Термодинамиканың екінші бастамасы


1. Энтропия және термодинамиканың екінші бастамасы

2. Термодинамиканың екінші бастамасының кажеттілігі

Қортынды:

Пайдаланылған әдебиеттер:
Тіршілікте бізді қоршаған құбылыстар мен қозғалыстар үлкен үш топқа бөлінеді. Бірінші топтағы жұмыстарды жүргізу үшін сырттан күш жұмсалады және ол күштің мөлшері осы жұмысқа тура пропорционалды. Мысалы, бір жүкті жоғары көтеру, тұрақты токты пайдаланып суды ыдырату, жер жырту, бір орнынан екінші орынға берілген затты тасымалдау сияқты жұмыстар осы топтағы жұмыстар мен қозғалыстарға дәлел. Оларды жүргізу үшін күш жүмсау қажет. Демек, бұл топтағы жұмыстар өздігінен жүрмейді және оларды еріксіз жүргізілетін жұмыстар дейді екен. Екінші топқа өздігінен жүретін жұмыстар жатады. Мұндағы жұмыс нәти-жесінде сыртқы күшке қарсы жұмыс алынбайды. Оларға ешбір кедергісіздік жағдайларындағы горизонталь жазықтықтың үстін-де кішкене шардың дөңгелей қозғалуы, сағат маятнигінің тербелмелі қозғалуы мысал. Ал үшінші топтағы жұмыстарға өздігінен, емін-еркін жүретін процестер жатады немесе мұндағы жұмыс нәтижесінде пайда болатын өзгеріске, оған пропорционалды түрде сырттан күш жүмсалмайды.
1) Усманова М.Б., Сақариянова Қ.Н., Химия. Анықтамалық құрал. Алматы: Атамұра, 2008. – 392 бет
2) Некрасов Б. В. Основы общей химии, т. 1. — М.: «Химия», 1973
3) Химическая энциклопедия, п. ред. Кнунянц И. Л., т. 5. — М.: «Советская энциклопедия», 1988
4) Химия: Справ. изд./ В. Шретер, К.-Х. Лаутеншлегер, Х. Бибрак и др.: Пер. с нем. — М.: Химия, 1989
5) Дубинская А. М., Призмент Э. Л. Химические энциклопедии, в кн.: Химический энциклопедический словарь. — М., 1983
6) Химия: Жалпы білім беретін мектептің сыныбына арналған оқулық. Усманова М.Б., Сақариянова Қ.Н. –Алматы: Атамұра, 2009. - 216 бет. ISBN9965-34-887
7) Химия:Жалпы білім беретін мектептің 10-сыныбына арналған оқулық. Алматы Мектеп 2010 жыл УДК 373,167,1(075,3)

Пән: Химия
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге




ТЕРМОДИНАМИКАНЫҢ ЕКІНШІ ЗАҢЫ

Тіршілікте бізді қоршаған құбылыстар мен қозғалыстар үлкен үш топқа
бөлінеді. Бірінші топтағы жұмыстарды жүргізу үшін сырттан күш жұмсалады
және ол күштің мөлшері осы жұмысқа ту-ра пропорционалды. Мысалы, бір жүкті
жоғары көтеру, тұрақты токты пайдаланып суды ыдырату, жер жырту, бір
орнынан екінші орынға берілген затты тасымалдау сияқты жұмыстар осы топтағы
жұмыстар мен қозғалыстарға дәлел. Оларды жүргізу үшін күш жүмсау
қажет. Демек, бұл топтағы жұмыстар өздігінен жүрмейді және оларды еріксіз
жүргізілетін жұмыстар дейді екен. Екінші топқа өздігінен жүретін жұмыстар
жатады. Мұндағы жұмыс нәти-жесінде сыртқы күшке қарсы жұмыс алынбайды.
Оларға ешбір кедергісіздік жағдайларындағы горизонталь жазықтықтың үстін-де
кішкене шардың дөңгелей қозғалуы, сағат маятнигінің тербел-мелі қозғалуы
мысал. Ал үшінші топтағы жұмыстарға өздігінен, емін-еркін жүретін процестер
жатады немесе мұндағы жұмыс нә-тижесінде пайда болатын өзгеріске, оған
пропорционалды түрде сырттан күш жүмсалмайды. Оған көтерілген жүктің төмен
түсуі, тастың құлауы, күшті қышқыл мен күшті негіздің өзара бірін-бірі
нейтралдауы, жұмыс істеп түрған гальваникалық злементтегі кез келген
химиялық реакциялар^ көмір, жанар май, газ сияқты отын-дардың жануы,
қопарылғыш заттардың жарылуы, ылғалды атмос-ферадағы металдың (темірдің)
тотықтануы сияқты өмір мен өнді-рісте жиі кездесетін құбылыстар мен
процестер мысал. Үшінші топтағылар оң, ал бірінші топтағы, өздерінің жүруі
үшін тыстан күш қажет ететіндер теріс жұмыс делінеді, екінші топтағыда жұ-
мыс жоқ.Сонымен табиғатта кездесетін процестер ешбір күш жұмсамаса да
жүретін болса, оны табиғи немесе өздігінен жүретін процестер дейді. Ал
сырттан күш жұмсап жұмыс жүргізу нәтижесінде пайда болатын процесті еріксіз
немесе табиғи кері ағымдағы процестер дейді екен. Оқшауланған
системалардағы процестер өздігінен жү-реді. Олай болса, оқшауланған
системадағы процестер әркез тепе-теңдікте болады және сырттан күш жұмсап,
системадагы энергия-ны өзгертпейінше, ол осы тепе-теңдік қалпын сақтайды.
Система-дағы тепе-теңдік жағдайын анықтаудың теориялық та, қолданбалы да
маңызы зор. Термодинамиканың бірінші заңы процестердің бағыты мен теңдік
күйі жайлы мағлұмат бермейді. Мұны түсін-діру үшін термодинамиканың екінші
заңы колданылады. Термодинамиканың екінші заңы да бірінші заң сияқты
адамзат өміріндегі тәжірибелер негізінде туған. Оның қалыптасуына жылу
машина-ларының пайдалы әсер коэффициентін анықтау, есептеу кезіндегі
зерттеулер көп әсер етті.
Термодинамиканың екінші заңы саналатын қорытынды Қарно-ның 1824 жылы
“Оттың (жылудың) қозғаушы куші және сол күш-ті үдететін машина туралы
ойлану” деген еңбегінде алғаш ғылы-ми тұрғыдан көрсетілді. Осы ойды 1850
жылы Клаузиус математи-калық өрнекпен дәлелдей келіп, жылу салқын денеден
өздігінен ыстық денеге ауыспайды деген пікір айтты. Ал, 1854 жылы Кель-
вин кез келген денедегі жылуды басқа қосымша эрекет етпестен, тек
салқындату салдарынан ғана жұмысқа айналдыруға болмайды десе,
Оствальд екінші тектегі мэңгілік двигательді жасау мүмкін емес деді.
Жоғарыда келтірілген тұжырымдардың әрқайсысының термо-динамиканың екінші
заңына пара-пар екенін дәлелдеу қиын емес. Егер олардың біреуін негізгі
постулат ретінде алса, қалғандары соньщ салдары болып шығады.Әрбір
макроскопиялық система көптеген бөлшектерден тұрады. Ал мұндай системаларға
ықтималдық теориясының заңдары қол-данылады. Егер табиғи процестердің
бәріне де нақ осы тұрғыдан қарасақ, кез келген процестін, өзгерістің
ықтималдығы аз жағдай-дан ықтималдығы көбірек жаққа ұмтылатыны анық. Мұндай
пікір де термодинамиканың екінші зааына анықтама бола алады. Дәл осы
секілді, диффузия салдарынан екі не онан да көп газдардың өзара еркін
араласуы, жылу алмасу (жылжу, қозғалу) нәтижесін-де ыстық денедегі жылудың
салқын денеге ауысуы, тағы да басқа процестер зерттелетін система күйінің
ықтималдығымен тығыз байланысқан. Термодинамикада ықтималдық теориямен
қатар ста-тистика да қолданылады. XIX ғасырдын, екінші жартысында ста-
тистикалық сипатты пайдаланып, термодинамика екінші заңының мәні толық
ашылып, дәлелденді. Бұл салада, елеулі еңбек еткен ғалымдар Больцман,
Гиббс, Смолуховский тағы басқалар.Термодинамиканың бірінші заңы берілген
процестің оң немесе теріс болатыны туралы мағлұмат бермейді. Сондай-ақ
бірінші заң салқын денедегі жылудың ыстық денеге ауысуын терістемейді және
ерітіндінің өздігінен құрамдас заттарға бөлінуі немесе көмір қышқыл газы
мен судьщ қалыпты жағдайда өздігінен ыдырауы сиякты процестерге қайшы
болмайды.Берілген системадағы процесс өздігінен жүре ме, мысалы, хи-миялық
реакция және онда термодинамикалық тепе-теңдік орна-ғанда система күйі
қандай параметрлермен сипатталады деген сүрақтарға бірінші заң жауап
бермейді, ал екінші толық және нақтылы жауап береді.
Термодинамиканың екінші заңы система күйлерін сипаттайтын параметрлерді
үйлесімді жүйеге келтіреді, оны ұтымды пайдалану берілген сауалға жауап
тауып қана қоймай, физикалық химияда маңызды орын алатын, түбегейлі нәтиже
және басқа құнды дерек-ер алуға көмектеседі.
Бұл нәтижелерді алу үшін әр түрлі жұмыс түрі секілді (13) тендеудеп
элементар жылуды гепе-теңдіктегі система күйінің па-раметрлері арқылы
өрнектеуге болады:
Қез келген жұмысты алу үшін күш берілген жүкті әйтеуір бір координатаға
өзгертуі қажет (А = F.Ах), мұндағы күштін. ролін абсолюттік температура, ал
энтропия деп аталатын система күйі-нің жаңа функциясы координата орнына
жүреді.
Энтропия деген сөзді 1865 жылы Қлаузиус
гректің “эн”“ішкі” және“тропе”— “айналу” деген мағынадағы сөздеріне
негіздей отырып, ғылымға енгізген. Демек, энтропия системадағы ішкі
өзгерісті, түрленуді көрсететін ұғым екен. (40) тевдеу термодинамика екінші
зақыньщ негізгі мағынасын көрсетеді. Әрине, бұл теңдеу термодинамика екінші
заңының әуелгі анықтамалары мен тұжырымдарының, қо-рытындылары мен
болжамдарының негізінде күрделі математика-лық өрнек нәтижесінде алынған.
Оның салдары оңай дәлелденіп, барлық ережелермен, өмірдегі құбылыстармен
үндеседі.
Енді термодинамиканын. екінші заңында жиі кездесетін өрнектер мен ойларды,
теңдеулер мен қорытындыларды, анықтамалар мен тұжырымдарды және олармен
байланысты көптеген жайларды қарастырғанда қажет болатын Карно циклімен (7-
сурет) таны-сайық. Мүндағы жұмысшы дене — бір моль идеал газ. Циклде
қарастырылатын барлық процестер қайтымды. АВ — газдың Y1 мен
У2 аралығындағы изотермалық үлғаюы, мұнда температура T1 және ол
өзіне Q1жылуын сіңіреді. ВС — газ көлемінін, У2-ден У3-ке дейінгі аралықта
адиабаталықұлраюы және осы процесс кезінде температура Т1-ден Т2 дейін
төмендейді, яғни система салқындайды. СД-газ көлемінің У3-тен У4-ке
дейін Т2 температурада қысылуы және осы кезде Q2 мөлшердегі жылу
беріледі. DA — газдың адиабаталық қысылуы, мұнда газ көлемі У4-тен Угге
дейін кемиді және температура Т2-ден Tгге дейін жоғарылайды, яғни система
қызады.
Цикл — белгілі уақытта орындалған жұмыстың жиынтығы. Сонымен Карно
циклінде де барлық басқа ци-клді процестер сияқты ішкі энергияның айырмасы
нөлге тең: U=0 Қарно циклін жүргізген кезде, осы системадағы жұмысшы
дене (Q1-Q2) — (?2) жылуын қабылдап алады және мұның салдарынан
жүмыс (А)атқарады. Осы жұмыс мөлшері жағынан алғанда Карно цикліндегі
изотермалық процестердің айырмасына тең және кері мәнді. Мүндай екі система
ВС’және DАпроцесінде бар, осы екеуіндегі жұмыс түрақты көлемдегі жылу
сыйымдылығын температура айырмасына көбейткенге тең, ол бірінші заңда
қарастырылған. Демек, АВс = СҮ (ТІ — Т2); АДА = Сү (Т2 —
ТІ). Термодинамиканың бірінші заңына орай жұмыс жылулар айырмасына тең,
яғни А = Q1-Q2 жылу болса
Q1=RT1ln
Адиабаталық процестер үшін:

T1V2n-2=T2V3n-2 T1V1n-1=T2V4n-1
мұндағы бірінші теңдеуді екіншіге бөлгенде: V2:V1=V3:V4
Осы мәндерді орнына қойып;

A=R(T1-T2)ln
екенін аламыз. Бұдан Қарно цикліндегі система жұмысының пай-далы әсер
коэффициенті шығады:

Кез келген цикл процестерінің пайдалы әсер коэффициенті бірінші және
екінші денедегі (системадағы) жылу айырмасының (біріншідегі жылуға
қатынасымен немесе жылу бергіштігі (жылу кезіндегі) Т\ температурасы мен
жылу қабылдағыштагы (тоңазыт-қыштағы) Т2 температура айырмасының жылу
кезіндегі темпера-тураға қатынасьшен сипатталады. Мұны басқаша айтсак,
пайдалы әсер коэффициенті тек бастапқы (Т\) және соңғы (Т2) температу-
раларға тәуелді екен. Бұдан мынадай қорытынды жасауға болады:
а) ешбір кедергісіз жұмыс жасайтын машинанын өзімен де бе-рілген жылуды
түгелдей жұмысқа айналдыру мүмкін емес. Оның бір бөлігі қалайда жылу
қабылдағышқа ауысады;
б) жұмысқа айналған жылу бергіш пен жылу қабылдағыш температураларына
тәуелді, яғни =Ц=І(Т1, Т2). Мұндағы 0т1, өйткені Т2 = 0 жағдайында ғана
п=1, яғни жылу кабылдағыш (тоңазытқыш) температурасы абсолюттік нөлге тең;
ал т) = 0 үшін Т2=ТІ болуы шарт;
в) жылудың абсолюттік температураға қатынасын (Q : Т) кел-тірілген жылу
дейді. Карно цикліндегі келтірілген жылулар қо-сындысы нөлге тең. (41)
теңдеудегі жылу мен температура ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Термодинамиканың бірінші бастамасы (заңы)
Термодинамиканың екінші заңы
Термодинамиканың екінші заңының статистикалық сипаты
Термодинамиканың негізі
Ғылыми проблема – зерттеудің бастамасы
Қазақстандағы сталинизм бастамасы
Жаза тағайындаудың жалпы бастамасы
Термодинамиканың үшінші заңы
Термодинамиканың 3-ші заңы
Химиялық термодинамиканың негіздері
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь