Мектепке дейінгі балаларға топсаяхаттың танымдық және тәрбиелік мәні

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3
НЕГІЗГІ БӨЛІМ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .6
1. Мектепке дейінгі балаларға топсаяхаттың танымдық және тәрбиелік мәні ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..6
2. Топсаяхат кезінде балалардың іс . әрекет мазмұны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..10
3. Бастауыш мектеп оқушыларына топсаяхатты ұйымдастыру формалары және оны өткізу әдістемесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...16
4. Топсаяхат кезінде табиғаттағы өзгерістерді бақылау ... ... ... ... ... ... ... ... ...22
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...24
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...26
Топсаяхат – балалар табиғи жағдайларда: орманда, көгалда, бақшада, су қоймасында, табиғатпен танысатын оқу – іс әрекеті. Топсаяхаттар оқу іс – әрекетіне арналып бөлінген сағаттарда жасалады.
Топсаяхаттарда белгілі бір бағдарламалық мазмұны бар, мұны барлық топтың балалары меңгеруге міндетті. Топсаяхаттардың тәрбиелік – білімдік маңызы өте зор, өйткені олар туған табиғатқа деген ықыласты арттырады, эстетикалық сезімдерді тәрбиелеуге мүмкіндік береді.
1.Керімбаева Р. Табиғат. Бала. Тәрбие. // Отбасы және балабақша. – 2007. №1-3. 50-52б.
2.Қалықбаева З. Табиғат – тал бесігің.// Отбасы және балабақша. – 2005. №6.30б.
3. www.google.kz.
4. Ыдырысова Ж. Табиғатқа ынтызарлық тәрбиеге баулу. // Отбасы және балабақша. - 2007. №4-6. 70-71б.
5. Қонақбаева Р.Д. Балаларды эстетикалық тәрбиеге баулу. // Отбасы және балабақша. – 2008. №2. 29-30б.
6. Құдашева Д.Т. Баланың жан – дүниесін әсемдікке баулу. // Отбасы және балабақша. – 2007.№3. 15-16б.
7. Құлшанова С. Табиғатты қорғау. // Отбасы және балабақша. – 2003. №6. 6-8б.
8. Көбееева Н. Бала және табиғат. // Үйелмен және балабақша. – 2003. №5. 6-7б.
9. Жарықбаев Н. «Жалпы Психология» Алматы. – 2004. 93 – 95б.
10. Аймағамбетова Қ. Дүниетануды оқыту теориясы мен технологиясы. – 2006. 196-205б.
11. Аймағамбетова Қ. Бастауыш сыныптарда дүниетануды оқытудың теориялық негізі. 2003. 65-83б.
12. Естұрсынова М.К. Набидоллина Ш.С. Жаратылыстану негіздері және дүниетануды оқыту әдістемесі. 2007. 334-347б.
        
        Мазмұны:
КІРІСПЕ............................................................................................................3
НЕГІЗГІ БӨЛІМ.............................................................................................6
1. Мектепке дейінгі балаларға топсаяхаттың танымдық және тәрбиелік мәні..........................................................................................................................6
2. Топсаяхат кезінде балалардың іс - әрекет мазмұны......................................10
3. Бастауыш мектеп ... ... ... ... және оны ... ... Топсаяхат кезінде табиғаттағы өзгерістерді бақылау...................................22
ҚОРЫТЫНДЫ...............................................................................................24
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР...................................................26
Кіріспе
Топсаяхат - балалар табиғи жағдайларда: ... ... ... су ... ... танысатын оқу - іс әрекеті. Топсаяхаттар оқу іс - әрекетіне арналып бөлінген сағаттарда ... ... ... бір бағдарламалық мазмұны бар, мұны барлық топтың балалары меңгеруге міндетті. Топсаяхаттардың тәрбиелік - ... ... өте зор, ... олар ... ... деген ықыласты арттырады, эстетикалық сезімдерді тәрбиелеуге мүмкіндік береді.
Ормандағы таза ... ... ... қош ... гүлдердің арасында болу, қимыл - қозғалыс және қуанышқа бөлену, әдетте осымен ... ... ... дамуына да игі әсер етеді. Топсаяхат жасайтын жерді таңдап алу - оның міндеттеріне, балалардың жасына ... ... ... ... ... ... ересек және мектепке даярлық топтарымен өткізіледі. Сәбилер тобымен ... тек ... ... ... ... ... ... балалар мекемелеріндегі жер алаңының табиғатын бақылау - көгалға, паркке аз уақыт ... ... ... Орын ... тіп - тік өлер мен ... ... ... аулағырақ болу керек.
Мектеп жасына дейінгі балалардың күш - мүмкіндіктерін ескере отырып, топсаяхат үшін ... ... ... ... ... ... - өсімдіктердің, құстардың, насекомдардың тіршілігіндегі, сондай - ақ адамдар еңбегімен маусымдық өзгерістерін ... ... - ... бау - бақшалар, парктер, тоғайлар. Ауылдық ... ... ... орман, егістік жер, көгал, құс көрке, мал қорасы, теплица т.б.
Жылдың әр түрлі маусымында белгілі бір оқиғаға топсаяхат ... ... Бұл - ... ... ... жатқан маусымдық өзгерістерді бақылауын едәуір оңайлатады.
Топсаяхаттарға дайындалғанда, тәрбиеші экскурция жасайтын жерге алдын - ала ... ... ... ол ... талабына сай нені көрсетуге болады, жинап алынған әр түрлі заттар үшін өзімен бірге нені алу керек, бақылауды қалай ... ... ... ... ... ... беру ... қандай ойындар ойнап, қайда демалу керек деген мәселелерді шешеді.
Балалардың ... ... нені ... ... мен ... жинау және алып жүру үшін өзімен бірге нені алу керек, ... ... ... дегендерді хабарлай отырып, оларға алда тұрған экскурция ... бір күн ... ... ... ... - ала қысқаша хабарлама балалардың ... ... ... ... ... ... олардың көңілін аудартады. Топсаяхатты жасауда балаларды ұйымдастыру зор роль атқарады. ... ... олар ... ... ... алады ма, соны тексереді. Содан соң кейін балалар өздерін алып жүру ... ... ...
Берілген орынға келгеннен кейін балаларға қозғалуға, жүруге, отыруға ... ... ... ... ... сезінгендері өте маңызды. Бұл үшін балалардың зейінін ... ... және ... түріне, егістік жер мен көгалдың байтақтығына, гүлдердің хош иісіне, құстардың ... көк ... ... ... ... т.б. ... ... Бірақ балаларды тым әсерлендіріп, жалықтырып жіберуге болмайды.
Әрбір топсаяхаттың негізгі көзі барлық балалармен өткізілетін жоспарлы бақылау болып ... ... ... ... ... ... үшін ... табиғат материалын (бірнеше гүлдер, сабақшалар, саңырауқұлақтар т.б.) жинауға мүмкіндік бар.
Айналадағы қоршаған ортаны материалдық қамтамасыз ету көзі деп қана түсінбей, экологиялық ... және ... ... көзі деп ... үйрету. Өсімдіктер мен жануарлардың аз кездесетін және жоғалып кеткен түрлері туралы ... ... ... және бекіту, Қазақстанның Қызыл Кітабымен таныстыру, қорықтар жайлы ... ... ... ... эстетикалық тұрғыдағы қабылдауын, бейнелеу өнерін байыту және тіл ... ... ... жыл ... түрлерін, түстерін, барлық байлықты көріп, білуге ұмтылу. Өсімдіктер әлемінде және жануарлар әлемінде қандай өзгерістер болатындығы туралы білімдерін ... және тірі ... ... ... ... ... табиғат құбылыстарының себептерін белгілеуді балалардың түсінуіге көмектесу. Табиғатқа, құстарға деген мейірімділік, жанашырлық қасиеттеріне тәрбиелеу.
Балаларды ауырлау ... ... ... ... және ... ... ... тазарту, көшеттердің орындарын қазу, ағаштардың топырақтарын қопсыту, құрғап қалған бұталарды кесу, өсімдіктерді қазып, табиғат бұрышына қажетінше отырғызу, тұқымдар ... ... ... үшін ... ... ... қол еңбегіне табиғат материалдарын іздестіру, құстардың жем салғыштарын ағаштардың басына ілу.
Табиғат туралы жұмбақтардан, ... мен ... ... дайындау, гербарийлер дайындауға, қол еңбегіне табиғи материалдар ... ... ... ... ... ... ...
4
тәжірибелер жасау, табиғатқа тақырыптық, мақсаттылық саяхаттарға шығу. Мектепке дейінгі балалардың ерекшелігі олардың белсенді және ... ... - ... ... ... қысқы уақыттағы серуенге көп көңіл аударылады, өйткені балалардың киімдері ... ... - ... ... ... ... ойын ... қардан тазартып,балалар-дың емін - еркін жүруіне, жүгіруіне, ойнауларына ... ... ... ... ... қардан әртүрлі құрылыстар, әшекей ғана болмай, балаларды қозғалыс ойындарына ынталандыратын ойын алаңы болып табылады. Мысалы, ... ... ... ... қар ... ... ... қардан жасалған таудан сырғанап ойнағанды өте жақсы көреді. Бұндай ойындарды ойнау үшін дұрыс киіну керек: ыңғайлы, жеңіл киім балалардың ... ... ... ... қыс мезгілінде серуенді жоспарлағанда балалардың тоңбауларын немесе терлемеулерін ескерулері керек, өйткені бұл денсаулыққа ... ... ... ойын және ... ... ... жақсы көңіл - күйде болады да, үлкендердің сөздеріне тез үн қатады, кей кезде керісінше серуеннің тез біткеніне ... сөз ... ... ... ... және ... негізгі шарты біруақытта ақыл - ой және тәжірибелік іс - ... ... ... Бұл ... алдын - ала жоспарлаған жүйелі түрде жүргізілген бақылауында ойдағыдай шешіледі. Топсаяхатта күнделікті бақылау балалардың табиғат әлемі туралы білімдерін ... ... ... ... бір - ... ... қарым - қатынастары туралы, эстетика туралы білім үйренеді. Балалардың шамасына қарай еңбекке ... ... ... ... ... қоса ... ... үлкендердің еңбек процесіне араласып бірге істегенге ұмтылады, қорытындысына қуанып шаттанады. Сонымен, балалардың еңбекке деген іс - ... да, ... ... ... ... табылады. Әрқашанда балалардың алаңда әрқайсысы әртүрлі іс - қимыл жасайтындарын ескеру керек. Дидактикалық тапсырманы орындау барысында, қозғалмалы ойынға ... ... ... бала ... ... жетеді. Әлбетте, қозғалмалы ойындар, ойын жаттығулары, сонымен ... ... ... ... міндетті компоненті болып табылады.
5
НЕГІЗГІ БӨЛІМ.
1. Мектепке дейінгі балаларға топсаяхаттың танымдық және тәрбиелік мәні.
Топсаяхаттың танымдық және ... ... мәні бар. Олар ... ... ... ... табиғат объектілерін табиғи ортада көреді, барлық объектілердің және ... бір - ... ... ... ... ... тек түсіндіріп немесе зерттеп қою ғана емес олардың әсемдік образды ... ... ... ... ... кеңейту керек. Көркем әдеби шығармалардың барлық түрлерін түгел ... ... ... ... ... ... жаңылтпаш.
Топсаяхаттарының мазмұны бұдан бұрынғы оқу іс - әрекет өтілген материалдармен ... ... ... ... ... бірге топсаяхатында алынған түсініктер, бақылау нәтижелері және жиналған материалдар кейінгі ... ... ... оқып ... ... әдісі оқушыларды топсаяхаттарында жергілікті жерде бағдарлай білуге бақылауға, салыстыруға, табиғаттың бақыланатын заттары мен ... ... ... ... үйретуге мүмкіндік береді, айнала қоршаған болмысты өздігінше дағдыларын қалыптастыруға жағдай ... оқу іс - ... ... ... ... ... ... түрде танысады. Топсаяхаты кезінде балаларды таза ауа болу, далада хош иісті, көз ... ... ... ... ... - ... ой, ... қозғалыс, көтеріңкі көңіл - күй тудырып, оларды жан - ... ... ... ...
Топсаяхаты кезінде балаларға ауа - райын, ... ... ... өсуін байқатады, табиғат материалдарын (құм, саз, қар, жапырақ, жаңғақ, бұта,т.б.) пайдалана отырып түрлі ойындар ұйымдастырылады. Балалар ... ... ... (су, ... мұз - әйнек тәрізді, қолға ұстаса еріп суға айналады, тас қатты) танысады.
Топсаяхаттар тікелей табиғатқа, мұражайға, ... ... ... ... Оқу іс - ... топсаяхаттарын тақырып өткеннен кейін жүргізуге болады.
Табиғатпен байланыс, ойластырылған бақылауларды, ... ... ... - ... тәрбиені дұрыс жолға қою мен қажетті нәтижені ... ... ... сабақ ретінде қарауға бірнеше себеп бар. Топсаяхатты ... ... ... өйткені, жолда кездескен объектілерге көңіл бөлінгенмен серуенге алдын - ала тақырыптық
6
жүйелі мақсат ... ... ... ... атын ... оның ... ... ұйымдастыру шартын айтқанмен, мұны білім берудің түрінен гөрі ... ... ... , енді бірі ... тыс ... оқу ... жұмысқа жатқызады. Осындай пікірдің бірінде , - дей ... ... беру ... қарай кіріспе, ағымдағы және қорытынды түрлерінің болатыны айтылады. Осы ... ... ... білім берудің түрін сөз еткен әдістемелік әдебиетте - десе енді ... , - ... ... ... ... формасы ретінде мойындайтын да әдіскерлер де баршылық, әсіресе, бастауыш сыныптардағы оқу процесін өздерінің түбегейлі зерттеуіне айналдырған Р.А.Мавланова мен ... ... ... және ... ... баса ... Осы ... бәріндеде топсаяхаттың білімдік, тәрбиелік мазмұнын жоққа шығармайды, қайта оның табиғи жағдайда, әр объектіні өз ... ... ... ... Бірақ, олар топсаяхатты сабақтың жеке түрі ретінде бөлмейді. Сабақта талап етілетін бүкіл педагогикалық, дидактикалық, психологиялық ... ... да тән ... ... сөз ... ... мен В.И.Кузницовалар табиғаттан білім беруде топсаяхаттың алатын орнының жоғарылығын және оның білім мен тәрбие берудегі маңызын ай қын көрсетеді. Олар - ... Бұл ... ... - ... ... білім берудің түрі ретінде ашып көрсеткендіктері. Мұндай пікірді В.Ф.Гетман мен Л.Ф.Мельчаков та қолдайды. Л.Ф.Мельчаков табиғатты танытатын көптеген тақырыптарды ... ... ... ... мүмкін емес деп айтып, айрықша атап көрсетеді, яғни топсаяхаттың дүниетану бойынша білім беру түрі екенін мойындайды. Алайда автор топсаяхаттың ... ... ... түрі ... көтергенмен, оны сабаққа материал жинап әкелу үшін ұйымдастырылатын жұмыс түрі есебінде ғана қарайды.
7
Біздің пікірімізше, сабақ үстінде немесе топсаяхат ... ... ... ... ... ... болады. Сол сияқты топсаяхаттың нәтижесінде, барысында меңгерілген білімді, жиналған деректер мен табиғи материалдарды келесі сабақтарға қолдануға мүмкіндік мол. ... ... тек ... ... жинаудың құралы болып қана қоймай, білім беру түріне айналуға тиіс.
Топсаяхат бағдарлама белгілеген тақырып пен мазмұнды ... ... ... де, келесі тақырыптармен де байланысын жүзеге асыра отырып, әр уақытта жаңа ұғым береді. Топсаяхат белгілі бір тақырыпқа ... жаңа ұғым беру ... ... ... кеткен тақырыптарды қайталау, қорытындылау мақсатымен өткізілуі мүмкін. Табиғат аясында өтуіне байланысты топсаяхаттың білім беруде бірнеше ерекшеліктері бар. Топсаяхат кезінде ... ... ... ... мен ... ... ... ортаның да бүкіл басқа объектілермен бір тұтастықта бақылау арқылы олардың бір - бірімен байланысы анықталады. Соның ... ... ... ... түседі бақылап көру арқылы теориялық ұғымдарын іс жүзінде ... ... ... қалыптасады. Сөйтіп, көріп, бақылап, сезіп меңгеру кезінде алған білімнің саналылығы жүзеге асады.
Топсаяхат оқушылардың теориялық білімдерін практикада ... да ... ... ... ... практиканың маңыздылығы оның заттылығында және мақсаттылығында. Мәселен, оқушылар топсаяхат ... ... ... мағлұматтардың негізінде өсімдік топтарын анықтайды.
Топсаяхат кезінде бақылап көрген заттары мен құбылыстарының негізінде оқушылардың бүкіл ойлау операцияларын (нақтылау, абстракциялау, ... ... ... ... ... ... - ... процесс мұғалім мен оқушының еркін қарым - қатынасының нәтижесінде, қолайлы көңіл - ... ... ... ... ... ... ... қарағанда әр балада шығармашылық қабілет бар. Оны дамыту ... мен ... ... жүзеге асады. Топсаяхат кезінде оқушының ұғымды саналы меңгеруі, мақсатты іс - әрекеті ... ... ... ... ... жетеді, қоршаған ортаның заттарын, құбылыстарын таниды, олардың басты белгілерін ажыратуға жаттығады. Олардың практика жүзінде қолданған іс - ... ... ... қалап, біртіндеп білім қалыптасады.
Табиғатқа шығатын топсаяхат кезінде басқа сабақтарда қайталанбайтын эстетикалық сезім оқушыға үлкен әсер етіп, эмоциялық жағдай ... ... ... ... қайталанбайтын, еш нәрсемен басқа
8
көрнекіліктердің ешбіреуімен алмастыруға ... ... ... бала сезімін қуанышты күйге бөлейді, өйткені өсіп тұрған өсімдік, тау - тас, өрмелеген құрт, елпектеген көбелек, ұшқан құс, ... аң ... ... өз ... жеке ... керек ететін көрініс. Атақты ғалым - педагог В.А.Сухамлинский бастауыш сынып оқушыларына арналған сабақтардың көпшілігін табиғат ... ... ... айта ... ... дейді: .
Сабақтың түрлері сияқты топсаяхаттың да бірнеше түрі бар. Олар: кіріспе, ағымдағы және қорытынды топсаяхаттар және әрқайсысының мақсаты да ... да бір - ... ... ... ... да ... беру мен ... қалыптастыру, тәрбиелеу, дамыту міндеттері жүзеге асады.
9
2. Топсаяхат кезінде балалардың іс - ... ... ... ... дейінгі балаларға қоршаған орта процесімен таныстырғанда экскурцияларға үлкен орын беріледі. Топсаяхат балалардың зерттейтін объектілері мен құбылыстарын табиғи немесе қолдан ... ... ... ... ... Топсаяхаттардың мазмұны мұнан бұрынғы ұйымдастырылған оқу іс - әрекетінен өтілген ... ... ... ... ... ... бірге топсаяхатта алынған түсініктер бақылау нәтижелері және жиналған материалдар кейінгі ұйымдастырылған оқу іс - ... ... ... танымдық және тәрбиелік үлкен мәні бар. Олар балалардың білімін кеңейтіп тереңдетеді. Балалар табиғат объектілерін табиғи ортада көреді өсімдіктердің топырақпен ... ... ... байланысын бақылайды. Бұл оқушылардың табиғаттың барлық бөліктері бір - бірімен тығыз байланысты, болып келетінін, біртұтастығы туралы түсінігін ... ... ... ... ... оқу іс - ... ... қабылданған жеке ұғымдар деген анағұрлым кең, ұғымға бірігеді.
Табиғатты оқып ... ... ... балалардың топсаяхаттарда жергілікті жерде бағдарлай білуге, бақылауға, салыстыруға, ... ... ... мен ... ... ... анықтауға үйретуге мүмкіндік береді, айнала қоршаған болмысты өздігінше зерттеу дағдыларын қалыптастыруға жағдай жасайды.
Балабақшада ... ... ... орта ... анықтап, кеңейтуге, материалистік көзқарас қалыптастыруға, логикалық ойды ... ... ... ... ... ... бақылау қабілеттілігіне байланысты жұмыс жүргізуі керек.
Топсаяхаттар ... ... ... ... ... ... ... фабрикаларға, зовоттарға, т.б. жүргізіледі. Олар әр жастың бағдарламасына қарай бөлінеді. Мұғалім әрбір топсаяхатты алдын - ала ... ... ... ... өзі ... - ала топсаяхат жүргізілетін жермен танысып көңіл аударарлық сипатты объектілерді табады: көліктерді, тоқтауға қолайлы жерлерді қарап шығып, ... ... ... ... ... ... ... балалар коллекцияға не жинайтынын анықтайды; топсаяхатты жүргізу жоспарын жасайды; қорытынды әңгімеге негізгі мәселелерді белгілейді.
Топсаяхатқа балаларда дайын болуы ... ... ... ... ... және ... ... топсаяхат
10
алдындағы ұйымдастырылатын оқу іс - әрекетінде балалардың нені алдын - ала ... ... ... ... ... ... және жинауға тапсырмалар бөледі.
Топсаяхаттың табысты өтуі көпшілік жағдайда оны ұйымдастыруға байланысты. Осы мақсатпен балаларды шағын топтарға бөліп, әр ... ... және ... ... жауап беретін басшы тағайындайды. Топсаяхаттың сипатына сәйкес әр топтың тиісті жабдықтары: компас, күрек, гербарий папкасы, этикеткалар, кішкене банкілер, ... лупа т.б. ... ... ... - балалар табиғаттан нені және қалай көру, нені тану керек екенін білуі керек. ... ... ... үшін ... дағдылар оқушы бойында қалыптасқанда ғана ол жаңа ұғымдарды өздігінен іздену арқылы меңгеруге тырысады. .
Топсаяхат нәтижесінде меңгерілген ... ... ... бақылағаннан керекті білімді ала білу, ой қорытып, көргенін салыстыру, әңгімелеп айту ... әр ... ... ... тауып, топтауға, жіктеуге төселу, жаттығу. Осы дағдылар арқылы оқушыларда заттық - ... ... ... ... Ол ... ойда, санада қалған бейнеге негізделе отырып абстрактілі ойға көшу мүмкіндігіне жетеді. Мәселен, жыл мезгілінің табиғат көрінісін бақылау үшін топсаяхатқа шығып ... ... ... ... бұл өзгерістің себебін іздеуді абстрактілі оймен жалғастырады. Күннің суынғаны, жылудың азайғаны өсімдіктерге қолайсыздық туғызатынын ұғыну оған ... ... ... ... жағдайдың жетіспеуінен өсімдіктің қурайтынын, сарғаятынын түсінеді. Осы сияқты бір - бірімен байланысты туатын ұғымдар жиынтығы ... ... ... ... ... жетелейді.
Топсаяхаттың білімдік мақсаты - табиғат объектілерінің түр - ... ... ... олардың әрқайсынының қасиетін, табиғаттағы орнын, бір - біріне тигізетін әсерін ұғындыру. Табиғаттың бір ... ... оның ... өзгеруіне де әкеліп соғатынын топсаяхат кезінде ұғындыру қиынға түспейді.
Білім жүйелілігі, өлкетану, ... ... беру ... да ... ... асады. - деп түсінсек, топсаяхат оқушыларды дамытудың көзі.
11
Қазіргі таңда ... ... ... ... ... ... оларға экологиялық білім мен тәрбие беру талабы қойылып отыр. Жоғары ... ... ... ... мақсаты көзделсе, соның бастапқы негізі бастауыш сыныпта қаланады.
Табиғатқа ұқыптылықпен қарау топсаяхат кезінде іс жүзінде орындалады, өсімдікті ... ... ... ... ... ... кез - ... затты шашып тастамау, өсімдіктерді керексіз жұлмау, құмырсқа илеуін бұзбау, осының бәрі - оқушылардың өміріне керекті ... ... ... ... дәлелді түсінген оқушы әр табиғи объектіні қорғаудың маңызын біліп, ол білімдерін іс жүзінде қолдануға тырысады. Кіріспе топсаяхаттың ... жаңа ұғым беру ... ол ... бір ... тақырыпқа арналады. Мәселен, ерте гүлдейтін өсімдіктер, көктем көрінісі, көкжиек тұстары, жергілікті жердің сұлбасы, шөп өсімдіктері, күздегі жануарлар тіршілігі, жер бедері т.б. ... ... ... кезінде жаңа білім беріледі, әрине, әр сыныптың, оқу бағдарламасының мазмұнына қарай тақырып та айқындалады. Кіріспе топсаяхаттың дайындығы мұғалім үшін ... іс. Ол ... ... ... ... ... оның білімділік, тәрбиелік, дамытушылық мақсаттарын жүзеге асырудың ... әдіс ... ... дейін қарастырады. Топсаяхаттың жүретін жолы, оқушылардың демалатын орны, жолда жүргенде, демалыс кезінде өздігінен атқаратын жұмыс түрлері, көңіл аударатын объектілері, оның ... ... мәні - ... бәрі де ... - ала ойластырылады.
Топсаяхат білім ... ... түрі ... оның ... ... ... ... түсіндіріледі. Сонымен қатар, топсаяхат жүйесі неден басталып, қалай аяқталу керектігі ... ... ... ... (бақылау, қорыту, материал жинау, сурет салу т.б.) ... ... ... ... ... барысындағы іс - әрекеттері т.б. мұғалімнің дайындығына ... ... ... ... ... ... ... сол маңайдағы объектілерге байланысты, екіншіден, нақты және айқын түсінікті, үшіншіден, оқушылардың жас ерекшеліктеріне лайықты ... ... ... 1- ... оқушысына 3 - сыныпта қамтылатын тақырыптарды ұсыну орынсыз.
Топсаяхатта оқушылардың жеке дара ... ... ... берілетін тапсырманы бөлшектеп, мөлшерлеп қолданған жөн. Объектілерді салыстыру, талдау, жұптау, топтау, қорыту кезінде оқушылар түгел еркін ... ... ... - бірі ... өз пікірлерін еркін айту, болжамдарын
12
ортаға салу үшін оқушылар біраз психологиялық кедергілерден өтеді. Осы психологиялық кедергіден өте білген оқушының келешекте ... ... ... ... ... ... артады. Оқушылардың шығармашылық дағдысын күшейтуге табиғат ортасы бірден - бір ... ... ... оқып ... ... айтып берген ертегі, мақал - мәтелдер оқушылар эмоциясына үлкен әсер етеді. Ал, ... бала ... ... оның ... ... Ең ... тұйық оқушының өзі мұндайда көңіл - күйін сыртқа шығаруға тырысады. Көптеген авторлар қорытынды ... ... мән ... ... ... ... мен дағдысын тиянақтауда біздің пікірімізше, кіріспе топсаяхаттың мәні зор. Себебі, ең алғаш жаңа берілетін ұғымды ... ... ... әсер ете ... ... ... өткізу тиімді.
Топсаяхаттың психологиялық тұрғыдан алғанда қиын жақтары да ... Ең ... ... ... ... зейінін тұрақтандыру. Бастауыш сынып оқушыларының зейінінің тұрақсыздығын ескеріп тапсырманы, орындалатын жұмысты үнемі түрлендіріп, оқушыларды шағын топқа бөліп әр ... ... ... беру ... ... ... шығу жағы ...
Сонымен, топсаяхат ұйымдастыру жүйесі дидиктикалық талаптарды орындауы, білім беру, тәрбиелеу, дамыту мақсаттары тұрғысынан дүниетанудан білім беру ... ... ... ... - сабақтан ең басты айырмасы сабақтағыдай нақты мөлшерлі (45 мин) уақытпен шектелмейтіндігі. Бірақ, ол ... ... ... ... ретіндегі құнын төмендетпейді, керісінше, оқушыларға ғылыми ұғым ... ... ... ... сөз қорын молайтып, ойын тұжырымдап қорыту, түрлі оқу әрекеттеріне жаттықтыру мақсаттарын түбегейлі қамтамасыз етеді. ... ... ... жүйесін көрсету мақсатымен бір сабақ үлгісін көрсетейік.
Тақырыбы: Көктем басталды.
Міндеттері: Ерте көктем табиғаты жайында ... ... ... ... ... көру, тыңдау. Өлі табиғат пен тірі табиғаттың байланысын айқындай түсу. ... ... ... ... іс ... ... білуге үйрету. Табиғат күнтізбесімен жұмыс істеу дағдыларын қалыптастыру.
Базалық білім: табиғатта болған өзгерістер (өсімдік, бунақденелілер, құстар, аңдар тіршілігінің өзгерісі) өлі табиғат ... тірі ... ... ... ... ... ... бақылау нәтижесі,и оқушылардың өмір тәжірибесі.
13
Құралдары, ұйымдастырылуы, әдістері:
Мұғалім топсаяхаттың кіріспе бөлімінде оның мақсатын, оқушылардың ... ... ... ... ... де, ... ... аудару мақсатымен бір шумақ жұмбақ өлең оқиды:
Қар су болып ... дала ... ... ... атып бар ағаш.
Бұл қай жыл мезгілі? Неге олай ойлайсыңдар? Өлеңнің әр жолының мағынасын жеке талдау арқылы оқушылардың көктем ... ... ... ... ұғындырылады. Оқушылар табиғатты бақылап, онда болған өзгерістерді байқау керек деген тұжырымға келеді. Мұнан кейін мұғалім бақылау барысында әрбір ... ... ... ... үшін ... өлең жолдарында айтылған бірнеше ерекшеліктеріне оқушылардың көңілін аударады.
Не ... қар су ... ... ... ... ... Дала ... жабындысынан айырылды? дегенді қалай түсінесіңдер? Осыдан кейін мұғалім оларды үш топқа бөліп, жеке - жеке ... ... ... өлі ... ... ... бақылау, оның тірі табиғатқа тигізетін әсері туралы ойлану;
Екінші топқа өсімдікке бақылау жүргізу, онад болған өзгерістердің себебін ... ... ... ... ... ... бақылау жүргізіп, олардың тіршілігіндегі өзгерістерді байқау, себебін анықтау тапсырылады.
Осы тапсырмаларды орындау үстінде оқушылар табиғатты бақылап, бір - ... ... ... ... ... ... тартымды құбылыстарға көңіл аударады. Жекелеп берілген тапсырманы орындау оқушылар арасындағы (бір топпен екінші топтың) жарысқа айналады. Олар тез және ... ... ... ... ... нәтижесін әр топқа жеке - жеке қорытады. Өлі табиғатты ... топ ... ... ... күн ... қызуын, аспанның қалпын т.б. өлі табиғат ерекшеліктерін айтып, оның өсімдікке тигізетін пайдасына тоқталады. (өсімдік қажеттілігін оқып ... ... ... ... ... ... бағыты т.б.) байқағандарын бақылау күнделігіне белгілеуге кіріседі. Келесі топтағы оқушылар өсімдік топтарының атын атап (шөп, бұта, ағаш) ... ... ... ... шөптің көгеруі, ағаштың бүршіктенуі, жылылық пен ылғалдың ... ... ... ... ... ... ... заттар алатынын да естеріне түсіре (оқып кеткен) кетеді. Көздеріне түскен жануарларды қандай жерден көргендерін (жерде ме, ... ма, шөп ... ма т.б.) оның ... және жануарлар тіршілігінің өзгеруіне күннің жылуының тигізетін әсерін ... тірі ... ... ... бір ... ... тиеді.
Оқушылардың жауабын тыңдап, оны толықтыруға бүкіл сынып қатысады. Олардың ойлау қабілетін дамыту және ... ... ... ... мен ... жаңа ... қолдану дәрежесін байқау мақсатымен ойыны ұйымдастырылады. Өсімдікті ... ... ... ... не жапырағының пішіні, түсі арқылы оқушылар тез тауып, анықтауға жаттығады. Мұндай ойындар олардың эмоциялық жай - ... ... ... білікке айналуына әсерін тигізеді. Өсімдік, жануар, жалпы алғанда табиғат жайында жұмбақтар айтып, оның ... ... ... дүниетанымын кеңейтуге, олардың ойлау қабілетін дамытуға көмектеседі.
Оқушылардың топсаяхатта бақылағандарына сүйене ... және ... ... ... ... естеріне түсіру, оны жаңа түсініктермен байланыстыру, сөйтіп олардың дүниетанымдық деңгейін кеңейту мақсатымен түрлі сұрақтар қойылып, тапсырмалар беріледі. Қанқызы қоңызын тауып, түрі - ... ... ... ... құс неге ... Ең ... бунақденелілерді ата (шегіртке) ең күшті бунақденеліні тауып, ... атын ата. Тағы ... ... ... ... Ағаш ... ... құс өзіне төнген қауіпті сезгенімен, неліктен ұшып кетпей отыр? Ұя салмай басқа құстарға жұмыртқасын бастыратын қандай құс? Көктемде ең ... қай құс ұшып ... ... т.б. Бұл ... мен тапсырмаларды орындау нәтижесінде оқушылардың білімдік, біліктік деңгейі көтеріледі.
Экологиялық білім мен ... ... ... ... үшін ... ... ... өсетін, өзгеретін, көбейетін кезі екендігі, сондықтан табиғат аясында мұқият болудың керектігі оқушыларға ескертіледі. Құс ... ... ... таза ұстау, өсімдікті таптамау сияқты жұмыстарды оқушылар өздігінен орындайды. ... ... ... ... ... ... ... тақырыбы өзгеріп отырады.Топсаяхаттың қорытынды бөлімін еркін әңгімелесу, ойын ұйымдастыру, көктем туралы өлең,ән айтқызумен аяқталады. ... ... ... ... ... ... ... және оны өткізу әдістері.
Топсаяхаттар.
1-сынып. Өсімдіктер, жануарлар тіршілігінде, адам еңбегінде жыл мезгілеріне қарай болатын өзгерістерді бақылау (бау - ... ... ... ... т.б. ... ... құбылыстарды қыс бейнесінен қызықтау.
2-сынып. блогы бойынша: қырманға немесе көкөніс қоймасына немесе сүт фермасына барып өсімдіктер (не ... ... ... ... бірлескен еңбек нәтижелерімен танысу.
блогы бойынша: қазылған жерден ... ... мен ... ... ... ... ұсақ ағзалармен (олардың қалдықтарымен) танысу.
Егістіктегі, бау - бақшадағы, мал фермасындағы өсімдіктердің өсуі. ... ... ... танысу.
Қалада: саябақтағы өсімдіктермен, жануарлармен, шикізат өндейтін бір - екі ... ... ...
... ... ... ... ауылдағы 2-3 өндіріс орындарына, мекемелерге барып, еңбек түрлерімен танысу. ... ... жаз ... ... ... ... ...
Топсаяхат сабақтарының үлгілері.
Егін орағы кезінде егістікке топсаяхат өткізу.
Топсаяхаттың мақсаты: балалармен бірге егін жинайтын комбайнның жұмысын бақылау. ... ... ... ... ... қалай жеңілдейтіндігі туралы түсінік қалыптастыру.
Топсаяхаттың барысы. Мұғалім балаларға бидай егістігінің жалпы көрінісін оның жаздың басында өткізілген топсаяхат кезіндегі көрінісімен ... ... ... ... егіс жинауда бір мезгілде неше машина жұмыс істейтініне назар аудару керек.
Балалар егістікте ... ... ... ... атап ... ... ...
Комбайншының жұмысын бақылау. Балаларға қойылатын сұрақтар: комбайн не істеп жүр? (Бидай орады, масақ бастырады, астық тазартады).Комбайнды кім басқарады? Комбайншы не ... ... ... ... кім ... астық комбайннан буылып қап арқылы машиналарға тиелетінін, ал машиналар оны астық қоймаларына жеткізетінін түсіндіру ... ... ... болмаған бұрынғы кезде ауылдағылар бүкіл жұмысты қолмен атқарғанын айту керек. Еңбек өте ауыр ... ... ... және ... бар ... көп адамдардың жұмысын атқарады. Олардың еңбегі әлдеқайда жеңілдейді. Машиналар ... тез ... ... ... ... ... жасау. Топсаяхат алдында мұғалім оқушыларға тапсырмалар береді:
1. Жазғытұрымдағы ағаштардың түрі ерте көктемдегі ағаштардың түрінен қалай ерекшеленеді, соны бақылап, салыстырыңдар.
2. ... ... ... және ... ... түр - ... ... беріңдер.
3. Ерте гүлдейтін өсімдіктерді: ағаштарды, бұталарды, шөптерді табыңдар.
Топсаяхат ... ... ... соң ... ... ... ... Алғашқы тапсырмаларын орындаған соң балалар мұғалімнің жанына жиналады да, өз бақылауларының шыққанын атап өтеді. Оқушылар қайың жапырағының көктемде қолда ... хош ... ... ал ... жапырақтан басқа сырғалары бар екенін, олар қайыңның гүлі ... ... ... ... ... атап өтеді. Балалар бүршік жарып, жапырақ шығарғанымен, әлі де гүл ашпаған мойыл бұталары ... ... ... ... ... ... ... жердің жас көк шөп жамылғанын айтады. Ол қар астында қалып, қыстап шыққан, жақсы сақталған түп тамырлардан өсті.
Содан соң оқушылар ерте ... ... ... ... ... ... ... гүлдеген бұталардың бұтақтарын (ырғай, мойыл, берескелет және т.б.) гүлдеген ағаштарды (қайың, тал, қызылтал т.б.) бақылайды. Үшінші ... ... ... ... балаларға міндетті түрде өсімдіктерді қажетті мөлшерде ғана жинауды (әр топқа бір не екіден) ескертіп, оны қадағалауы ... ... ... ... ... ... ... фермасына топсаяхат жасау (қыста).
Топсаяхаттың мақсаты: Қыста малды қалай ұстайтынын, оларды немен қоректендіретінін, сиырларды қалай сауып, бұзауларды қалай ... ... ... ... ... ... алдын - ала фермада өзі болып, оны аралаудың ретін анықтап, осы ферманың барлық ерекшеліктерін білу керек. Егер ... ... ... ... ... онда мұғалім онымен бірлесе отырып топсаяхаттың нақты жоспарын жасайды, жоспарда балаларға көрсететін объектілерді белгілейді. Егер топсаяхатты мұғалімнің өзі ... онда ол ... ... оған ... болатын кезеңдердің барлығын алдын ала сұрап, біліп алады.
Оқушылардың топсаяхатқа дайындығы: Топсаяхаттың алдында арнайы сабақ ... ... ... ... І-ІІ ... сиыр ... алған білімдерін тексереді. Мұғалім деген суретті іліп қойып, балаларға оның сыртқы келбеті, сол ... ... ... ... ... ... ... айтып беруді өтінеді.
Содан кейін мұғалім сиыр фермасына баратыны туралы айтады.
Топсаяхаттың ... ... сиыр ... ... сыртқы көрінісін қараудан басталады. Мұғалім (немесе топсаяхат ... ... ... ... сиыр қора ... ... суық ... сиыр қораға жібермейтін тамбур жасалған кіреберіс есікке, қос ... ... ... ... қойылған қора желдететін ауа сорғыш түтікке аударады. ... ... ... ... ... ... маяланған шөп, сабан, т.б. жерлерді көреді. Сиыр қораның ауласының ... таза ... ... ... алаңды да көреді.
Содан кейін топсаяхатқа келгендер қораның ішіне ... Бұл ... ... ... ... ... жарығына, қораның ішіндегі тазалыққа, сол сияқты сиырлар тұратын жердегі цемент еденнің үстіне төселген ағаш ... ... ... ... ... сиырларды азықтандыруға әзірлікпен таныстырып, сиырлардың қанша және қандай жем жейтіндігін ... ... ... ... көзі ... ... өткізілген жоспарлы бақылау болып табылады. Мұнда балалардың бұдан бақылауы үшін аздаған табиғат материалын (бірнеше гүлдер, сабақшалар, саңырауқұлақтар т.б.) жинауға мүмкіндік ... ... ... ... балалардың оларға ұмтылыспен қарауын, гүлдерді жапырып, лақтырып тастамауларын қадағалау керек. Саңырауқұлақтарды жинаған кезде, балалар оның сабағының жерег тиген ... ... ... алуды, жұлып алмауды үйренуге тиіс, әйтпесе жаңа ұрық беретін грибницаны зақымдайды. Жидек пен жаңғақты жинаған кезде, ... ... ... ... ... ...
Ұстап алған насекомдардың ішінен бақылауға қандайы қажет, қаншасы
18
қажет, табиғат мүйісін толтыру ... ... ... тек соларды қалдырады да, басқаларын босатып жібереді. Балалардың жануарларду ұшып - соғуына, ... ... т.б. ... тиім ... ... немесе серуеннен үйге қайтардың алдында балаларды демалдырады, көлеңкеде 5-10 минут отырғызады. Бұл кезде жинағандарын реттеуге ... ... ... ... ойын ... ...
Табиғаттағы өсімдіктер мен жануарларды жинау үшін арнайы жабдықтардың болуы талап етіледі.
Топсаяхат кезінде балалар табиғатпен бағдарламға негізделіп және жергілікті жердің ... ... ... ... - ала ... ... бойынша танысады. Топсаяхатта табиғаттың қандай болсын бір құбылысы көрінген кезде, жоспар жүзеге асырылады.
Тәрбиеші топсаяхатта да табиғи ... ... ... әсерінен қозғалысқа келтірілген ойыншықтарды пайдалану арқылы ойындар жинақтайды, табиғаттағы заттардың әр түрлі қасиетін танып біледі.
Жер ... ... ... ... ойындар үшін құм салынған жәшік, кішкене бассейн, су шашқыштар, ойыншықтар болуы керек.
Өлі және тірі табиғаттағы өзгерістердің өзара ... ... ... ... себептерін белгілеуді балалардың түсінуіге көмектесу. Табиғатқа, құстарға ... ... ... ... ... Топсаяхатты сабақ ретінде қарауға бірнеше себеп бар. Топсаяхатты серуенмен шатастыруға болмайды, өйткені, жолда кездескен объектілерге көңіл ... ... ... - ала тақырыптық жүйелі мақсат қойылмайды. Көптеген авторлар топсаяхаттың атын атап, оның ... ... ... ... айтқанмен, мұны білім берудің түрінен гөрі оқыту әдісіне жатқызса , енді бірі ... тыс ... оқу ... жұмысқа жатқызады. Осындай пікірдің бірінде , - дей келіп білім беру мақсаты ... ... ... және ... түрлерінің болатыны айтылады. Осы сияқты бастауыш сыныптағы білім берудің түрін сөз ... ... ... - десе енді бірінде , - дейді. Топсаяхатта білім берудің формасы ретінде мойындайтын да әдіскерлер де ... ... ... ... оқу ... ... ... зерттеуіне айналдырған Р.А.Мавланова мен Г.Д.Клепенина топсаяхаттың білімдік және тәрбиелік жағын баса көрсетеді. Осы ... ... ... ... ... мазмұнын жоққа шығармайды, қайта оның табиғи жағдайда, әр ... өз ... ... ... ... ... ... сабақтың жеке түрі ретінде бөлмейді. Сабақта талап етілетін бүкіл педагогикалық, дидактикалық, психологиялық талаптардың ... да тән ... ... сөз қозғалмайды.
В.М.Пакулова мен В.И.Кузницовалар табиғаттан білім беруде топсаяхаттың алатын орнының жоғарылығын және оның ... мен ... ... ... ... көрсетеді. Олар - дейді. Табиғатты оқып білудегі зерттеу әдісі ... ... ... ... ... білуге, бақылауға, салыстыруға, табиғаттың бақыланатын заттары мен құбылыстарының арасындағы байланыстарды анықтауға үйретуге мүмкіндік береді, айнала қоршаған болмысты өздігінше зерттеу дағдыларын ... ... ... ... ... ... қоршаған орта ұғымдарын анықтап, кеңейтуге, материалистік көзқарас қалыптастыруға, логикалық ойды дамытуға, эстетикалық ... ... ... ... бақылау қабілеттілігіне байланысты жұмыс жүргізуі керек.
Топсаяхаттар тікелей табиғатқа, музейлерге, көрмеге, ботаникалық баққа, зоопаркке, фабрикаларға, ... т.б. ... Олар әр ... ... қарай бөлінеді. Мұғалім әрбір топсаяхатты алдын - ала тыңғылықты түрде дайындалады.
Оның өзі алдын - ала ... ... ... ... ... ... сипатты объектілерді табады: көліктерді, тоқтауға қолайлы жерлерді қарап шығып, ... ... ... ... ... сипатын ойластырады; балалар коллекцияға не жинайтынын анықтайды; ... ... ... ... қорытынды әңгімеге негізгі мәселелерді белгілейді.
20
Топсаяхатқа балаларда дайын болуы керек. Тәрбиеші балаларды топсаяхаттың міндеттерімен және мақсатымен таныстырады; топсаяхат алдындағы ұйымдастырылатын оқу іс - ... ... нені ... - ала ... зерттеуін мақсаттайды; табиғат материалы бақылауға және жинауға тапсырмалар бөледі.
Топсаяхаттың табысты өтуі көпшілік жағдайда оны ... ... Осы ... ... ... топтарға бөліп, әр қайсысына тәртіпке және тапсырмаларды орындауға жауап ... ... ... ... ... ... әр топтың тиісті жабдықтары: компас, күрек, гербарий папкасы, этикеткалар, кішкене банкілер, сачок, лупа т.б. болады. ... ... - ... табиғаттан нені және қалай көру, нені тану ... ... ... ... ... ... табиғаттағы өзгерістерді бақылау
Топсаяхаттың тақырыбы:
Топсаяхаттың мақсаты: Күз түсудің белгілерін бақылау, балалардың өсімдіктер мен жануарлар туралы түсініктерін қалыптастыру. ... ... ... балалар табиғаттығы күзгі өзгерістерді бақылау, ауа - райы мен жапырақтардың сарғайып жерге түсуін бақылау, жануарлар мен өсімдіктердің ... ... ... ... ... қабілеттерін дамыту. Ақыл - ойы мен ... ... ... ... молайту.
Тәрбиелігі: Табиғатты аялауға, ластамауға, өсімдіктер мен жануарларды қамқорлыққа алып қарауды тәрбиелейді.
Әдіс - тәсілдері: Бақылау, ... ... ... - ... ... ...
Құрал - жабдықтар: Өсімдіктер жинайтын папкалар, жәндіктер мен өсімдіктер тұқымдарын жинайтын қорапшалар.
Топсаяхат барысы:
* Тәрбиеші балаларды орманның ... мен ... ... ... ... ... ... орманның ауа - райы бақылайтын, ормандағы ағаштармен таныстырады.
* ... ... ... ... өсіп ... ... діңінің түсі қандай?
* Қайыңның жапырақтары қандай?
* Олардың пішіні қандай?
* Түсі қандай?
Тәрбиеші балалардың ... ... ... ... оның ... ... ... айтады. Тәрбиеші қайыңның жас өскінін көрсетеді.
* Еменді табыңдар. Қай ағаш биік - емен бе, әлде ... ба? ... ... ... ... ... Қай ағаштың діңі жуан? Қай ағаштың еменнің бе немесе қайыңның ба бұтағы жуан?
Қайсысының жапырағы ірірек?
* Емен ... түсі ... ... ... ... көрсетіп, оның еменнің тұқымы екендігін айтады.
Балалар емен мен қайың үстінде секіріп жүрген тиынды тамашалайды. Олардың қасиетін тәрбиеші түсіндіреді. Құстардың жылы ... ұшып бара ... ... ... ... ... ... тұрады, ортада - тәрбиеші. Егер тәрбиеші ағаштың атын айтса, балалар қолдарын жоғары ... ... ... - ... ... ... ... атаса, отырады (итмұрын, емен, қайың, жусан, селеу, мойыл). Қолдарын дұрыс көтермеген бала ... ... ... жәндіктерді бақылайды және олардың тіршілігі танысады. Құмырсқаның, көбелектің тіршілігін бақылайды.
* ... түсі ... ... ... қандай айырмашылықтары бар?
* Олар қалай қоректенеді?
Өсімдіктер туралы жұмбақтар ... ... - ... тіс пісте, Қысы - жазы бір ... - ... ... гүлдейді. ... ... Көз ... ... ... Әні ... сары қыз, Суда ... ... ... шыға ...
Жәндіктер мен құстарды бақылау. ... ... ... таза ауада болуының оның дене құрылысының дамуы үшін үлкен маңызы бар. Топсаяхат - бала ... ... ең ... және ... ... ... ... Ол баланың сыртқы ортаның қолайсыз әсеріне, әсіресе, салқын тиюден ... ... ... мен ... ... ... балалар ойынды, көп қозғалыста болады. Қимылдардың алмасуын, қан ... газ ... ... тәбетін жақсартады. Балалар түрлі кедергілерден өтуді үйренеді, ширақ, епті, батыл, төзімді болады. олардың қимыл шеберлігі мен қозғалысы дағдысын қалыптастырады, бұлшық ет ... ... ... өмір сүру ... артады.
Серуендеу баланың ақыл - ой тәрбиесіне әсер етеді. Алаңда немесе көшеде болған кезінде олар айналадан көптеген жаңа ... ... және ... үлкендердің еңбегі, транспорт, көшеде жүру тәртібі жөнінде және т.б. ерекшеліктерін ... ... ... ... ... ... ... қарапайым тәуелділіктерді анықтайды. Байқау оларды білуге, түрлі сұрақтардың жауабын табуға құлшындыра түседі.
Мұның бәрі баланың байқағыштығын ... ... ... ... кеңейтеді, ой мен қиялын оятады.
Топсаяхат баланың адамгершілік тәрбиесі міндеттерін шешуге мүмкіндік береді. Тәрбиеші балаларды туған қаламен, оның көрікті орындарымен, ... ... ... ... ... ... ... жүрген ересек адамдардың еңбегімен таныстырады. Осыдан келіп, еңбектің колективтік ... мен ... ... да ... ... ... ... және қуанышты тұруы үшін екендігі атап көрсетіледі. Айналадағылармен танысу балалардың туған қалаға деген сүйіспеншілікке ... ... ... жасына дейінгі балалар гүлазарда еңбек етеді, гүлдер отырғызып, оны суарады, жерді қопсытады. Олар еңбек сүйгіштікке, табиғатты сүюге және ... ... оның ... ... ... Табиғаттағы бояулар мен формалар, дыбыстар байлығы, олардың үйлесімділігі, қайталағыштығы мен ... ... мен ... - осының бәрі ең кішкентайларды да ең ... ... ... ... дұрыс ұйымдастырылған және ойластырылған серуен балалардың жан - жақты жетілдіру міндеттерін жүзеге асыруға жәрдемдеседі.
Балалардың таза ... ... үшін ... шамамен төрт сағатқа дейін
24
бөлінеді. Жазда бұл уақыт едәуір ұзартылады. Балалар ... күн ... ... оқу ... ... ал кешкі серуен түстіктен соң өткізуді қарастырады. Серуендерге бөлінген уақыт ... ... ... ... жан - ... ... және сан қилы ... ұйымдастыру міндеттерін жүзеге асыру үшін педагогикалық және гигиеналық талаптарға сәйкес жоспарланған және жабдықталған алаңның үлкен маңызы бар. ... жас ... ... ... бұталармен қоршаған және алаңы болғаны жөн. Бұл ... ... ... өткізуге және балалармен қозғалысын жетілдіруге теп - тегіс ... ... ... ... ... ... үшін, творчестволық ойындар және әр түрлі ойыншықтармен ойнау үшін орындар бөлінеді.
Алаңда қимылды дамытатын жағдақтар: ... ... ... ... ... ... ... арналған бөрене, төбешік, секіру және лақтыру жаттығуларына арналған құрал - ... ... ... ... бәрі көз ... әдемі, берік, жақсы өңделген, нақты бекітілген, балалардың жасы мен ... сай ... ... ... ... ... басқа, белгіленген жұмыс жоспарына сәйкес ойыншықтар, құралдар қолайлы. Ойын алаңдарында балалардың велосипедтер, автомобильдер ... ... ... ... ... алаңда төбешек, мұзды жолдар мен қарлы үйлер, мұз айдынын жасауға да болады. Балалар топсаяхатқа ықыласпен жинауы үшін ... оның ... күні ... ойластырады, ойыншықтардың көмегімен немесе олардың немен айналасатыны туралы ... ... ... ... ... ... туғызады. Егер топсаяхат мазмұнды да көңілді болса, балалар әдетте топсаяхатқа бар ынтасымен ... ... ... Р. ... Бала. Тәрбие. // Отбасы және балабақша. - 2007. №1-3. ... З. ... - тал ... ... және ... - 2005. ... www.google.kz.
4. Ыдырысова Ж. Табиғатқа ынтызарлық тәрбиеге баулу. // Отбасы және ... - 2007. №4-6. ... ... Р.Д. Балаларды эстетикалық тәрбиеге баулу. // Отбасы және балабақша. - 2008. №2. 29-30б.
6. Құдашева Д.Т. Баланың жан - ... ... ... // ... және балабақша. - 2007.№3. 15-16б.
7. Құлшанова С. Табиғатты қорғау. // Отбасы және балабақша. - 2003. №6. 6-8б.
8. ... Н. Бала және ... // ... және ... - 2003. №5. ... Жарықбаев Н. Алматы. - 2004. 93 - 95б.
10. Аймағамбетова Қ. Дүниетануды оқыту теориясы мен ... - 2006. ... ... Қ. ... ... дүниетануды оқытудың теориялық негізі. 2003. 65-83б.
12. Естұрсынова М.К. Набидоллина Ш.С. ... ... және ... ... ... 2007. 334-347б.
26

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 25 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ересектер тобында топсаяхаттарды ұйымдастыру27 бет
"көркем бейненің танымдық, эстетикалық мәні"12 бет
"Мектепке дейінгі кезеңде тілді қатынас құралы ретінде пайдалана білуі. мектепке дейінгі кезеңдегі балалардың сенсорлық дамуы."6 бет
2 – сынып математика сабақтарында оқытудың тәрбиелік функциясын жүзеге асыру64 бет
5-6 жасар балаларды мектепке даярлау әдістері7 бет
6м010100- "мектепке дейінгі оқыту мен тәрбиелеу" мамандығының магистратураға қабылдау емтиханының бағдарламасы28 бет
«Қыз Жібек» жырындағы сын есімдердің танымдық сипаты114 бет
Абай шығармаларының тәрбиелік мәні30 бет
Абай қарасөздерінің тәрбиелік мәні6 бет
Абайдың қара сөздері және оның тәрбиелік мәні65 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь