Табиғи тұрақты изотоптары

1. Табиғи тұрақты изотоптары
2. Физикалық қасиеттер
3. Химикалық қасиеттер
4. Қолданылуы
Пайдаланған әдебиеттер
Цирконий (Zіrconіum), Zr — элементтердің периодтық жүйесінің ІV тобындағы хим. элемент, ат. н. 40, ат. м. 91,22.
Физикалық қасиеттері
Жасанды жолмен алынған радиоактивті изотоптары 93Zr, 95Zr радиоактивті индикатор ретінде пайдаланылады. Цирконийді 1788 жылы неміс ғалымы М.Клапрот циркон минералын талдау нәтижесінде ашқан. Жер қыртысындағы салмақ мөлш. 2°10–2%. Табиғатта негізінен циркон, бадделеит және күрделі цирконсиликат (эвдиалит, эвколит) минералдары түрінде кең таралған. Цирконий — күміс түсті ақ метал, балқу t 1852°C, қайнау t 3580 — 3700°C. Таза күйінде Цирконий пластик. және оңай өңделеді. Цирконийдің ең бағалы қасиеті — коррозияға, хим. агрессивті ортаға тұрақтылығы. Қосылыстарындағы тотығу дәрежесі +4. Галогендермен әрекеттесіп галогениттер (ZrГ4), фосформен қосып қыздырғанда дифосфид ZrР2, бормен 1500°С-тан жоғары темп-рада боридтер түзеді.
1. Бірімжанов Б.Т., Нұрахметов Н.Н. Жалпы химия, Алматы, Ана тілі 1992ж
2. АханбаевК. Химия негіздері, Алматы, Ана тілі, 1987ж
3. Утелбаева А,Утелбаев.Б Химия, 1 том, Алматы 1996ж.
4. Утелбаева А,Уталбаев Б. Химия, 5 том Алматы2006ж.
5. Утелбаева А,Утелбаев Б. Химия, 6 том, Алматы2006ж.
6. Шоқыбаев Ж. Бейорганикалық және аналитикалық химия, Алматы, 2003ж
        
        Жоспар:
* Табиғи тұрақты изотоптары
* Физикалық қасиеттер
* Химикалық қасиеттер
* Қолданылуы
Цирконий мен гафний
Цирконий (Zіrconіum), Zr -- элементтердің ... ... ІV ... хим. ... ат. н. 40, ат. м. ... тұрақты изотоптары
90Zr (51,46), 91Zr (11,23), 92Zr (17,11), 94Zr (17,40), 96Zr(2,80).
Цирконий Zr
Физикалық қасиеттері
Жасанды жолмен алынған радиоактивті изотоптары 93Zr, 95Zr ... ... ... ... ... 1788 жылы ... ғалымы М.Клапрот циркон минералын талдау нәтижесінде ашқан. Жер қыртысындағы салмақ мөлш. 2°10 - 2%. ... ... ... ... және ... цирконсиликат (эвдиалит, эвколит) минералдары түрінде кең таралған. Цирконий -- күміс түсті ақ ... ... t 1852°C, ... t 3580 -- 3700°C. Таза ... Цирконий пластик. және оңай өңделеді. Цирконийдің ең бағалы қасиеті -- коррозияға, хим. агрессивті ортаға тұрақтылығы. Қосылыстарындағы ... ... +4. ... ... ... (ZrГ4), фосформен қосып қыздырғанда дифосфид ZrР2, бормен ... ... ... ... түзеді.
Химиялық қасиеттері
Цирконий қосылыстарының маңыздысы -- қос ... ZrO2. ... ... ... ... және ... ... алады. Металл Цирконийді өзінің қос тотығын кальций немесе кальций ... ... ... ... ... ... ... тотықсыздандыру арқылы алады.
Қолданылуы
Цирконий электрвакуумдық техникада, металлургияда, машина жасау өндірісінде, т.б. пайдаланылады. Цирконий қос тотығы және ... отқа ... ... ... ... ... ... қолданылады.
Цирконий мен гафний периодтық жүйенің ІV тобына титанның топшасына кіреді.
Цирконий 1789 жылы М.Кларпорт (Германия) циркон ... ... ... ... өте ... ... болды, оның аталуы әр түрлі - гиацинт, яцинт, яргон. Оның өте әдемі түсіне және мөлдірлігіне байланысты әр ... ... ... ...
1923 жылы гафнийді циркон (Скандивания) минералынан Д.Хевеши, Д.Костер (Дания) ашты. Гафний деп аталуы ... ... ... ... ... ... ...
Д.И. Менделеев периодтық жүйені құрағанда гафний әлі ашылмаған, сондықтан перидтық жүйеде белгісіз элементке бос орын қалдырылған, оның ... ... 72 деп ... Цирконда циркониймен қатар жүрген жаңа осы элемент (N72) деп табылған.
Цирконий мен гафнийдің электрондық құрылысы ... Zr - 2, 8, 18, 10, 2; Hf - 2, 8, 18, 32, 10, 2. ... ... ... ... күйі - ... 1 ... цирконий мен гафнийдің ең маңызды физикалық константалары келтірілген.
1 ... ... мен ... ... ... ... (Hf)
72
178,6
13,31
1,59
1977
4600
Балқу және қайнау температуралары металдардың тазалығына байланысты. Сыртқы түріне ... ... ... ... таза ... өте ... мен гафний ядролық техникада маңызы олардың пайдаланылатын қасиеттері - жылы ... алу: ... ... ... ... көлденең қимасы өте аз - 0,18 барн., ал гафнийдікі 120 барн.
Екі металдың бірнеше табиғаттық изотоптар бар (Zr-7, Hf-6) және ... ... ... изотоптар, кейбіріне (радиоактивті индикаторлар) ретінде пайдаланады.
Металдардың химиялық активтлігі жоғары болғандықтан ... таза ... алу өте ... ... температуралы ауада олар өзгермейді, бірақ қыздырғанда оттек және азотпен әрекеттесіп, оксидтер мен нитриттер түзеді. Металдар сутекті жұтып нитриттер түзеді: Zr4Н, Zr2Н. ZrН, ... ... мен ... ... жоқ, тек қана ... және фтор ... ... Бірақ кейбір әрекеттесулерде - цирконийдің жай ... және ... тұз ... еруі ... ... ... ... крсетеді. Цирконий (гафний) сілтілердің ерітіндісімен әрекеттеспейді, ал балқыған сілтілермен әрекеттеседі.
Оттекпен қосылыстары
Цирконий мен ... ... ... ... оксидтер түзеді. Цирконийдің жоғары оксиді - ZrО2, балқу температурасы 2700°С. ZrО2 үш кристаллды модификацияда болады, өзгеру нүктелері 1205°-1900°С, ... ... ... ZrО2 табиғатта боc күйінде кездеседі (минерал бадделеит).
Цирконийдің төменгі оксидтері Zr2О3 және ZrО белгілі. Гафний - НfO2 ... ... ... ... ... ... ... мен гафнийдің оксидтері суда ерімейді. Оларға сәйкес ... екі ... ... ... ... ... ерітінділерін гидролиздеу арқылы немесе тұздарға сілтілермен әсер ету арқылы. Бірінші жағдайда гидраттар ... олар ... ... ... мысалы, ZrО(ОH) иемесс Н2ZrО3:
Zr(SО4)2 + ЗН2О --> Zr(ОН)2↓ + 2Н2SО4;
екінші ... -- ... ... ... Н4ZrO4
Zr(SО4)2 + 4NaОН --> Zr(ОН)4 + 2Nа2О4.
Гидроксидтер ... ... ... ... және НfО2 ... ... ... (жай қосу керек, қыздыру) немесе сілтілермен балқытып ерітуге болады:
ZrO2 + 2H2SO4 --> Zr(SО4)2 + 2Н2О
ZrO2 + 2NaOH --> Na2ZrO3 + ... ... ... ... ... фтор қышқылында жақсы ериді.
Цирконий мен гафнийдің тұздары
Цирконий мен ... ... ... ... ... мен гафний қышқылдарының (Н2ZrO3, Н2Hf O3) тұздары - цирконаттар мен гафнаттар (Ме2ZrO3, Ме2Hf O3) түзіледі:
ZrO2 + 2NaOH t--> Na2ZrO3 + ... + 2NaOH t--> Na2HfO3 + ... мен ... ... СаО, ВаО, SrО жоне МgО ... ... мысалы:
ZrO2 + CaO --> CaZrO3
HfO2 + CaO --> CaHfO3
Сирек жер ... ... ... ... ... ... ... түзіледі, құрамы Lа2Zr2О7.
ZrO2 және НfО2 кремний оксидімен балқығанда силикиттар түзеді.
ZrO2 + SiO2 --> ZrSiO4
HfO2 + SiO2 --> ... мен ... ... табигатта минерал түрінде кездеседі: ZrSіО4 -- ... HfSіО4 -- ... ... ... ... натрий гидроксидімен әрекеттескенде натрий цирконосиликаты түзіледі Nа2ZrSіО5 ... ... -- ақ ... зат, суда ... ... қышқылдарда жақсы ериді.
Цирконий мен гафнийдің оксидтері қышқылдарда ерігенде тұздар түзіледі:
ZrO2 + 2H2SO4 --> Zr(SO4)22H2O
HfO2 + 2H2SO4 --> ... ... оңай ... ... бір ... ... әр түрлі иондары болуы мүмкін: Zr4+ - цирконий-иондары, ZrО21 - цирконил-иондары, сонымен қатар ... ... ... (IV) ... ... ... болуы мүмкін, полимерлену дәрежесі цирконийдің концентрациясы мен рН-на байланысты. Бұл байланыс 1 суретте керсетілген.
Осы байланыстан көретініміз: цирконийдің концентрациясы мен рН-ы ... ... -- ... ... де ... ... түзуші реагенттерді қосқанда, мысалы, фтор қышқылын, полимерлер бұзылады.
1 сурет - Цирконий иондарының полимерлену факторының концентрациясынан және ерітіндінің рН-нан тәуелділігі ... ... ... ... ... ... ... - Цирконий мен гафний гидроксидінің натрий гидроксидінде ерігіштігі
Цирконий мен гафнийдің тұздарына ... ... ... ... ... реакциясын өткізсе, тұнбаға негізгі тұздар түседі, біртіндеп гидроксидтерге ауысады. Цирконий мен гафнийдің гидроксидтері натрий гидроксидтерінде ериді.
Бұл суреттен гафний гидроксидінің ... ... ... ... ... ... ... Натрий гидроксидінің максимумына жетіп (12моль/л) гафний ерігіштігі төмендейді. Осы жағдайда натрий гидроксогафнаты Nа2Нf(ОН)6 түзіледі, бұл зат қатты фаза түрінде бөлінген. ... ... ... ... формуласы Ме(ОН)4+nn- (Me - циркоий мен гафний), олардың тұрақсыз константалары ... Zr(OH)5 - ... Hf(OH)5 - 1,1*10-5 ... ... ... Zr(OH)4 - 3*10-26 , Hf(OH)4 -4*10-26.
Цирконий мен ... ... және ... мен ... ... ... ... түзеді және Zr3(РО4)4. Бұл фосфаттар қышқыддарда ерімейді, сондықтан цирконий мен гафнийді басқа металдардан бөлуге болады.
Цирконий мен гафний аз еритін ферроцианидтер ... ... ... оның ... және ... ... ... байланысты.
Цирконий оксихлоридіне натрий феррацианидін қосса, құрамы [ZrО(ОН)]4[Ғе(СN)6] қосылыс түзіледі, ал ... ... ... ... ... ... Гидролиз болмағанда қышқылды ортада нормальды ферроцианид құрамы Zr[Ғе(СN)6]-6Н2О түзіледі.
Пероксидті қосылыстары
Цирконий мен гафнийдің тұздарына сілтілі ортада пероксид сутекті қосқаңда, пероксидті қосылыстар ... -- ... ... бос ... ... ... ... бөлуге болады. Надқышқылдар сутек пероксиді сияқты күшті ... ... мен ... ... ... әрекеттеседі.
Цирконий фториді ZrҒ4 цирконий металын фторсутекпен қыздырғанда алынады. Әдетте ZrҒ4 цирконий ... ... ... қосу арқылы немесе цирконий тұздарын ерітіндіден ZrҒ4·nН2О түрінде ... + 4HF --> ZrF4 + ... + 4HF --> ... - ақ ... зат, 800-10000С ұшады, суда қиын ериді (14л/л), фтор қышқылында комплексті қышқыл түзіп, жақсы ериді:
ZrF4 + 2HF --> H2[ZrF6] + ... ... ... ... ... ... арқылы алынады:
(NH4)2HfF6 --> HfF4 + 4NH4F
Цирконий мен гафнийдің хлоридтері металдардың хлормен қыздырғанда немесе металдардың оксидтерінің (көміртек қатысында) ... ... ... ... ... - ақ ... ұшқыш кристалды зат, су қосқанда толық гидролизденеді:
ZrCl4 + 2H2O --> Zr(OH)4 + 4HCl
Сондай-ақ басқа галогендерді қыздырғанда ... ... ... және aнaлитикалық химияда иодидтер пайдаланады.
3 сурет - цирконий хлориді мен иодидінің булары ... ... ... - ақ ... ұшқыш кристаллды зат.
ZrІ4 - сары түсті кристаллды зат, ... ... 499°С ... ... ... цирконий иодиді айдалады.
Цирконий мен гафнийді таза металл күйінде алу үшін иодидтер ... ... таза ... ... ... әдісімен алынады:
Комплексті фторидтердің және комплексті хлоридтердің тәжірибеде маңызы зор.
Олар "Комплексті қосылыстар" деген бөлімде қарастырылады.
Хлоридтер органикалық заттармен бірқатар күрделі Қосылыстар ... ... ... ... ... ... ... этил-, метил-, фенилбензоаттар, гафний хлоридіне -- этил-, метилбензоаттар. Бұл заттар су қосқанда ыдырап, тетрахлорид және эфир ... осы ... ... ... мен гафнийді басқа элементтерден бөлуге болады.
Цирконийге сонымен қатар белгілі оксихлорид, мысалы ZrOCl -- цирконилхлорид, ... ... ... әрекеттескенде түзіледі:
ZrС14 + Н2О --> ZrОС12 + 2НСІ
ZrОС12 молекуласы 8 су молекуласымен кристалданады. Суда жақсы ериді, концентрлі тұз қышқылында қиын ... ... 45-650С ... ... ... су ... ал 80°С ... ыдырап хлор бөлінеді, ал 400 - 4500С температурада ZrО2 бөлінеді.
Егер белгілі ... ... ... ... ... ... (натрий, алюминий, темір, аммоний сульфаттарының 8436610-16129000ерітіндісі) цирконийді негізгі сульфаттар түрінде тұнбаға түсіруге болады.
Цирконий мен ... ... ... Цирконий тетрахлоридін цирконий металы қатысында қыздырғанда қара түсті дихлорид түзіледі:
ZrС14 + Zr --> 2ZrCl2
Ал ZrС14 ... ... 350°С ... ... ... тотықсыздандырғанда қызыл-қоңыр түсті ZrС13 түзіледі, одан әрі ... ... ... өтіп ди- және ... түзіледі:
2ZrС13 ZrС12 + ZrСІ4
Дәл осындай реакциялар, цирконий мен ... ... және ... өтеді.
Комплексті қосылыстары
Цирконий мен гафний комплексті галогенидтер береді ... ... (Ме -- бір ... ... Гал. - ... ... тұрақты, ең маңыздысы, калий фторцирконаты К2ZrF6, технологияда және ... ... ... ... ... ... ерігіштігі жоғары болғандықтан оны цирконийден бөлу үшін пайдаланады. Келесі комплексті қосылыстар белгілі: Rb2Zr(Нf)Ғ6, Сs2Zr(Нf)Ғ6, Т12Zr(Нf)Ғ6, АgZr(Нf)Ғ6.
Фторцирконаттар цирконийді алу үшін пайдаланылады, ... ... ... ... ... қыздырғанда К2ZrҒб ыдырап, КҒ және ZrҒ4 бөлінеді:
КZrF6 --> 2KF + ... ... ... ZrО2 түзіледі. Цирконий фториді комплексінің тұрақсыз константасы 10-9.
Сонымен қатар цирконий мен гафнийдің гексахлоридтері белгілі, сыртқы сфeрасында әр түрлі ... ... бар ... ... калий, рубидий, цезий. Жоғары температурада ыдырау реакциясы өтеді:
Ме2ZrСІ6 2МeС1 + ZrСІ4
Цирконий мен ... ... ... ... ... ... ... комплексінің тұрақтылығы гафнийден жоғарылау. Күкірт қышқылды ортадан цирконий сульфаты түссіз цирконил ... ... ... ... ... гидролиз өткенде негізгі сульфаттар бөлінеді. Осы қосылыстарды комплексті қосылыстар деп қарастыруға болады, мысалы Н4[Zr(ОН)2(SО4)6] ... ... ... және ... реакциясын пайдаланып тәжірибеде цирконийді ерітіндіден бөледі.
Күкірт қышқылының жоғары концентрациясында басқа зат ... -- ... ... ... · ... нитраты бірнеше комплексті қосылыстар береді, олар әр түрлі азот қышқылдық ортада түзіледі: азот қышқылының нормальдық концентрациясы 0,3 төмен болса, онда ... ... ... - ... ... концетрациясы жоғарыласа жоғары полимерлі молекулалар түзіліп [Zr2О3][2+] иондар ... ... ... ... ... ... ... [Zr(ОН)2NО3][+], [Zr(ОН)2(NО3)2]°, Zr(NО3)2][2+], [Zr(ОН)2(NО3)4][2-].
Цирконий мен гафний қымыздық қышкылмен комплексті қосылыстар береді, оның формуласы [Мо(С2O4)4][4-] (Ме -- цирконий ... ... Бұл ... тұз ... ... ... ... ионның қатысымен Ме:С2О42- 1:25-тен 1:100-ге дейін болғанда түзіледі. Ал оксалаттың концентрациясы жоғары болғанда (рН мәні 5,8-ден 6,2-ге дейін) ... ... ... - ... ... ... константасы 10[36]. Басқа жұмыста көрсетілген тағы үш тұрақты оксалат комплекстің түзілуі, тұрақсыз ... ... (K = ... ... (K = 4,6·10-8); ZrO C2O4 (K = 2,1·10-7)
Цирконий мен гафнийдің басқа көп органикалық реагенттермен ... ... ... және ... пайдаланады. Мысалы цирконий лимон қышқылымен калий гидроксиді қатысында калий цитратоцирконилоат түзеді, құрамы К3[ZrO(С6Н5О7)2Н]·8,5Н2О, ... ... ... ... ... ... азотпен және фосформен қосылыстары
2 кестеде цирконий мен гафнийдің қосылыстарының құрамы және маңызды ... ... ... ... ... мен ... ... қосылыстарында жоғары балқу температураға және жоғары электрөткізгіштік қасиетіне ие екені байқалады. Келтірілген барлық қосылыстар хлордың атмосферасында ыдырайды, себебі хлоридтер түзіледі.
Боридтер ... ... ... ... ... + 3В4С + В2О3 --> 7ZrB2 + 3CO
Нитриттер металдар азотпен немесе аммиакпен әрекеттескенде алынады. Силициттерді әр түрлі жолмен ... ... ... мен гафний боридтерінің, карбидтерінің, силициттерінің, нитриттерінің және фосфидтерініңфизикалық қасиеттері
Қосылыстар
Балқу темп. [0]С
Электрөткізгіштік ... ... тура ... ... ...
* 20000С температурада цирконий мен гафнийдің кремниймен әрекеттесуі, сосын 1500-18000С температурада сутек атмосферада жандыру;
* Алюминотермиялық тотықсыздандыру;
* Сілтілі металдың ... ... ... мен ... карбидтері оксидтерді көміртек пен сутек немесе көміртек ... 2000°С ... ... күйдіру арқылы алынады. Бұл тотықсыздану процесін жалпы келесі реакция ... ... ... + ЗС --> ZrС + 2СО
Сонымен қатар цирконий фосфидтері: α-, β-монофосфидтері ZrР және ... ZrР2 ... олар ... ... ... ... (қысым) немесе 750°С температурада ZrCl4 + РН3 қоспаны қыздырып, одан әрі 850°С температурада фосфинді металмен әрекеттескенде алады. Осыған ұқсас гафний ... ... ... ... МеS2 ... қыздырғанда бір-бірімен әрекеттесіп немесе 6000С температурада күкіртсутек хлоридімен әрекеттесу арқылы алынады. ... мен ... ... ... күкіртсутек қосқанда тұнба түзілмейді.
ZrS2 - қара-қоңыр ұнтақ, ауада тұрақты, суда ерімейді, қыздырғанда оксид түзіледі.
Электрохимиялық сипаттамасы
Сулы ерітінділерде ... мен ... тек қана төрт ... ... ... ... валенітік күй тек қана галогенидтерге және оксидке ZrO тән. Сондықтан ерітіндіде тотығу-тотықсыздану реакциялар ... ... Ме4+ --> Ме ... ... шамасы цирконийге - 1,56 В, гафнийге -- 1,7 В. Цирконий мен гафнийдің қосылыстардың металға дейін тотықсыздануы тек қана ... ... ... ... ... балқымасында өтуі мүмкін.
Минералдары мен кендері
Цирконий ванадий сияқты кең тараған сирек элементтерге жатады. Жер қыртысында таралуы бойынша ... 19-шы орын ... IV ... ... Цирконийдің кларкі 0,025, гафнийдің кларкі 4-10-6 (VI декада). Цирконийдің ең маңызды минералдары ... ... ... ZrО2, бай кені ... кездеседі.
Циркон ZrSіО4 (арабша "zerk" - асыл тас). Цирконның әр ... ... ... деп ... ... ірі кені Австралияда, Индияда, Норвегияда, Мадагаскарда, Цейлонда кездеседі. Кейбір ... ... ... ... ... ... ... - сирек жер элементтер, ниобий, тантал, торий, уран.
Эвдиалит -- күрделі минерал, оның құрамы мына формуламен ... (Na, Са) ... ОН, С1). ... түсі әр ... ... немесе қызыл-сұр. Минералда тантал, ниобий, сирек жер ... ... ... ... ... ... кездеседі. Минерал кені Гренландияда, Норвегияда, Мадагаскарда кездеседі.
Гафний табиғатта өз минералдары түрінде сиректеу кездеседі, цирконийдің тұрақты серігі. ... ең ... ... ... Концентраттарды ыдырату
Цирконий ядролық техникада пайдаланылатын болғандықтан, оны таза ... бөлу ... ... болмауы керек). Циркон концентраттарын ыдыратқанда үш әдіс пайдаланылады:
* ... ... осы ... ... хлоридтер алынады, гафний экстракция арқылы бөлінеді.
* Калий кремний фторидімен балқыту, сосын цирконий мен гафнийдің комплексті фторидтерінің ... ... ... ... ... азот қышқылындаеріту, гафнийді экстракция арқылы бөлу.
Бадделеитті басқаша өндейді.
Концентратты ... ... суда ... оның ... ... ұнтақ түрінде болады, алюминий және темірдің қоспаларын қышқылмен бөледі. Таза оксид керек болса бадделеитті ... ... ... ... ... ... гидроксидін қосып, цирконийдің гидроксидін тұнбаға түсіреді.
Кендердің құрамында титан болса, оны цирконийден бөлу үшін қос ... ... ... ... ... ерігіштігі (14г/л) титан фторидінің (К2ТіҒ6) ерігіштігінен жоғары.
Цирконий мен гафнийді бөлу
Цирконий мен гафнийдің қасиеттері өте жақын болғандықтан, оларды бір-бірінен бөлу өте ... ... мен ... келесі әдістермен бөлуге болады:
* комплексті фторидтерді, оксалаттарды, ... тағы ... аз ... ... ... ... бөлшектеу.
* Ионалмасу және адсорбциялық әдіс арқылы.
* Органикалық ... ... ... мең ... тетрагалогенидтерінің буларын ректификациялау арқылы.
* Ұшатын заттарды фракциялық дистилляция арқылы.Осы әдістердің ... ең ... -- ... және ... ... ... цирконийді гафнийден ионалмасу әдісімен катионит КУ-2 пайдаланып бөлуге болады. Бұл әдісте катионитте цирконий мен гафний сорбциялайды, лимон қышқылын қосып, цирконийді жуып ... ... ... немесе күкірт қышқылын қосып, гафнийді жуып бөледі.
Цирконий мен гафний металдарын алу
Қазір бүкіл цирконий металы ... ... ZrСl4 ... ... ... ... ("Кроль әдісі"). Тотықсыздану процесі 900°С температурада өтеді.
Өте таза цирконий иодидтердің термиялық диссоциациясы арқылы алынады - "иодидті ... Осы ... ... ... ...
Zr + 2I2 ... жолы келесідей: "шикі" (тазаланбаған) цирконий металы жоғары температурада ... ... ... әрекеттесіп иодид түзеді. Иодид жоғары температурада (1400°С) қыздырған вольфрам сымына қонып, диссоциацияланып цирконий мен бос иодқа ...
4 ... - ... иодидті әдіспен алу құралаының сызбанұсқасы:
1- вольфрамды өзек, 2-вольфрамды жіп, 3-шикі цирконий мен иодтың қоспасы
Цирконийді алудың басқа да әдістері бар: ... ... ZrО2 ... ... алюминиймен, көміртекпен т.б. тотықсыздандыру; ZrCl4-ті натриймен немссе кальциймен ... ... ... немесе фторцирконатты натриймен немесе алюминиймен тотықсыздандыру.
Гафний цирконий сияқты Кролль әдісімен алынады.
Аналитикалық сипаттамасы
Цирконий. Сапалық реакцияларда бірнеше органикалық қосылыстар ... ... ... ... қатысында қызыл-сұр түс пайда болады, кармин қышқылы (күлгін түсті тұнба) және ализаринсульфонат (ализарин 8) (қызыл түсті ... ... ... мен гафнийге спецификалық сезгіш реагент. Осы реагентті пайдаланып ... ... ... ... ... гравиметрлік әдістердің ішінде ең көп пайдаланылатыны -- фосфат әдісі. Бұл әдіс қышқылды ... ... ... ... ... ... негізделген.
Сонымен қатар цирконийді басқа әдістермен анықтайды -- иодат, ... ... ... ... ... ... цирконийді калий иодатымен қос тұз 2Zr(IOз)4·КIOз·8Н2О түрінде тұнбаға түсіреді, сосын тұнбаны тұз қышқылында ерітеді, ... бос иод ... ... ... тиосульфатпен титрлейді.
Селенді қышқылды пайдаланғанда цирконийді селенит түрінде тұнбаға түсіреді, күйдіргенде таза оксид к,алады -- ... ... ... толық тұнбаға түсіруге болады. Тұнбаны күйдіріп болған соң таза цирконий оксиді белінеді.
Цирконийді фениларсон қышқылын пайдаланып ... ... ... Тұнбаның құрамы ZrО(С6Н5АsО3Н)2, күйдіргенде ZrО2 бөлінеді. Тұнба түсіргіш ретінде миндаль қышқылы (С6Н5СНОН ... ... ... таза ZrО2 бөлінеді.
Жаңа реагенттердің арасында тиомалеин қышқылы СООН·СНН·СН3СООН туралы айтып кету керек. Бұл реагент өте селективті: ... ... тек қана ... ... ... аналитикалық химиясында әр түрлі комплексондар пайдаланады, олардың ішінде комплексон III (трилон Б). Комплексондар титриметрлік әдістерде пайдаланады. Осы әдістің ... ... бар - ... кері, т.б. Титриметрлік әдісте титрлеудің соңғы нүктесін анықтау үшін амперометрлік әдіс пайдаланылады. Бұл әдісте комплексонның артық мөлшерін висмут нитраты ерітіндісімен ... ... ... ... ... ... фторидпен титрлейді. Титрлеудің соңғы нүктесін амперометрлік әдіспен анықтауға ... ... ... органикалық реагенттер пайдаланады, олардың ішінде арсеназо-, ксиленолды қызыл-сары.
Цирконийді анықтау үшін сонымен қатар спектральды және басқа физикалық әдістер пайдаланады.
Гафний. Гафнийді ... ... үшін ... және ... физикалық әдістер (рентеноспектральды, флуоресцентті, радиохимиялық) пайдаланады. Химиялық анализде гафний циркониймен қатар тұнбаға түседі. Гафнийді цирконий қатысында анықтау үшін кері ... ... ... ... бірі ... ... ... бірге тұнбаға бромминдаль қышқылымен түсіреді, тұнбаны күйдіріп оксидтсрдің (ZrО2+НfО2) массасын өлшейді. Гафний ... ... ... мына ... ... кептірген тұнбаның миссасы/оксидтердің массасы
Цирконий мен гафнийді ионалмасу және адсорбциялық әдіспен бөлуге болады.
Гафнийді цирконийден триэтилфосфат көмегімен бөлуге болады, сонымен гафний ... ... ал ... ерітіндіде қалады.
Кейбір фотометрлік әдістермен гафнийді цирконий қатысында анықтауға болады, мысалы арсеназомен әрекеттеседі, бірақ жоғары қышқылдық ортада (>1н) тек қана цирконий ... түсі ... ... қатысында ксиленолды қызыл-сары көмегімен анықтауға болады. Спектрометрлік әдіспен 0,05-2% ... ... ... ... ... ... қатар радиоактивациялық әдісті пайдаланып, гафнийді цирконийдің қатысында анықтауға болады, осы әдіспен гафнийді цирконий ... ... ... ... ... туралы шолу мақалада толық жазылған.
Цирконий мен гафнийді қолдану
Цирконий мен гафний ядролық техникада пайдаланылады. Цирконий болаттарда қышқылдатқыш және реттеуші металл ... ... ... ... металдармен маңызы зор құймалар түзеді. Олардың арасында ең қызықты магний құймалары, оның құрамында цинк және цирконий бар: 4,5% 2л, 0,7% 2,г, 3% ... жер ... ... ... ең ... жоғары механикалық көрсеткіштер жене аз массалық үлесті көрсетеді, сондықтан авиатехникада пайдаланылады. Цирконий оксидін жоғары балқу температураға ие ... ... ... отқа ... ... ... пайдаланады. Цирконийді әр түрлі өндірісте пайдалану туралы келесі мақалада жазылған.
Гафний цирконий сияқты ядролық энергетикада, сонымен қатар электротехникалық және ... ... ... ... ... т.б. ... Гафний оксиді катализатор ретінде бутадиенді этил спиртінен алғанда, крекинг процесінде, т.б. каталитикалық процестерде пайдаланады. ... ... отқа ... ... пайдаланады.
Пайдаланылған әдебиеттер:
* Бірімжанов Б.Т., Нұрахметов Н.Н. Жалпы химия, Алматы, Ана тілі ... ... ... ... ... Ана ... 1987ж
* Утелбаева А ,Утелбаев.Б Химия, 1 том, Алматы 1996ж.
* Утелбаева А,Уталбаев Б. Химия, 5 том Алматы 2006ж.
* Утелбаева А,Утелбаев Б. ... 6 том, ... ... ... Ж. ... және ... ... Алматы, 2003ж

Пән: Химия
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 13 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Титан және оның қорытпалары. магний және оның қорытпалары. мыс және оның қорытпалары. алюминий және оның қорытпалары16 бет
Рутений, родий және палладий элементтері, ашылуы, табиғи изотопы6 бет
Радиация және оның түрлері6 бет
Цезий-137 радионуклидінің улылығы және метоболизмі7 бет
R , L ─ тізбекті тұрақты кернеуге қосқандағы өтпелі процесті зерттеу 9 бет
R, L тізбегін тұрақты кернеуге қосу4 бет
«Кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығы: мәселелері және қамтамасыз ету жолдары»100 бет
«МаңғыстауМұнайГаз» АҚ-ның қаржылық ресурстарынның тұрақтылығын зерттеу67 бет
Аграрлык реформа және ауыл шаруашылығындағы экономикалық тұрақтылық28 бет
Адамзаттың тұрақты даму философиясын қалыптастырудағы Рио-де-Жанейро конференциясы6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь