Атмосфераның табиғат пен тірі организмдер тіршілігіндегі рөлі

I. Кіріспе
1.1. Атмосфера
II. Негізгі бөлім
2.1. Атмосфераның табиғат пен тірі организмдер тіршілігіндегі рөлі
2.2. Атмосфераның ластану көздері
III. Қорытынды
IV. Пайдаланылған әдебиеттер
Жер атмосферасы (грекше: atmos-бу және sphaira-шар)- Жерді қоршап тұрған газды қабықша. Атмосфера деп Жерді онымен бірге айнала жүріп оны қоршап тұрған газды ортаны айтамыз. Атмосфераның массасы 5,15-5,9 х1015 тонна. Атмосфера жер бетіндегі барлық тіршілік процестерінің жүруін қамтамасыз етіп, адамзат тіршілігінің барлық жақтарына үлкен әсер етеді.
Атмосфера құрылысы бірнеше қабат құрылымнан тұрып, тропосфера, стратосфера, мезосфера және термосферадан тұрады. 1000 км және одан ары қарай экзосфера болып,онда атмосфералық газдар әлем кеңістігіне таралады. Осы қабатта атмосфера бірте-бірте планета аралық кеңістікке ауысады.
Атмосфераның Жер бетіне ең жақын қабаты «тропосфера» деп аталады. Бұл қабаттың орта ендікте теңіз деңгейінен биіктігі- 10-12км, экваторда- 16-18км, полюстерде- 7-10км. Осы қабатта жауын-шашын, бұлттар түзіліп, найзағайлар күн күркіреуі жүреді. Тропосфераның жоғарғы жағында 40км-ге созылатын стратосфера қабаты орналасқан. Онда ылғалдылық біршама төмен, атмосферадағы озонның көп бөлігі осы қабатта жинақталған, озон Күннің ультракүлгін сәулелерін сіңіріп, атмосфераны қызып кетуден сақтайды.
1.Мукатаева Ж.С. Химиялық экология практикумы.-Алматы,2010.-85 б.
2.Исидоров В.А. Экологическая химия: Учебное пособие для вузов. – СПб: Химиздат, 2001.-304с
3. Скурлатов Ю.И., Дука Г.Г., мизити А. Введение в экологическую химию:
Учебное пособие для хим. и хим.-технолог.спец.вузов-М.: Высшая школа, 1994.-309с
4. Панин М.С. Химическая экология: учебник для вузов.- Семипалатинск, 2002.- 825с.
5. Богдановский Г.А. Химическая экология: Учебное пособие. – М., 1994. -225с.
6. Беспамятнов Г.П. предельно-допустимые концентрации химических веществ в окружающей среде. – Л.: Химия, 1985. -528 с.
7. Скурлатов Ю.И., Дука Г.Г., Мизити А. Введение в экологическую химию. – М.: высшая школа, 1994.-399с
8. Орлов Д.С. Экология и охрана биосферы при химическом загрязнении.- М.: Высшая школа, 2002.-334с
9. Корте Ф. Экологическая химия.-М.: Мир, 1997.-396с
        
        Жоспар:
* Кіріспе
+ Атмосфера
* Негізгі бөлім
+ Атмосфераның табиғат пен тірі организмдер тіршілігіндегі рөлі
+ Атмосфераның ластану көздері
* Қорытынды
* Пайдаланылған әдебиеттер
Кіріспе
Жер ... ... ... және ... ... ... тұрған газды қабықша. Атмосфера деп Жерді онымен бірге айнала жүріп оны қоршап тұрған газды ... ... ... ... 5,15-5,9 х1015 тонна. Атмосфера жер бетіндегі барлық тіршілік процестерінің жүруін қамтамасыз етіп, адамзат тіршілігінің барлық жақтарына үлкен әсер ... ... ... ... ... ... ... тропосфера, стратосфера, мезосфера және термосферадан тұрады. 1000 км және одан ары қарай экзосфера болып,онда ... ... әлем ... ... Осы қабатта атмосфера бірте-бірте планета аралық кеңістікке ауысады.
Атмосфераның Жер бетіне ең жақын қабаты деп аталады. Бұл ... орта ... ... ... биіктігі- 10-12км, экваторда- 16-18км, полюстерде- 7-10км. Осы ... ... ... ... ... күн ... ... Тропосфераның жоғарғы жағында 40км-ге созылатын стратосфера қабаты орналасқан. Онда ылғалдылық біршама төмен, атмосферадағы озонның көп ... осы ... ... озон ... ... ... ... атмосфераны қызып кетуден сақтайды.
Стратосферадан кейін 50км биіктікке мезофера қабаты орналасқан. Мезофера температурада одан әрі қарай төмендеп, 80 км ... ... ... ... ... шекарасы жоқ термосфера орналасқан, одан 500-600 км биіктікте температура +16000 жетеді. Атмосфераның қабаттарында ауа ... ... ... ... төмендейді.
Ең соңында Жерден ең алыста 800-1600км қашықтықта экзосфера орналасқан.
Атмосфераның биогеоценоздың компоненті ... ... ... ... және ... ауа ... құрайды.
Ғалымдардың пікірінше, қазіргі заманғы атмосфераның шығу тегі екінші реттік және ол Жердің қатты қабықшасынан планета түзілгенен кейін ... ... ... ... ... ... барысында Жердің атмосферасы түрлі факторлар: атмосфералық газдардың космос кеңістігінде бөлінуі, вулкандардың әрекетінен ... ... ... ... ... ... молекулалардың ыдырауы, атмосфера компоненттері мен жер қабығының жыныстары ... ... ... ... бөлінетін газдар әсерінен үлкен эволюцияны кешірді.
Атмосфераның дамуы геологиялық және геохимиялық ... сол тірі ... ... ... ... ... ... Жердің беткі қабатын оның қалың қабаттарына өту кезеңде көпшілігі жанып кететін метеориттердің зиянды әсерлерін сақтап тұрады.
Атмосфера құрамының қалыптасуына үлкен әсер ... тірі ... ... ... өз ... осы атмосфералық жағдайларға тікелей байланысты. Атмосфера тірі организмдерге зиянды әсер ететін Күннің ультрокүлгін сәулелерін көп бөлігін ұстап қалады. Атмосфералық оттегі ... мен ... ... алу ... ... ал ... қышқылы өсімдіктердің қоректенуіне қатысады. Климаттық факторлар, әсіресе, жылу режимдері мен ылғалдылық ... ... мен ... қызметіне әсер етеді. Сонымен қатар адамның тіршілік әрекеті атмосфераның құрамы мен климатқа үлкен әсер етеді. Планетадағы оттегі тірі заттар арқылы ... ... ... ... Ал оның бүкіл массасы 2 мың жылда тірі организмдер сіңірсе, көмірқышқылын -300-395 жылда сіңіреді.
Жер атмосфераның газ ... ... Егер ... мен ... атмосферасы негізінен сутек пен гелийден, Марс пен Венераның атмосферасы- көмір қышқылы газынан тұрса, Жердің атмосферасы азот пен оттектен ... сол ... аз ... ... бар. Атмосфераның ең маңызды ауыспалы компоненті- су буы. Су ... ... ... ... ... ... қабаттары жоғарылаған сайын оның концентрациясы азая береді.
Атмосфера процестерге, әсіресе стратосфераның жылу режиміне озон үлкен әсер ... Озон ... ... күн ... ультракүлгін сәулелерін сіңіреді. Ендік пен жылдың мезгіліне байланысты озонның бір айдағы орташа мөлшері ... ... оның ... 2,3-5,2 мм аралығында болады. Жалпы табиғатта озонның мөлшері экватордан полюстерге ... ... ... ... ... ... тіршілік әрекетінің әсерінен атмосфераның озон қабатының бұзылуы байқалуда. Мысалы, озон қабатының ... әсер ... ... деп ... ... ... Бұл қосылыстар бөлме температурасында қайнайды, өте ұшқыш, Жердің ... ... ... ... ... ... Фреондар стратосфераға көтеріліп, фотохимиялық айырылу реакциясына түсіп, біздің планетамыздың ультракүлгін сәулелерден сақтайтын, озон молекулаларын ыдырататын, химиялық ... ... ... саналатын хлор аниондарын бөледі. Қазіргі кезде озон қабатының жағдайына қатаң бақылау-мониторинг жүргізілуде. Озон қабатының бұзылуына ... ... ... ... ... ... қазіргі кезде фреондар өндірісі мен оны пайдалануды қысқартып отыр, дегенмен де ... ... бұл ... әлі де ... күйінде қалғандықтан олардың атмосферадағы концентрациясы да жылдан жылға ... ... ... ... озон қабаты атмосферада біркелкі таралған. Солтүстік жарты шар атмосферада оңтүстікке қарағанда фреондардың концентрациясы-8-9 жоғары.
2. Өндірістің қарқындап ... және отын ... кең ... ... ... ... бос ... қоры азайып, ал көмірқышқыл газының мөлшері жоғарылауда. Нәтижесінде табиғатты көміртектің айналымы бұзылды деуге болады. Академик А.П.Виноградов зерттеулер нәтижесінде көмірқышқыл ... ... жыл ... 0,2-ға ... ... ... Адамзат қоғамда адам баласы отты ең алғаш рет қолданған күннен бастап осы күнге ... ... жану ... 273 ... тонна оттегі жұмсалған болса, соның 246 млрд.тоннасы, яғни соңғы жарты ғасырда ғана жұмсалған. Көміртек айналымының ... мен ... ... ... ... ... ... барлық химиялық тепе-теңдікке үлкен әсер етеді.
Атмосфера табиғи және жасанды жолмен ластанады.
Табиғи ластану. ... ... ... ... шаң болады. Шаң табиғатта жүретін табиғи процестер нәтижесінде түзіледі.
Шаңның үш түрі болады: ... , ... және ... Тау жыныстарының үгітілуі мен бұзылуы, вулкандар атқылауы, орман, дала, торфтардың өртенуі, теңіз беттерінен судың булануы минералдық шаңның түзілуіне себеп болады. ... шаң ... ... ... ... ... мен өсімдіктердің тозаңдары, т.б. түрінде және өсімдіктер мен жануарлардың ыдырау, ашу, шіру ... ... ... ... шаң ... ... ... түзіледі. Табиғи ластанудың бір түрі космостық шаң атмосферадағы жанған метеориттер қалдықтарынан түзіледі, 1 жыл ішінде оның мөлшері 2-5 млн. ... ... ... ... шаң жер атмосферасының негізгі құрам бөлігі болып табылады. Табиғи шаң бөлшектері органикалық немесе бейорганикалық болуы мүмкін, олардың радиусы шамамен 10-3 -10-4 см ... және ... пен тау ... ... ... ... орман, дала, торфтардың өртенуі немесе су беттерінен булану нәтижесінде түзілуі мүмкін. Атмосфераның ... ... шаң ... шөл далалардан пайда болады немесе аэропланктондар- бактерия, өсімдік ... ... ... мен ... ... шіру, ыдырау өнімдерінен түзіледі.
Мұхит үстіндегі ауа атмосферасында ... ... ... ... ... ... ... олар су шашырандылары ауада құрғап қалғанда түзіледі. Әдетте табиғи жолмен ластану биогеоценоздар мен онда ... ... ... үшін аса көп зиян келтірмейді.
Атмосфералық шаң Жер бетінде жүретін кейбір процестер үшін белгілі роль атқарады. Ол су ... ... ... олай ... жауын-шашынның түзілуіне әсер етеді. Бұнымен қатар күн радияциясын сіңіріп тірі организмдерді күннің зиянды сәулелерінен қорғайды. Академик В.И. ... ... ауа ... ... маңызды роль атқарады деп жазды.
Жер бетіндегі заттардың биологиялық ыдырауы, оның ішіндегі топырақ ... ... ... ... ... азот ... ... орасан зор мөлшерінің түзілуіне әкеліп соғады.
Жасанды ластану. ... ... ең ... ... ... ... автомобильдердің жанар майларына жану өнімдері болып табылады. Француз ғалымы Ж. Детридің есептеулері бойынша, ... ... ... ... ... газы-9, көміртек оксиді-4 , көмірсутектер-0,5, оттек-4, сутек-2, альдегидтер-0,004, азот ... ... ... ... 200ге ... компоненттер бар екенін анықтайды. Қоршаған ортаға көміртек, күкірт канцерогенді заттар, мысалы 3,4- бензопирен мен қорғаныс өте зиянды әсер ... ... ... газдардың құрамында 25-27 қорғасын болатыны анықталған. Және оның 40 диаметрі 5 мкм- ге дейін болатындықтан ауада ұзақ уақыт сақталып, ... ... адам ... ... ... ... кезде бүкіл әлемге шамамен 500 млн аса автомобиль жүріп тұрса, үлкен қалалардағы атмосфералық ... ... ... ... үшін қаншалықты маңызды екені түсінікті. Масалы, Лос-Анджелес ... ... ... 2,5 млн ... ... ... ластайды. Ал әрбір мың автомобильден күніне ауаға 3000 кг көміртек оксидтері, химиялық ... ... алу ... адам мен жануарларға аса зиянды болып табылады.
Ауа бассейнін күкіртті газбен және шаңмен ластаушы жылу электр станциялары. Қуатты ... жылу ... ... 1 сағатта 80т көмір жағып, атмосфераға шамамен 5 т күкіртті ангидрид және 16-17 т күл бөледі. ... ... ... ... әсер ... ... отынның сапасы, жағу әдістері, газтазартқыш қондырғылар мен қалдық бөлетін трубалардың биіктігі. ЖЭС газға көшіру зиянды қалдықтар мөлшерін ... ... ... ... ... та ... Ж.Детридің есептеулері бойынша, реактивті самолеттер ұшу кезінде 1 сағатта 0,7 кг/м3 альдегидтер, 6,5 кг көміртек оксиді, 1,7 кг ... 4,3 кг азот ... 6,3 кг/м3 ... ... ... ... мұхиты арқылы ұшып өтетін бір реактивті самолет, 8 сағат ұшу ... осы ... 25000 га ... ... ... ... жұмсайды екен. ... ... ... ... жылу ... ... газ ... өнеркәсіптері, транспорт, термоядролық қаруларды сынау. т.б. арқылы жүреді. Бұлардың әрқайсысы құрамы ондаған мың компоненттерден тұратын түрлі қоспаларды ... ... ... Ауа ... ластайтын қосылыстар көміртек оксидтері, күкірт пен азот қосылыстары, көмірсутектер мен ... шаң ... 1жыл ... ... 200 млн тонна көміртек оксиді, 20млрд тонна көмірқышқыл газы, 150 млн тонна күкірт оксиді, 53 млн ... азот ... 50 млн ... ... ... бөлінеді.
Биосфераның ауыр металдармен ластануы-ғылыми техникалық прогресстің аса маңызды проблемаларының бірі болып отыр. Кейбір есептеулер бойынша бүкіл ... ... ... 20 млрд ... ... өндірілген болса, оның түрлі техника, құрал жабдықтар, қондырғылардағы мөлшері 6 млрд ... ... олай ... 14 млрд ... ... қоршаған ортаға таралып, ластап отыр деуге болады. Бұдан басқа жыл сайын өндірілген сынап пен қорғасынның 80-90 биосфераға ... ... ... ... күл және ... ... бірге қоршаған ортаға таралатын кейбір элементтердің мөлшері олардың өндірілген мөлшерінен де асып түседі. Мысалы: магний-1,5 есе, ... есе, ... ... ... есе, ... иод, ... есе, ... есе, литий, ванадий, стронций, берилий, цесий-100 деген есе, галий мен германий-мыңдаған есе, иттрий-10 мыңдаған есе, т.с.с.
Ауаның ластануы ... ... ... ... ... ... ... организмдерге зиянды әсерін тигізеді.
Ауа бассайнінің мөлдірлігінің өзгеруіне ... ... ... үлкен әсері бар. Жыл сайын атмосферадағы оның мөлшері 0,4 ... ... ... ... ... ... газының мөлшері 0,032 . Кейбір есептеулер бойынша атмосферадағы көмірқышқыл газының мөлшері әр 23 жыл сайын 2 ... ... ... газы ... сәулені-жылу сәулесін сіңіреді, оның мөлшері белгілі бір концентрацияға жеткенде қоршаған ортадағы жалпы температураның жоғарылауына әкеліп соғуы мүмкін. ... ... ... 2х10 ... ол Жер ... күн ... қорғап тұрады. Атмосфераның күкіртті қосылыстармен ластануы қазіргі таңдағы аса маңызды проблемалардың бірі болып отыр. Күкірт атмосфераға 5000 ... ... ... бойы ... ... Күкірт оксидтері өсімдіктерге, жануарлар мен адам организміне зиянды әсер етеді. Күкірт ... ... ... ... ... қышқыл жаңбыр түрінде жерге жауады. Қышқыл жаңбырлар су экожүйелеріне зиянды әсерін ... ... мен ауыл ... ... ... ... сөйтіп үлкен экономикалық шығын келтіреді.
Атмосфераның радиоактивті заттармен ластануы
Атмосфераның радиоактивті ластануы нәтижесінде радиациялық әсер ету байқалатын болғандықтан өте ... ... ... ... әсер-радиоактивті заттардан бөлінетін сәулелердің әсері. Бұл сәулелер кейбір химиялық элементтердің атом ядроларының ыдырауы ... ... ... ... ... ... адам ... тірі тканьдері арқылы өтіп, биологиялық процесстерді бұзып, организмге түрліше ... ... және ... ең ... ... өзгерістер туғызады.
Радиациялық әсердің шығу көздері біршама мәлім, қарапайым космостық сәулелерден бастап, ... ... ... ... ... ... ... атом ядролық станциялардағы авариялар, т.с.с. Көптеген елдерде ядролық қаруды сынау жұмыстарының жүргізілуіне байланысты ядролық өндірістің, атом-электр станцияларының дамуына байланысты ... ... ... көздері пайда болды.
Атмосфера радиоактивті заттармен әсіресе, атом және сутекті бомбалардың жарылуы кезінде ластанады. ... ... ... ... ... ... өнімдері арқылы да таралады. Судағы изотоптар өсімдіктерге сіңіріліп, олармен балықтар қоректеніп, ... ... ... не ... ... ... т.с.с.
1945 жылы августа Жапонияның Хиросима мен Нагосаки қалаларында жарылған атом бомбалары ондаған мың адамдардың ... ... оның ... әлі ... ... сақталуда.
Атом энергиясын кең масштабта қолдану нәтижесінде атом өндірісініңқалдықтары көбеюде. Енді осы қалдықтарды зиянсыздандыру ... да ... ... Бұл ... шешу жолдары түрлі елдерде түрліше жүзеге асуда. Мысалы, АҚШ пен Англия атом ... ... ... ... ... Франция ескі теміржол туннельдеріне сақтайды, ал біздің елімізде жердің терең қабатына көміледі, бұл ең ... және ... жол ... саналады.
Атмосфераның шумен ластануы
Ғылым мен техниканың қарқынды дамуы кезінде атмосфераның ... ... да ... ... тигізуде. Деңгейі шамамен 90-120 децибел болатын шулар ... ... ... әсер ... есту ... ... ... тіпті кейбір жағдайларда жүйке-психикалық аурулардың пайда болуына себеп болады. Бұнымен қатар ... ... ... организмнің эндокриндік системасының бұзылуы сияқты аурулардың пайда болуына әкеп соғады.
Осыған байланысты ... ... ... үшін ... ... ... асырылады. Мысалы, үлкен қалаларда жасыл өсімдіктер шудың деңгейін біршама төмендетеді. Олар ... шу ... 20% ... Бұнымен бірге шуды сіңіруші конструкциялар, экрандар орнату сияқты шаралар да ... ... ... ... ... ... ... ластануы адам жануарлар мен өсімдіктер үшін әрқашан зиян. Түтіннің ... ... ... ... ... ... улы ... түзілуіне әкеп соғады. Тіпті кейбір жағдайларда улы заттарды ... ... ... аса ... ... мен ... ... болады. Мысалы, Лос-Анжелес қаласында, Калифорния, Британ аралдарында, сол сияқты ФРГ мен ... ... ... улы ... ... ... атмосферада жинақталу нәтижесінде смог деп аталатын қалың тұмандар ... ... ХІХ ... соңынан бастап - ақ белгілі болған. Әсіресе 1952 және 1956 ... ... ... елге ... зардаптарын тигізді. 1952 жылдың 5-9 желтоқсан аралығында ... ... ... ... ... ... Тұманның құрамындағы зиянды қосылыстардың (күкірт ангидриді, азот ... ... ... ... т.б) ... ... ... нормадан 5-6 есе көп болатын, 12 сағаттан кейін ... ... ... алу ... ... бас ауру, бас айналу, жөтел күшейген. Созылмалы бронхит ауруымен ауыратын ... ... ... ... ... ұшыраған. Ұлыбритания астанасының ... 1956 жылы ... 96 ... бойы ... ... смог ... адамдардың ажалына себеп болған. 1968 жылы ... ... ... ... ... біршама азайған.
Өндіріс орындарынан шыққан қалдықтар құрамында 140-қа жуық ... ... ... ... көпшілігі түссіз, иіссіз болып, организмге бірдей әсер ете ... ... ... ... ... ... зиянды заттардың бірлесіп әсер етуі аса қауіп туғызатындай ... ... ... ... ... ... ... жұмыс қабілетін төмендетіп, жөтел, бас айналу, дыбыс жолдарының спазмалары, өкпенің түрлі аурулары, ... ... ... ... ... ... ... тұра алу қабілетін төмендетеді.
Өндіріс орындарынан шыққан қалдықтар, транспорт ... ... ... ... ірі қалалардың үстінде пайда болатын түрлі ... Күн ... ... бетіне түгел түсуіне кедергі келтіреді. Мысалы, Париж қаласының маңындағы өндіріс ... аз ... ... ... 3% ... ... мен фабрикалар көп ... ... 0,3% қана ... ... сәулелердің жетіспеушілігі балаларда авитаминоз және рахит ауруларын ... ... ... ... ... жануарлар мен аңдар да уланады.
Өндіріс орындарынан шыққан қалдықтар құрамындағы ... және ... ... бал ... ... ... бал жинау қабілеті төмендейді.
Бірқатар ... ... ... ... қоян мен ... т.б.) ... құрамындағы күкіртті газ, мышьяк, сурьманың әсерінен улану оқиғалары көп кездеседі.
Өсімдіктер үшін ... улы ... ... ... фтор, хлордың қосылыстары мен көмірсутектер. Олар ауылшаруашылық ... ... мен ... ... ... зиян ... ... дақылдардан бұл газдарға өте сезімтал - арпа, көкеністерден - ... ... ... редис.
Ауаның құрамында болатын күкіртті газдың шектеулі ... 0,05 мг/м3 және ... - 0,1 ... ... ... ... мемлекетінде атмосфераның ластануынан болатын шығын ұлттық табыстың 4% , АҚШ - 3% , ... - 8% ... ... ... ... және ... жолдары
Атмосфералық ауаның ластанумен күресу мәселесі күрделі жан-жақты және үлкен материалдық ... мен ... ... етеді. Дегенмен ғылыми-техникалық прогресстің қазіргі заманғы даму деңгейі адам организмі мен ... ... ... әсер ететін заттардың түзілуін және азайтып, ластанудың ... ... ... ... ... ... ластануының алдын алатын және зиянды қалдықтардың мөлшерін азайтуға ... ... ... төмендегідей 3 топқа бөлуге болады:
1. ... ... ... ... ... ... және ... зиянды заттар аз бөлінетін жаңа ... ... ... ... ... ... мен карбюрацияны жақсатру және ауа тазартқыш қондырғылар ... ... ... ... түсуін азайту немесе мүлде болдырмау.
3. Зиянды қосылыстарды бөлетін объектілерді тиімді ... және ... ... ... ... ... әдебиеттер:
1. Мукатаева Ж.С. Химиялық экология практикумы.-Алматы,2010.-85 б.
2. Исидоров В.А. Экологическая химия: Учебное пособие для ... - СПб: ... ... ... Ю.И., Дука Г.Г., ... А. ... в экологическую химию:
Учебное пособие для хим. и хим.-технолог.спец.вузов-М.: Высшая школа, 1994.-309с
4. панин М.С. Химическая экология: учебник для вузов.- ... 2002.- ... ... Г.А. ... ... Учебное пособие. - М., 1994. -225с.
6. Беспамятнов Г.П. предельно-допустимые концентрации ... ... в ... ... - Л.: ... 1985. -528 с.
7. Скурлатов Ю.И., Дука Г.Г., Мизити А. Введение в экологическу химию. - М.: высшая школа, ... ... Д.С. ... и охрана биосферы при химическом загрязнении.- М.: Высшая школа, 2002.-334с
9. Корте Ф. Экологическая химия.-М.: Мир, 1997.-396с

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 10 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Биологиялық ырғақтар4 бет
Микроэкономика пәнін зерделеу186 бет
Биологиялық ырғақ. Фотопериодизм8 бет
XVIII ғасыр ортасындағы тірі табиғат туралы метафизикалық ұғымдар13 бет
«Атмосфераның құқықтық режимі»16 бет
Анатомияны тірі адамда оқу әдістері10 бет
Атмосфера туралы жалпы түсінік. Атмосфераның ластануы29 бет
Атмосфераның антропогендік ластануы6 бет
Атмосфераның ластануы10 бет
Атмосфераның ластануы және қоршаған ортаға әсерін бағалау16 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь