Абайдың поэмалары «Ескендір»

Абайдан қалған үш поэма бар. Олар: «Масғұт», «Ескендір», «Әзім әңгімесі». Соңғысы аяқталмаған.
Бұлардың бәрі де ақынның бұрынғы шығармаларындай қазақ өмірінің шындығын суреттеуге құрылмаған, Шығыс халықтарының аңыз, ертегілері сюжетіне дастан үлгесінде жазылған. Уақиғалары шағын, көлемдері аз келеді. Аңыздарды ақын, көбінесе, өзіне қажет ұстаздық, тәрбиелік ой-мақсаттарға бейімдеп, көпке үлгі етуде ойлаған.
«Масғұт» поэмасы Абай, негізінен, осы аттас кейіпкердің іс-әрекетіне құрады. Ақылы мен парасаты мол адамның мінез-құлқын, адамгершілігін көпке үлгі етеді. Поэманың идеясында әйелді қоғамның ерлерге тең мүшесі деп тану, оның әлуметтік өмірдегі орның бағалау жағына көбірек қөңіл бөлінеді. Мұны Масғұттың қөзқарасынан айқын танимыз. Ұры танап жатқан шалды айырып алған ол шалдан базарлық алуға барғанда өзіне қызыл жемісті таңдайды.
Ағын жесең, ақылың жаннан асар,
Сары жесең, дәулетің саудай тасар.
Егерде қызыл жеміс алып жесең,
Ұрғашыда жан болмас сенен қашар,-дейді шал. Масғут ақылды да, байлықты да таңдамайды, оларды былайша сынайды:
Көп наданның арасындағы жалғыз ақылды адамның қүйіне де, байлық пен малқұмарлық аздырған байдың жайына да талғампаздығымен қарайды.
Қызылды жесем, мені әйел сүйер,
Арамдыққа жүрмесем, не жан күйер?
Ұрғашы да көп жан ғой, досым болса,
Деп едім бір пайдасы.Маған тиер.
Еркектің еркек адам болса қасы,
Қатын, шеше, қызы жоқ кімнің басы.
Хан қаһар, қара кісі қастық қылса,
Сонда ұрғашы болмай ма арашашы?
Тегінде адам басы сау бала ма?
Ұйінде тексерілмесе дау бала ма?
Ері ашу айтса, әйелі басу айтып
Отырса, бұрынғыдай жау бала ма?- дейді Масғұт өз таңдауын түсіндіргенде.Ол әйелмен достықты қадыр тұтады. Ер мен әйел теңдігін жақтайды.
Поэма ақынның осы идеясына әкелетін уақиғаны баяндауға құрылады. Онда суреткерлік емес,ой, ақыл басым. Уақиға мен тартыс өмірлік тартысстан емес, ақынның ақылынан, айтайын деген ой-үлгесінен
        
        Абайдың поэмалары «Ескендір»
Абайдан қалған үш поэма бар. Олар: «Масғұт», «Ескендір», ... ... ... бәрі де ... ... ... ... өмірінің
шындығын суреттеуге құрылмаған, Шығыс халықтарының аңыз, ... ... ... ... ... ... ... аз келеді.
Аңыздарды ақын, көбінесе, өзіне қажет ұстаздық, тәрбиелік ой-мақсаттарға
бейімдеп, ... үлгі ... ... ... Абай, негізінен, осы аттас кейіпкердің іс-
әрекетіне құрады. ... мен ... мол ... ... ... үлгі ... Поэманың идеясында әйелді қоғамның ерлерге
тең мүшесі деп тану, оның әлуметтік өмірдегі орның ... ... ... ... Мұны ... ... ... танимыз. Ұры танап жатқан
шалды айырып алған ол шалдан базарлық алуға барғанда өзіне ... ... ... ақылың жаннан асар,
Сары жесең, дәулетің саудай ... ... ... алып ... жан ... сенен қашар,-дейді шал. Масғут ... ... да ... ... ... ... наданның арасындағы жалғыз ақылды адамның қүйіне де, байлық ... ... ... ... да ... ... жесем, мені әйел сүйер,
Арамдыққа жүрмесем, не жан күйер?
Ұрғашы да көп жан ғой, досым болса,
Деп едім бір пайдасы.Маған тиер.
Еркектің еркек адам ... ... ... қызы жоқ ... ... қаһар, қара кісі қастық қылса,
Сонда ұрғашы болмай ма арашашы?
Тегінде адам басы сау бала ... ... дау бала ... ашу ... ... басу ... ... жау бала ма?- дейді Масғұт өз таңдауын
түсіндіргенде.Ол әйелмен ... ... ... Ер мен әйел ... ... осы идеясына әкелетін уақиғаны баяндауға құрылады.
Онда суреткерлік емес,ой, ақыл ... ... мен ... ... ... ақынның ақылынан, айтайын деген ... ... Оның ... ... ... емес, шығыс дастандарды түрінде жазылуы да осыны
байқатады.
«Әзім» - «әңгімесі Мың бір түн» ... ... бір ... ... түрі. Мұнда көпті алдап жүрген адамдардың аярлық мінезі
сыналады. Поэма аяқталмаған.
Абай ... ... ... де, ақынның гуманистік ой-
пікірін тереңірек танытатыны да – «Ескендір».
«Ескендір» поэмасы Шығыс ... ... ... ... ... ... Александр Македонский деген атпен белгілі
көшбасшының өмірі жайлы аңыздар ... ... ... тақырыбын
Еуропа ақындарына қоса, Шығыстың ... ... ... Жәми ... да жыр ... Абай бұл тақырыпты өзінен бұрыңғы ақындар үлгісінің
ешқайсысына бұрмай, өзінше жырлаған. Ақын ... ... дәл ... де, оның дүние жүзін күшпен жаулап ... ... ... ... ауысады. Соған орай, поэмаға жас кезінде
Ескендірдің тәрбиешісі болған ұлы ... ... ... ... әділдік пен жауыздықтың тартысына құрылады. Жауыздыққа жетелейтін
қызғаншақтық пен ... ... ... ... ... ... ... қарсы ұсынады. Қақпа мен адамның көз сүйегін символ ретінде
алады да, ол жұмбақтарды ақылға шештіреді:
- Бұл – адам көз ... ... ... ма адам көзі ... ... көз жер жүзінде тоймаса да,
Өлсе тояр, көзге құм құйылғанда.
Кәпір көздің дүниеде араны ... ... ... тоя ма ... тірі ... де, ... күні
Өзге көзбен бірдей-ақ болады екен.
Аристотельдің даналық сөзі қанағатсыз Ескендірге ой ... ... ... ... ... ақын ... ... бағындырып,
жауыздықты әділдікке жеңгізеді.
Поэма аңыз сюжетін сақтағанымен, ақын оны өмір ... ... ... ... ... бір ... - ... пен
жауыздықтың бетпе-беп кездесуіне құрылады да, кейіпкердің ... ... ... ... ... ... бас ... Ескендір
шығармадағы уақиға арқауы болып, оның өне бойында көрініп ... ... ғана Абай оны ... ... ... ... ... осы арада шығарылады.
Поэмада жарқын суреттер мен қажетті баяндаулар, диалог пен ... ... ... Бұл – ... ... поэма жасауға шеберлігін
танытады.
Бұл жылдары жазылған Абай өлеңдеріне өзгеше бір қасиетті – ... ... күйі мен ... ... ... ... ... айтар сыны
аралас келіп отыруында. әділет жолындағы үгітімен көпке әсер ете алмаған
адмның жалғыздығы, қайғыруы ... мен оның ... ... ... ... Ақын ... көңіл күйі реніші мен кей ретттерде тіпті торығуы бүкіл
елдің, бұқараның күйіиен, арман тілегімен ұласады. Бірақ ақын ... ... ... ... ... Ол өзі өмір сүріп қоғамдық ортада бөліну,
оның келешегінің жоқтығын тану, түсіну.
Бұл ... ... 90 ... ішінде жазған “Ал, сенейін, сенейін”,
“Қайтсе жеңіл болады жұрт билемек”, “Бойы ... ... да ... ... мұны ... “Өлсем, орным қара жер сыз болмайма?”, т.б.
өлеңдерінің ақын шығармашылығында үлкен орны ... ... ... өз ... ... ... жоқ, адамдық құны
жоқ типтеріді аяусыз шенеуге құралған.

Пән: Әдебиет
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 3 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Масғұд» поэмасындағы Абай бейнесі7 бет
Абайдың поэмалары12 бет
Әсет Найманбайұлы «Бақтиярдың қырық бұтағы» циклдік топтамасының жанрлық ерекшеліктері жайлы19 бет
Әдебиетті оқытудың инновациялық әдістемесі, технологиясы230 бет
Гомер дастанындағы көркемдік ерекшеліктер7 бет
"абайдың ақындық мектебінің қалыптасуы."17 бет
«Қорқыт», «Қойлыбайдың қобызы», «Оқжетпестің қиясында» поэмаларындағы этно психологиялық жақтары31 бет
І.Жансүгіров поэмаларындағы драматизм78 бет
Ілияс Жансүгіровтың поэмаларының көркемдік ерекшеліктері65 бет
Абай - аудармашы. Абайдың орыс ақын-жазушыларынан аударған аудармалары25 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь