ... заң талаптары бойынша стандартты авторлық шарт
бланкілері бар. Осы авторлық шарттар ... ... ... ... ғана ... ... ... шығару негізінде қолдану үшін авторлық
шарттың жазбаша түрде болуы міндетті емес. ... ... ... алған хабарламасы немесе туындының баспадан шығарылуы шарттың
жасалды деп есептелуіне ... ... ЭЕМ ... мен берілген мәліметтер жинақтарын сату заңмен
реттеледі. Бірақ, бұл ... ... ... жасалуының басқаша
әдістерін қолдануға тыйым салмайды. Заң мұндай шарттардың жасалуына типтік
шарттардың үлгісін ұсынған, ... ... ЭЕМ ... ... ... ... толық және нақты белгілеу қажет.[27]
Егер ЭЕМ бағдарламалары мен ... ... ... ... ... ... ... жағдайда, шарттың жасалды деп ... ... ... қажеті жоқ. Өйткені кейбір ... ... ... ... мен ... міндетті түрде Қазпатентке
тіркелуі тиіс. Соның ішінде, ЭЕМ ... мен ... ... ... ... ... және т.б. ... тіркелген кезде ЭЕМ бағдарламалары мен мәліметтер жинағына
деген барлық мүліктік құқықтар берілді деп есептеледі. Сонымен қатар, ... мен ... ... деген мүліктік құқықтардың
берілуін Қазпатентке тіркеу немесе тіркемеу сияқты ... ... ... ... мазмұны. Авторлық шарттың мазмұны туындының авторы мен
қолдануышының құқықтары мен міндеттері құрайды. Бұл мәселе тікелей ... ... өз ... ... реттелінеді.
Яғни, авторлық шарттың нақты бір типінің жоқтығы, интеллектуалдық ... әр ... мен ... тән ... ... келеді.
Мысалға алатын болсақ, тапсырыс бойынша туындыны жасау туралы авторлық
шарттың мазмұны, дайындалып қойған туындыны ... ... ... мазмұнынан әлдеқайда ажыратылады. Туындыны өзгеріссіз түрде қолдану
авторлық шартының мазмұны мен ... ... жанр ... ... ... қолдану авторлық шартының мазмұнынан мүлдем бөлек болып
табылады.[28] Сондықтан, ... ... ... ... ... ... негізгі міндеттері келесідей болады:
Автор туындыны қолданушыға шартта ... ... ... ... немес беруге міндеттенеді. Осылайша, әдеби туынды тапсырысшының
талабы бойынша әдеби түрі, жанры, мағынасы мен ... ... ... ... ... авторлық шартта көрсетілуі тиіс.
Автор өзіне тапсырылған тапсырманы жеке өзі жасауға міндетті. Туындыны
жасауда басқа тұлғаларды шақыру немесе олармен ... ... ... ғана ... ... ... мұндай жағдайлар бұрынғы
авторлық шартты ... ... жаңа ... шарт жасауға әкеліп
соқтырады. Ал, ... ... ... ... яғни ... ... ... және т.б. сияқты жұмыстарды орындатуға кез келген
адамдарды шақырып, бірге жұмысты орындай алады. ... ... ол ... ... үшін тапсырысшының келісімінің қажет жоқ.
Автор тапсырылған туындыны авторлық шартта белгіленген ... ... ... және заң әдебиеттерінде, егер ... ... ... ... ... мерзімнен бұрын дайындап, ... ... ... туындыны қолдануға дайын түрде, шартта
келісілген элементтер мен ... ... ... ... ... ... берілуі мүмкін. Ең ... ... сай ... ... ... Сонымен қатар, тапсырысшының
өкілдеріне шартта ... ... мен ... ... міндетті.
Туындыны беру – қабылдауға байланысты даулар тумас үшін, ерекше ... ... Ол ... ... ... ... түрде орындалуы тиіс.
Келесі автордың міндеті болып тапсырысшының ... ... ... ... ... ... ... кезде толықтырулар
туралы шешім қабылданады. Туынды шартта қойылған талаптарға сай ... ... ... нақтылау мен толықтырулар енгізілуі ... ... ... туындыға толықтырулар жүргізуге беріледі.
Мысалы, қолданушы туындының шартта белгіленген ең аз мөлшерімен орындалуын
талап етуі ... ... ... мен қателік жағдайлардың өзгертілуін
талап етуге құқылы.
Автордың міндеті болып туындыны қолдануға дайындауға қатысу табылады.
Мұндай ... ... ... түрі мен оны қолдану әдістеріне
байланысты болады. ... ... шарт ... ... баспа
өкілдерінің талабы бойынша шығарылған туындыны ерекше сыйақысыз қарап,
тексеруге міндеттенеді.
Авторлық шарттың ... ... ... айрықша авторлық
құқықтарын басқа тұлғаларға ... ... ... үшінші жақтарға
беруге құқығы жоқ. Сонымен қатар авторлық шарт аяқталмай басқа тұлғалармен
сол туындыны немесе оның бөлігін ... ... ... егер ... ... ... өтініші болмаса. Бұл міндет авторлық шарттың
жасалған кезінен бастап, сол шарттың әрекет ету ... ... өз ... ... мына ... ие ... Ең алдымен, автормен
ұсынылған туындыны қарауы және оны қабылдауы тиіс. Туындыны қабылдау ... ... ... ... мен ... және комплектілікке қатысты
талаптардың барлығының орындалуы болып табылады. Бұл жағдайлардың барлығы
авторлық шартта көзделуі мүмкін. ... ... ... ... ... пайдаланушымен тексерілуі тиіс. Осы уақыт ... ... ... ... туындыны қолдау туралы хабар ... ... ... ... ... ... мен кемшіліктер жөнінде және
оларды жою жолдары мен толықтырылатын мәселелер жөнінде де тиісті ... ... шарт ... туындыны қолдануға байланысты айрықша мүліктік
құқықтармен қатар, ... ... ... ... емес ... ... қадағалауы тиіс. Авторлық шартта ... ... ... ... ... ... өзгертулер
енгізе алмайды. [29] ... ... ... ... ... алғы сөз ... ... пен пролог енгізуге, түсіндірмелер қосуға
тікелей автордың ... ... ... ... өз ... ... салынады. Алайда, автор шарт жасалып жатқан кезде ... ... ... келіскені туралы мәселелерді қарастырып кете
алады. ... ... ... ала оның ... ... иллюстрациялары
қолданылатыны туралы немесе алғы сөз қосылатыны ... ... ... ... ... автор келісілген мәселелер бойынша біржақты бас ... тағы бір ... бірі ... ... ... дайындауға автордың қатысуын қадағалау табылады. Жоғарыда
аталғандай ... ... ... ... ... де ... ... да бұл автордың құқықтарының қатарына да жатқызыла береді.
Қолданушы туындының ... ... ... ... ... ... ... қатысуға құқығы бар. Баспалық шарт ... ... ... ... ... ... ... болады дедік. Алайда, автордың
туындысы баспаға басылар алдында корректураны ... өзін ... ... ... бұл ... ... ... қолданушыларға міндетті
болып табылады. Бұл құқықты жүзеге асырудың ... ... ... ... ... қамтамасыз ету деңгейін бақылайды.
Заң туындынымен қолдануға реалды түрде мүмкіндік беру міндетін
қарастырмайды. Бірақ ... ... ... ... ... ... ... болып келмейді. Сондықтан ... ... ... ... ... ... шығумен немесе жариялануымен
байланысты жағдайларды алдын ала келісіп алған жөн. ... ... ... ... ... ... немесе жарыққа шығару туралы
мерзімдер мен ... ... ... оны ... ... болып табылады. Және де бұл ... ... ... ... ... шарт ... болғандықтан, туындыны қолданушы туынды қолданғын
үшін авторға белгілі бір ... ... ... ... ... ... әдістері, нысандары, мөлшері, мерзімдері мен ... ... ... ... ... ... пайдаланушы
авторға қосымша сыйақы төлеуі мүмкін. Мұндай жағдайлар автордың туындыны
жасауда керекті материал жинау үшін ... ... ... ... бейнежазба қатыстыру және т.б. әрекеттердің орындалуына қатысты
шығындарды өтеу түрінде болады.
Осы аталған құқықтар мен міндеттерден ... ... ... ... мен ... болуы мүмкін. Мысалы, авторға туындының
қайта басылып шығарылуына қатыстыру, алғашқы баспадан ... ... ... дана беру және т.б.
Авторлық шарт бойынша жауапкершілік. Авторлық шартпен белгіленген
міндеттерді орындамау немесе тиісінше ... үшін ... ... мәні ... ... ... Біріншіден, шартпен
көзделген міндеттемелердің орындамағаны үшін мәжбүрлеу шараларын ... ... ... ... ... ... шарт ... міндеттемелерді орындамағаны үшін көп жағдайларда мәжбүрлеу
шараларын қолдану мүмкін емес. Мысалы, авторды туынды жасату мен ... ... ... ... ... ... қолданушыға туындыны
қолдануды мәжбүрлей алмайды. Бұл кездерде мәжбүрлеу шаралары ретінде
авторлық ... ... ... ... ... шеккен зияндарды
өтеу мен басқа да жағдайларды қалпына келтіруге байланысты ... ... ... ... ... ... кез
келгенінен пайда болуы мүмкін. Сондықтан әр тараптың бұл жағдайда ... ... ... ... мүмкін емес.[30] Шеккен зиян
мөлшері мен ... ... ... ... ... ... ... қалпына келтірумен тоқтатылады.
Екіншіден, авторлық шартта көзделген мәжбүрлеу шаралары деген ... заңи ... ... ... ... іс жүзінде жауапкершілік
шаралары деген авторлық шарттағы міндеттемлердің түрлеріне ... Шын ... ... шарт ... мәжбүрлеу шаралары туындыны
ұсынбағаны үшін төленген сыйақыны ... ... ... ... үшін туындыны қабылдаудан бас тартып, авторлық шартты бұзу және
т.б. шаралар қосымша ешқандай ... ... ... ... Сонымен қатар шарттың талаптарын бұзушы қойылатын мәжбүрлеу
шаралары көлемінде ғана жауап береді.
Үшіншіден, ... шарт ... ... ... үшін ... бір ... ... жауапкершілігі екінші жағынан -
негіздер мен көлемдері бойынша ... ... ... ... ... ... ... туралы қағидалармен
реттеледі. Ал, авторлық шарт бойынша автор тапсырушының ... ... ... ... ... берумен ғана шектеледі. Тапсырысшының басқа
шығындары, алынбай қалған табыс және т.б. автормен өтелуге ... ... ... ... ... ... шарт ... міндеттемені
орындамағаны үшін толық көлемде жауапты болады және шеккен шығындар мен
залалдары барлық мөлшерде ... ... ... ... ... тараптардың авторлық
шарт бойынша арнайы жауапкершіліктері туралы нормалар көрсетілмеген.
Алайда, ... шарт ... ... ... алу ... ... ... орай тараптар заңға қайшы келмейтін шарт негізінде
кез келген негіздер мен жауапкершілік мөлшерлерін ... ... ... ... ... ... міндеттемелер бойынша
жауапкершіліктері[31]:
- қолданушыға туындыны ұсынудың мерзімін ұзарту;
- тапсырылған жұмысты шартта қойылған ... ... емес ... ... ... ... шектер мен тәртіп бойынша туындыға туындыны
қолданушының тапсырысы бойынша толықтырулар мен ... ... ... бас тартуы;
- туындыны жеке өзінің жасау міндетін бұзуы;
- қолданушының келісімінсіз туындыны қолдануға және де бөлшектерін
басқа үшінші ... ... үшін ... ... ... ... ... бұзған үшін
жауапкершілік тартады:
- шартта көрсетілген болса, туындыны қолдану;
- туындының материалдық нысанының сақталуын ... ... ... ... және т.б. ... ... немесе жою);
- автордың жеке мүліктік емес құқықтарын сақтау және ... ... ... ... ... шарт ... авторға тиесілі сыйақыны төлеу;
- шартта көзделмеген жағдайда, үшінші тұлғаларға туындыны қолдануға
байланысты ... ... бас ... шарт ... ... ... қатысты құқықтар мен
міндеттерді орындауға ... ... ... белгілеуге ерікті
болып табылады.
2.2. Интеллектуалдық қызмет нәтижелерін азаматтық құқықтық қорғау.
Қазіргі таңда қоғамдық қатынастарды жан – ... және кез ... ... Соның ішінде авторлық құқық пен сабақтас құқықтарды құқықтық
қорғау деп осы құқықтарды ... ... ... және олардың
бұзылуын тануды түсінуге болады. ... ... ... ... жән ... ... ... әдістері, түрлері, нысандары мен
құралдары туралы нақты тәртіптер қарастырылған. ... ... ... ... іс ... ... жата бермейді. Оның себебі
елдегі құқықтық тәртіптің төменгі дәрежелері және ... ... ... білмеуі, сонымен қатар сол ... ... ... болмауы болып табылады. Алайда, бұл салада қазіргі таңда
білікті мамандар аз, сондықтан ... ... ... туралы бағытты
ешкім насихаттамайды. Соңғы ... ... ... авторлық және сабақтас құқықтардың бұзылуы күрт төмендеп
кетті. Ол елде ... ... ... студиялары, бейнезалдар, бұқаралық
ақпарат құралдарының күрт өсуімен байланысты болып келеді. Сонымен қатар,
мемлекеттік радиостанциялар мен ... да ... ... Оған себеп ретінде авторлардың сыйақыларын бюджетте ақша жоқ деген
себеппен төлемеу болып табылады. Әсіресе, шетел азаматтары мен ... өте жиі ... ... ... ... бұл ... ... органдары тиісті назар аудармайды.
Ғылыми, әдеби және ... ... ... сабақтас
құқықтардың авторлары, олардың мұрагерлері және басқа құқықмирасқорлары
авторлық және сабақтас құқықты қорғаудың ... бола ... ... ... тек өзі ... ... ... ғана бұзылған немесе даулы құқықты
қорғауға құқығы бар. ... кез ... ... ... ... ... қорғау құқығына ие. Егер қосавторлар туындыға байланысты
құқықтық ... ... ... бір ғана ... тапсырған болса, сол
автор барлық авторлардың ... ... ... ... ... оның ... ... есімін дұрыс емес
белгілегені үшін, туындының тәуелсіздігіне байланысты ... ... ... жүзеге асырылады. Сонымен бірге, автор ... ... ... ... ... ... ... авторлық-құқықтық ұйымға
немесе прокурорға тапсыруы мүмкін. Мұрагерлердің мүліктік ... ... ... ... қорғауға мүдде береді.
Егер автор немесе оның мұрагерлері авторлық шарт бойынша айрықша
құқықтарды туындыны ... ... ... ... ... ... тиесілі болады. [32] Алайда, туындыны қолданушы айрықша
құқықтарға ... ... ... ... ... автор немесе оның
мұрагерлері құқықты қорғай алады. Авторлық шарт ... ... ... берілген болса, бұзылған құқықты қорғау тікелей автор немесе оның
мұрагерлеріне ... ... ... мен ... ... ... құқықтарына деген құқықты арнайы құқықтық қорғауды
жүргізетін ұйымдарға берген жағдайда, қорғауды сол ұйымдар ... және ... ... ... ... жеке және ... қарастырылады. Олар авторлық заңмен ... ... ... ... ... ... танылады. Құқықтардың
бұзылуы авторлық немесе басқа шарттың шеңберінде шығармашылық қызмет немесе
сабақтас ... ... ... болуы мүмкін. Егер шарттың талаптарын
орындамаудан туған құқықбұзушылық болса, ... ... ... Егер құқықбұзушылық шарттан тыс жағдайларда бұзылса, автор
заңда көрсетілген кез келген санкция ... ... ... ... ... және ... ... қорғау юрисдикциялық ... емес ... ... ... береді. Юрисдикциялық нысаны
шегінде жалпы және арнайы қорғау ... ... ... ... ... және ... ... қорғау, сонымен қатар оларды
иеленушілердің заңды ... ... сот ... ... ... ... ... құқық иеленушінің атынан түскен талап арыз ... ... ... әділдікті орнату туралы талаптар бір жағынан,
жауапкерге қатысты материалды-құқықтық талаптардың тиісті түрде ... ... ... тану ... ... екінші жағынан құқықты қорғаудың
негізгі және тиімді құралдарының бірі болып ... және ... ... ... ... тәртібі болып
әкімшілік тәртіп арқылы қорғау табылады.[33] Бұл ... ... ... заңда көрсетілген тәртіп ғана қолданылады. Қазіргі кезде
авторлық құқық саласында мұндай ... ... ... Алайда, талапкер
қалауы бойынша өзінің бұзылған құқықтарын қорғауды жоғары ... ... ... Бұл ... ... ... ... талап арыз емес, ... ... беру ... ... ... ... емес қорғау авторлық және сабақтас құқықтарды азаматтар
мен ұйымдардың жеке өздерінің қорғау әрекеттерінен тұратын құралды ... бұл ... ... мен ұйымдар ешқандай мемлекеттік ... ... ... ... жеке өздерінің дауды шешуді түсінеді.
Юрисдикциялық емес ... ... ... ... ... ... бір ... жасамаумен ғана сипатталады. Мысалы,
авторлық шартпен көзделмеген өзгертулер мен ... ... бас ... ... шарттың жарамсыздығы себебінен ... ... бас ... және сабақтас құқықтарды қорғау құралдарының түрі ... ... ... ... ... ие ... азаматтық-
құқықтық қорғау танылады. Ол юрисдикциялық нысанда жүзеге асырылады және
заңда көрсетілген қорғау әдістерін ... ... ... және ... ... қорғаудың әдістері. Авторлық және
сабақтас құқықтарды қорғаудың әдістері деп ... ... ... ... ... ... түсіндіріледі. Соның нәтижесінде
құқықбұзушыға қатысты әрекеттер жасалып, бұзылған құқық ... ... Заң зиян ... ... ... ... үшін ... түрлерін қарастырған.[34] Сонымен қатар, зиян шеккен тұлғалар
Азаматтық Кодексте көрсетілген басқа да шараларды қолдануы ... және ... ... ... ... ... санкциялар
қолдануы мүмкін. Олар азаматтық-құқықтық сипатта емес, әкімшілік сипатта
болуы мүмкін. Заң ... ... ... өтетумен қатар, заңсыз
алынған табыс пен компенсация төлеуге ... ... ... ... қанағаттандыра алады. Туынды мен фонограммалардың заңсыз жасалған
даналары міндетті түрде тәркіленіп, жойылуға ... Егер олар ... ... ... заң ... ... ... қайтарып беруі
мүмкін. Соттың шешімі бойынша заңсыз жасалған туынды мен ... ... ... мен ... да ... жату ... бойынша талапкер өзінің құқықтарын қорғау кезінде кез ... ... ... бір ... ... да ... Құқықбұзушылық үшін тек
Заңда ғана емес, жалпы құқық нормаларында көрсетілген жалпы ереже ... ... ... болады. Мысалы, егер туынды жарыққа ... ... ... ... ... ... оған ... өзгерістер
енгізу арқылы жоюға болады. Көптеген ... ... ... ... ... таңдауға мүмкіндік береді. Осы әдістерге
қысқаша тоқталып кетелік.
Авторлық және сабақтас ... тану ... ... ретінде осы
құқықты иеленуші тұлғаның ... ... ... ... ... бастап,
жүзеге асады. Сонымен қатар, бұл ... ... ... ... ... ... қаупі туған кезде күшіне енеді. Авторлық және
сабақтас құқықтардың бар немесе жоғы ... ... оны ... ... немесе қолдануды толық көлемде жүргізуге мүмкіндік бермейді.
Мысалы, ... ... ... ... шықты. Осы құқыққа байланысты күмән
туған кезде сотта туындыға деген авторлық ... ... Егер ... бар ... ... оны ... мен ... оңайға түседі. Автордың
туындыға деген авторлық құқығын тану сол құқықты қорғау ... ... ... ... субъектілермен қатынасқа түсу мен басқа да ... ... ... еркіндік беріледі. Басқа үшінші тұлғаларға қатысты
қатынастарға түсуге кедергі келтірмейді.
Құқық бұзылғанға дейінгі қалыпты қайта келтіру ... және ... ... ... ... ... ... тоқтатпайды және
құқықбұзушылықты жоймай реалды түрде қайта келтіріле алмайтын ... ... ... ... ... ... ... жарыққа
шығаруға дайындау барысында туындыға оның ... ... ... оның ... ... ... талап ете алады.
Егер туынды жарыққа шығарылып қойған болса, авторлық құқықты толығымен
қайта келтіру мүмкін болмайды. ... ... ... құқығын қалпына
келтіру мақсатымен, автор қателік кеткен ... ... ... ... ... бұзатын немесе нақты бұзатын қауіп төндіретін ... алу ... ... тану ... ... ... да ... қорғау
құралдарымен қолданыла алады. Мысалы, шығындарды өтету. Егер ... ... ... ... ... ... тек туындының
шығарылуын тоқтатуды ғана емес, шығындарды өтеуді ... ете ... ... ... ... шығарғаннан келтірілген зиянды өтеу ретінде
қарастылады. Алайда, автор болашақта құқыққа келтірілетін ... ... ... құқықтық қорғау шараларын қолдануы мүмкін. Бұған мысал
ретінде, туындыны қолдануға, оны ... мен ... ... ... салу
болып табылады.
Заңсыз алынған табыстан және шығындарды ... ... ... құқықтарды қорғаудың көп тараған әдістерінің бірі болып табылады.
Бұл жерде автордың мүліктік мүддесі ақшалай қанағаттандырылады.
Авторлық құқық заңы бойынша ... зиян ... өтеу ... ... толық көлемде яғни, алынбай қалған табыс ретінде де
өндіріліп ... ... ... ... зиян ... ... ... жөндеуге кететін шығындарды өтету қажет.
Алынбай қалған табыс деп ... және ... ... ... ... кезде алатын табыс мөлшерін айтады. ... ... ... табыстың мөлшерін анықтау мүмкін емес, сондықтан ... ... ... екі ... ... ... өзінің авторлық және сабақтас құқықтарының бұзылуы
нәтижесінде құқықбұзушының тапқан ... ... ... алу. Бұл кезде
құқықбұзушының жауапкершілігі күрт өседі, өйткені бұл ... тек ... ... заңсыз табысты иелену болып табылады. Керісінше, зиян
шегушінің жағдайы ... ... ... ... ... анықтау, алынбай қалған табыстың мөлшерін анықтаудан оңай. Мысалы,
заңсыз шығарылған туынды немесе фонограмманың әр данасының бағасы ... ... ... ... ... ... авторлық және сабақтас құқықтарды бұзушының жауапкершілігін
жеңілдетуге болады. Құқықбұзушы авторға нақты сома 10-50000 ... ... ... төлетуді талап ете алады. Сот келтірілген ... ... ... мен ... да ... әсер ету деңгейі,
авторлық және сабақтас ... ... ... тапқан табысының мөлшерін
салыстыра отырып, жазаның түрін бағалайды.
Осы әдістермен қатар ... және ... ... ... өтетумен қатар, моральдық зиянды өтетуді талап ете алады. ... ... ... ҚР АК ... Онда көрсетілгендей, көп
жағдайларда автор мен орындаушылардың жеке мүліктік емес ... ... ... құралдары автор мен сабақтас ... ... да ... ... әдістерін қолдануға мүмкіндік
береді және зиян ... ... ... ... ... ... мен
әдістері арқылы өзінің авторлық және сабақтас құқықтарын қорғайды.
Авторлар мен ... ... ... ... ... мен ... ... құқықтары мен заңды мүдделерін қорғау
деген заңмен көзделген құқықты тану мен қалпына келтіру ... ... ... ... алу мен ... бұзған тұлғаға қатысты
жауапкершілік ... ... ... ... ... іс жүзінде
бұл механизмнің жүзеге асырылуы қарастырылады.
Құқықты қорғау субъектілері ретінде ... ... ... ... ... мен ... құқық мирасқорлары танылады.
Өндірістік меншік объектілеріне қатысты құқықтарды қорғау заңмен
көрсетілген нысан, ... және ... ... ... Негізінен
құқықты қорғау юрисдикциялық нысанда болады, яғни, арнайы заң органдарына
хабарлау жолымен ... ... Ол ... өз ... ... ... ... сот жән әкімшілік тәртіпте жүргізеді.
Қорғаудың әкімшілік тәртібі ... ... ... ҚР ... ... ... ... қарсылық болған кезде
берілетін наразылық болып табылады.
Наразылық тек бір өтінішке және бір патентке қатысты болуы тиіс. ... ... ... мен ... салым төлеу арқылы жүзеге асырылады.
Наразылықты кез ... ... ... бере алады.
Апелляциялық палата қарсылықты қарау үшін арнайы үш сарапшыдан тұратын
алқа құрып, қарсылықты екі ай мен төрт ай ... ... ... шешіміне сот арқылы шағым келтіруге болады.
Қалған өнертабыстық және патенттік даулар тікелей сот тәртібінде қарау
арқылы жүргізіледі. Соның ... ... ... патент иеленушіні
белгілеу, патент иеленушінің айрықша құқықтарын бұзу туралы, лицензиялық
шарттардың бекітілуі мен орындалуы, ... ... ... ... жобаның
авторына сыйақы төлеу туралы мәселелер қарасатырылады.
Авторлар мен ... ... ... ... ... ... ... болады. Өкінішке орай, Патент заңының өзінде қорғау
әдістері туралы ештеңе айтылмаған. Сондықтан, қорғау әдістері ретінде ... ... мен ... ... ... ... әдістері. Өнертабыс, пайдалы модель және
өнеркәсіптік үлгі ... ... ... ... кез ... ... мүмкін. Айтып кеткендей, кез келген тұлға толық негіздерсіз де
патент алу құқығына көз ... ... ... ... ... өтінішті
автордың жобасымен таныс немесе мазмұны жағынан хабардар адам, өзін ... ... ... алу ... ... ... мүмкін.
Авторлық құқықтың бұзылуы бөтен адамның шығармашылық еңбек нәтижесін
өз қызметінің нәтижесі ретінде жоба жасаған ... ... ... ... ... ... көбінесе авторлық құқық жобаның бірнеше
адамдармен жасалуына ... ... ... ... ... ... ... керісінше шығармашлық еңбекке техникалық ... ... ... ... тану ... мәселелер бойынша авторлыққа деген құқықты
бұзуға алып келеді.
Авторлық – құқықтық қорғау ... ... тану ... ... ... белгілі бір тұлғаны авторлар қатарынан шығару туралы талап
арыз болып табылады.
Авторлық есімге құқық жоба туралы мәліметтерде немесе ... ... ... ... ... ... ... жасалуы туралы
ресми немесе ресми емес баспаларда, ... ... ... ... ... есімге құқыққа нұқсан келтіру болып
табылады. Егер ... жоба ... ... ... ... оның есімін жариялау да авторлық есімге деген ... бұзу ... және ... ... ... ... ... механизмдердік құрылымын
қарастырады.
Авторлық есімге деген құқықты қорғау әдісі болып бұзылған құқықтың
қалпына ... мен ... ... оның ... ... енгізу әдістері табылады.
Автордың сыйақы алуға құқығы жұмыс беруші немесе ... да ... ... Бұл ... ... көлемде төленбеуі мен
уақытылы төленбеуімен байланысты ... ... ... ... ... ... міндетті тұлғалардан сот арқылы өзіне тиесілі сыйақы
мөлшерін ... ... ете ... Ал, егер сыйақы уақытылы төленбесе, ... ... үшін ... ... ... сома ... ... иеленушілердің құқықтарын қорғау әдістері. Заң ... ... ... және ... үлгі ... қорғалады.
Патент иеленушінің келісімінсіз өнертабыс, пайдалы ... ... ... қолдану патенттік құқықтарды бұзу деп танылады. Заңда
көп жағдайларда құқықтарды бұзу түрлері белгіленген – патент ... ... ... ... ... ... ұсыну және
шаруашылық айналымға түсіру.
Патент иеленушілердің құқықтары шарт бойынша да, ... ... да ... ... Лицензиялық шарттың мазмұны бойынша бір
тарапқа патентті қолдану құқығының қолдану шегінен тыс шыққан жағдайлар ... ... ... ... үшін ... ... ... қатар, лицензиялық шартта көзделген міндеттемелерді орындамау
немесе ... ... ... патенттік құқықтың бұзылуына әкеліп
соғады. Мысалы, сыйақыны толық емес ... ... ... төлемеу.
Патент иеленушінің (лицензиардың) құқық қорғау әдістері тікелей
лицензиялық шартта көрсетіледі және жалпы ... ... ... Көп ... ... ... ... шығындарды өндіріп алу,
тұрақсыздықты төлеу, лицензиялық шартты бұзу және т.б. болып табылады.
Автордың сыйақы алуға құқығы жұмыс ... ... ... да ... ... Бұл ... ... көлемде төленбеуі мен
уақытылы төленбеуімен байланысты болып келеді. Мұндай ... ... ... ... ... сот ... ... тиесілі сыйақы
мөлшерін төлетуді талап ете алады. Ал, егер сыйақы уақытылы төленбесе, ... ... үшін ... ... ... сома ... ... патенттік құқықтың бұзылуы дәлелденсе, автор заңда көрсетілген
кез келген санкцияны қолдануға құқығы бар. ... ... ... ... ... патент иеленушінің құқықтың бұзылуын тоқтатуды талап
етуі болып табылады. Соттың шешімімен заңсыз дайындалған ... ... ... ... объектісінің жойылуын қамтамасыз ете алады. Мұндай
әрекеттер конфрактілі болып саналады және патенттік ... ... ... ... ... ... ... әрекеттерді қамтамасыз ету азаматтық-
құқықтық қорғаудың шаралары қатарына ... ... ... ... ... бұл ... кінәлі тұлғаға да, кінәсіз тұлғағада
қолданылады. Бірақ, басқа жағынан патенттік құқықты ... ... ... ... ... ету болып табылады.
Ал, фирмалық атау, тауар белгісі және ... ... ... құқықтың бұзылуы кезінде, оларды иеленуші тұлғалар олардың қайта
қалпына келтірілуі мен заңда ... ... ... талап ете
алады. Берілген құқықтарды қорғау әдістері әдетте, юрисдикциялық ... ...... және қылмыстық жауапкершіліктермен
байланысты болады және реттеледі.
Патент иеленушілердің құқықтарын қорғау ... Заң ... ... ... және ... үлгі патентпен қорғалады.
Патент иеленушінің келісімінсіз ... ... ... және
өнеркәсіптік үлгіні қолдану патенттік құқықтарды бұзу деп ... ... ... ... бұзу ... белгіленген – патент иеленушінің
санкциясыз қолдану, мемлекет ... ... ... ... және
шаруашылық айналымға түсіру.
ҚОРЫТЫНДЫ
Қорыта келгенде, интеллектуалдық қызмет нәтижелері азаматтық құқық
объектісі ретінде маңызды мәселе құрайды. Өйткені интеллектуалдық ... ... ... ... мен ... ... Ал, азаматтық құқық нормаларымен ... ... ... ... ... емес. ... ... ... мен ... ... ... күрделі
процесс болып келеді.
Қазіргі таңда бұл мәселелер көптеген қоғам мүшелерін ... ... ... дамып жатқан қатынастарды белгілі бір деңгейде ұстау
мүмкін емес. Сондықтан оларды реттеу мен ... ... тез ... ... ... ... ... түседі. Сонымен қатар, азаматтық
заңдардың қабылдануы мен олардың жүзеге ... ... ... ... объектілердің қатарына сәйкес келмейді.
Интеллектуалдық қызмет және басқа да оған теңестірілген объектілерге
құқықтық қорғауды тек ... ... ... да заңмен көрсетілген тәртіп
сақталған жағдайда жүзеге асырылады. Яғни, бұл белгілі бір интеллектуалдық
қызмет нәтижесі және ... да ... ... ... деп ... ... заңда көрсетілген болуы тиіс, сонымен қатар көрсетілген
талаптарға сай келуі қажет.
Көптеген ... ... ... ... қарастырғанда сабақтас
құқық объектісі ретінде бейнежазбаны танымайды. 1901 жылғы ... ... мен ... ... ... ... Халықаралық (Рим) Конвенциясымен де құқықтық қорғау қамтамасыз
етілмейді. Сондықтан осы ... ... ... заңнамада
бейнежазбаны арнайы қорғауды енгізу тиімді емес, сонымен қатар барлығына
жалпы авторлық ... ... ... ... ... ... екі-үш онжылдықтың ішінде ... ... ... қызмет нәтижелері қорғаудың түрі мен сандары да үнемі өсіп
отырады. Осылайша, соңғы он жыл ... ... ... ... модель, тауардың орналасқан жері, ... ... ЭЕМ ... ... ... ... ... құпия, сабақтас құқық объектілері сияқты көптеген толықтырулар
енгізілді. Керісінше, жаңалықтар мен ... ... ... ... ... іс ... қорғалудан айырылды. Алайда,
бұл сұрақ заңнамалық жоспарда аяғына ... ... ... да
интеллектуалдық меншік объектілерінің құрамы бір қалыпты тұрған жоқ, үнемі
нақтыланып және жекеленіп тұрады.
Дүниежүзілік Интеллектуалдық ... Ұйым ... ... құқықтардың барлығын өз елдерінде қорғалуын қамтамасыз етуді
міндеттей алмайды. Олар ... ... ... ... ... белгілейді.
Осындай мәселелерді қарастыра ... ... ... жетілдіру қажет екеніне көзіміз жетті. Бұл бір ... ... ... ... ... меншік құқығын дамытуды
интеллектуалдық құқық ... ... ... ... жалпы
азаматтық құқық саласын дамытуға әкеліп соқтырады.
Қолданылған қайнар көздер тізімі:
1. Под ред. ... А.П, ... Ю.К. ... ... ... Т. ... ... Под ред. Суханова Е.А. Граждаское право. Учебник. Москва, ... ... Г. И. ... ... ... Алматы, 2000 г.
4. Сергеев А.П. Патентное право.. Москва, 1994 г.
5. Гаврилов Э.П. ... и ... ... и ответы по авторскому
праву. ... 1991 ... ... С.А. ... ... собственность.. М.,
1996г.
7. Отв. ред. Сулейманов М.К., ... Ю.Г. ... ... ... ... ... А., 2003г.
8. Сб. норм. ... ... ... в ... А., 2002 г.
9. Богуславский М.М. Международное частное право. Учебник. М., Юрист
2002г.
10. Иоффе О.С. Основы ... ... ... ... право.
Право на открытие. Учеб. Пособие. М., «Знание» 1969г.
11. Сбор. нор. актов. Патентное право. /Сост. Т. ... Э. ... ... Оуан Л. ... и продажа авторских прав на литературные
произведения. Прак. ... для изд. ... Пер. с ... ... А./ ...... ... ҚР Конституциясы
2. ҚР Азаматтық Кодексі
3. «Авторлық және сабақтас құқықтар ... ҚР ... ... ... ... ... ... құқықтарды тіркеу
туралы» ҚР Премьер-министрінің бірінші орынбасарының ... ... ... ... ... туралы» ҚР Заңы. 28.07.1999ж.
6. «Қазақстан Республикасының Патент заңы» ҚР Заңы 16.07.1999ж.
7. «Патенттік баж ... ҚР ... ... ... ... ... ... қызмет туралы Типтік
ережені бекіту туралы» ҚР Министрлер ... ... ... ... ... қызметтік өнертабыстар, пайдалы
модельдер және өнеркәсіптік үлгілер туралы Ережені бекіту туралы ... ... ... ... жыл.
10. «Селекциялық жетістіктерді қорғау туралы» ҚР Заңы 13.07.1999 ж. №422
11. «Интегралды микротәсім топологияларын құқықтық қорғау туралы» ҚР Заңы.
29.06.2001 жыл.
12. ... ... ... ... ... және ... шыққан жердің
атауы туралы» ҚР Заңы. 26.07.1999ж.
13. Бүкіләлемдік интеллектуалдық меншік ұйымын құру туралы конвенция.
14.07.1967 ж. ... ... ... ... туралы халықаралық конвенциялар. Материалдар жинағы.
1985 жыл.
15. ҚР Министрлер ... ... ... ... ... алу ... ... беру және патент беру ережелері.
-----------------------
[1] Под ред. Сергеева А.П, Толстого Ю.К. ... ... ... Т.
3 Москва, 2001г. 89 бет.
[2] Оуан Л. Приобретание и продажа авторских прав на литературные
произведения. ... ... для изд. ... Пер. с ... ... А./ 1998г. 145 ... Под ред. ... А.П, Толстого Ю.К. Гражданское право. Учебник. Т.
3 Москва, 2001г. 93 бет.
[4] Бүкіләлемдік интеллектуалдық ... ... құру ... ... ж. /2.10.1979ж. өзгерістермен/ 2-тарау. 58 бет.
[5] ҚР Конституциясы 6 бап.
[6] Отв. ред. Сулейманов М.К., ... Ю.Г. ... ... ... ... ... А., 2003г. 211 ... Сергеев А.П. Патентное право.. Москва, 1994 г. 36 бет.
[8] Оуан Л. Приобретание и продажа авторских прав на ... ... ... для изд. Казахстана/ Пер. с англ. М.И.
Патлитова. А./ 1998г. 244 ... ... ... ... ... ҚР Заңы 16.07.1999ж 11 бап..
[10] Сбор. нор. актов. Патентное право. ... Т. ... Э. ... ... 21 ... ... С.А. Промышленная интеллектуальная собственность.. М.,
1996г. 144 бет.
[12] Сбор. нор. актов. Патентное право. /Сост. Т. Каудыров, Э. ... ... 24 ... ... Г. И. ... ... Учебник. Алматы, 2000 г. 203
бет.
[14] Гаврилов Э.П. Издательство и автор. Вопросы и ответы по ... ... 1991 г. 58 ... ҚР ... Кодексі 17 бап.
[16] Под ред. Сергеева А.П, Толстого Ю.К. Гражданское право. Учебник. Т.
3 Москва, 2001г. 105 ... Отв. ред. ... М.К., ... Ю.Г. Гражданский Кодекс РК
/особенная часть/ ... А., 2003г. 687 ... ... ... ... авторлық құқықтарды тіркеу
туралы» ҚР Премьер-министрінің бірінші ... ... ... Иоффе О.С. Основы авторского права. Авторское, изобретательное
право. Право на открытие. ... ... М., ... 1969г. 263 ... ... Республикасының Патент заңы» ҚР Заңы 16.07.1999ж. 13 бап.
[21] «Қазақстан Республикасының Патент заңы» ҚР Заңы 16.07.1999ж. 18 ... Оуан Л. ... и ... ... прав на литературные
произведения. Прак. руководство для изд. ... Пер. с ... ... А./ 1998г. ... ... О.С. ... ... права. Авторское, изобретательное
право. Право на открытие. Учеб. Пособие. М., «Знание» 1969г. 165 ... Под ред. ... А.П, ... Ю.К. ... право. Учебник. Т.
3 Москва, 2001г. 161 бет.
[25] «Авторлық және сабақтас құқықтар туралы» ҚР ... ... 9 ... Под ред. Сергеева А.П, Толстого Ю.К. Гражданское право. Учебник. Т.
3 Москва, 2001г. 178 ... ... С.А. ... ... собственность..
М., 1996г. 306 бет.
[28] Сергеев А.П. Патентное право.. Москва, 1994 г. 148 бет.
[29] «Авторлық және ... ... ... ҚР Заңы. 10.05.1996ж 15 бап.
[30] Авторлық құқық туралы халықаралық конвенциялар. Материалдар жинағы.
1985 жыл. 3-ші бөлім.
[31] Под ред. ... А.П, ... Ю.К. ... ... ... ... Москва, 2001г. 171 бет.
[32] «Авторлық және сабақтас құқықтар туралы» ҚР ... 20 ... ҚР ... ... 9 ... ... және ... құқықтар туралы» ҚР Заңы. 12 бап.
[35] ҚР Азаматтық Кодексі 2 бап.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 60 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасының заңдары бойынша неке шартының теориялық маңызы55 бет
Автокөлік жолын СКЕБО кешенінде трассалау48 бет
Буденовск уран кенорны60 бет
Интернет + компьютер33 бет
Интернетке тәуелділіктің психологиялық-педагогикалық негіздері7 бет
Мектеп көшбасшылары тәлімгерлік пен коучинг арқылы өз мектепте еңгізілген өзгерістердің тиімді болғандығын қалай түсінуге болады5 бет
Түстік палитра. Компьютерлік түстік модельдер. Аддативтік түстер жүйесі8 бет
Авторлық құқық. Сабақтас құқық туралы жалпы түсінік28 бет
Авторлық құқықты реттеу15 бет
Ақыл-ой тәрбиесінің мазмұны және оның қасиеттері34 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь