Белоктар. Түрлері, құрамы


I. Кіріспе
1.1. Белоктар. Түрлері, құрамы
II. Негізгі бөлім
2.1. Белоктардың алмасуы.
2.2. Белоктардың қорытылуы
2.3. Амиинқышқылдарының жинақ қоры
III. Қорытынды
IV. Пайдаланылған әдебиеттер
Белоктар аминоқышқылдарынан құралған өте күрделi жоғары молекулалы органикалық заттар. Табиғатта шамамен 1010-1012 әртүрлi белоктар кездеседi. Оның бес миллионға жуықтауы адам денесiнде кездеседi. Белоктар адам денесiнiң 18-21% құрайды. Ал кейбiр мүшелерде (көкбауыр, өкпе, бұлшық етте бүйректе т.б. ) белоктың мүшелерi 70-80%. Қорыта айтқанда белоктар жасушаның ең негiзгi құрылыс материалы. Белоктар-ферменттер жасушада жүретiн химиялық реакциялардың жылдамдығын тездетедi. Белоктар тасымалдау, тыныс алу қызметiн атқарады. Қызыл қан түиiршiгiнiң белогы гемоглобин оттегiн қосып алып, барлық үлпаға, жасушаға таратады да, олардан көмiрқышқыл газын өкпеге тасымалдайды. Белоктар қозғалыс қызметiн атқарады. Мысалы, бұлшық еттердiң, жүректің, өкпенiң, iшек-қарынның қабырғасындағы еттердiң жиырылуы арқылы қозғалыстың бiрнеше түрi iске асып, сол мүшелердiң қызметi қамтамасыз етiлуiнде белоктардың маңызы зор.
1.Мецлер Д. Биохимия. Т.1-3. М., Мир, 1981
2.Сейтов З.С. Биологиялық химия. Алматы, Қайнар,1992ж.
3.Сеитов З.С. Биохимия. –Алматы: Агроуниверситет, 2000.
4.Кнорре Д.Г., Мызина С.Д. Биологическая химия: Учеб.для хим., биол.имед.спец.вузов. 3-е изд., испр.-М.: высш.шк., 1998
5. Ленинжер А. Биохимия, М., Мир, 1974

Пән: Химия
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге




Жоспар:
I. Кіріспе
1.1. Белоктар. Түрлері, құрамы
II. Негізгі бөлім
2.1. Белоктардың алмасуы.
2.2. Белоктардың қорытылуы
2.3. Амиинқышқылдарының жинақ қоры
III. Қорытынды
IV. Пайдаланылған әдебиеттер

Белоктар аминоқышқылдарынан құралған өте күрделi жоғары молекулалы органикалық заттар. Табиғатта шамамен 1010-1012 әртүрлi белоктар кездеседi. Оның бес миллионға жуықтауы адам денесiнде кездеседi. Белоктар адам денесiнiң 18-21% құрайды. Ал кейбiр мүшелерде (көкбауыр, өкпе, бұлшық етте бүйректе т.б. ) белоктың мүшелерi 70-80%. Қорыта айтқанда белоктар жасушаның ең негiзгi құрылыс материалы. Белоктар-ферменттер жасушада жүретiн химиялық реакциялардың жылдамдығын тездетедi. Белоктар тасымалдау, тыныс алу қызметiн атқарады. Қызыл қан түиiршiгiнiң белогы гемоглобин оттегiн қосып алып, барлық үлпаға, жасушаға таратады да, олардан көмiрқышқыл газын өкпеге тасымалдайды. Белоктар қозғалыс қызметiн атқарады. Мысалы, бұлшық еттердiң, жүректің, өкпенiң, iшек-қарынның қабырғасындағы еттердiң жиырылуы арқылы қозғалыстың бiрнеше түрi iске асып, сол мүшелердiң қызметi қамтамасыз етiлуiнде белоктардың маңызы зор. Белоктар қуат көзi, 1г белок толық ыдырағанда 4,1 ккал (17,6 кДж) қуат босап шығады. Тәулiгiне жұмсалған қуаттың 10-15% -тейi белоктар арқылы өтеледi.
Ағзада ферменттер, гормондар т.б. заттар үздiксiз жұмсалып: ескiрген белок молекулалары ыдырап, үлпалар мен жасушалар жаңарып отырады. Осының бәрiне белок қажет. Мысалы, тiршiлiк барысында ағзадағы көптеген жасушалар бiрнеше рет жаңарады; қандағы қызыл қан түйiршiктерi эритроциттер 100-200 күн аралығында толық жаңарып алмастырылса, бауыр жасушаларындағы белоктар 10 күн аралығында жартылай жаңарады. Салмағы 70 кг-дай ересек адам ағзасында тәулiгiне шамасы 400 гр-дай белоктар ыдырап және қайта құрылады. Сондықтан да осы жұмсалған белоктардың орнын толтыру үшiн тамақпен енгiзiлген белоктың мөлшерi жеткiлiктi болуы қажет. Қалыпты жағдайда тәулiгiне адам ағзасына 80-100 г белок керек болса, дене еңбегiмен айналысқанда оның мөшелерi 120-150 г дейiн өседi. Белок жеткiлiксiз болған жағдайда бүйрек, қалқанша, жыныс бездерiнiң қызметi бұзылады. Орталық жүйке жүйесi белоктың жеткiлiксiздiгiн өте тез сезедi.Ашыққанда ми мен жүрек өзiнiң салмағын көп уақытқа дейiн жоғалтпайды, себебi олар өзiнiң белоктарын бұлшық ет пен бауырдың белоктарының есебiнен толықтырады. Биологиялық маңызы жағынан белоктарды құнды және құнсыз деп екi топқа бөледi. Құнды белоктар дегенiмiз-құрамында ауыстыруға болмайтын аминқышқылдары бар белоктар.Ағзада түзiлмейтiн аминқышқылдарын ауыстыруға болмайды деп санайды. Бұларға: валин, лейцин, изолейцин, метионин, треонин, лизин, триптофан, фенил-аланин сияқты сегiз аминқышқылдары жатады. Жартылай ауыстырылмайтын аминқышқылдары төртеу-аргинин, гистидин, цистейн мен тирозин. Ауыстыруға болатын амин қышқылдары ағзаның өзiнде кетоқышқылдардан, май қышқылдарынан түзiледi. Олар аланин, аргинин аспарагин, глицин, глотамин, пролин, серин қышқылдары.
Биологиялыє құнды белоктардың құрамында белок молекуласын құруға қажеттi барлық аминқышқылдары болады. Оған жануарлардан алынатын белоктар жатады. (жұмыртқа, ет, сүт, балық белоктары), құнсыз белоктардың құрамында ауыстыруға болмайтын аминқышқылдары кездеспейдi. Мысалы, жүгерiнiң, бидайдың, белоктары, желатин-құнсыз белоктар.
Ағзадағы белок тепе-теңдiгiн қамтамасыз ететiн тағамдағы белоктың ең аз мөлшерiн - белоктың минимумы деп атайды. Белоктар көмiрсулар мен майлар тәрiздi коректiк зат болып жинақталмайды. Тағамдағы белоктың мөлшерi көп болған жағдайда ағзадағы белок тепе-теңдiгiн сақтау үшiн, олардың катаболизмi күрт өсiп, соңғы өнiмдерi сыртқа шығарылады.
О

Аминқышқылдары құрамында карбоксил тобы - С - ОН және амин тобы - NH2 бар амфолиттiк қасиет көрсететiн органикалық заттар. Оның құрылыс формуласы:

NН2
І
R-CН-CООН

Белок молекуласындағы амин қышқылдары бiрiмен - бiрi пептидтiк байланыс арқылы қосылады, ол бiр аминқышқылының карбоксил тобы мен екiншi амин қышқылының амин тобының есебiнен құрылады.
H2N-CY-COOH + H2N-CY-COOH + H2N-CY-COOH --
К1 К2 К3

O H O H
׀ ׀ ׀׀
H2N - CН - C - N - CН - C - N - CН-СООН + 2H2O

R1 R2 R3

Пептидтiк байланыс арасында аминқышқылдарының түрлi мөлшерi өзара қосылып полипептидтiк түзу тiзбек түзедi. Белоктың құрамына бар болғаны 20-22 амин қышқылы түрлiше тәртiппен кезектесе келе полипептидтердiң сансыз варианттары пайда болады. Белок молекуласында бiр немесе бiрнеше полипептидтiк тiзбек болу мүмкiн. Мысалы, инсулин белогында екi, гемоглобин молекуласында төрт полипептидтiк тiзбек бар. Белок молекуласыны бiрiншi деңгейлi құрылымы осы пептидтiк байланыстың негiзiнде құрылған.
Белок молекуласындағы полипептидтiк тiзбек жазық түрде сақталмай кеңiстiкте ширатылып, сутектiк байланыс арқылы екiншi деңгейлi құрылым түзiледi. Полипептидтiк тiзбектiң ары қарай жинақталуы арқасында белок бiр тұрақты пiшiнге (жiп сияқты созылыңқы, шар сияқты дөңгелек т.б.) ие болады. Бұл үшiнiшi деңгейлi құрылым дисульфидтiк және эфирлiк байланыстар т.б. арқылы ұсталып тұрады. Бiрнеше полипептидтiк тiзбектен тұратын күрделi белоктарда төртiншi деңгейлi құрылым пайда болады. Олардың молекулалары вандервальс күштерi, электростатикалық тартылу, гидрофобты әрекеттесу күштерi арқылы берiлiп тұрады.
Барлық белоктар екi топқа бөлiнедi. Тек қана аминқышқылдарының қалдығынан тұратын қарапайым белок - протейн деп аталады. Қарапайым белокқа бөтен зат байланысқан болса, оны күрделi белок протейд ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Белоктар
Белоктар жайлы
Белоктар туралы
Белоктар биохимиясы
Белоктар мен витаминдер
Белоктар химиясына сипаттама
Белоктар тұралы жалпы түсінік
Жанұя құрамы, түрлері
Жанұя құрамы және түрлері
Жанұяның құрамы және түрлері
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь