Тірі ағзалардың химиялық құрамы

1. Тірі ағзалардың химиялық құрамы
2. Тірі жасушаның химиялық құрам ерекшелігі
3. Тiрi ағзадағы заттар алмасуының жалпы заңдылықтары.
Пайдаланған әдебиеттер
Химиялық құрамы аса бай және алуан түрлі. Әртүрлі тірі ағзаның жасуша құрамында осы күнге дейін мәлім болған элементтердің барлығы кездеседі. Алайда кез келген тірі заттың құрамындағы қосылыстар негізінен төмендегі элементтерден тұрады:
С, О, Н, Р, К, Na, Mg, Mn, Zn, Fe, Си, Со т.б.
Концентрация мөлшеріне қарай олар үш топқа бөлінеді:
1) Негізгі элементтер(концентрация мөлшері 0,001 проценттен көп): көміртегі, сутегі, оттегі, азот, күкірт, калий, фосфор, кальций, магний, хлор, натрий, темір.
2) Микроэлементтер (концентрация мөлшері 0,001 проценттен 0,000001 процент аралығында): цинк, мыс, бор, марганец, ко¬бальт, молибден т.б.
1.Мецлер Д. Биохимия. Т.1-3. М., Мир, 1981
2.Сейтов З.С. Биологиялық химия. Алматы, Қайнар,1992ж.
3.Сеитов З.С. Биохимия. –Алматы: Агроуниверситет, 2000.
4.Кнорре Д.Г., Мызина С.Д. Биологическая химия: Учеб.для хим., биол.имед.спец.вузов.
3-е изд., испр.-М.: высш.шк., 1998
5. Ленинжер А. Биохимия, М., Мир, 1974
        
        Жоспар:
* Тірі ағзалардың химиялық құрамы
* Тірі жасушаның химиялық құрам ерекшелігі
* Тiрi ағзадағы заттар алмасуының жалпы заңдылықтары.
Тірі ағзалардың ... ... ... ... аса бай және ... түрлі. Әртүрлі тірі ағзаның жасуша құрамында осы күнге дейін мәлім болған элементтердің барлығы кездеседі. Алайда кез келген тірі ... ... ... негізінен төмендегі элементтерден тұрады:
С, О, Н, Р, К, Na, Mg, Mn, Zn, Fe, Си, Со т.б. ... ... ... олар үш ... ... ... ... (концентрация мөлшері 0,001 проценттен көп): көміртегі, сутегі, оттегі, ... ... ... ... кальций, магний, хлор, натрий, темір.
2) Микроэлементтер (концентрация мөлшері 0,001 проценттен 0,000001 ... ... ... мыс, бор, ... ко - бальт, молибден т.б.
3) Ультрамикроэлементтер (концентрация мөлшері 0,000001 проценттен кем (төмен): сынап, күміс, ... т.б. (1 ... ... тірі жеке мүшелер мен ұлпалардың ерекшелігіне, атқаратын қызметіне байланысты жинақталуы мүмкін. Мысалы, сүйекте кальций мен фосфор, қанда -- ... тірі және тірі емес ... ... құрамын салыстырсақ, тірі ағза негізінен жеңіл элементтерден, ал тірі емес заттар ауыр элементтерден тұрады. Себебі тірі заттардың құрылымына ... суда ... ... газ ... ... және ... ... үшін жеңіл элементтер ғана жарамды. Тірі заттың құрамына кіретін молекулаларды биомолекула деп атайды, демек олардың құрылымы және ... ... ... негізіне жататын процестерді қамтиды. Төмендегі-кестеде көрсетілген.
Адам ағзасындағы химиялық элементтердің мөлшері, %-пен
Элементтер
0
С
Н
N
Са
Р
К
S
С1
Na
Mo
Мөлшері, %
62,48
21,15
9,86
3,1
1,90
0,95
0,23
0,08
0,08
0.080
0,027
Элементтер
J
Ft
Fe
Zn
Br
Al
S
Cu
Мөлшері, %
0,014
0,009
0,005
0,003
0,002
0,001
0,001
0,0015
Tipi ағза ... ... ... ... ... ... ... көмірсулар, липидтер (май және май тәрізді заттар), су, минералды тұздар.
Осы органикалық қосылыстардың ... ... ... мен ... білу үшін ... ... ... ең қарапайым органикалық заттардың кластарын бір-бірінен ажырата білу қажет.
Тірі жасушаның химиялық құрам ерекшелігі
(А.Гизе бойынша)
Химиялық заттар
Мөлшері, %-пен
Су
85
Белоктар
10
ДНК
0,4
РНК
0,7
Липидтер
2
Төменгі молекулалы органикалық заттар
0,4
Минералды заттар
1,5
А.М.Бутлеровтың ... ... ... ... отырып, барлық органикалық қосылыстарды мына негізгі қасиеттеріне қарай
а) көміртегі атомдарының ... ... ... ... ... б) функционалды топтың түрі, т.б. бірнеше топқа бөлуге болады.
Көміртегі атомы басқа ... және ... ... ... жұп құрайды. Құрылым формуласындағы ковалентті байла - ныс сызықша арқылы белгіленеді. Алайда ... ... ... дара байланыспен қатар қос байланыстар болады. Сондықтан органикалық қосылыстардағы көміртегі атомдарының ара - ... тек дара ... ... ... ... ал ... ... арасында бір және бірнеше қос немесе үш байланыс болса қанықпаған деп аталады. ... ... ... ... тізбегінің құрылысына қарай ациклды (ашық тізбекті) және циклды (тұйық ... ... ... ... ... ашық тізбекті қосылыстар түзу тізбекті және тармақталған тізбекті болып бөлінеді, мысалы:
4229100128270003886200128270004572000128270003543300128270002514600128270002286001282700068580012827000114300012827000160020012827000205740012827000
42291002787650043434005016500388620027876500400050050165004686300501650045720002787650035433002787650033147005016500365760050165000501650034290050165008001005016500125730050165001714500501650021717005016500262890050165002286002787650068580027876500114300027876500160020027876500205740027876500251460027876500 C C C C C C C C C ... ... ... ... ... қосылыстар тізбектері тек көміртегі атомдарынан тұратын карбоциклды және көміртегі атомдарымен басқа элементтердің де атомдары болатын гетероциклды ... ... \ ... C ... C C ... C ... C
00 ... қосылыстардың ең қарапайымы - көмірсутектер. Бір немесе бірнеше сутегі ... ... ... көмірсутектердің қалдықтарын көмірсутек радикалдары дейді. Көмірсутектеріндсгі сутегі атомдарымен алмасқан басқа элементтердің атомдары мен атомдар тобы ... ... деп ... Осындай функционалды топтарына сәйкес органикалық қосылыстар қасиеттері ... ... бір ... ... ... ... тон бойынаша органикалык қосылыстардың кластары
Функционалды топ
Топ атауы
Кластар аты
Формуласы
-ОН
31750076200002032007620000 ... ... ... ...
NH2
Гидроксид
Карбонил
Карбоксил
Аминотоп
Амид огон
Көмірсутекер
Спирттер
Альдегидтер
Кетондар
Карбон
қышқылдары
Аминдер
Амидтер
Жай эфирлер
Күрделі
эфирлер
R- Н
676275268605O
00O
R- ОН
4476751936750033337519367500 ... ... R-C = ... ... ... ... R-C ... ... - О - ... ... - С - О = ... ... ... алмасуының жалпы заңдылықтары.
Барлық тiрi ағзаға тән белгi - зат ... ... ... ... тiршiлiктiң болуы мүмкiн емес. Сондықтан, заттар алмасуы дегенiмiз не екенiн айтпай тұрып, тiрi ағзаның тiрi емес ... ... ... бар? ... ... ... ... бiрiншi айырмашыдығы тiрi ағзаның сапалық, сандық құрамы мен құрылымының өте күрделi болуы. Мысалы, кез-келген машинаны немесе тiрi емес затты жеке ... ... ... ең ... тiрi ағзаны жеке бөлшектерге бөлсе ол тiршiлiк ету қасиетiн жояды. Бiр ... ... тiрi ... әрқайсысының сапалық құрамы (әсiресе белоктар) әртүрлi болады.
Екiншi айырмашылығы - тiрi ағзаның құрамындағы заттар өздiгiнен ... ... Егер де ... ... ... тiрi ... сыртқы белгiлерi өзгермегенмен сол уақыт аралығында оның құрамындағы көптеген заттар жаңарады. ... ... ... ... 80 күн ... жаңарса, 30 күнде ағзадағы судың бәрi жаңарады.
Үшiншi айырмышылығы - тiрi ағза ... ... ... ... ... жаңа ағза жаратады.
Заттар алмасуы дегенiмiз - айналадағы ортадан келетiн немесе ағзаның өзiндегi органикалық және органикалық емес ... ... ... ... ... ... зат ... - өздiгiнен үздiксiз жүретiн және реттелетiн процесс арқылы тiрi ағзаның химиялық құрамының ... ... ... ... ... тiрi ... оған қажеттi коректiк заттар: белок, майлар мен май тәрiздi заттар, көмiрсулар, ... ... су, ... және т.б. ... Зат алмасуының бiрiншi сатысы ағзадағы ас қорыту процесi. Күрделi молекулалы белоктар, липидтер және көмiрсулар сумен ... ... ... ... суда ... еритiн шағын бөлшектерге ыдырайды. Мысалы, алуан түрлi тамақ белогiмен 20-ғана аминқышқылдары, көптеген күрделi ... ... ғана ... ... ... ... ал ... - үш молекулалы спирт глицерин мен бiрнеше майлы карбон қышқылдары түзiледi.
Заттар алмасуыны>> екiншi сатысында осы қорытылған заттар мен О2, Н2О ... ... ... (немесе лимфаға) сiңiп, барлық денеге тарайды.
Заттар ... ... ... денедегi әртүрлi мүшелер мен үлпалардың жасушаларына түскен жоғарыда аталған заттар негiзiнен:
* ағзадағы үлпалардың жаңаруына;
* ағзаның өсуiне, дамуына;
* ағзаға қажеттi ерекше ... ... ... ... ... ... ... арқылы қуат алуға жұмсалады.
Заттар алмасуының соңғы төртiншi сатысында ағзаға қажетсiз қайта пайдалануға келмейтiн ... СО2, Н2О, NН3 ... ... ...
Заттар алмасуы немесе метаболизм бiр-бiрiне қарама-қарсы және өзара тығыз байланыстағы екi құбылыстан: анаболизм және ... ... ... ... ... ... сол ... қажеттi күрделi заттардың пайда болуы. Мысалы, аминқышқылынан күрделi полипептидтер мен белоктардың құрылуы, немесе жаңа жасушалардың ... ... Бұл ... ... қуат ... ... ... құбылысының негiзiне эндоэргиялық реакциялар жатады (бос энергияны арттыра отырып жүретiн реакциялар).
Катаболизм (диссимиляция) - тiрi ... ... ... ... ... ... ыдырауы арқылы зат алмасудың соңғы өнiмдерi: көмiрқышқыл газы, су жёне қуат ... ... ... ... ... реакциялар жатады (бос энергияны кемiте отырып жүретiн реакциялар). Алайда бұл екi ... өте ... ... ... ... құбылысына қажет қуат катаболиз құбылысында бөлiнсе, соңғы құбылыс үшiн ыдырайтын күрделi заттар анаболизм кезiнде түзiледi. Сондықтан бұл екi құбылыс тiрi ... ... жеке жүре ... екі ... ... ... өмір сүру жолында өзгеріп отырады.Егер де жас баланың ағзасында ... ... ... болуы арқасында оның өсуіне, дамуына қажетті көптеген күрделі қосылыстар,әсіресе құрылыс белоктары,ферменттер пайда болса ,ал ... ... ол ... ... азаяды.Қалыпты жағдайда ересек адамдардың ағзасында бұл екі құбылыс тепе-тең ... ... ... ... ... дене еңбегі,сыртқы ортаның температурасы,ағзаның хал-күйі, тамақтану ерекшеліктері т.б. жағдайлар әсер етеді.
Заттар алмасуының түрлері: 1.Пластикалық алмасу-ағзаға тән күрделі ... ... ... ... пайда болуын қамтамасыз ететін химиялық реакциялар жиынтығы.
2.Функционалды алмасуы- ... ... ... ... қамтамасыз ететін реакциялардың жиынтығы. Мысалы,бұлшық еттің жиырылуын, жүректің, бауырдың, өкпенің т.б.жұмысын,қызметін.
3.Ағзадағы қуат алмасуы-көмірсулар, ... және ... ... ... ... ... ... қосылыс АУФ-ның қайта түзілуін қамтамасыз ететін реакциялар жиынтығы. Ал АУФ-ның ыдырауынан бөлінген қуат пластикалық және функционалды алмасуларды ... ... ... зат ... ... ... біріншіден, онда жүретін химиялық реакциялардың жүйелілігіне, екіншіден ағзаның әр мүшесінің негізін қалайтын жасуша құрылымымен тығыз байланысты.
Пайдаланылған ... Д. ... Т.1-3. М., Мир, 1981 ... З.С. ... ... ... Қайнар,1992ж.
3.Сеитов З.С. Биохимия. - Алматы: Агроуниверситет, 2000.
4.Кнорре Д.Г., ... С.Д. ... ... ... хим., ... ... ... изд., испр.-М.: высш.шк., 1998
5. Ленинжер А. Биохимия, М., Мир, 1974

Пән: Химия
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Биосфера - ғаламдық экожүйе7 бет
Ауылшаруашылық малды азықта және мал азығына қойылаты санитариялық – гигиеналық талаптар10 бет
Биогеохимияның негізгі концепциялары (сұрақ-жауап түрінде)78 бет
Биология сабақтарында цитологиялық білімдерді қолдану әдістемесі64 бет
Газдардың толқындық ұлғаю процессі4 бет
Геохимиялық ортаның өсімдіктің өсуі мен химиялық құрамына әсері14 бет
Ет сапасының тауар көрсеткіштеріне табиғи факторлардың (құс пен мал семіздігінің санаттары, жасы, жынысы, тұқымы, түрі) әсерін негіздеу9 бет
Жетібай мұнай кенішінің топырақ, өсімдік құрамындағы мұнай және мұнай өнімдерін, ауыр металдарды анықтап, қоршаған ортаны ластау деңгейін зерттеу26 бет
Көміртегі, кремний11 бет
Макро-, микро-және ультрамикроэлементтер6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь