Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау туралы ақпарат

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3
ІІ. Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау
2.1 Қаржылық жағдайдың мәні және оны талдау мақсаты ... ... ... ... ... ..7
2.2. Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдаудың
ақпараттық негізі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 10

ІІІ. Қаржылық жағдайды талдаудың әдістері мен экспресс талдау

3.1 Қаржылық жағдайды талдау әдістері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...22

3.2. Қаржылық жағдайды экспресс . талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..26

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 32

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...37
Қазақстан Республикасы кәсіпорындарында, соңғы жылдары еліміздің экономикасының нарықтық қатынастарға өтуіне байланысты бухгалтерлік есептің әдістемесі мен тәжірибесінде түбегейлі өзгерістер болды.
Бухгалтерлік есеп стандарттары мен субъектілердің қаржы-шаруашылық қызметі шоттары Бас жоспарының 1997 жылдың 1 қаңтарынан қолданысқа ен-гізілуі және қаржылық есеп беру нысандарының халықаралық стандарт талап-тарына сәйкестендірілуі нарықтық экономика жағдайына сай қаржылық талдау-дың жаңа әдістемесін жасауды қажет етті.
Есеп тіркемелерінде шаруашылық операцияларын жазып көрсетудің дәстүр-лі бухгалтерлік қызметі, көптеген қаржылық ақпаратты пайдаланушылардың сұрақ-тілектеріне толығынан жауап бере алмайтындығын тәжірибе көрсетті. Іс-керлік шешімдер қабылдау үшін бұл ақпарат белгілі түрде өзгертілуі және өң-делуі қажет.
1. Дүйсенбаев К.Ш., Төлегенов Э.Т., Жұмағалиева Ж.Г. Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау / Оқу құралы. – Алматы: Экономика. 2001 ж.
2. Дүйсенбаев К.Ш., Төлегенов Э.Т., Жұмағалиева Ж.Г. Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау / Оқу құралы. – Алматы: Бугхалтерлік есеп. 2001 ж
3. Қабылова Н.Қ, Доспалинова Ш.А, Оразалиев Е.Н / Оқу құралы. – Алматы: Бугхалтерлік есеп. 2008 ж
4. Мейірбеков. А.Қ, Әлімбетов. К.Ә. - “Кәсіпорын экономикасы”. Алматы, 2003
5. Е.С.Стояновой Финансовый менеджмент 1998
6. Л.Е.Басовский Финансовый менеджмент 1996
7.Радостовец В.К., Ғабдуллин Т.Ғ., Радостовец В.В., Шмидт О.И. «Кәсіпорындағы бухгалтерлік есеп» - Алматы, 2003ж.
8. Кеулімжаев Қ.К., Әжімбаева Н.З., Құдайбергенов Н.А., Жантаева А.Ә. «Қаржылық есеп» - Алматы, «Экономика», 2005ж.
9. Интернет мәліметтер: tterref.ru/merrnaotrujgyfsmer.html, bigox.kz/kasiporynnyn-karzhylyk-zhagdajyn-t
        
        МАЗМҰНЫ:
КІРІСПЕ …………………...........……………………………………......3
ІІ. Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау
2.1 Қаржылық жағдайдың мәні және оны ... ... ... қаржылық жағдайын талдаудың
ақпараттық негізі.................................................
........................................10
ІІІ. Қаржылық жағдайды талдаудың әдістері мен экспресс ... ... ... талдау
әдістері...................................................22
3.2. Қаржылық жағдайды экспресс –
талдау..............................................26
ҚОРЫТЫНДЫ...................................................................
.........................32
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ.......................................37
І. КІРІСПЕ
Қазақстан ... ... ... ... ... ... қатынастарға өтуіне байланысты бухгалтерлік есептің
әдістемесі мен тәжірибесінде түбегейлі өзгерістер болды.
Бухгалтерлік есеп ... мен ... ... ... Бас ... 1997 жылдың 1 қаңтарынан қолданысқа ен-гізілуі және
қаржылық есеп беру нысандарының ... ... ... нарықтық экономика жағдайына сай қаржылық талдау-дың жаңа
әдістемесін ... ... ... ... ... ... жазып көрсетудің дәстүр-лі
бухгалтерлік қызметі, көптеген қаржылық ақпаратты пайдаланушылардың сұрақ-
тілектеріне толығынан жауап бере ... ... ... ... қабылдау үшін бұл ақпарат белгілі түрде өзгертілуі және өң-делуі
қажет. Қазіргі жағдайда бухгалтер ... ... ... әр ... ... ... қабылданған қаржылық стратегияны іс жүзіне
асыруды камтамасыз ... есеп ... ... ... соны басшы-лыққа
ұсынуы керек, яғни оның қызметінің аясы жай есепшіліктен ... ... ісі ... ... болып табылатын, қаржы менеджментіне дейін өсіп,
айтарлықтай кеңейеді.
Қоғамда қаржылық талдау біреудің орынсыз ... ... ... аса ... ... туыңдады: салмақ, ұзындық өлшемін және есептеу жүргіз-
бей, шаруашылық субъектінің мүліктік жағдайы мен оған әсер ететін ... ... ... пен шығынды өзара салыстырмай, біріншісінің екіншісінен
артық болуына қол ... ... ... ... ... емес.
Қай уақытта да болмасын бұл өте ... ... ... әкімшілік
-әміршілік жүйеден шығып, нарықтық қатынасқа ену кезеңінде оның мәнділігі
одан әрі арта ... ... ... жалпы мемлекеттік («иесіз») меншік
жағдайында кеңінен орын ... ... пен ... ... ... қатаң орындаушылық тәртіп, ұқыптылық және үнемділікпен ал-
мастыру — нарықтық экономиканың ... тән ... ... оған ... ... ой ... мен өз-геше іс-
әрекетті талап етеді. Ол зауыт қоймалары мен ашық алаңдарда, ма-териалдар
мен ... ... ... көгеріп, тот басып жатуына, ... ... ... ... ... ... жол бере ... мүлкіне салынған әрбір теңге жаңа табыс әкелу үшін осы ... ... ... көрсеткіш пен жоспар үшін жұмыс істеу
келмеске ... ... ... ... нарықтық қатынастар кәсіпорындардың ша-
руашылықты жүргізуші субъект ... ... ... ... ... ... өндірістік және қаржылық мәселелерді өз бетінше ... ... ... Атап айтқанда, ішкі және сыртқы рынокта білікті серік-
ті таңдауға қол ... ... ... ... ... ... осыған байланысты болады. Кәсіпорындар ... ... жөн ... ... ... ... ... мердігер, банк және т.б.) қазіргі кезде өз ... ... ... өздеріне іскер серіктерді қаншалықты дәл және қатесіз тандауымен
нарықтық қатынастар негізінде мүмкіндігінше тез және ... ... ... ... ... жұмыстарының тиімділігі әр түрлі болады. Басқаша сөз-
бен айтқанда, шаруашылықты жүргізуші субъектілердің қызметінің жетістікте-
рі басқару деңгейіне, ... ... ... ... ... мен ... ... тікелей тәуелді. Үйлесімді шешімдердің қа-
былдануы, материалдық, еңбек және қаржы ... ... ... экономикалық өсуіне бағытталатыны белгілі.
Нарық жағдайында кәсіпорынның өміршеңдігінің кепілі мен жай-күйінің ор-
нықтылығының негізі оның қаржы ... ... ... Ол ақша қа-
ражатын еркін орын ... ... ... ... ... ... өндіру мен сатудың үздіксіз процесін қамтамасыз ете алатын өзінің
қар-жы ресурстары жағдайын көрсетеді.
Кәсіпорынның қаржы ... ... ... ... ... оның ... жағдайын талдау қажет. Тек терең және ұқыпты тал-дау
негізінде ғана оның ... ... ... ... қаржылық
тұрақтылығын нығайту немесе жақсарту және оның іскерлік белсеңділігін арт-
тыруға бағытталған ... ... ... ... басшылыққа нақты
ұсыныстар беруге болады.
Отандық талдау әдебиеттерінде қаржылық талдау мәселесі аз ... оның ... ... ... бізде ойдағыдай қолданыс таба
алмай отыр. Ал бұл ... ... ... ... мен ... ең ... ... экономикалық өсуіне кері әсерін тигізеді.
Бұл дипломдық жұмыстың негізгі мақсаты – ... ... ... және оны ... ... ... ... болып табыла-ды.
Осы мақсатқа жету үшін келесідей міндеттерді анықтадым:
-қаржы менеджменті саласында алған білімімді қолдану;
-өндірістік практикада жинаған ... ... ... ... ... ... және заңнамалық
материалдарды жинақтау және өңдеу;
-кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау;
-жүргізілген талдау ... ... ... ... ... жою ... ... объектісі ретінде «Халлибуртон Интернэшнл Инк.» ... ... ... ... ... ... мұнай газ өңдіру
скважиналарын жөңдеу және іске қосуға қажетті құрал жабдықтарды жасау ... ... ... ... ... ... қаржылық жағдайды талдаудың түсінігін ашу-ға
негізделген. Бұл бөлім өзіне ... ... ... ... және ... ... талдаудың ақпараттық негізі, әдістері
мен тәсілдері туралы ақпараттарды кіріктіреді.
Жұмыстың ... ... ... ... Инк.» компания-сының
қаржылық жағдайын талдауға және оның ... ... ... ... ... кәсіпорынның қаржылық жағдайын жақсарту бойынша іс-шаралар
ұсынуға негізделген.
Жұмыстың теориялық базасы болып К.Ш. Дүйсенбаевтің, Э.Т. ... ... ... А.Д. Шереметтің, Г.В.Савицкая-ның
еңбектері болып табылады.
Жұмыс барысында ҚР-ның заң актілері және ... ... ... ... ... ... тақырыбы «Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау».
Осы курстық жұмыста негізгі үш бөлімді қарастырдым. Бірінші бөлім ... ... ... мәні мен ... ақпараттық негізі туралы.
Екінші бөлімінде қаржылық жағдайды талдау әдістері, соның ... ... ... ... Кәсіпорынның тұрақты ... ... оның өз ... мен ... ... ... ... алушылар, акционерлер және тағы басқалар) өзара қарым
қатынасы үлкен әсер ... ... ... ... ... ... әсер ... Пайда болу орнына дайланысты – ішкі және сыртқы;
-         Нәтижесінің маңыздылығына байланысты – негізгі және негізгі емес;
-         Құбылыс бойынша – ... және ... ... ету ... ...... және уақытша.
Қаржылық жағдайды талдай ... ... ... ... кезеңі болып табылады. Және ол 3 сатыны ... ... және ... ... жыйынтығы коммерциялық, өндірістік және
қаржылық қорды құрайды. Кәсіпорынның қаржылық қызметі – бұл оның осы ... ... және ... ... ... мен құрамына өзгеріс
әкелетін қызметі болып табылады.
Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдаудың ... ... ... ... ... табылады.
Ал екінші бөлім  қаржылық талдаудың  алты негізгі әдісті бөліп қарастыруға
болады:
-         көлденең талдау;
-         тікелей талдау;
-         трендтік талдау;
-         салыстырмалы талдау;
-         ... ... ... ... әдісі.
Аудитордың аналитикалық қызметінің логикасы оны, яғни ... ... ... ... ... ... ... есепті экспресс-талдау;
-         қаржылық жағдайды тереңдетіп талдау.
         Экспресс-талдаудың ... ... ... қаржылық
жағдайы мен даму динамикасын көрнекті түрде және қарапайым ... ... ... үш ... жүргізілуі орынды:
-         дайындық;
-         қаржылық есепке алдын ала шолу ... ... оқу және есеп ... талдау;
| |ІІ. Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау |
| |2.1 ... ... мәні және оны ... ... |
| |  |
| ... ... ... кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдаудың |
| |маңызы өте зор. Бұл кәсіпорындардың тәуелсіздікке ие болуымен сондай-ақ |
| ... ... ... ... ... ... және де |
| ... контрагенттер алдында өізнің өндірістік-кәсіпкерлік қызметінің |
| |нәтижелері үшін толық ... ... ... |
| ... ... ... жағдайына көптеген факторлар әсер етеді:|
| |Пайд болу орнына дайланысты – ішкі және сыртқы; |
| ... ... ... – негізгі және негізгі емес; |
| ... ...... және ... |
| ... ету уақыты бойынша – тұрақты және уақытша. |
| ... ... ... ... ... ... байланысты |
| |болады, ал сыртқы ... ... ... ... ... |
| ... ішкі ... қарастырайық. Кәсіпорынның тұрақтылығы ең |
| ... ... ... үздіксіз байланысқан өндірілген өнім мен |
| ... ... мен ... ... Сондай-ақ тұрақты және |
| ... ... ... қатынас маңызды болып табылады. |
| ... ... өнім және ... ... ... |
| |байланысқан қаржылық тұрақтылығының маңызды факторларының бірі – |
| ... ... ... мен құрылымы, сондай-ақ кәсіпорынның басқару |
| ... ... ... алуы ... ... Ағымдағы активтерді |
| |басқару өнері – кәсіпорын ... оның ... ... қызметі үшін қажет |
| |болатын қаржының ең төменгңі сомасын ұстаудан тұрады. |
| ... ... ... ... ... бірі – бұл ... |
| ... құрамы және құрылымы, олардың басқару стратегиясы мен |
| ... ... ... ... ... өз ... ... |
| |соның ішінде таза табыс қаншалықты көп болса, соншалықты өзін ... |
| ... ... |
| ... ... таза табстың көлемі ғана емес, сонымен қатар оны тарату |
| |құрылымы, әсіресе оны ... ... ... ... де өте |
| ... болып табылады. |
| ... ... ... ... ... нарығындағы |
| |қосымша жұмылдырушы қаражаттар үлкен әсерін ... ... ақша |
| ... ... көп ... ... оның ... мүмкіндіктері |
| |де соншалықты жоғары болады, алайда, сонымен бірге қаржылық |
| ... ...... ... өз ... уақытында |
| |есептесе ала ма, жоқ па? – ... ... ... |
| ... де бұл ... ... ... қабілеттілігін қаржылық кепілінің |
| |бір түрі ретінде резерфтерге үлке рөл берілелі. |
| ... ... ... ... кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығына |
| |әсер ететін мынадай факторларды атап өтуге болады: |
| ... ... ... ... |
| ... ... ... қызмет) құрылымы және оның жалпы |
| ... бар ... ... |
| ... ... капиталдың мөлшері; |
| ... ... және ... ... табыспен салыстырғанлдағы |
| |динамикасы; |
| ... мен ... ... ... мен ... қоса ... ... |пен қаржы ресурстарының жағдайы; |
| ... ... ... |
| ... ... ... жүргізудің экономикалық жағдайының әсері, |
| |қоғамда үстемдік етуші техника мен техналогия, төлеу қабілеті бар сұраныс|
| ... ... ... ... ҚР ... ... және ... саясаты,|
| |кәсіпорын қызметін бақылау жөніндегі заң актілері, сыртқы экономикалық |
| ... және тағы ... ... |
| ... ... қаржылық жағдайын қалыптастыру оның өз |
| ... мен ... ... ... ... ... |
| ... акционерлер және тағы басқалар) өзара қарым қатынасы үлкен әсер|
| ... ... да ... ... ... ... болу – |
| ... қаржылық жағдайдың бірден-бір шарты болып табылады. Әрине, |
| ... ... ... ... тиімділікке ие және дивиденттерді |
| |ұқыпты төлейтін қаржылық тұрақты ... ... ... |
| |тартымдылығы болуы үшін, тек ... күн ғана ... ... |
| ... ... ... ... қарағанда жақсы болуы тиіс. |
| |Сондай-ақ, бұл жыл сайын өз облигациясы бойынша ... бір ... |
| ... ... ал зйм ... біткен кезде – облигация құнын толвқ өтеуді|
| ... ... ... иелерінеде қатысты. Кез еклген коммерциялық |
| ... ... ... өз несиелері мен тәуекел ете отырып несие |
| ... өз ... ... және ... ... ... ... оны |
| |беру туралы шешім ... ... кез ... банк өз ... қаржылық|
| |жағдайын және бұл қарыздың қамтамасыз етілуін тексереді. Басқаша |
| ... ... ... ... ... осы ... ... |
| |беру ... ма, жоқ па, ал бұл ... ... ... ...... |
| ... және қандай мөлшерде деген сұрақтарды шешудегі негізгі белгі |
| ... ... |
| ... мен ... сенімді және төлем қабілеттілігі жоғаты |
| ... ... ... ... отырады. Тіпті қаржы |
| ... ... ... ... жағдайы тұрақты болғанын |
| ... тек ... ... ғана ... мен ... ... |
| ... және толық төлей алады. |
| ... ... ... ... ... ... және оның |
| |іскерлік қарым-қатынастардағы потенциялын анықтайды, кәсіпорынның және |
| ... ... ... және басқа қатынастар тұрғысындағы |
| ... ... ... ... ... |
| ... ... қаржылық жағдайының абьективті дұрыс бағасын |
| |алудың ең жақсы тәсілі, бұл – ... ол ... даму ... |
| ... оның шаруашылық қызметіне кешенді түрде баға беруге мүмкіндік |
| ... ... ... ... ... ... қызметі |
| |арасында байланыстырушы қызметін ақтарады. |
| ... осы ... ... ... ... ресурстарын қаншалықты дұрыс|
| |басқарды деген сұараққа жауап береді: кәсіпорын осы мерзімге дейінгі |
| ... ... ... ... ... ... ... ресурстары |
| |жағдайының нарық талаптарына сай болуы және де ... ... |
| ... ... ... бере алуы өте ... ... табылады, |
| |себебі қаржылық тұрақтылықлың жетіспеушілігі кәсіпорынның төлеу |
| ... ... және оның ... ... ... болмауына, ал|
| |көп болуы – дамуына ... ... басы ... қорлармен және резерфтермен|
| |кәсіпорын шығындарын көбейтуіне әкеліп соғуы мүмкін. |
| ... ... ... ... ... ... ... |
| |жағдайын талдаудың басты мақсаты (міндетті) келесілер болып табылады: |
| ... ... баға беру және оның есеп беру ... ... |
| ... мен ... ... көздері арасындағы сәйкестікті, оларды |
| |таратудағы рационалды және пайдаланудағы ... ... |
| ... ... ... оның ... ... және ағымдағы |
| ... ... ... |
| ... және ... ережесін сақтау; |
| ... ... және оның ... ... ... |
| ... активтердің ай |
| ... ... оның ... дебиторлық борыш және қорлар есебі; |
| ... ... ... ... және төлеу |
| ... ... және ... көрсеткіштерін анықтау; |
| |кәсіпорынның табыстылығын бағалау; |
| ... ... ... ... сондай-ақ олардың |
| |денгейінің өзгеруіне әсер ететін факторларды есептеп шығару; |
| ... ... ... ... |
| ... ... жағдайының тұрақлылығын ұзақ және қысқа мерзімді |
| |болжау, яғыни оның қаржылық стратегиясын анықтау. |
| ... ... ... кәсіпорынның шаруашылық қызметін талдаудың |
| |қортындылаушы кезеңі болып табылады. Және ол 3 ... ... ... |өндіріс және өткізу; бұлардың жыйынтығы коммерциялық, өндірістік және |
| ... ... ... ... қаржылық қызметі – бұл оның осы |
| ... ... ... және ... ... көлемі мен құрамына|
| |өзгеріс әкелетін қызметі болып табылады. Ол қаржы ресурстарының жүйелі |
| ... түсу мен ... ... есеп және несие тәртібін сақтауға, |
| |меншікті және несие қаражаттарының арасындағы арақатынастың |
| ... ... ... ... ... ету ... |
| |қаржылық ... қол ... ... ... ... ... |қаржылық, өндірістік және коммерйиялық жақтары ... ... ... |
| |пен ... тәуелділік бар. Оыслайша қаржылық қызметтің жетістігі, көбінесе|
| |оның өндірістік-сату көрсеткіштері мен анықталады. Кәсіпорынның өзі |
| ... ... және ақша ... оның ... ... алын ала |
| ... сұрыпталымды ұстап тұруына, өнім сапасының қажеткі денгейге|
| |сәйкестігіне және оның бір ... ... және ... байланысты |
| |болады. |
| ... ... ... ... ... және өткізі кәсіпорынның қаржылық |
| ... ... оң ... ... өндіріс процессінде өнім |
| |сапасының төмендеуі және оны ... ... ... ... ақша |
| ... ... ... кедергі жасайды, нәтижесінде кәсіпорынның |
| ... ... ... Кері ... та бар, ол ақша ... |
| ... материалдық ресурстардың келіп түсуінің іркілісіне, демек өндіріс|
| |процесінің тоқтауына әкеліп соқтыруы мүмкін. |
| ... ... ... ... ... ... анықталады. |
| |Олардың тиімділігі қаншалықты көп болса, кәсіпорын өнімді өткізу көлемін |
| ... ... ... ... ішінде қаржылық ресурстарды соншалықты |
| |аз жұмасайды. Және керісінше, шикізат пен материалдар ... |
| ... ... ... ... ... төмендеуі, басқа да |
| ... ... тыс ... және өндірістік емес шығындар қосымша|
| |қаржы қаражаттарының қажеттілігіне себепші ... ... және ... |
| ... ... ең ... ... өзіндік құнында, содан соң табыста |
| |талдап қорытылады. Соңғы айтылған көрсеткіштің көлемі өзгерте отырып, |
| ... ... ... ... ... көрініс табады. |
| |  |
| |2.2. ... ... ... ... ... ... |
| |  |
| ... қаржылық жағдайын талдаудың ақпараттық негізі қаржылық есеп |
| |беру болып табылады. |
| |ҚР ... 1995 ... ... №2732 ... есеп |
| ... заң күші бар ... ... 1998 жылдан бастап қаржылық есеп |
| |беруге мыналар жатады: |
| ... ... ... |
| ... ...... қызметінің нәтижесі туралы есеп; |
| ... ақша ... ... ... ... |
| ... ... қатар түсіндірме хат болады, сондай-ақ қаржылық есеп беруге |
| ... ... ... ... алынған материалдармен толықтыруы |
| |мүмкін және бұл материалдар солармен бірге ... ... ... |
| ... ... есеп және есеп ... ... саясатын ұстанып |
| ... және ... ... пайдаланушылардың талаптарына сай басқа |
| |да ақпараттар жазылу ... ... оған ... әсер етуші тәуекел мен|
| |белгісіздік туралы, қаржылық ... ... ... ... |
| ... ... ... Нарықтағы географиялық сегменттер, |
| ... ... ... түрлері туралы ақпарат, баға өзгерісінің |
| ... ... ... және ... қосымша ақпарат ретінде |
| ... |
| ... ... ... бухгалтерлік есеп стандартында анықталған |
| |жеңілдетілген түрде ... ... ... ... Бұл ... |
| |төмендегі көрсетілген үш шарттың кез келген екеуі орындалғанда ғана |
| ... 2 ... жыл ... ... ие ... |
| ... зейнетақыны, жәрдем ақша және басқа әлеуметтік төлемдерді есептеу, |
| |сондай-ақ айыппұл санкцияларын, салық және басқа ҚР төлемдерін салу үшін |
| ... ... ҚР ... ... 10000 есе есептік көрсеткіштен |
| |аспайды; |
| ... ... жыл бойы ... ... саны ... ... |
| ... ... ... құны 60000 ... ... ... аспайды. |
| |Қазіргі кезде бізде қолданып жүрген отандық қаржылық есеп негізгі |
| ... ... ... есеп ... ... сай ... ... ҚР - тәжірибеге бейімдей отырып реформалау процессі белсенді |
| ... ол ... ... ... нарықытық қатынастар болып |
| |табылатын жаңа экономикалық жүйенің қалыптасуымен, екіншіден, біздің |
| ... ... ... ... ... ... |
| ... бухгалтерлік есепті реформалау процесі барысында есеп беруді құру |
| |мақсаттарында жаңа көзқарастар пайда болады және оның ... ... |
| ... ... мақсаты – бухгалтерлік есепті» №2 «бухгалтерлік баланс |
| ... ... ... негізгі ашылулар» деген стандартында |
| ... - бұл ... ... ... ... ... және |
| ... қызметінің нәтижелері мен есепті кезеңдегі қаржылық жағдайда болған |
| |өзгерістер туралы пайдалы, маңызды әрі дәл ақпараттармен қамтамасыз ету |
| ... ... (12). |
| ... есеп ... ... ... қаржылық нәтижелерін және де|
| |кәсіпорын үшін инвестициялық шешімдер мен несие беру бойынша шешімдерді |
| ... ... ... субеъктінің болашақтағы ақша ағымдарын және осы |
| ... ... ... ... басқарушы орандардың жұмыстарымен|
| |байланысты ресурстар мен міндеттемелерді бағалау үшін пайдалы |
| ... ... ... ... есеп ... ... |шешімдерді қабылдау үшін қажетті барлық ақпарттарды қамтиды. Қаржы есебі |
| |пайдаланушылар қабылдайтын экономикалық ... ... ақша |
| ... ... ... ... сондай-ақ оларды айналдыру |
| |уақытын есептеу және нәтижеге сенімді болуын талап етеді. Бұл |
| ... ... өз ... және ... ақы |
| ... пайызды төлеуге, несиені қайтару және табысты тарату қабілетін |
| ... ... ... тек қана ... ... ... |
| |қызметін және оның өткен есепті мерзімдегі қаржылық есебінің өзгерісін |
| ... ... ... ... қатар барлық қажетті |
| ... ... ... онда ... яғни ... ақша |
| |қаражаттарының ... ... одан да ... ... ... |
| |комерциялық құпияны қорғау туралы заң қолданушылар алатын қаржыылқ |
| ... шек ... ... ... ішінде кейбіреулері (тергеу |
| |органдары, ревизорлар, аудиторлар) өкілдігі болған жағдайда ... |
| ... ... ... ... ... ... ете алады. |
| |Қолданушылардың көпшілігі қаржылық есепке қаржылық ақпараттың басы көзі |
| ... ... ... |
| ... ... ... қаржылық есеп шаруашылық субъектілерінің |
| |қызметі жөнінде қаржылық есеп ... ... ... ... |
| |қаржылық ақпараттардың жүйелендірілген бірден-бір көзіне, әр түрлі  |
| ... ... ... ... ... ... |
| |байланысына және басқару шешімдерін қабылдауға қажетті аналитикалық |
| ... ... ... ... |
| ... ... жағдайын талдауда негізгі ақпарат көзі қызметін |
| |бухгалтерлік баланс атқарады. |
| ...... ... басындағы және соңындағы кәсіпорынның қаржылық |
| |жағдайын сипаттайды және маңызды қызметтер атқарады. Біріншіден, баланс |
| ... ... ... ... ... жағдайымен таныстырады. |
| |Осы арқылы олар бұл субъекті нені ... ... ... |
| ... және ... қорлары қандай, кәсіпорын жақын арада үшінші жақ |
| ... өз ... ... ала ма, соны ... ... |
| ... ... басқа ұқсас кәсіпорындар жүйесіндегі өз орны, |
| ... ... ... ... дұрыстығы туралы, ресурстарды |
| |пайдалану тиімділігінің салыстырмалы сипаты және ... ... |
| ... әр ... ... ... қабылдау туралы түсінік алады. |
| ... ... ... оны ішкі ... ... сыртқы |
| ... да ... ... ... ... адиторлар жұмыс |
| |процесінде дұрыс ешім ... үшін өз ... ... ... |
| |сондай-ақ клиенттің сыртқы есеп берудегі есеп жүйесінде мүмкін ... |
| ... ... және әдейі жасалынбаған қателіктер аумағындағы әлсіз |
| |жақтарын шығару үшін көмек алады, ал ... ... ... |
| ... ... |
| ... ... ... ... ... ... кәсіпорынмен |
| |өзінің серіктесі ретінде жұмыс жүргізудің мақсатқа сәйкестігі және оның |
| ... ... ... қабылдай алады; өз салымдарының мүмкін болатын |
| |тәуекелділіктерін және берілген кәсіпорынның акцияларын ... |
| ... және ... ... бағалайды. Баланстың маңыздылығы |
| |соншалық, көп жағдайда қаржылық жағдайда талдауды ... ... деп |
| ... ... ...... есептің негізгі түрі бола отырып, |
| |ол есепті кезеңдегі кәсіпорынның мүлкінің құрамы мен құрылымын, ... |
| ... ... мен өтімділігін, меншіктік капитал мен |
| ... ... ... ... және ... ... |
| |динамикасымен жағдайын және кәіспорынның несие қабілеттілігі мен ... |
| ... ... ... ... |
| ... ... ... ... ... ... оның |
| ... және алдағы кезеңдегі шаруашылық қызметке жетуі, қарыз |
| |көздерінің ... мен ... ... оларды ынталандыру тиімділігін|
| |бағалауға мүмкіндік береді. Осылайша, бухгалтерлік балансты талдау үшін |
| ... ... ... ... ... ақпаратының ең қажетті түрі |
| |болып ... |
| |1997 ... ... ... баланс екі бөліктен: актив және пассивтен |
| |тұратын кесте түрінде құрылып келеді. Активтер, баланс ... |
| ... ... ... таратып отыратын мүмкіндік және қарыздық құқық |
| ... ... ... ... кәсіпорынның заемдар мен кредиторлық |
| |қарыздар ... ... ... ... оларды өтеу мүлік құнының|
| |немесе келіп түсетін табыстың төмендеуіне әкеліп соғады. Мүліктің түрлері|
| |және оның ... ... ... ... белгілері бойынша |
| ... ... ... баланстың активі мен пассиві мүлік |
| |және оның қалыптасу көздерінің ... ... ... аз ғана |
| |санынан құралады, ал оның ішінде әр топ өз ... ... ... |
| |мен қорытындыланған көрсеткіштерден тұрады. Актив пен пассивтегі бұндай |
| ... ... мен ... ... ... баптары деп |
| ... |
| ... ... ... ... сай ... – бұл яғни баланс |
| ... мен ... әр ... ... ... ... белгілі бір |
| |дәйектілікпен орналасуы – яғни ... ... ... аз |
| ... ... көп активтерге дейін, демек басында баланстың |
| ... ... ... ... мен ... ... содан кейін |
| |өтімділігінің өсу деңгейіне байланысты ... ... ... жазылады. |
| |Осы принцип бойынша активтің қортынды ... ең ... ... ... |
| ... ... болып табылады олар қысқа мерзімді қаржылық салымдар,|
| |кассадағы, есеп айырсу және валюталық шоттардағы ақша қаражаттары, |
| ... ... ақша ... |
| ... ... бөлімдері мен бабтары төлем мерзімінің жеделдік |
| |дәрежесіне ... мына ... сай ... төлем мерзімінің |
| |жеделдігі аз бағыттарынан ... кө ... ... |
| ... ... іске ... бастап бухгалтерлік баланс |
| ... ... және оның екі ... мен ... де жаңаша |
| |сипатталады. Олардың түсіндермесі нарықтық экономикасы дамыған елдердің |
| ... есеп және ... ... жетекші ғалымдардың еңбектеріне|
| |арқа сүйейді. Осыған орай ағылшын тілінен орыс тіліне аударылған |
| ... және ... ... ... ... ... |
| |көзқарас болып табылады. Жоғары оқу ... ... ... |
| |алатын студенттерге, бизнес мектептер мен экономикалық лицейлерге |
| ... ... ... ... талдау» деген оқулығында |
| |келесідей ... ... ... – бұл кәсіпорынның белгілі бір |
| ... ... ... ... болып табылады. Активтер дегеніміз – |
| |бұл кәсіпорын нені иеленеді және ол нені алуға тиіс, соны көрсететді |
| ... ... – бұл ... ... және алуға тиіс мүлік); |
| |пассивтер – бұл кәсіпорынның біреуге берешек қарызы немесе борышы. |
| ... ... ... ... ... тең ... ... (13). |
| ... ... ... «бухгалтерлік іске кіріспе» деген оқу |
| ... ... ... ... – бұл ... бір ... ... |
| |тиісті барлық активтер мен оның борыштарын анықтайтын пассивтерінің |
| ... Бұл ... ... мерзімдегі бизнестің (іскерлік қызметтің) |
| |қаржы жағдайының бейнесі ... ... ... пен ... әр бабы |
| ... көрініске ие болады және активтер сомасы әрқашан пассивтер |
| ... тең ... ... |
| |Әрі ... олар баланстың элементтерін келесідей сипаттайды: |
| ... – бұл ... ... ... ол ... ... ... |
| ... – бұл ... ... ... ... ... термині таза |
| |бухгалтерлік ұғым ... ... және ол ... қарызы дегенді |
| |білдіреді. |
| ...... ... ... |
| ... ... ... мен қызметте қалдырылған табысты қоса алғандағы |
| |меншік иесінің бизнестегі үлесі болып табылады». |
| ... банк ... ... ... есеп, аудит, есеп беру бойынша |
| ... ... бұл ... ... ... ... есеп |
| |– бұл белгілі бір кезеңде ... және осы ... ... ... |
| ... жағдайын бағалау үшін пайдаланылатын фото сурет. Қаржыылқ жағдай|
| ... ... ... есеп ... ... – бұл активтер, |
| |пассивтер және ... ... есеп ... әрі ... жұмысын |
| |қамтамасыз ету үшін қазіргі уақытта қолда бар ресурстар туралы ақпаратты |
| ... Ол ... бұл ... ... ... ... |
| |ақпараттан тұрады. ... бұл ... ... ... ба, жоқ, әлде |
| ... ме». |
| ... ... ... баланстың бөлімдері мен элементтері |
| |келесідей анықталады: |
| ... ... – бұл ... ... нәтижесінде кәсіпорынмен |
| |бақыланатын және болашақта ... ... ... әкелетін |
| |ресурс. |
| ... – бұл ... ... пайда болған кәіспорынның ағымдағы |
| |міндеттемесі. Оны өтеу ... ... алу мен ... ... |
| ... шығынына әкеліп соқтырады. |
| ... бұл ... ... алып ... кәсіпорының |
| |өзіндік қаражаты». |
| ... ... ... ... және оның ... туралы |
| |бұл  анықтамалар біздің бухгалтерлік есеп теориясы бойынша оқулықтармызда|
| |берілген анықтамалардан өте ерекшеленеді. ... ... есеп |
| ... ... ... ... ретінде батыс ғалымдарының еңбегін алып |
| ... ... ... ... қаржылық жағдайы бағалауымен |
| ... ... ...... ... ... жәен |
| |субъектінің міндеттемесі» болып табылатынын айта келе, олар қаржылық |
| ... бұл ... ... ... береді. |
| ... – бұл ... ... бар ... ... ... емес |
| |иелігі және құқығы болып табылады.» |
| ... – бұл ... ... бір әрекеті басқа бір тұлғаның |
| |пайдасына ... ...... ... ... ... ақша төлеу және |
| |басқалар немесе ... бір ... бас ... ал несие берушінің |
| |қарыз адамнан өзінің ... ... ... ... құқығы бар. |
| ... ... – бұл ... өз ... ... |
| |тастағаннан кейінгі активтері» (11). |
| ... ... ... ... элементтерінің анықттамасын түсіндіруде|
| |батыс елдерінен ешқандай айырмашылық жоқ деп айтуға болады. |
| ... ... ... ... ... және ... есеп |
| ... негізгі анықтаулар» №2 стандартымен анықталады. Ол активтердің, |
| ... ... және ... ... ... ... қаржылық|
| |есеп беруде анықтауға жататын ақпараттарға деген талаптардан тұрады. |
| ... ұзақ ... және ... ... ... ... |
| |анықталады. Баланста ағымдағы активтер мен міндеттемелерді және олардың |
| ... ... ... ... есепті пайдаланушыларды кәсіпорынның |
| |қаржылық жағдайын бағалауда және дәлелді басқарушылық шешімдер қабылдауда|
| ... ... ... ... ... |
| ... үшін ... ... өте ... ... БЕС-2-нің |
| |7-пунктінде ерекше көңіл бөлінген. Онда былай жазылған: «барлық маңызды |
| ... ... ... үшін анық және түсінікті |
| ... ... ... тиіс» (12). |
| ... және ... ... жасаудың әдістемелік нұсқаулары негізінде |
| ... (16) ... ... ... ... ... көрсетілген|
| |көрсеткіштерден тұрады. |
| |  |
| ... ... ... |
| ... ... ... бухгалтерлік баланс |
| |  |
| ... |
| ... ... және |
| ... |
| | |
| |1 |
| |2 |
| | |
| |І. Ұзақ ... ... |
| |І. ... капитал |
| | |
| ... ... |
| |- ... ... |
| |- ... |
| | |
| |- жер |
| | |
| | |
| |- ... мен ... |
| ... ... ... |
| | |
| |- ... мен ... |
| |- ... ... |
| |- ... |
| | |
| | - ... ... ... |
| ... ... |
| | |
| | - ... ... |
| | - ... ... ... |
| ... ... ... ... |
| | |
| ... емес ... |
| ... |
| | |
| |- ... |
| |ІІ. Ұзақ ... ... |
| | |
| |- ... ... ... |
| ... ... |
| |- ... ... ... |
| ... |
| | |
| |- ... емес активтердің амортизациясы |
| |- ... ... ... ... |
| | |
| ... |
| |- ... ... инвестициялар |
| |- ... ... ... мен оның ... ... |
| ... ... несиелері |
| | |
| |- ... ... ... |
| | |
| | |
| |- ... инвестициялар |
| |- ... ... ... |
| | |
| ... ... |
| ... |
| | |
| |- ... ... ... |
| |ІІІ. ... ... |
| | |
| |- ... ... |
| |- ... ... ... және ... |
| | |
| |- ішкі ... ... ... пайда болған негізгі шаруашылық |
| |серіктестігі мен оның еншілес серіктестерінің арасындағы дебиторлық ... |- ұзақ ... ... ... ... |
| |  |
| | |
| | |
| |  |
| ... ... |
| | |
| |- ... қоғамның лауазымды тұлғаларының дебиторлық борышы |
| |- ... ... ... және ... |
| | |
| |- ... ... ... |
| |  |
| | |
| |- ... кезең шығындары |
| |  |
| | |
| ... |
| |- ... ... мен ... ... алынған аванстар |
| | |
| |ІІ. ... ... |
| |  |
| | |
| |- ... - ... ... |
| |- ... ... борыш |
| | |
| |- ... ... ... |
| |- ... ... ... |
| | |
| |- ақша ... |
| |- ... ... қаржылық инвестициялар |
| |- ... ... ... мен оның ... ... |
| ... борыш |
| | |
| |- ... ... |
| |- ... ... ... ... борыш |
| | |
| |- ... ... ... ... ... ... ... |
| |  |
| |- ... ... ... |
| | |
| |- ... тиіс шоттар |
| |- ... ... |
| |- ... ... ... |
| | |
| |- ішкі ... ... нәтижесінде пайда болған негізгі шаруашылық |
| |серіктестігі мен оның еншілес серіктестерінің арасындағы ... ... |  |
| |- ... кезең кірістері |
| |  |
| | |
| |- ... ... ... ... ... борышы |
| |- алдын ала қарастырылмаған ... ... ... ... |
| | |
| ... |
| ... |
| | |
| ... |
| ... |
| | |
| ... айта ... жөн, ... құрудың түрін таңдау (көлденең, яғни екі|
| |жақты немесе тікелей) шаруашылық субъектілерінің шексіз құқы болып |
| ... |
| ... ... ... мен ... құру принциптері бұрынғы қалпында |
| ... ... яғни ... ... ... ... ... |
| |өтімділігі төмен активтерден өтімділігі жоғары активтерге қараай, |
| ... ... ... ... ... ... деңгейіне байланысты |
| |мерзімінің жеделдігі азынан көбіне қарай. |
| ... ... ... ... ... 5 ... тұрады: |
| |1)    ұзақ мерзімді ... |
| ... ... ... |
| ... ... капитал; |
| ... ұзақ ... ... |
| ... ... міндеттемелер. |
| ... ... ... есеп беруде үш элементті сипаттайды: активтер, |
| |меншікті капитал және ... ... екі ...... және |
| ...... – шаруашылық қызметі нәтижелері туралы есеп беруде |
| |көрсетіледі. |
| ... ... ... ... ... тек бухгалтерлік баланс |
| ... ғана ... ... ... ... біршама қарапайымдау, |
| |себебі бухгалтерлік баланс кемшілік пен шек қоюшылықтан алда емес, |
| ... ең ... ... ... ... |
| ... 1. ... ... ... ... сипатта болады. Баланста |
| |келтірілген мәліметтер оны құрған  ... ... ... |
| ... ... Бұл жағдайда баланс ақпараттары ретроспективалық |
| ... ... ... ... үшін қолданылуы мүмкін. |
| ... 2. ... ... қаржысында және міндеттемелерінде |
| |статус-квоны сипаттайды, яғни пайдаланылып ... есеп ... сай осы |
| ... кәсіпорын жалпы қандай жағдайда тұр деген сұраққа жауап ... |
| ... бұл ... ... нәтижесінде жеткеніне жауап бермейді. Бұл |
| |сұраққа ... беру ... тек ... мәліметтер ғана емес, сонымен қатар |
| |есеп және есеп беруде көрсетілмейтін көптеген факторлардың талдануы |
| ... |
| ... 3. ... ... шаруашылық аралық талдау жүргізу үшін |
| |қажетті база жоқ. Ол ... және ... ... ... ... ... оның ... динамикада жүргізілуі тиіс және |
| |мүмкіндігінше көрсеткіштерге, ... ... ... және ... |
| ... маңыздылығына шолу жасаумен толықтырылуы тиіс. Осындай |
| |мақсатпен ұқсас кәсіпорындар тобы бойынша ... ... ... |
| ... жариялау қажет. Бұл қажетті орташа көрсеткіштерді есептеп шығаруға |
| ... ... |
| ... 4. ... ... ... айналымы туралы мәлімет |
| |жоқ. Баланстың сол немесе басқа бабы бойынша соманың аз немесе көптігі |
| ... ... ... ... ... ... |
| ... салыстырғаннан кейін ғана жасауғаболады. Мысалы, екі |
| ... ... ... бабы ... ... ... |
| |яғни 5 млн. теңге. Бір жылдағы материалдар ... ... ... |
| |60 млн. ... ал ... 10 млн. теңгені құрады. Осыған сәйкес бірінші |
| |жағдайда материалдардың қоры жылдық тұтынушылардың 1/12 ... ... |
| ... ал ... жағдайда ½ (5/10), яғни жылдық тұтынудың жартысын (жарты |
| |жылдық қор) қамтамасыз етеді. |
| ... 5. ... ... ... басы мен соңындағы мезгілдік |
| ... ... ... ... яғни онда осы ... ... |
| ... шаруашылық операцияларының жиынтығы жазылып отырады. Ол |
| ... ... ... ... мүмкіндік жағдайын көрсетпейді. Бұл ең|
| |алдымен баланстың динамикалық баптарына қатысты, олар «материалдар», |
| ... ... ... ... борыш» және басқалар. Мысалы, жыл |
| |соңында қолда бар өнім қорларының үлес салмағының көп ... мен |
| ... ... ... ... мұндай жағдай жыл бойы осылай |
| |болды дегенді білдірмейді. |
| ... 6. ... ... ... ... ... ... бағаны |
| |қолдану принципі жүргізіледі, ол мүліктің жалпы алғанда нақты бағасын |
| ... ... ... ... жеке ... ... |
| ... мен ... ... ... ... ... әсерін |
| |тигізуі мүмкін. Инфляция, кәсіпорын пайдаланатын шикізат пен жабдықтарға |
| ... өсуі және ... ... ... дәрежесінің төмен жағдайында|
| |көптеген баланс баптары функционалдық қызметі жағынан бірдей, бірақ есеп |
| ... құны ... әр ... есеп мерзімдерінде есептелген |
| ... ... ... ... бұзылуына әкеліп |
| |соқтырады. Әрине, ол сондай-ақ кәсіпорын қызметінің нәтижесін, оның |
| ... ... ... ... ... ... Бұл |
| ... баланс валютасының кәсіпорын бағасының дәл құнын |
| ... ... ... ... ... ... мен оны |
| ... көздерінің есептік бағасын ғана көрсетеді, ал осы кезде бұл |
| ... ... ... ... басқаша болуы мүмкін және берілген |
| |активтің пайдалану мерзімі мен оның ... ... ... ұзақ |
| |болса, есептік баға мен ағымдағы нарықтық баға арасындағы айырмашылық |
| ... көп ... |
| ... 7. ... және ... есеп берудің басқа да нысандары |
| |шаруашылық субъектісі қызметінің ... ... ... ... |
| ... ... ... мен оның өзгеру перспективасы тек қаржылық |
| |сипаттағы факторлардың ғана емес, ... ... ... ... ... |
| |жоқ ... ... болады. Олардың  қатарында: мүмкін болатын |
| |саяси және жалпы ... ... ... және ... |
| |басқарудың ұйымдастырушылық құрылымын қайта құру, меншік түрінің алмасуы,|
| ... ... және ... ... дайындығы және тағы басқалар. |
| ... ... есеп ... соның ішінде бухгалтерлік балансты талдау |
| |кешенді экономикалық талдаудың тек бір ғана ... ... ... |
| ... Осы ... ... бухгалтерлік баланс кәсіпорынның |
| |қаржылық жағдайын талдауды ақпараттық қамтамасыз етудің бірден-бір басты |
| ... ... ... ал оны оқу осы ... ... ... болып |
| ... |
| ... ... ... қаржылық жағдайына талдау жүргізгенде баланс|
| ... ... ... есеп ... басқа да нысандарының |
| ... ... ... ... кәсіпорынның жыл бойғы барлық табыс|
| |сомасын осы кәіспорынның өзінің қызметін ... үшін ... ... |
| |шығындар сомасымен салыстырудан тұратын қаржы-шаруашылық ... |
| ... ... ... қолдану керек, оның баланстан айырмашылығы ол |
| ... ... ... және ... ... қаржылық нәтижесі болып |
| |табылады. Сондықтан кәсіпорынның балансына қарағанда, бұл құжат талдаушы |
| ... үшін ... ... және ақпараттық болып табылады. Ол бұл |
| ... ... ... ... зиян ... анықтау үшін табыстар |
| |мен шығындар ... ... ... ... ... анық |
| ... ... ... бір ... кәсіпорынның қызмет |
| ... баға ... ... ... балансты есеп берудің басты |
| |нысаны ... ... ... ... елге ... табыс және зиян |
| |туралы есепке біршама басымдылық берілуі кездейсоқ емес. Атап айтқанда, |
| |дәл осы үлгі ... ... және ... ... |
| |жылдық есебінде бірінші болып келтіріледі. Мұның түп тамырын |
| ... ... ... жөн, ... батыс фирмалары қызметіндегі |
| |маңызды көрсеткіш болып табылады, олар сондықтан да оның ең алдымен |
| ... ... ... ... ... |
| ... Сондай-ақ стандарт, негізгі қызметтен алынған табыс пен шығынды,|
| |төтенше ... және ... ... ... ... пен |
| ... ... есеп кезіндегі есептік бағаның, есеп саясатының |
| |өзгеруінен және қаржылық ... ... ... ... болатын әр |
| |түрлі табыс және шығындарды ашудың тәртібін анықтайды. |
| ... ... мен ... ... ... ... да субъектінің |
| |жұмысының нәтижесін көрсетуге ... ... Бұл ... әр ... |
| ... ... ... кәсіпорынның қаржы-шаруашылық қызметінің нәтижесі |
| |туралы есеп жалпы табысты, салық салынғанға дейін және салық салынғаннан |
| ... ... ... ... ... және таза табысты көрсету |
| |мүмкін. |
| ... Бұл ... ... №3 ... есеп стандартына сәйкес |
| |келесідей түрде болады. |
| ... |
| ... ... |
| ... ... ... туралы есеп |
| |  |
| ... аты |
| |Код |
| ... |
| ... ... |
| | |
| |1 |
| |2 |
| |3 |
| |4 |
| | |
| |1. ... ... ... ... |
| |010 |
| |  |
| |* |
| | |
| |2. ... ... ... қызметінің) өзіндік құны |
| |  |
| |015 |
| |  |
| |* |
| |  |
| | |
| |3. ... ... |
| |020 |
| |  |
| |  |
| | |
| |4. ... ... |
| |  |
| |  |
| |  |
| | |
| |- ... және әкімшілік шығындар |
| |  |
| |  |
| |025 |
| |  |
| |* |
| |  |
| | |
| |- ... ... ... |
| |030 |
| |* |
| |  |
| | |
| |- сату ... ... |
| |035 |
| |* |
| |  |
| | |
| |5. ... ... бойынша табыс (шығын) |
| |  |
| |040 |
| |  |
| |  |
| | |
| |6. ... емес ... ... ... ... |
| |  |
| |045 |
| |  |
| |  |
| | |
| |7. ... ... дейінгі әдеттегі қызметтен алынған табыс (шығын) |
| |  |
| |050 |
| |  |
| |  |
| | |
| |8. ... ... |
| |055 |
| |* |
| |  |
| | |
| |9. ... ... ... әдеттегі қызметтен алынған табыс (шығын) |
| |  |
| |  |
| |060 |
| |  |
| |  |
| | |
| |10. ... ... ... ... ... |
| |  |
| |065 |
| |  |
| |  |
| | |
| |11. Таза ... (шығын) |
| |070 |
| |  |
| |  |
| | |
| |  |
| ... ... ... бұл едәуір оңайлатылған. Мұнда табысты |
| ... ... ... ... ... ... жеңілдіктерді есептеу|
| |барысындағы шығындар ашып көрсетілмеген. Ол тек есепті кезеңдегі қржылық |
| |нәтиженің қалыптасуын ( таза ... ... ... ... |
| |         Есепті кезеңде табылған ... мен ... ... баптары |
| |есепті кезеңнің таза ... ... ... ... ... ... |
| ... |
| ... ... ... ... ... ... |
| |туралы есеп, қаржылық есептің қалған екі ... ... – яғни ... ... ... ... мәліметтерден тұрады. ҚР Президентінің 1995 жылы 26 |
| |желтоқсандағы №2732 ... есеп ... заң  күші бар ... |
| ... ... ... ... қаулысымен бекітілген бухгалтерлік |
| |есеп бойынша 1996 жылы 12 қараша №2 қаржылық есепті дайындау және |
| ... ... ... ... айтылғандай, бұл элементтер |
| |субъектінің қаржылық көрсеткіштерін өлшеумен тікелей ... ... ... ... немесе міндеттемелердің азаюын көрсетеді, ал |
| ...... ... немесе кезеңдегі міндеттемелердің көбеюін |
| |көрсетеді. |
| ... ... мен ... ... арасына қойылған шектеулер |
| ... ... ... ... ... Бұл ... ... қалыптасу|
| |көзі осы субъектінің ақша қаражаттарын болашақта айналдыру мүмкіндігін |
| ... ... ... бір ... ие ... ... ... |
| ... |
| ... №3 ... ... ... ... есебі» ҚР шаруашылық |
| |субъектілерінің қаржылық есеп беруіндегі жаңа үлгі болып табылады. Бұл |
| ... ... ... бір ... ақша ... ... |
| ... және оларды пайдалану жолдары көрсетіледі. Кәсіпорынның есепті|
| |кезеңіндегі жұмсаған ақша қаражаттарын жабу үшін ... ... |
| ... ... жеткілікті ме, соны көрсетеді. Ол сондай-ақ |
| |қолданушыларды кәсіпорынның ... ... және ... |
| |қызметінің белгілі бір бөлігіндегі есепті кезеңдегі ақша қаражаттарының |
| ... ... мен ... ... ... ... ете ... оларға|
| |кәсіпорынның қаржы жағдайындағы өзгерістерін бағалауға мүмкіндік береді. |
| |         Ақша ... – бұл ... және банк ... |
| ... ... |
| ... Операциялық қызмет деп субъектінің табыс алу жөніндегі негізгі |
| |қызметін, сондай-ақ оның ... және ... ... ... |
| |жоқ, ... бір ... ... |
| ... ... ... ... – бұл ұзақ ... активтерді |
| |сатып алу және ... ... ... беру және алу. |
| ... ... қызмет, бұл нәтижесінде меншікті капитал мен қарыз |
| |қаражаттарының құрамы мен мөлшері өзгеріске ұшырайтын ... ... ... ... ... қызметінің барлық осы түрлері ақша қаражаттарының|
| |келіп түсуі мен шығуының негізгі арналары болып ... |
| ... ... ... ... жағдайын талдамаған кезде тек |
| ... ... ... ғана ... ... ... басқа да |
| |қаржылық есеп беру нысандарының көрсеткіштері, түсіндірме хаттағы |
| ... және де есеп ... ... ... ... де |
| |қолданылады. |
| ... ... есеп ... жаңа ... ... ... |
| |құпиясы болып табылатын ақпараттарына сүйенбестен, оның қаржылық жағдайын|
| ... ... ... ... ... |
| | |
| | |
| | |
| | |
| | |
| | |
| | |
| | |
| | |
| | |
| | |
| | |
| | |
| | |
| | |
| |ІІІ. ... жағдайды талдаудың әдістері мен экспресс талдау |
| |3.1 ... ... ... ... |
| | |
| ... ... ... қалыптасуы шаруашылық қызметін біртұтас |
| ... ... ішкі ... және ... ... талдау) талдау деп |
| |бөлуді қажет етіп отыр. Талдаудың бұл ... ... ... |
| ... ... бар. |
| ... ... тәжірибе көрсеткендей, есеп берудің екі түрі бар: |
| ... ... ... ... ... ... |
| ... мен үкімет органдарын кәсіпорынның жұмыс жағдайы мен оның |
| ... ... және ... ... ... ... нәтижесімен |
| |таныстыру үшін қаржылық газеттер мен ... ... ... |
| |басылып шығатын қаржылық есеп ... ... ... көбіне, есепте |
| ... ... ... ... бейнелеп көрсетуге, даму |
| |бағыты мен оның ... ... ... ... ... ... |
| |бірқатар жылдардың мәліметтерін жариялайды. Есеп берудің екінші түрі – |
| ... ... бұл ... шығаратн өнімдердіңжеке түрлерінің өзіндік|
| |құнының нормативтері туралы, сондай-ақ сапасының төмендігіне немесе |
| ... ... тыс ... өтпей қалуына байланысты мәліметтерден |
| |тұратын қатаң құпияландырылған, басқа тұлғалар үшін жабық есеп болып |
| ... Ішкі есеп ... ... ... ... мен ... |
| |болу орындары бойынша шығындар ... жеке ... ... |
| ... сипаттайтын маңызды есеп түрлері болады. Кәсіпорынның жеке |
| |бөлімшелеріндегі шаруашылық ... ... ... ... мен |
| ... ... кім ... ... ... ... ... береді|
| |және еңбекке ақы төлеуде қандай да бір сыртқы ... ... есеп |
| ... ... ... ... нарыққа өту кезеңінде кәсіпорынның|
| |қаржылық жақдайын бағалауда жаңа амалдар қажет. |
| ... ... ... ... ... сондай-ақ жеке |
| |басалымдарда қаржылық ... ... ... ... ... |
| ... ... көрді. Бұл еңбектің авторлары кәсіпорынның қаржылық |
| |жағдайын және оның жекелей көрсеткіштерін талдаудың әр ... |
| ... ... ... Бұл ... ... ... маңызды |
| |ерекшелігі болып табылатын, тәжірибеде қолданылмаған жаңа |
| ... ... ... ... |
| ... ... ... бойы барлық басқару деңгейлерінде және |
| ... ... ... ... қаржылық жағдайы талдаудың |
| ... ... ... жүргізудің әкімшілік жүйесінің жұмыс |
| ... ... және ... ... ... |
| ... ... ... ... ... ... тартылған |
| |қаражаттарды (тұрақты ... ... ... және ... |
| ... ... ... түсінікті. Бұл жағдайлар шаруашылық |
| |жүргізудің тиімділігіне бағытталған басқарушылық ... ... |
| ... дербестігін тежеп отырады және нарықтық қатынастар және |
| ... ... ... ... |
| ... ... қолданылып келген талдау әдістемесінде әр түрлі |
| ... ... ... бөлімі мен топтарының жиындарын олардың |
| |мөлшерлік ... ... ... ... ... бұл |
| ... ... ... жағдайының тұрақтылығына қалай әсер |
| |етуін ... ... роль ... Жаңа ... ... ... |
| |ерекшеліктерінің бірі – онда жоспарлық көрсеткіштер мен ... |
| ... ... табылады. |
| ... ... ... қаржылық жоспарлау кәсіпорынға оның қызметі |
| |жөнінде ... ... ... ... ... |
| ... ... жояды. Ол, ең алдымен бәсекелестік нәтижесінде қарқынды|
| |өзгеріп отыратын нарықтық коньюнктура жағдайында өзінің ... |
| ... ... ... ... әрекетінің икемді стратегиясы|
| |мен тактикасын жасауға қызмет етеді. Қаржылық ... ... |
| ... ... өз еркінді, сондықтан нормативтер туралы |
| ... ... ... ... ... нормативтерден |
| |ауытқуды талдау, кәсіпорынның ішкі талдауының құрамдас бөлігі ... |
| ... ... есеп ... ... қаржылық жағдайды талдау, |
| |сыртқы талдау сипатына ие болады, яғни кәсіпорынның қызметі туралы |
| ... ... ... ... есеп ... ... осы |
| |кәсіпорынның мүдделі контрагенттерінің – ... иесі ... ... |
| ... ... ... шегінде жүргізетін талдауы. Қаржылық |
| |жағдайды ішкі талдау әдістемесі, ... ... үшін тек ... |
| |әріптестерін бағалау мақсатында ғана емес, сонымен қатар қаржылық есепті |
| |сыртқы пайдаланушылардың ... ... ... өзін-өзі бағалау |
| |үшін де қажет. |
| ... ... ... тәжірибесі қаржылық есепті оқудың негізгі |
| ... ... ... ... алты ... әдісті бөліп |
| |қарастыруға болады: |
| ... ... ... |
| ... ... талдау; |
| ... ... ... |
| ... салыстырмалы талдау; |
| ... ... ... |
| ... ... ... әдісі. |
| ... ... ... ... – есеп берудің әрбір позициясын өткен |
| |кезеңімен салыстыру. Ол өткен кезеңдегімен салыстырғандағы ... |
| ... ... ... абсолюттік және салыстырмалы ауытқуларын |
| ... ... ... |
| ... ... ... талдау - әрбір есеппозициясының жалпы |
| |нәтижеге тигізетін ... ... ... ... ... |
| ... ... анықтау. Ол жалпы баланс немесе оның бөлімдері |
| |бойынша ... ... және ... үлес ... ... |
| ... ... Мысалы, ұзақ және ағымдағы активтердің кәсіпорын |
| |мүлкінің ... ... яғни ... ... үлес ... және |
| |т.б. |
| ... ... және ... ... бірін-бірі толықтырып отырады. |
| |Сондықтан да есептік бухгалтерлік үлгі құрылымы секілді оның жеке |
| ... ... да ... ... жиі жасайды. |
| |         Тереңдік талдау барлық көрсеткіштер 100% деп алынатын базистік |
| |жыл ... ... ... көрсеткіштерінің салыстырмалы ауытқуын |
| |есептеуге негізделеді. Басқаша айтқанда, трендік талдау әрбір есеп |
| ... бір ... ... кезеңдермен салыстыруды және трендті, яғни |
| ... ... ... ерекшеліктері мен кездейсоқ әсерлерінен |
| ... ... ... ... тенденциясын анықтауды |
| |көрсетеді. Трендтің көмегімен болашақтағы көрсеткіштердің ... ... |
| ... қалыптасады, ал одан кейін перспективті, болжамдық талдау |
| |жүргізіледі. |
| ... ... ... ... ... жағдайындағы көбірек |
| ... ... әр ... ... ... пайдалану болып |
| ... |
| ... ... салыстырмалы шамалар болып табылады, олардың |
| ... ... ... ... ... ретінде алып, ал екіншісін |
| ... ... ... ... ... ... ... |
| |баланстың жеке баптарының арасында болатын ... ... |
| ... Олар ... ... ... кезекті факторлық талдау|
| |үшін алғашқы база болып табылады және де олар талдау нәтижесінде талдау |
| ... ... ... ... ... беретін екі шаманың |
| |арасындағы өзара математикалық қатынастарды көрсетеді. |
| ... ... ... үшін ... коэффициенттерді талдаудың |
| |пайдалылығы оларды дұрыс ... ... ... Бұл – |
| ... ... ең қиын ... ... ол осы ... |
| ... ішкі және ... факторларын білуді талап етеді, мысалы, |
| ... ... ... ... ... басшылығының саясаты |
| |және басқалар. Қатынастарды үлкен ... ... ... ... тек|
| |бір ғана фактор алымына да, бөліміне де әсер етуі мүмкін. Негізінен |
| ... ... ... ... ... ... салалық қатынаспен|
| |салыстырылады. Қатынасты талдау болашаққа бейімделуі тиіс. |
| ... ... ... рөлін асыра бағалаудың да қажеті жоқ, себебі|
| ... ... мәні ... және диагностика үшін индикатор болып |
| ... ... ... ... ... негізінде жасалған |
| |шешімдерді әрқашан қолдай бермейді, себебі олардың деңгейіне келесілер |
| ... ... ... ... ... ... ... |
| |мәліметтер. Сондай-ақ, өткен жылдардағы нақты қол жеткізілген деңгейдің |
| ... ... ... оның сол өткен жылдар жағдайы үшін қолайлы болып, |
| |бірақ қазіргі және болашақтағы ... ... ... ... әсер |
| ... |
| ... ... ... ... ... ... ... |шетелдік тәжірибесін механикалық түрде көшіріп алу, көп жағдайда тиімсіз,|
| ... бұл ... ... ... өз ... ... |
| |аударылмайды. Нәтижесінде бір көрсеткіштердің мүмкін болатын ... |
| ... ... ... ... кезде расталмайды. Дегенмен, қаржылық |
| ... ... ... ... ... зерттеу қажет |
| |болады, себебі ол болып жатқан ... ... және де ... тек |
| ... ... ғана емес, сонымен қатар болашақта да дұрыс бағалауға |
| ... ... ... кең ... және ... ... |
| |мыналар жатады: өтімділік, ... ... ... және ... |
| |белсенділік. |
| ... ... ... ... – бұл ... ... |
| ... бөлімшілердің және цехтардың жекелеген көрсеткіштері бойынша|
| ... ... ... ... ішіндегі талдау, сондай-ақ |
| ... ... ... ... салалық және орташа жалпы |
| ... ... бар ... фирмалардың көрсеткіштерімен |
| |салыстырғандағы шаруашылық аралық талдау болып табылады. |
| ... ... ... – бұл ... ... ... |
| |көрсеткішке тигізетін ... ... ... ... ... |
| ... ... көмегімен талдау. Сонымен қатар факторлық талдау |
| |қорытынды көрсеткіштерді оның құрамдас бөліктеріне жіктегенде – ... ал |
| ... жеке ... ... ... ... ... ол – |
| |кері (синтез) болуы мүмкін. |
| ... ... ... ... ... ... жағдайды |
| ... ... ... экономикалық және математикалық |
| |статистиканың (топтау, орташа және салыстырмалы шама, ... және |
| ... ... ... ... және тағы ... ... |
| |тәсілдері қолданылады. ... бір ... ... ... жасалған |
| |түрлі әдістер мен тәсілдерді іскерлікпен пайдалану кәсіпорынның қаржылық |
| ... ... ... ... және ... ... ... |
| |тұрақтылығын нығайтуға, жағдайын жақсартуға байланысты ұсыныстарды |
| ... ... ... |
| ... ... ... және оның есепті кезеңдегі өзгерісін |
| |салыстырмалы аналитикалық ...... ... ... ... |
| ... жағдайын талдаудың басқа бөліктерін дамытуға тиісті оның негізгі|
| |бастапқы бөліктерін дамытуға тиісті оның негізгі ... ... |
| ... Баланс өтімділігін талдау, тұрақтылықты талдаудан туындап, |
| |ағымдағы төлеу қабілеттілігін ... ... ... мен |
| ... тепе-теңдіктің сақталу мүмкіндігі туралы қорытынды жасауға тиіс.|
| |         Тереңдетілген нақтыланған талдау экспресс-талдаудың бөлек |
| ... ... ... және дәлелдейді. Оның мақсаты – |
| ... ... ... жағдайы туралы, оның өткен есепті |
| ... ... ... ... ... ... даму |
| |мүмкіндіктеріне соңғы толық баға беру болып табылады. Осыған байланысты |
| ... ... ... ... ... байланысты. |
| ... |
| |3.2. ... ... ...... |
| |  |
| ... есепті тексеру барысында аналитикалық шаралардың жүргізілуі |
| ... ... ... әр ... ... мерзімдік, |
| ... ... және ... ... ету ... |
| |байланысты болады. |
| ... ... ... ... логикасы оны, яғни талдауды |
| |екі модульдік құрылым ... ... ... |
| ... ... ... экспресс-талдау; |
| ... ... ... тереңдетіп талдау. |
| ... ... ... шаруашылық субъектісінің қаржылық |
| |жағдайы мен даму динамикасын көрнекті түрде және қарапайым бағалау ... |
| ... |
| ... ... үш ... ... орынды: |
| ... ... |
| ... ... ... ... ала шолу жасау; |
| ... ... оқу және есеп ... ... |
| ... ... ... мақсаты – қаржылық есеп беруді талдаудың |
| |мақсатқа сәйкестілігі туралы шешім қабылдау және оның ... ... |
| |көз ... |
| ... ... ... ... есепте берілген ақпараттардың дәлдігі|
| |және олардың қолданылып жүрген нормативтік құжаттарға сәйкестігі туралы |
| ... ... ... ... ... ... ... арқылы |
| |шешіледі. |
| ... ... ... дайындығын тексеру аса күрделі емес және белгілі |
| |бір деңгейде техникалық сипатта болады. Мұнда есеп ... ... |
| ... және мәні ... ... шолу және қарапайым есептік тексеру |
| |жүргізіледі: барлық нысандар мен қосымшылардың, ... мен ... ... барлығы анықталады; есептік нысандарды толтырудың дұрыстығы мен|
| |түсінікті болуы салыстырылып тексеріледі; баланс валютасы мен барлық |
| ... ... ... есеп ... ... ... |
| |үйлесімділігі және олардың арасындағы негізгі ... ... |
| ... және тағы басқа тексерулер жүргізіледі. |
| ... ... ... ...... қосымша түсіндірме хатпен |
| |танысу. |
| ... Бұл ... ... ... ... ... ... |
| |негізгі көрсеткіштердің тенденцияларын анықтау, сондай-ақ шаруашылық |
| ... ... және ... ... ... ... |
| |анықтау үшін қажет. |
| ... ... сай, ... хатта кәсіпорын қандай есеп саясатын |
| ... ... ... кәсіпорынның қаржылық жағдайына әсер |
| |етуі мүмкін белгісіз ... мен ... да бір, ... ... |
| |қаржылық есепте көрсетілмеген кез келген ресурстар мен ... |
| ... ... ... басқа да маңызды ақпараттар ашылып |
| |көрсетіледі. ... ... ... есепті жылдағы кәсіпорын қызметінің |
| |шаруашылық және қаржылық нәтижесіне әсер ... ... ... |
| ... ... ... ... есепті қарастыру қорытындысы |
| |және таза табысты тарату бойынша шешімдер ... |
| ... ... ... ... бірқатар жылдардағы жұмысының |
| ... ... және ... көрсеткіштердің динамикасы, |
| |болашақтағы капитал салымдары, жүргізілетін ... ... мен |
| ... да ... ... ... мүмкін болатын пайдаланушыларын |
| |қызықтыратын ақпараттар болуы ... ... бұл ... ... |
| ... несиені өтеу мерзімі, төлем кезектілігі және несиелік |
| ... мен заем ... ... басқа да ерекшеліктер ашылып |
| |көрсетілуі тиіс. |
| ... ... ... басқа да қосымша ақпараттармен, мысалы, |
| ... ... ... ... салалық ерекшеліктер және басқа |
| |да мәліметтермен танысу қажет. |
| ... ... ... ... кейін, экспресс-талдаудың негізгі,|
| |үшінші кезеңіне – яғни экономикалық оқу және есепті талдауға көшу ... |
| ... ...... ... жағдайын және оның қаржы – |
| ... ... ... ... бағалау болып табылады. Мұндай |
| |талдау түрлі көрсеткіштер мүддесінде ... бір ... ... |
| ... ... да ... және әсіресе субъективті |
| ... ... ... бұл талдауды жүргізудің түрлі варианттары|
| |болуы мүмкін. |
| ... ... ... ... ... ... ... |
| |жұмыс істей алу болып табылады, ... ... ... қаржы жағдайын|
| |бағалау мен талдау үшін оның негізгі ақпараттық үлгісі болып табылатын |
| |бухгалтерлік ... ... ... |
| ... Бухгалтерлік баланстың маңыздылығы сонша, көбіне қаржы жағдайын |
| ... ... ... деп ... |
| ... ... оқи білу ... – бұл оның ... ... ... |
| |оны ... тәсілін, кәсіпорын қызметіндегі рөлін, басқа да баптармен |
| |байланысын білу, бұл өзгерістердің сипаттамасы кәсіпорын экономикасы ... |– ... ... ... |
| ... ... едәуір көлемді ақпараттар алу; |
| ... ... ... ... ... ... ... |
| |анықтау; |
| ... ... ... есебінен айналым қаражаттарының көлемі |
| |өзгергендігін анықтау; |
| ... ... ... өзінде кәсіпорынның жалпы |
| ... ... баға ... |
| |    ... ... ... ... |
| ... ... ... валютасының өзгерісін бағалау; |
| ... ... өсу ... ... ... өсу қарқынымен, өнімді |
| |өткізу, жиынтық және таза табыстың өсу қарқынымен салыстыру; |
| ... ... ... және ... баптарының негізгі өзара |
| |байланысын зерттеу; |
| ... жеке ... мен ... өзгеру сипатын талдау. |
| |         Талдаудың берілген сатысында ... ... ... ... ... қалыптасады, кәсіпорын мүлкі мен оның қалыптасу көздерінің |
| ... ... ... ... ... байланысы, |
| |кәсіпорын қаражаттарын орналастырудың дұрыстығы, оның ағымдағы ... |
| ... және ... анықталады. Осы мақсатта баланстың актив және |
| |пассив бөлімдерінің жеке ... ... ... ... |
| ... үлес ... анықтайды, өткен кезеңмен салыстырғанда |
| ... ... ... ... ... ... есептейді. |
| ... ... оқу және ... білу табиғи және белгілі бір дәрежеде тек|
| |мамандандырылған бухгалтерлер үшін ғана емес, сонымен қатар ... |
| ... ... үшін де ... ... ... отыр. |
| ... ... ... ең алдымен талдау кезеңіндегі баланс көлемінің |
| |өзгеруін анықтаудан бастайды, тұрақсыз болжамға ... ... |
| ... және тағы ... ... баланс валютасы кәсіпорынның |
| |қаржы жағдайының индикаторларын есептеуде негізгі қызмет атқарады. |
| ... ... ... ... үшін, баланстың кезең басындағы жиыны |
| |мен кезең соңындағы жиынын салыстырады. |
| ... ... ... жыл ... ... ... – 32551 мың |
| ... құрайды, ал жыл соңында – 41957 мың теңге болды, яғни 1,3 есеге |
| ... ... ... өсуі ... ... ... |
| ... ... ... және оған оң баға ... ал ... ... ... болып табылады. |
| ... ... ... ... өзгерісін анықтаумен қатар, оның |
| |өсу қарқынын өнімді сату және ... ... өсу ... ... |
| ... Баланс валютасының өсу қарқынының сату және жиынтық табыс |
| ... өсу ... ... сату және ... ... ... өсу |
| ... артта қалуы кәсіпорынның қаржыны пайдалануының нашарлағандығын|
| |көрсетеді. |
| ... ... ... оқу ... ... бапты екі аспектіде |
| |қарастыру қажет: |
| ... ... ... ... және динамикасы бойынша; |
| ... ... ... ... ... ... (баптар тобы) |
| ... |
| ... ... айтқанда, баланс активінің әрбір бабы үшін сәйкесінше |
| |оны жабатын ... ... және ... пассивтің әрбір бабы үшін |
| ... ... ... ... көре білу қажет. Айта кеткен |
| |жөн, мәніне ... ... ... ... ... ... |
| ... субъектісінің қаржылық жағдайының басты идеясы болып табылады.|
| |         Жалпы алғанда баланс элементтері - ... ... ... ... |
| ... ... және баптар деңгейінде логикалық және сандық қатынастар |
| |болады. Ең алдымен кәсіпорын ... ... ... ... |
| ... ... |
| ... ... ... ... ... ... оның пассивінің |
| |барлық бөлімдерінің жиынтық ... тең. |
| ... = ... |
| ... ... ... ... ... құрайды: жыл басында – |
| ... ... |
| |жыл ... – |
| ... ... |
| |Бұл ... ... ... негізгі идеясын көрсетеді, яғни |
| ... ... сол бір ғана ... екі ... ... |
| ... ... мен таратылуы бойынша; |
| ... ... ... ... бойынша. |
| |2. ... сай ... ... бөлімінің жиыны, пассивтің бірінші |
| ... |
| ... ... аз: |
| |А(І) < ... |
| ... ... ... бұл ... ... түрде жазылады: |
| |         жыл ...... |
| ... жыл ... - 21756>9681. |
| ... ... ... ... ... ... Ол ... |
| |жұмыс істеу кезінде айналым қаражаттарының едәуір бөлігі кәсіпорынның, |
| ... ... ... ... ... ... |
| ... 4. ... ... сипаттайтын баланс баптарының топтары |
| ... ... ... экономика жағдайында әлде қайда терең |
| ... мәні бар, ол ... ... ... |
| ... + П |
| |  |
| ... Мұнда: А – кәсіпорынның активтері; |
| ...    С – ... ... |
| ...    П – ... ... ... |
| ... |
| ... ... мысалымызда бұл теңдік келесідей мағынаға ие болады: |
| ... жыл ... – 32551 ... |
| ... жыл соңында – 41957 = 32276+9681. |
| ... ... ... ... ... ... (А) ... екі |
| |түрлі көзден тұратынын көрсетеді: меншікті капитал (С) және қатыстырлған |
| ... (П). |
| ... ... ... ... ... ... есебі осы |
| |теңдікке негізделеді. Берілген кәсіпорынға деген несие берушілердің |
| ... ... ... ... ... абсолюттік |
| ... мен ... ... ... қатынастарына байланысты. Осы|
| |қатынастарды бақылау және оларды басқару дұрыс және терең ойлы қаржылық |
| ... ... ... |
| ... ... ... ... ... ... болады. Олардың |
| |кейбіреуін атап көрсетейік. |
| ... 1. ... ... мен материалдық емес активтердің қалдық құны|
| |олардың бастапқы құнынан тозу сомасын алып тастағанда шығады. |
| ... 2. ... ... алу бағасы, егер де жеңілдік болмаса, онда |
| |сату бағасынан төмен болады, себебі сату ... ... ... баға |
| ... |
| ... 3. ... ... «жарғылық капитал» бабының сомасы |
| ... ... ... ... құралдар» және «материалдық емес |
| |активтер» баптарының жалпы сомасынан көп болады. |
| ... ... ... ... зерттеумен қатар, оның жеке бөлімдері|
| |мен баптарының өзгеру өзгешелігін де ... ... ... ... |
| ... ... аудару керек, баланстың активінде бағалы қағаздардың |
| ... ... және ұзақ ... ... салымдар, негізгі құралдар, |
| |күрделі қаржылар және материалдық емес активтер қалдығының өсуі, ал |
| ... ... ... ... ... ... ... өсуі оң |
| |бағаланады. |
| ... Айта ... жөн, ... ... есеп ... ... ... |
| |қаражаттар бөлігінің өзгеруі басқаша бағаланады. Егер бұрын есеп айырысу |
| ... ақша ... өсуі ... ... ... ... |
| |қазіргі нарық жағдайында кәсіпорындар өздерінің бос ... |
| ... ... ... ... тиіс, яғни оларды басқа |
| ... ... ... ... ... лицензиялар және басқа |
| |да интеллектуалдық меншік алуға ... ... Кез ... ... |
| ... және ... борыштардың өсуі нашар бағаланады, яғни |
| |жағымсыз ... ... |
| ... ... ... қызметінің экономикалық диагностикасының|
| |әдістерінің бірі болып табылатын талдаушының балансты оқу барысындағы |
| ... ... бірі – бұл осы ... ... ... ... |
| ... табылады, яғни бұл ерекше көңіл аударуды қажет ететін баптар. Бұл |
| |баптар, ... ... ... арасындағы кейбір арақатынастар, не |
| |кәсіпорын жұмысының нашарлығын, не болмаса жеке белгілі бір кемшіліктерді|
| ... ... ... бұл ... ... ... кезеңдегі шаруашылық |
| |субъектісінің жұмысын ... қана ... ... ... ... |
| ... ... жағдайының дамуына әсер ететіндігіне де көңіл блу |
| ... ... ... ... ... ... |
| ... ... ... ... жалпылама түрде белгілеп қоюы қажет.|
| |         Жаңа ... ... ... ... ... зиян» |
| |және «Қайтарылуы қамтамасыз етілмеген несие» баптар жатады. Табыстар мен |
| ... ... мен ... аз ... ... бірінші бап бойынша |
| |қолда бар сома жағымсыз ... ... ... Бұл ... |
| |қызметіндегі өте күрделі кемшілік ... ... |
| ... Талдаушының бұдан кейінгі жасайтын әрекеттері: қалыптасқан |
| ... ... ... ... есепті кезеңдегі келтірілген |
| ... ... ... зиян ... ... ... ... |
| |жолдарды анықтау. |
| ... ... бап ... ... бар сома ... төлеу |
| ... ... ... ... ... ... |
| ... есеп мәліметтері бойынша анықтауға болатын шаруашылық |
| ... ... ... ... бар ... ... ... меззімі|
| |өтіп кеткен несие үшін банк көтеріңкі пайыз ... бұл ... |
| ... ... ... ... |
| ... Аналитикалық есеп мәліметтері бойынша кәсіпорынның да «осал» |
| |көрсеткіштері ... ... ... ... жатады: |
| ... а) ... ... мен тапсырыс берушілердің мезгілінде |
| ... ... ... ... және ... алушылардың меншігіндегі|
| |акцепті кері қайтару түрінде сақталуында тұрған тауарлар бойынша қарыз |
| ... ... есеп ... Оларды өтеу үшін меншікті айналым |
| |қаражаттары аударылады. Олардың айналымдылығы бәсеңдейді, сондай-ақ |
| ... ... ... ... ... ... ... |
| |         ә) қызметкерге берілген банк ... ... ... |
| ... ... ... артып кетуі тұрғысынан алғанда |
| ... есеп ... |
| ... б) белгіленген тәртіппен баланстан шығысқа шығарылмаған |
| |тауарлы-материалдық қорлардың бүлінуінен ... ... пен |
| ... ... ... ... ... бойынша қызметкерлермен |
| |есеп айырысу. |
| ... ... біз қол ... ... ... ... |шаруашылық қызметінің болашақтағы даму қарқыны тұрғысынан алғанда |
| ... ... ... ... ... ... ... баптарын |
| |қарастырып ... ... ... ... ... ... ... |
| |«осал» баптар бар? Біздің кәсіпорын қаржылық жылды бөлінбеген табыспен |
| ... ... ... ... бабы ... ... жоқ. |
| ... Талдау жүргізіп отырған кәсіпорын өткен жылы да, есепті жылда да|
| |не ұзақ ... не ... ... ... алмаған. Сондықтан да |
| ... уы ... ... ... бабы ... да мәліметтер |
| |жоқ. Кәсіпорынның қаржы-шаруашылық қызметіндегі қалған басқа да «осал» |
| ... ... ... онда ... тек ... есеп |
| ... ... ғана ... болады. |
| ... ... ... ... ... ... қаржылық |
| |есепті талдау жүзгізіледі. Ол үшін ең алдымен ... ... |
| ... түрде қиын емес есептеулер жүргізіледі, содан кейін олардың |
| |ішінен ең маңызды болып ... ... ... саны |
| ... ... Көрсеткіштерді сұрыптау субъективті және оны талдаушы|
| ... ... Бұл ... ... ... ... |
| ... қызметін сипаттайды. Кәсіпорынның экономикалық |
| |потенциялы екі жақты ... ... ... ... ... |
| |және оның қаржылық жағдайы тұрғысында. Бұл екеуі ... ... ол |
| ... ... қарқынын есепке ала отырып, динамикада |
| ... ... ... ... ... ... |
| ... сұрыптаудың варианттарың бірі 3-кестеде көрсетілген. |
| ...    |
| ... үшін ... ... ... |
| |  |
| ... ... |
| ... |
| | |
| |1 |
| |2 |
| | |
| |1. ... ... ... ... ... |
| | |
| |1.1. ... жағдайды жалпы   бағалау |
| |1) ... ... құны ... капитал-валюта, баланс эжиыны); |
| |2) ... ... ... |
| |3) ... ... құны және ... ... ... ... |
| ... |
| |4) ... ... ... |
| | |
| |1.2. ... ... бағалау |
| |1) ... ... және оның ... ... ... |
| ... үлесі; |
| |2) ... және ... ... ... ... |
| |3) ... өтімділік коэффициенті; |
| |4) ... ... ... айналым қаражаттарының үлесі; |
| |5) ... жабу ... ... |
| | |
| |1.3. ... ... ... |
| |1) ... ... |
| |2) ... етілмеген несие. |
| | |
| |2. ... ... ... ... ... |
| | |
| |2.1. ... ... |
| |1) ... ... және таза ... |
| |2) ... табыс; |
| |3) ... ... ... |
| | |
| |2.2. ... ... |
| |1) ... ... қызмет) сатудан және жалпы (авансталған) капиталдан |
| |алынған (ақшаның) табыстың салыстырмалы өсу қарқыны; |
| |2) ... ... және таза ... өсу ... |
| |3) ... ... өсу ... |
| | |
| |2.3. ... ... ... ... мен ... |
| ... бағалау |
| |1) ... ... ... |
| |2) ... ... |
| |3) қор ... |
| |4) ... ... ... |
| |5) ... капиталдың табыстылығы; |
| |6) ... ... ... |
| | |
| |  |
| ... Келтірілген жүйеде берілген көрсеткіштерге қосымша |
| ... ... ... қызметініңтүрлі жақтарын, атап |
| |айтқанда оның нарықтық және инвестициялық белсенділігін сипаттайтын |
| ... ... да ... ... болады. |
| ... ... ... ... көбісі олардың өзгеру |
| ... ... ... ... экономикалық жағынан айқын |
| ... ... ... түсініктемелермен ғана шектелеміз. |
| |         ... ... ... ұзақ және ... ... даму ... ... бағалауға болады. Бірінші жағдайдағы қаржы жағдайын бағалау |
| |өлшемдері – кәсіпорынның өтімділігі мен төлеу қабілеттілігі. |
| ... ... ... ... ... ... ... бар |
| |ағымдағы активтердің мөлшерінің теориялық тұрғыдан алғанда келісім-шартта|
| ... өтеу ... ... жағдайдың өзінде, олардың қысқа |
| ... ... өтеу үшін ... ... ... алынады. |
| |         Төлеу қабілеті тез арада өтеуді талап ... ... ... |
| ... есеп ... мақсатында осы кәсіпорында ақша қаражаттары мен оның|
| |эквиваленттерінің жеткілікті дәрежеде бар ... ... |
| ... ... ... ... және банктің есеп айырысу|
| |шотындағы қолма-қол ақшаларды сипаттайтын баптарына ... ... Бұл |
| ... ... де: олар ... ... ақша қаражаттарын сипаттайды,|
| |яғни кез келген ... ... ... ғана бар ... сипаттайды. |
| |Бұл ресурстар әлдеқайда мобильді, олар кез келген уақытта |
| ... ... ... ... |
| |    |
| ... |
| |  |
| ... ... ... ... ... және оның ... |
| |қарым-қатынастардағы потенциялын анықтайды, кәсіпорынның және оның |
| ... ... және ... ... ... ... |
| |қызығушылықтары қаншалықты дәрежеде кепілдендірілгенін бағалайды. |
| ... ... ... ... ... ... алудың ең жақсы |
| |тәсілі, бұл – талдауға, ол кәсіпорынның даму бағытын бақылауға, оның |
| ... ... ... ... баға ... мүмкіндік береді өңдеумен |
| |кәсіпорынның өзінің өндірістік кәсіпкерлік қызметі арасында |
| ... ... ... |
| ... ... қызметінің қалыпты болуы әсіресе өз кезеңіндегі |
| ... ... қол ... үшін ... жағдайларды туғызады, оның |
| |төлеу ... ... ... ... өнім өндірудің |
| ... және ... ... ... ... |
| ... ... |
| ... ... ... ... ... қаржылық тұрақтылықтан бастаған |
| |жөн және оған мыналар жатады: |
| ... ... ... ... және ... ... ... |
| ... ... ... ... көздерінің құрамдық және |
| |құрылымдық динамикасын талдау; |
| ... ... ... тұрақтылығының абсалюттік және |
| ... ... ... |
| ... ... ... талдау; |
| ... ... ... ... және ... ... |
| ... |
| ... ... ... ... ... ... тек ... |
| |баланс мәліметтері ғана емес, ... ... ... да ... есеп беру |
| ... ... ... хаттағы мәліметтер және де есеп |
| ... ... ... ... де ... |
| ... Қаржылық есеп берудің жаңа түрі, кәсіпорынның коммерциялық |
| |құпиясы ... ... ... ... оның ... жағдайын|
| |кешенді түрде талдауға мүмкіндік береді. |
| ... ... ... ... ... түрлі әдістер мен |
| |тәсілдерді қолдануға еркі бар. ... ... ... осы ... |
| ... дәйектілігіне байланысты дұрыс әдісті таңдай отырып, аудитор |
| ... ... ... ... әрі кешенді талдау жүргізе алады, |
| |сондай-ақ объективті және анық баға береді, ... ... ... |мен ... ... өсуі ... ұсыныстар дайындайды. |
| |Тереңдетілген нақтыланған талдау экспресс-талдаудың бөлек ... |
| ... ... және ... Оның мақсаты – шаруашылық |
| |субъектісінің қаржы жағдайы ... оның ... ... кезеңдегі |
| ... ... ... кәсіпорынның болашақтағы даму |
| ... ... ... баға беру ... ... ... ... |
| |нақтылау дәрежесі аудиторының өзінің ықыласына байланысты. |
| ... ... ... ұзақ ... ... ... бағытта |
| |қаражат көздерінің құрылымымен, кәсіпорынның ... ... мен |
| ... ... ... ... және ол ... келесі |
| |бөлімдерде айтылады. Осы жерде айта кетейік, кәсіпорынның қаржы ... |
| ... ... ... ... ... көрсеткіштер, қысқаша |
| |тестік есебі түрінде, аналитикалық кесте түрінде және ол осы кәсіпорынның|
| ... ... ... ... әрі нақтылы талдау қажетті немесе |
| ... ... сай ... ... және осы ... шаруашылық |
| |қызметінің нәтижесі туралы қорытындымен ... ... | |
| | |
| | |
| | |
| |V. ... ... |
| | |
| |1. ... К.Ш., ... Э.Т., ... Ж.Г. Кәсіпорынның |
| ... ... ... / Оқу ...... ... 2001 ж. |
| |2. ... К.Ш., Төлегенов Э.Т., Жұмағалиева Ж.Г. Кәсіпорынның |
| ... ... ... / Оқу ...... ... ... |
| |2001 ж |
| |3. ... Н.Қ, ... Ш.А, ... Е.Н / Оқу ... – |
| ... ... есеп. 2008 ж |
| |4. ... ... ... К.Ә. - ... ... |
| |Алматы,  2003 |
| |5. ... ... ... 1998 |
| ... ... ... 1996 |
| ... В.К., ... Т.Ғ., ... В.В., Шмидт О.И. |
| ... ... ... - Алматы, 2003ж. |
| ... Қ.К., ... Н.З., ... Н.А., Жантаева А.Ә.  |
| |«Қаржылық ... - ... ... 2005ж. |
| |9. ... ... ... |
| ... |

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 43 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Арагон ЖШС МЫСАЛЫНДА КӘСІПОРЫННЫҢ ҚАРЖЫЛЫҚ ЖАҒДАЙЫН ТАЛДАУ64 бет
Кәсіпорынның қаржылық жағдайын бағалау және талдау33 бет
Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау22 бет
Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау және оның активтерінің өтімділігі мен төлем қабілеттілігін арттырудағы негізгі бағыттары32 бет
Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдаудың ақпараттық негізі40 бет
Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдаудың маңыздылығы және әдістері22 бет
Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдаудың теориялық мазмұны мен мәні44 бет
Кәсіпорынның қаржылық жағдайын факторлық талдау64 бет
Кәсіпорынның қаржылық жағдайын қалыстастыру есебі және талдау70 бет
«Халлибуртон Интернэшнл Инк.» компаниясының қаржылық жағдайын талдау97 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь