Молибден және вольфрам

1. Молибден және вольфрам
2. Химиялық және физикалық қасиеттері
Пайдаланған әдебиеттер
Ерте заманнан гректерге қорғасынның минералы — галенит РbS белгілі болды. Сол заманда минералдың аталуы — «молибдена», ал таза қорғасынның аталуы — «молибдос». Түріне қарай галенитқа өте ұқсас графит, сонымен қатар басқа минерал-молибденит МоS2. XVIII ғасырға дейін молибденитті графиттен және галениттен айыру өте қиын болды. Молибденитті осы минералдар сияқты қаламдарда пайдаланды. Грек тілінде қалам — «молибдос» деп аталады.
1778 жылы швед химигі Шееле «молибдена» аталған минералда жаңа элемент ашты, осы элементті молибден деп атады. Бірнеше жыл өткен соң басқа ғалымдар (Пеллетье, Гьельм) молибденді металл түрінде бөліп алды.
Вольфрамның тарихы келесідей: табиғатта қалайы минералы касситеритпен қатар ауыр, қара немесе сары түсті тастар кездесіп жүрді. Осы тастар ХVІ-ХVШ ғасырларда металлургтарға белгілі болды: тастар касситеритпен кездескенде қалайының шығу мөлшерін азайтып, «жеп тастап» жүргендей болды.
1. Бірімжанов Б.Т., Нұрахметов Н.Н. Жалпы химия, Алматы, Ана тілі 1992ж
2. АханбаевК. Химия негіздері, Алматы, Ана тілі, 1987ж
3. Утелбаева А,Утелбаев.Б Химия, 1 том, Алматы 1996ж.
4. Утелбаева А,Уталбаев Б. Химия, 5 том Алматы2006ж.
5. Утелбаева А,Утелбаев Б. Химия, 6 том, Алматы2006ж.
6. Шоқыбаев Ж. Бейорганикалық және аналитикалық химия, Алматы, 2003ж
        
        Жоспар:
1. Молибден және вольфрам
2. Химиялық және физикалық қасиеттері7595870-42545009723120488315000
Ерте заманнан гректерге қорғасынның минералы -- галенит РbS белгілі ... Сол ... ... аталуы -- , ал таза қорғасынның аталуы -- . ... ... ... өте ... ... ... ... басқа минерал-молибденит МоS2. XVIII ғасырға дейін молибденитті графиттен және галениттен айыру өте қиын болды. Молибденитті осы минералдар сияқты қаламдарда пайдаланды. Грек ... ... -- деп ... жылы швед ... Шееле аталған минералда жаңа элемент ашты, осы ... ... деп ... Бірнеше жыл өткен соң басқа ғалымдар (Пеллетье, Гьельм) молибденді металл ... ... ... ... ... ... қалайы минералы касситеритпен қатар ауыр, қара немесе сары ... ... ... ... Осы ... ... ... металлургтарға белгілі болды: тастар касситеритпен кездескенде қалайының шығу мөлшерін азайтып, жүргендей болды. ... осы ... -- ауыр тас ... деп ... ... ... ... деп (сөздерден "wolf" (қасқыр) және "rаһm" (көбік), яғни көбік қасқыр сияқты қалайыны жеп ... ... ... ... Осы ... дейін минерал "волчец" деп аталып жүрді. Осы қалайының темірмен және ... ... ... құрамында темір мен қалайы бар марганецтің кендері деп ... және ... ... 1781 жылы швед ... ... тексеріп, бұл сары түсті ауыр минерал - кальцийдің белгісіз қышқылдың қосылысы деп ... Екі жыл ... соң ... ... ... Эльхиор осы минералдан Шееле айтып кеткен жаңа элементті ашты, бұл минералдың құрамында жаңа элементпен қатар темір және марганец бар екенін ... жаңа ... ... зерттеп, оны "вольфрам" деп атады.
Молибден және вольфрам сирек элементтер болса да жер қыртысында таралуын ... ... ... т.б. элементтермен салыстыруға болады. Молибденнің және вольфрамның технологаясы, әсіресе ... ... ... ... ... ...
3102
3535
3690
3964
4109
4553
4804
Бу қысымы, сынап бағанасымен мм.
1
10
20
60
100
400
760
Молибден және вольфрам периодтық жүйенің алтыншы тобына, хром топшасына қатынасады. Молибденнің атомдық массасы 95, 95, ... ... 42. ... атомдық массасы 183, 82, ядроның заряды 74.
Электрондық құрылыстары: молибден -- 2, 8, 18, 13, 1; ... -- 2, 8, 18, 32, 12, 2. Осы ... ... ... ... мен вольфрам ауыспалы валенттілік көрсетеді, ең тұрақты валенттілік 4 және 6. Жоғары валенттілігіне байланысты ... мен ... ... ... ... ... түрінде МоО4 және WО42- болады. Молибден мен вольфрамның көп қасиеттері бірдей, сондықтан табиғатта ... ... ... ... бөлу қиын. Бұл жағдайдың себебі атомдық және ... ... ... алты ... молибден және вольфрам иондарының радиустары бірдей -- 0,50 А°, төрт ... ... ... да ... -- 0,68 А°, ал ... ... айырмашылығы тек қана 0,01А° (вольфрам 1,41, молибден 1,40).
Молибден мен вольфрамның радиустары жақын болғандықтан әр түрлі қосылыстарда олар ... ... ... Бірақ кейбір қасиеттерінің бір-бірінен айырмашылығы бар.
Таза молибден - ақ, жылтыр металл, созымды, ... ... ... ... ... түрінде молибден қара-сұр түсті. Молибденнің балқу температурасы өте жоғары: 2890К (2617°С). Буының қысымы ... ... ... ... (200 ... ... жәй температурада тотықпайды, 600°С температурадан жоғары металл тотығып, молибден оксиді түзіледі МоО3. Таза оттекте молибден 500°-600°С температурада ... ... 700[0]С ... ... буымен тотығып, МоО2 түзіледі:
Мо + 2Н2О МоО2 + 2Н2
Қышқылдардың ... ... ... қарағанда тұрақсыздау: 1100С температурада молибден сұйытылған азот ... тез ... ... азот ... басқа күшті тотықтырғыштарға ұқсас молибденді пассивтендіреді. Молибден ... ... фтор және азот ... ... және азот пен ... ... қоспаларында оңай ериді.
Сұйытылған сілті ерітінділер молибденге әсер ... ... ... ... жәй ... Тотықтырғыштардың қатысында сілтілермен балқу жеңілдеу өтеді.
Вольфрам -- ең ауыр металл, оның ... ... ... ең қиын ... ... Оның ... температурасы 3377°С, қайнау температурасы 5800°С. Бу қысымы келесідей:
Температура,°С
3990
4507
4690
4886
5168
5403
5666
5927
Бу қысымы, сынап бағанымен, мм.
1
10
20
40
100
200
400
760
Таза вольфрам - ақ ... ... ... ... оның түрі ... ... ... 350кг/мм2, меншікті электркедергісі 5,5ом см (20°С).
Ауада вольфрам өзгермейді, бірақ ұнтақ түрінде ылғалды ауада ... жай ... 700°С ... ... ... ... диоксид түзеді:
W + 2H2O [700][°]C WО2 + 2Н2
Қышқылдар вольфрамға әсер ... ... азот ... және патша сұйығы вольфрамның бетін тотықтырады, ал фтор және азот қышқылдарының қоспасында вольфрам ... ... ... ... ... қымыздық қышқылдың ерітіндісінде сутек пероксиді (30%-тік ерітіндісі) қатынасында ериді, бұл жағдайда вольфрамның қымыздық қышқылымен ... ... ... ... ... ... әсер етпейді, бірақ тотықтырғыш қосқанда, мысалы, сутек пероксиді немесе аммонийдің пероксосульфаты, вольфрам аммиактың ерітіндісінде ... ... ... ... ... ... вольфрамның оксиді түзіледі:
WО3 + 2NН4ОН --> (NH4)2WO4 + H2O
Сілтілердің балқымасында ауа қатысында вольфрам жай ериді:
W + КОН + 1,5О2 --> К2WО4 + ... ... ... ... немесе содамен жақсы балқиды, бұл жағдайда вольфрамды қышқылдың тұздары түзіледі.
Оттекпен ... ... ... оксиді МоОз - молибден қышқылының ангидриді. Ақшыл-жасыл зат, ... ... ... ... ... болса, ұшып кетеді.
Температура,°С
735
785
814
851
892
955
1082
1151
Бу қысымы, сынап бағанасымен мм.
1
10
20
40
100
200
400
760
МоО3 - тің балқу температурасы 7950С, қайнау температурасы 11510С.
Суда молибден оксиді аздап ... ... ... ... әр ... мағлұматтар бар 0,4г/л, 1,07г/л, 2 г/л. Ыстық суда (79°С) молиден оксидінің ерігіштігі 21,06 ... ... ... ... ... ... ... + Н2О --> Н2МоО4.
Сонымен қатар молибден ... ... ... ... ... ... болады:
Na2МоO4 + 2НС1 --> Н2МоО4 + 2NаС1.
Молибден қышқылы екі гидрат ... ... ... ... ... сары ... және ... МоО3 Н2О немесс Н2МоО4 ақ түсті. Қыздырғанда (60°С) дигидрат моногидратқа ауысады, 115-130°С температурада қыздырғанда моногидрат ... ... [60°]C ... [115°-130°] МоО3.
Молибден қышқылы және молибден оксиді амфотерлі қасиеттер көрсетеді (вольфрамнан айырмашылығы), сілтілер мен ... ... ... (молибден қылының тұздары):
МоО3 + 2NaOH --> Na2MoO4 + Н2О;
Натрий молибдаты
МоО3 + 2NH4OH --> (NH4)2MoO4 + Н2О;
Аммоний ... + 2NaOH --> Na2MoO4 + ... + 2NH4OH --> ... + ... ... ... ... да ериді, бұл оның вольфрам қосылыстарынан айырмашылығы; осы айырмашылықты тәжірибеде пайдаланады:
MoO3 +H2SO4 --> (MoO2)SO4 + H2O
Молибдениль сульфаты
Н2МоО4 + Н2SО4 --> ... + ... ... амфотерлі қасиетіне байланысты сілтілі және бейтарап ерітінділерде МоО42-- ... ... ... ... ерітінділерде Мо2О72- - парамолибдат анион, ал күшті ерітінділерде МоО22+ - молибденил ... ... өмір ... ... және ... (VI) ... ерітіндідегі күйі туралы бірнеше пікір бар. Екі мысал келтірейік. Ю.В.Морачевский және Л.И.Лебедева осындай қорытындыға келді: ерітіндіде бірдей ... (VI) ... және ... ... өмір ... ... арасында сутек иондарының қатысуымен әрекеттесу болуы мүмкін:
Н2МоО4 Н+ + ... + Н[+] --> ... + ... + ... --> ... және И.И.Алексеева осындай пікірге келді: молибден қышқылының концентрациясы 10-4 М сапасынан төменірек болса, әлсіз қышқылды ерітінділерде ол жай ... ... өмір сүре ... ал ... ... ... ... полимерленуі басталады. Полимерлену рН-қа байланысты: қышқылды ерітінділерде (рН6,5 ... ... ... ... ... молибдентті NMoS2 (табиғаттағы молибденнің минералы) күйдіру арқылы алынады:
MoS2 + 3,5O2 --> MoO3 + 2NH3↑ + ... ... ... ... ... оксидінен (ұшқыш қасиеттерін пайдаланып) және аммоний молибдатынан күйдіру арқылы алынады:
(NH4)2MoO4 --> MoO3 + 2NH3↑+ ... --> WO3 + 2NH3↑+ ... ... ... ... ... WO3 - сары ұнтақ зат, қыздырғанда сарғыш-қызыл түске айналады. Бу қысымы 13570С температурада бір атмосфераға тең, ... ... ... ұшуы ... ... басталады. Сондықтан вольфрам оксидін вольфрам қышқылынан алып күйдіргенде температура 800-8500С аспау керек. ... ... суда және ... ... ... ... әдебиеттерде оның суда ерігіштігі 0,02 г/л деп көрсетілген. Өте концентрлі тұз қышқылында WO3 коллоидты ерітінділер береді. ... және ... ... ериді:
WO3 + 2NaOH --> Na2WO4 + H2O
WO3 + 2NH4OH --> (NH4)2WO4 + H2O
Көміртек және сутектің қатысында қыздырса вольфрам ... ... ... ... таза ... ... ... процесі жүргенде алдымен бірнеше төменгі оксидтер түзіледі (400-7000С).
WO3 - ... ... ... ... тура әдіспен - суда ерітіп алуға болмайды (WO3 суда ерімейді). Алу ... ... әр ... ... ... түзіледі:
* Нормальдік вольфрам қышқылы H2WO4 немесе WO3 xH2O ,бұл қышқыл вольфраматтар күшті қышылдармен ... ... ... + 2HCl --> ... - сары ... ... зат, ... су бөлініп вольфрам оксиді түзіледі (температура қатысында ... ... --> WO3 + ... WO3 nH2O - ақ ... ... модификациясы. Бұл қышқыл вольфраматтардан гидролиздеу арықылы немесе сұйытылған қышқылдары қосқанда, ақ түсті тұнба түрінде ... ... сары ... модификацияға айналады:
Na2WO4 + 2HCl --> WO3·nH2O (ақ түсті) + 2NaCl
Na2WO4 + 2H2O --> ... (ақ ... + ... (ақ ... ... ... ... Суда еритін метафольфрам қышықыл 4WO3 · H2O бұл қышқылдың изополиқышқылдары қатынасы бар деп қарастыруға болады. ... ... ... - ... хН2О ... ... сәйкес тұздар түзеді - нормальды вольфраматтар (Me2WO4) және ... ... ... қатар белгілі тұрақты паравольфраматтар(5Me2O·12WO3) - паравольфрам қышқылдың тұздары, бұл қышқыл таза түрінде белгісіз. Технологияда және ... ең ... ... ... және паравольфраматтар болып табылады.
Молибден оксидін МоО3 сутекпен тотықсыздандырғанда молибденнің төменгі валенттілігіне сәйкес оксидтер түзіледі.Тотықсыздану сызбанұсқасы ... --> Мо2О5 --> МоО2 --> Мо2О3 --> МоО --> ... ... алты және бес ... ... ... ... оксидтердің түзілуі көрсетілген: Мо4О11 Мо8О23, Мо9О26.
Басқа жұмыстарда -- ... ... ... ... төрт сатылы өтетіні туралы (360-690°С) айтылған:
МоО3 --> МоО2,98 --> ... --> МоО2 --> ... ... МоО2 - қара-қоңыр-күлгін түсті, суда және сілтілерде ерімейді. Сілтілі қасиеттері болғандықтан жай ғана минералды қышқылдарда ериді, әсіресе күкірт қышқылында ... ... ... ... ... ... ... күкіртті қышқыл ортада электролиз өткізгенде MoO2 катодта қара түсті тұнба түрінде бөлінеді.
Молибдат ерітіндісінде тотықсыздандырғыштардың әсерінен "көк тотық" немесе "молибден ... деп ... ... бес ... ... ... реакция өте сезімтал (сезімталдығы вольфрамға тән реакциядан да артық), сондықтан аналитикалық химияда молибденді анықтағанда қолданылады. ... МоV ... ... ... +0,5В тең, сондықтан тотықсыздандырғыш ретінде екі валентті ... ... үш ... ... ерітінділерін қолдануға болады (олармен салыстырғанда Е° Sn4+/Sn2+ және Ті4+/Ті3+ терістеу). ... ... әр ... потенциалдары теріс металдарды - қалайы, висмут, қорғасын, кадмий, мырыш және әрбір органикалық қосылыстарды, мысалы ... ... ... төменгі оксидтеріне "көк тотық" деп аталатын қосылыстары ... Көк ... ... W2О5, ... оның ... ... WО3 және WО2 арасында WО2.72 немесе W18О49 және WО2.9 немесе W20О58 оксидтер түзіледі деп саналады.
Көк тотықты кейде вольфрамо-вольфраматтар (WО2)2 WО4 ... ... ... ... деп ... ... ... вольфрамил ион - WО2+.
Көк тотықтар вольфраматтар ерітіндісіне немесе вольфрамның құрғақ қосылыстарына әр түрлі тотықсыздандырғыштарды қосқанда түзіледі. WVІ/WV ... ... ... +0,26В. ... ... вольфрамды тотықсыздандыру үшін қалайы хлориді, фосфоритті қышқыл, хром (II), титан (III) ерітінділерін және металдарды: мырыш, қалайы, ... ... ... және әр ... ... ... болады.
Тотықсыздандырғыштарға байланысты алты валентті вольфрамды бес-, төрт- және үш- валентті күйіне тотықсыздандыруға болады. Натрий вольфраматы ерітіндісіне ... (II) ... ... ... вольфрам (VI) вольфрам (IV)-ге дейін тотықсызданып, тұнбаға қоңыр түсті вольфрам диоксиді түседі:
Na2WO4 + 2FeSO4 + 2H2SO4 --> ... + WO2↓ + Na2SO4 + ... ... суда ... Ол ауада қыздырғанда оңай тотығып, WО3 түзіледі.
Вольфрам диоксиді вольфрам металын WО3-ге дейін тотықтырғандағы аралық ... ... ... ... ... ... дейін тотықсыздандырғанда түзіледі. Вольфрам диоксиді әлсіз негіз қасиет көрсетеді. ... ... ... ... ... тұз ... ... Ауада сілтілермен әрекеттескенде вольфрам диоксиді WО3-ке дейін тотығып, сілтілерде еріп, вольфраматтар тузеді.
Молибдаттар және вольфраматтар
Молибден оксиді МоО3 сілтілердің ерітінділерінде немесе аммиакта ... ... ... ... - ... ... Сілтілердің немесе аммиактың артық мөлшерінде жай (нормальдік) молибдаттар түзіледі, жалпы формуласы Ме2МоО4 (Ме -- бір ... ... + 2NaOH --> Na2MoO4 + ... + NH4OH --> ... + ... және ... ... арасында қатынасы төмендеген сайын тұздардың құрамы күрделеніп, жалпы ... ... (у>х) ... ... Осы ... -- ... тұздары деп саналады, оларды комплексті қосылыстар деп қарастыруға болады. Изополимолибдаттар арасында ең белгілі: димолибдаттар Ме2О ... ... ... 3Ме2О · 7МоО3 nН2О, ... 5Ме2О ... ... мета-молибдаттар Ме2О·ЗМоО3·nН2О немесе Ме2О · 4МоO3·nН2О, 10-молибдаттар ... бір ... ... 10 ... дәл) және 16-молибдаттар және т.б. Тәжірибеде нормальды молибдаттар және парамолибдаттар, соның ішінде ... ... ... ... ... молибден оксидін натрий гидроксиді ерітіндісінде ерітіп алуға болады:
MoO3 + 2NaOH --> Na2MoO4 + H2O
Нормальды натрий молибдаты ақ ... екі ... зат. ... ... екі молекула су бар - Nа2МоО4-2Н2О, екіншісі - сусыз Nа2МоО4. Сусыз натрий молибдаты 687°С температурада ... ... ... ... ... 0°С температурада - 44,3г/100г суда, 100°С температурада -83,8г ериді. Дигидраттың ерігіштігі көбірек: 20°С температурада 86г/100г суда, 100°С ... - 118 ... ... және И.М. ... сілті металдардың изополимолибдаттарын толық зерттеді, соның ішінде термиялық анализбен калий, рубидий, цезий молибдаттарын зерттеді. Изополимолибдаттарды 1000-1200°С температурада қыздырғанда олар тұздардың ... МоО3 ... ... ... ... ... ... (құрамында үш молекула МоО3) ажыратылмай ұшып кетеді, тетрамолибдаттар ажыратылғанда тек қана МоО3 ұшып ... ... ... ... ... айналады.
Аммоний молибдаты (МН4)2МоО4 концентрлі аммиактың ерітіндісі молибден оксидімен әрекеттескенде алынады:
МоО3 + 2NН4ОН --> (NН4)2МоО4 + ... ... ... аммоний парамолибдатының кристалдары 3(NН4)2О·7МоО3·4Н2О бөлінеді, егер аммиактың және молибден ... ... ... 1:1 ... болса, ерітінділерді буландырғанда немесе жайлап бейтараптандырғанда осы жағдайға ... ... ... ... үй температурасында жарым-жартылай аммиакты бөліп шығарады, 90°С температурадан жоғары болса -- су ... ал 150°С ... ... ... -- тұз ... ... молибден оксиді МоО3 түзіледі:
281940010858500 (NH4)2MoO4 150°C MoO3 + 2NH3↑ +H2O
Парамолибдаттан үй ... ... ... ал 150°С ... ... - оңай ыдырап, молибден оксиді түзіледі:
28956008509000 5(NH4)2O·12 MoO3 150°C 12MoO3 + 10NH3↑ ... ... -- ... ең ... тұзы және молибденнің шикізаттарды өңдегендегі аралық өнімі.
Кальций ... ... мына ... арқылы алуға болады:
Na2МоO4 + СаС12 --> СаМоО4↓+ 2NаС1.
Кальций молибдаты - ақ түсті кристалды зат, суда ... ... ) В. ... және И.А. ... ... ... суда әр ... температурада ерігіштігін зерттеді. Кальций молибдатының ерігіштігі мен температураның байланысы 5-суретте келтірілген: тұздың максимальды ерігіштігі 80°С температурада байқалады, ерігіштігі 10,9 мг ... 100 г ... 50°С ... ... ... молибдатының ерігіштігі 800С температураға қарағанда бес есе аздау.
Қорғасын молибдаты РbМоО4 келесі реакция арқылы түзіледі:
Na2MoO4 + Pb(NO3)2 --> PbMoO4↓ + 2NaNO3
Молибденді ... ... ... ... ... пайдаланады. Қорғасын молибдаты сары түсті зат, 1089°С температурада ... суда ... (ЕК ... = 4,0-10-[6]).
Молибден табиғатта кальций және қорғасын молибдаттары түрінде кездеседі.
Молибдаттардың басқа алыну жолы - ... ... ... молибден оксидінің басқа металдардың оксидтерімен немесе тұздармен әрекеттесуі арқылы:
МоО3 + СаО --> СаМоО4;
МоО3 + Рb --> ... + СuО --> ... ... ... және ... ... 6-кестеде келтірілген.
Молибдаттардың суда ерігіштігі шамалы (г/л):
Тұздар
200C
1000C
CaMoO4
0,061
0,08
CuMoO4
0,162
1,61
Zn MoO4
1,57
1,94
Fe MoO4
0,034
0,16
Pb MoO4
0,08
-
Нормальды вольфраматтар -- ... ... ... МeWО4. Бұл тұздардың вольфрамның химиясында және технологиясында маңызы зор.
Суда тек қана сілтілі металдардың және магнийдің вольфраматтары ериді. Осы ... ... ... және ... ... ... ... ерітіндісінен ерімейтін сілтілі жер немесе ауыр металдардың вольфраматтарын алуға болады, мысалы:
Na2WO4 + СаС12 --> ... ... ... вольфраматтарын алу үшін:
* Вольфрам оксидін сілтілі ерітіндіде немесе аммиакта ерітеді:
WO3 + 2NaOH --> Na2WO4 + ... + 2NH4OH --> ... + ... ... ... ... ... вольфраматтарды балқытады, мысалы:
CaWO4 + Na2CO3 --> + Na2WO4 + CaO + CO2↑
CaWO4 + 2NaOH --> + Na2WO4 + ... су ... ... ... ... ... ... температурада тұрақты, табиғатта вольфрам әр түрлі вольфраматтар ... ... ... вольфраматтың ұшқындығы тек қана жоғары температурада байқалады:
Me2WO4 --> Me2O + WO3
Молибдаттардың түзілу жағдайлары
Реагент
Реакция басталу ... ... ... ... ... ... және қасиеттері
CuO
390
480-685
СаМоО4 - ақ түсті, 1000 °С температурадан жоғары балқиды, аммиак ерітіндісінде ыдырамайды.
CaCO3
300
500-685
-
CuO
300
500-600
CuMoO4 - ... ... 820°С ... балқып ыдырайды. Аммиак ерітіндісінде ериді.
CuSO4
400
600-700
-
FeO
300
500-600
ҒеМоО4 - қара тусті, Я50°С ... ... ... ... ... Ғе2О3 және МоО3 ... ... ерітіндісінде баяу ериді.
PbO
340
500-600
РbМоО, - ақ түсті, 1065°С ... ... ... ... ... қызыл түсті, 700°С температурада балқиды, аммиак ерітіидісінде ериді.
Әрбір вольфраматтар өзіне сәйкес температурада ыдырайды:
Li2WO4
Na2WO4
K2WO4
Pb2WO4
Cs2WO4
12000C
12000C
10000C
9500C
9000C
Сілтілі металдар молибдаттары ... ... ... ... Егер ... вольфрамат ерітіндісін тұз қышқылымен бейтараптандырса, онда қышқылдың эквиваленттік мөлшерін қосқанда вольфрам қышқылы түзіледі:
12Na2O·WO3 + 2HCl --> H2O · WO3↓ + ... + 24HCl --> WO3 + 12H2O↓ + ... ... ... кем ... онда бейтараптану реакциясы аяғына дейін жетпейді, паравольфрамат түзіледі: ... + 14HCl --> ... +14 NaCl + ... ... ... ... ... металдың оксидінің мөлшері аз болуымен ерекшеленеді. Сондықтан аммиактың ұшқыштылығын пайдаланып, аммоний паравольфраматтарын нормальды ... ... ... ... ... ... --> 5(NH4)2O·12WO3 + 14NH3↑ + 7H2O
Паравольфраматтардың суда ерігіштігі аз болғандықтан тәжірибеде маңызы зор; аммоний вольфраматының сілті ... ... ... ... ... ... таза қосылыстарын алу өндірісінде пайдаланылады. Аммоний паравольфраматын күйдіргенде аммиак ұшып, таза вольфрам оксиді қалады:
5(NH4)2O·12WO3 --> 12WO3 + 10NH3↑ + ... ... ... ... ... (R - ... ... немесе аммоний).
Пероксид қосылыстары
Сутек пероксидін молибден қышқылы ерітіндісіне ... ... ... ... H2MoO6 ... - сары ... кристалды зат. Бұл қосылыс асқын қышқыл қосылыстарға жатады. Молибденнің аналогы - хром ... ... ... асқын хром сутек пероксидін қосқанда асқын хром қышқылымен салыстырғанда эфирмен экстрацияланбайды. Пероксид тұздары - ... ... ... ... Me2MoOx ... ... ерігінділеріне 30%-ті сутек пероксидін қосу арқылы алуға болады. Натрий молибдаты қаныққан ... ... (0°) ... ... ... Үй температурасында Nа2МоО8 біртіндеп сары түсті құрамы Nа2МоО8 пермолибдатқа алмасады, ал қыздырғанда жарылып ыдырайды. Сары пермолибдат тұрақтылау, тек 200°С ... ... Су ... ... біртіндеп ыдырап, оттекті бөледі.
Пероксид қосылыстарының жалпы формуласы Ме2МоОх (х-тің өзгеруі 5-тен 8-ге дейін).
Әдебиеттерде келесі пероксидтердің ... ... ... ... - ақ сары ... зат, SrМоО6·ЗН2О -- сары түсті, SrМоO7·3Н20 - қызыл түсті, SrМоО8 - бордо түсті. ... ... ... ... сары ... (СаМоО6)2О·9Н2О, сонымен қатар қызыл түсті СаМоО8 ·Н2О ... Егер ... ... ... ... ... натрий пермолибдатын Nа2МоО8 (қызыл) қосса, сосын температурасын баяу көтерсе, қара түсті тұнба түзіледі Со2(МоО6)3, сонымен қатар Со2(МоО5)3·nН2О алынған.
Вольфрам ... ... ... ... пероксид қосылыстарын түзеді (аталуы асқын вольфраматтар, первольфраматтар немесе вольфрамның ... ... ... ... (х-тің өзгеруі 5-тен 8-ге дейін). Құрамы Nа2WO8·2Н2О, сары түсті первольфрамат белгілі. Бұл первольфрамат суда жақсы ериді және төменгі ... сулы ... ... ... ... калий иодидін бос иодқа дейін тотықтырады, ал үй температурасынан жоғары спиртті және альдегидті ... Ақ ... ... - ... сары ... дымқыл ауада 1-2 күн сақтағанда первольфраматтан түзіледі.
Ақ первольфрамат 60"-70°С температурада ыдырап Nа2WО4-ке айналады.
Галогендермен қосылыстары
Молибден ұнтақ металл күйінде үй ... ... ... Хлормен молибден бірқатар хлоридтер түзеді, олардың құрамы температураға және басқа жағдайларға байланысты. Мысалы, молибден хлормен немесе фосгенмен 600°С температурада ... ... ... ал ... ... -- МоС15. Дымқыл ауада МоСl5 ... ... ... түзіледі, ал суда гидролизденіп МоОСl3 түзіледі:
2Мо + ЗС12 --> 2MoCl3
2Мо + 5С12 --> ... + 6Н2О + О2 --> ... + ... + Н2O --> ... + 2НС1.
Алты валентті молибденнің хлориді МоС тұрақсыз сияқты. 1 кестеде молибден хлоридтерінің балқу және ... ... ... кесте. Молибден хлоридінің балқу және қайнау температурасы
Хлорид
Температура, °С
Балқу
қайнау
МоСl5
194
268
МоСl4
320
325
МоСl3
Қайнау температурасына жетпей ыдырайды
МоО2Сl2
170 (1,5 ... | 156 ... ... оңай ... қасиетін молибден оксидін вольфрамнан және басқа элеменітерден тазалау үшін ... ... ... МоО3 ... ... ... + 2NaCl --> Nа2МоО4+МоО2С12,
ал WО3 бүл жағдайда натрий хлоридімен әрекеттеспейді. Молибденнің оксихлориді айдалып, сары түсті зат түрінде ... ... ... бес ... ... тұз ... ... байланысты үш әр түрлі қосылыстар түзеді: қышқылдың концентрациясы 2н төмен болғанда -- ... ... ... ... ... -- ... ал өте қышқылды ортада -- комплексті ион (МоОС15).
Сондай-ақ вольфрам галогендермен әр түрлі қосылыстар түзеді. Олардың ... ең ... ... ... ... металл түрінде 500°С температурада қыздырғанда хлормен әрекеттесіп WСІ6 түзеді. Жоғары температурада WСl6, диссоциацияланып WС15 түзеді. WС16 - қара-көк түсті кристалдар, суық суда ... ... ... оңай ... ... WОСl4 және WО2С12 ... /36/. WС16 әр түрлі органикалық еріткіштерде - спиртте, эфирде, төрт хлорлы көміртекте ССl4, күкірткөміртекте т.б. ... ... ... ... ... де ... WС15 - ... түсті кристаллды зат, балқу температурасы 248°С, қайнау температурасы 275,6"С. Суда WС15 ... ... + 5H2O --> W2O5 + ... -- ... ... ... зат, сумен әрекеттесіп ыдырайды:
WCl4 + 2H2O--> WO2 + ... -- бос ... ... жоқ, ... көк-сары түсті қос тұздары 2WСl3·3МеС1 белгілі.
WС12 -- сұр түсті аморфты зат, ауада тұрақсыз, ... ... ... WС12 ... ... ... ... сутекті бөліп шығарады:
WСl2 + Н2О --> WОС12 + H2↑.
WС14-ті WСl5-тің буларын сутекпен қыздыру ... ... ... ал WС12 -ні - ... көмір оксиді газбен қыздырғанда алуға болады.
Вольфрамның хлоридтерін алу үшін әр түрлі вольфрамның қосылыстарын пайдалануға болады, ... ... ... ... хлормен, сонымен қатар әр түрлі хлордың қосылыстарын пайдалануға болады: ... ... ... ... көміртек, фосфор хлориді және т.б. Алынған қосылыстарға және реакцияның жағдайына байланысты әр түрлі вольфрамның хлоридтері ... ... ... ... ... ... оксихлоридтері - WОСl4 және WО2Сl2 түзілуі мүмкін. WОС14 - ұзын қызыл ине ... ... ... температурасы 209°-211°С, қайнау температурасы 227,5°С. Суды қосқанда WОС14 ... ... ... ... + ЗН2О --> H2WO4 + 4HCl
WOС14 бензолда, күкірткөміртекте, күкіртхлоридта (SСl) ериді.
Оксихлорид - ... ... - ... ... балқу температурасы 259°С, қайнау температурасы 266°С. Су қосқанда WО2С12 ыдырап, вольфрам қышқылы бөлініп шығады:
WO2Cl2 + 2H2O --> H2WO4 + ... ... және ... ... температурада оңай түзілуі вольфрамның технологиясында және анализінде пайдаланады.
Вольфрамның галогенидті қосылыстарының ... ең ... -- ... WF6, ... ... газ, ... Температурасы 19,5°С. Газ түрінде WF6 ауадан 10 есе ауырлау. Сумен WҒ6 әрекеттеспейді, ал біршама ... ... ... ... ... гексафторидін алу жолы келесі: никельдеп жасалған реакторда ұнтақ вольфрам металын фтормен (газ түрінде) әрекеттееу арқылы алынады.
Пайдаланылған әдебиеттер:
* Бірімжанов Б.Т., Нұрахметов Н.Н. ... ... ... Ана тілі ... ... Химия негіздері, Алматы, Ана тілі, 1987ж
* Утелбаева А ,Утелбаев.Б Химия, 1 том, Алматы 1996ж.
* ... ... Б. ... 5 том Алматы 2006ж.
* Утелбаева А,Утелбаев Б. Химия, 6 том, Алматы 2006ж.
* Шоқыбаев Ж. Бейорганикалық және аналитикалық химия, Алматы, 2003ж

Пән: Химия
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 14 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Вольфрам кендерін және үгітінділерін байыту технологиясы12 бет
Вольфрам наноұнтағының рентген-құрылымдық талдауы19 бет
Вольфрам оксидін өндіру18 бет
Металлургия өнеркәсібі.Молибденге түсініктер15 бет
Молибден кендері41 бет
Алтай3 бет
Байыту фабрикалар мен мыс қорыту зауыттарында спектрлік әдіспен өнімдердегі ренийді анықтау әдістемесін өңдеу51 бет
Полимерлі және төменмолекулалы лигандтармен Cr, Mo, W және Re иондарының комплекстүзу ерекшеліктері41 бет
Тамақ өндірісінде қолданылатын машина элементтерін дайындауға арналған бөлшектерді көміртекті және легрленген болаттың механикалық қасиеттерін салыстыру сипаттамалары6 бет
Түрксіб - Ұлы Отан соғысы жылдарында4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь