Белоктар. Түрлері, құрамы

I. Кіріспе
1.1. Белоктар. Түрлері, құрамы
II. Негізгі бөлім
2.1. Белоктардың алмасуы.
2.2. Белоктардың қорытылуы
2.3. Амиинқышқылдарының жинақ қоры
III. Қорытынды
IV. Пайдаланылған әдебиеттер
Белоктар аминоқышқылдарынан құралған өте күрделi жоғары молекулалы органикалық заттар. Табиғатта шамамен 1010-1012 әртүрлi белоктар кездеседi. Оның бес миллионға жуықтауы адам денесiнде кездеседi. Белоктар адам денесiнiң 18-21% құрайды. Ал кейбiр мүшелерде (көкбауыр, өкпе, бұлшық етте бүйректе т.б. ) белоктың мүшелерi 70-80%. Қорыта айтқанда белоктар жасушаның ең негiзгi құрылыс материалы. Белоктар-ферменттер жасушада жүретiн химиялық реакциялардың жылдамдығын тездетедi. Белоктар тасымалдау, тыныс алу қызметiн атқарады. Қызыл қан түиiршiгiнiң белогы гемоглобин оттегiн қосып алып, барлық үлпаға, жасушаға таратады да, олардан көмiрқышқыл газын өкпеге тасымалдайды. Белоктар қозғалыс қызметiн атқарады. Мысалы, бұлшық еттердiң, жүректің, өкпенiң, iшек-қарынның қабырғасындағы еттердiң жиырылуы арқылы қозғалыстың бiрнеше түрi iске асып, сол мүшелердiң қызметi қамтамасыз етiлуiнде белоктардың маңызы зор.
1.Мецлер Д. Биохимия. Т.1-3. М., Мир, 1981
2.Сейтов З.С. Биологиялық химия. Алматы, Қайнар,1992ж.
3.Сеитов З.С. Биохимия. –Алматы: Агроуниверситет, 2000.
4.Кнорре Д.Г., Мызина С.Д. Биологическая химия: Учеб.для хим., биол.имед.спец.вузов. 3-е изд., испр.-М.: высш.шк., 1998
5. Ленинжер А. Биохимия, М., Мир, 1974
        
        Жоспар:
* Кіріспе
+ Белоктар. Түрлері, құрамы
* Негізгі бөлім
+ Белоктардың алмасуы.
+ ... ... ... ... ... ... ... әдебиеттер
Белоктар аминоқышқылдарынан құралған өте күрделi жоғары молекулалы органикалық заттар. Табиғатта шамамен 1010-1012 әртүрлi белоктар кездеседi. Оның бес миллионға жуықтауы адам ... ... ... адам ... 18-21% құрайды. Ал кейбiр мүшелерде (көкбауыр, өкпе, ... етте ... т.б. ) ... ... 70-80%. Қорыта айтқанда белоктар жасушаның ең негiзгi құрылыс материалы. Белоктар-ферменттер жасушада жүретiн химиялық реакциялардың жылдамдығын тездетедi. Белоктар тасымалдау, ... алу ... ... ... қан ... ... гемоглобин оттегiн қосып алып, барлық үлпаға, жасушаға таратады да, ... ... ... өкпеге тасымалдайды. Белоктар қозғалыс қызметiн атқарады. Мысалы, бұлшық еттердiң, жүректің, өкпенiң, iшек-қарынның қабырғасындағы еттердiң жиырылуы арқылы қозғалыстың бiрнеше түрi iске ... сол ... ... ... ... ... маңызы зор. Белоктар қуат көзi, 1г белок толық ыдырағанда 4,1 ккал (17,6 кДж) қуат ... ... ... ... ... 10-15% -тейi ... ... өтеледi.
Ағзада ферменттер, гормондар т.б. заттар үздiксiз жұмсалып: ескiрген белок молекулалары ыдырап, үлпалар мен жасушалар жаңарып отырады. Осының бәрiне ... ... ... ... барысында ағзадағы көптеген жасушалар бiрнеше рет жаңарады; қандағы қызыл қан түйiршiктерi эритроциттер 100-200 күн аралығында толық жаңарып алмастырылса, бауыр жасушаларындағы ... 10 күн ... ... ... ... 70 ... ересек адам ағзасында тәулiгiне шамасы 400 гр-дай белоктар ыдырап және қайта құрылады. Сондықтан да осы жұмсалған ... ... ... үшiн ... ... белоктың мөлшерi жеткiлiктi болуы қажет. Қалыпты жағдайда тәулiгiне адам ағзасына 80-100 г белок керек болса, дене ... ... оның ... 120-150 г ... өседi. Белок жеткiлiксiз болған жағдайда бүйрек, қалқанша, жыныс ... ... ... ... ... жүйесi белоктың жеткiлiксiздiгiн өте тез сезедi.Ашыққанда ми мен жүрек ... ... көп ... ... жоғалтпайды, себебi олар өзiнiң белоктарын бұлшық ет пен бауырдың белоктарының есебiнен толықтырады. ... ... ... ... ... және ... деп екi топқа бөледi. Құнды белоктар дегенiмiз-құрамында ауыстыруға болмайтын ... бар ... ... ... ауыстыруға болмайды деп санайды. Бұларға: валин, лейцин, изолейцин, метионин, треонин, лизин, триптофан, фенил-аланин сияқты сегiз аминқышқылдары жатады. Жартылай ауыстырылмайтын ... ... ... ... мен ... ... ... амин қышқылдары ағзаның өзiнде кетоқышқылдардан, май қышқылдарынан түзiледi. Олар аланин, аргинин аспарагин, глицин, глотамин, пролин, серин ... ... ... ... ... молекуласын құруға қажеттi барлық аминқышқылдары болады. Оған жануарлардан алынатын белоктар жатады. (жұмыртқа, ет, сүт, ... ... ... ... құрамында ауыстыруға болмайтын аминқышқылдары кездеспейдi. Мысалы, жүгерiнiң, бидайдың, белоктары, желатин-құнсыз белоктар. ... ... ... ... ... тағамдағы белоктың ең аз мөлшерiн - белоктың минимумы деп атайды. Белоктар көмiрсулар мен майлар тәрiздi коректiк зат ... ... ... белоктың мөлшерi көп болған жағдайда ағзадағы белок тепе-теңдiгiн сақтау үшiн, ... ... күрт өсiп, ... ... ... ... ... құрамында карбоксил тобы - С - ОН және амин тобы - NH2 бар ... ... ... ... ... Оның ... ...
NН2 ... ... амин ... ... - бiрi ... ... арқылы қосылады, ол бiр аминқышқылының карбоксил тобы мен екiншi амин қышқылының амин тобының есебiнен құрылады.
H2N-CY-COOH + ... + ... -->
К1 К2 К3
O H O H
׀ ׀ ׀׀
H2N - CН - C - N - CН - C - N - ... + ... R2 ... ... ... аминқышқылдарының түрлi мөлшерi өзара қосылып полипептидтiк түзу ... ... ... ... бар болғаны 20-22 амин қышқылы түрлiше тәртiппен кезектесе келе полипептидтердiң ... ... ... ... ... ... бiр ... бiрнеше полипептидтiк тiзбек болу мүмкiн. Мысалы, инсулин белогында екi, гемоглобин молекуласында төрт полипептидтiк тiзбек бар. Белок молекуласыны>> бiрiншi ... ... осы ... ... ... ... молекуласындағы полипептидтiк тiзбек жазық түрде сақталмай кеңiстiкте ... ... ... ... екiншi деңгейлi құрылым түзiледi. Полипептидтiк тiзбектiң ары қарай жинақталуы арқасында белок бiр тұрақты пiшiнге (жiп ... ... шар ... ... т.б.) ие ... Бұл ... ... құрылым дисульфидтiк және эфирлiк байланыстар т.б. арқылы ұсталып тұрады. Бiрнеше полипептидтiк тiзбектен ... ... ... төртiншi деңгейлi құрылым пайда болады. Олардың молекулалары вандервальс күштерi, ... ... ... ... ... ... берiлiп тұрады.
Барлық белоктар екi топқа бөлiнедi. Тек қана аминқышқылдарының қалдығынан тұратын қарапайым белок - ... деп ... ... ... ... зат ... болса, оны күрделi белок протейд деп атайды.
37719001174750013716001174750022860003175Белоктар
00 ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... қарай ажыратылады. Олардың iшiндегi маңыздылары:
Хромопротейдтер - боялған белоктар. Қызыл қан түйiршiктерiнiң құрамына кiретiн гемоглобин (Нв), ... ... ... ... бар ... ... қатысатын ферменттер (лдецитохромдар, каталаза т.б.) хромопротейдтердiң өкілдерi болып табылады. Нуклеотидтер ... ... ... құрамына кiрiп, жасушадағы белоктарды түзуде маңызды қызмет атқарады. Нуклепротейдтер белоктар мен липидтерден құралып жасуша мембранасының негiзiн ... ... ... ауыз ... ... ... ... сiлекейдiң құрамында белоктарды қорытатын ферменттер жоқ. Ас қазан сөлiнiң құрамындағы тұз қышқылының әсерiнен а) белоктар iсiнедi, б) ... ... ... ... в) рн ... ... ... Пепсинферментi белок молекуласының пептидтiк байланыстарын үзiп белок молекуласының iрi ... - ... мен ... ... екi елi ... ... ұйқы ... сөлiндегi трипсиноген энтерексиназа ферментiнiң әсерiнен белсендiрiлiп трипсинге айналады. Он екi елi ... ... ... ... және ... ... полипептидтерге дейiн ыдырайды. lшек сөлiнiң құрамындағы карбоксипептидаза, аминопепти-дазалардың әсерiнен дипептидтерге дейiн, одан соң дипептидазаның ... ... ... ... ... 95% қанға, 5% лимфаға сiңедi. Қорытылмаған белоктар мен сiңiрiлмеген аминқышқылдары тоқ iшектегi ... ... ... ... ... улы заттар пайда болады. Мысалы, аминқышқыл тирозиннен фенол, триптофаннан индол жёне скатол пайда болады. Бұл улы заттардың жартысы ... ... ... бiр ... қанға сiңiп, бауырда бейтараптанады. Ал белоксыз топтардың ары қарай айналымы ... ... ... байланысты.
Амиинқышқылдарының жинақ қоры. Тағамдағы белоктардың қортылуы арқылы сырттан келетiн "экзогендi" аминқышқылдары және ұлпалардағы белоктардың ыдырауынан түзiлен "эндогендi" аминқышқылдарынан ағзадағы аминқышқылдардың қоры ... ... Осы ... ... ... ... ... көре аламыз.
Қазiргi кездегi зерттеулер бойынша белок түзiлуiнiң төрт түрiн алып қарауға болады: 1) өсу мен даму кезiнде; 2) ... ... ... ... ... келтiру; 3) қан жоғалтқаннан, белокқа мұқтажданғаннан кейiнгi ... ... ... түзiлу"; 4) гормондар, ферменттер, гемоглобин және т.б. заттардың пайда болуы кезiндегi "функционалдық түзiлу".
Аминқышқылдарынан белогтардың түзiлуi өте күрделi ... ол ... ... ... ядролар сияқты жасушаның әртүрлi бөлшектерiнде өтедi. Белоктардың түзiлуiне алуан түрлi ферменттер мен әр түрлi нуклейн қышқылдары: ДНК, матрицалық РНК ... ... ... және ... ... РНК қатысады. Белок түзiлуi кезiнде қуат көзi ретiнде А¶Ф пайдаланылады. Ағзадағы белок түзiлуiнен артылған аминқышқылдары әртүрлi ұлпалардың жасушаларында зат алмасуының ... ... ... ... бос қуат бөлiнiп шығады. Аминқышқлдарының ыдырауы әртүрлi реакциялар арқылы жүзеге асады:
I. Аминқышқылдарынан амин тобын (-NH2) бөлiнуi (жаңқалану) реакциясы ... ... ... Егер де ... амин тобы ... амин ... ... қышқылдар түзiлiп, соңғылары қарапайым және күрделi майлар түзiлуге, немесе -тотығуға немесе кетоденелер ... ... ... ... + ... май ... Егер де аминқышқылдары тотыға жаңқаланса, онда кетоқышқылдар түзiледi.
R-CH-COOH + НАД НАДH2 + ... + ... ... ... H3 ... ... ... аралық жаңалануы арқасында аммиак бөлiнiп , қанықпаған майлы қышқылдар пайда болады.
R-CH2- CH-COOH NH3 + R-CН ... ... ... ... ...
II. ... амин тобы (-NH2) кетоқышқылдарға тасымалдануы арқылы жасушада ауыстыруға болатын аминқышқылдары пайда болады.
СООН
СООН
СН2
СН2
СН3
СН2 ... ... ... ... ... ... ... мысалы, амид тобының молекула аралық тасымалдануы арқылы жасушада ағзаға қажеттi басқа да заттар түзiледi. Мысалы, ... ... және ... ... етте креатин түзiледi. Одан АYФ -- ның қатысуымен микроэргиялық қосылыс - креатинфосфат пайда болады. Соңғысы бұлшық ... ... ... қуат ... бірі ... ... ... карбоксил тобының бөлiну реакциялары арқылы ағзада биогендi аминдер (биологиялық белсендiлiгi жоғары) түзiледi.
Белок алмасуы ... ... ... ... және ... нуклеотидтерiнiң жаңқалану реакциясы арқылы бос аммиак бөлiнiп шығады. Аммиак әсiресе бауырдың, бүйректiң, iшектiң, мидың ұлпаларында көп ... ... Осы ... ... ... маңызы зор. Аммиакты бейтараптандырудың бiрнеше жолы бар:
1) Аммиак пурин және пирамидин негiздерiн құруға жұмсалады;
2) Аммиакқышқылдарды бейтараптау арқылы аммоний тұздарына айналып ... ... ... ... ... мочевинаға айналуы амииакты бейтараптандырудың негізгі жолы тәулігіне несеппен 25-30 г мочевина сыртқа шығарылады.
Пайдаланылған әдебиеттер
1.Мецлер Д. ... Т.1-3. М., Мир, 1981 ... З.С. ... ... ... ... З.С. Биохимия. - Алматы: Агроуниверситет, 2000.
4.Кнорре Д.Г., Мызина С.Д. Биологическая ... ... хим., ... ... 3-е изд., ... высш.шк., 1998
5. Ленинжер А. Биохимия, М., Мир, 1974

Пән: Химия
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Белоктардың жіктелуі, құрамы20 бет
Әртүрлі аймақтарда өсетін топинамбур өсімдігінің (жапырағы, сабағы, жемісі) құрамындағы белоктар мен аминқышқылдарының таралу заңдылықтарын анықтау69 бет
Алматы облысындағы түйе сүтiнiң физико-химиялық қасиеттерi21 бет
Астық массасының құрамы11 бет
Микробалдырлардың аралас өскен дақылдарының құрғақ биомассасын алу және олардың өнімділігін зерттеу45 бет
Организмнің ішкі ортасы 6 бет
Түйе сүтінің сарысу белоктарының қасиеттері39 бет
Шұбатқа ветеринариялық-санитариялық баға беру33 бет
Үрмебұршақтың сорт үлгілерін белоктық мөлшері, аминқышқылдық құрамына қарай сипаттау және жоғары белсенді антиқоректендіруші компоненттері бар үлгілерді анықтау жолдары58 бет
Аминқышқылдар мен белоктардың алмасуы18 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь