Тұқытәрізділердің сипаттамасы

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3
Систематикалық орны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...4
1 Тұқытәрізділердің сипаттамасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5
1.1 Тұқытәрізділердің отряды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...5
1.2 Тұқытәрізділердің түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...7

Тәжірибелік бөлім ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 18
2.1 Қазақстанда мекендейтін тұқытәрізділердің түрлерін зерттеу ... ... ... ... ..18
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..25
Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...26
Қосымшалар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .27
Тұқытәрізділер тропикалық тұщы суларда пайда болған және осыдан басқа ендіктерге таралып теңізге шыққан. Олар Солтүстік және Оңтүстік Америка, Еуропа, Азия, Австралия мен Мадагаскар суларын мекендейді. Тұлғасына қарай дене мөлшері 5 см-ден 1,7 м-ге дейін жетеді. Денесін циклоидты қабыршақ жапқан, араларында жалаңаш не сүйекті тікенектермен жабылған түрлері де кездеседі.
Тұқытәрізділердің санын азайтпау үшін, олардың табиғи көбеюіне қосымша әр түрлі қолдан өсіру әдістері көмегімен қамқорлық жасалады.
Жүзу жағынан олар өзге жануарлардан асып түседі.
1.Қ.Қайым,Б.Муханов,Р.Сәтімбекұлы,М.Шаймарданқызы, "Жануартану" (1998), 143 б., ISBN 5-625-03599-7
2. Қазақстандағы жануарлар әлемі. А.Ф Ковшарь, В.А Ковшарь Алматы кітап 2004
3. Қызықты биология ЖАНУАРЛАР ӘЛЕМІ Р. Сәтімбеков, Р. Әлімқұлова Алматы 2011 ж
4. Зоология С. Махмұтов Алматы 2006 ж
5. Қазақстан биоресурстары: Жануарлар әлемі О. Б. Беркінбай, Г.С. Шабдарбаева, Д.М. Хусаинов, М.Т Акоев Алматы 2013ж
6. Биология / Жалпыредакциясынбасқарған профессор Е. Арын – Павлодар: 2007 - 1028 б. ISBN 9965-08-286-3
7. Георгиевский В.Н. Практическое руководство по физиологии с./х. Животных.- М.: Высшая школа, 1976. – 351 с.
8. Битюков И. Н., В.Ф. Лысов, М.А. Сафонов. Практикум по физиологии с./х. Животных.- М.: ВОАгропромиздат. 1990. – 255 с.
9. Б.Е. Есжанов, Қ.С. Мұсабеков «Териология», Алматы. 2011ж
10. Қазақстанның хайуанаттар әлемі Х.Қыдырбаев, А.Бекенов Алматы 1977ж
11. Ысқақов С. Табиғатты қорғау дәстүріміз. Алматы «Қайнар»1973
12. К. Б. Олжабекова, Б.Е.Есжанов Омыртқалылар зоологиясы Алматы 2007ж.
        
        МАЗМҰНЫ
Кіріспе.....................................................................
...............................................3
Систематикалық
орны........................................................................
...................4
1 ... ... ... Қазақстанда мекендейтін ... ... ... тұщы ... ... болған және осыдан
басқа ендіктерге ... ... ... Олар Солтүстік және Оңтүстік
Америка, Еуропа, Азия, Австралия мен ... ... ... ... дене ... 5 ... 1,7 м-ге дейін жетеді. Денесін
циклоидты қабыршақ жапқан, араларында ... не ... ... ... де ... ... азайтпау үшін, олардың табиғи көбеюіне қосымша
әр түрлі қолдан өсіру әдістері көмегімен ... ... ... олар өзге ... асып ... ... су ... Сарысу және Сырдария
өзендерінде таралған. Балқаш көлі алабының су қоймаларында және Шу ... ... ... қалу үшін әр ... ... ... алады.Сазан сияқты ... ... ... көптігі арқылы ұрпақ жалғастырады.
Тұқытәрізділердің еті – адам ағзасы үшін пайдалы тағамдардың бірі. Оның
құрамында ... аса ... ... май, ... ... ... көптеген минералды заттар бар. Ал тұқытәрізділер балықтарында
фосфор және фтор көп ... ... ... ... ... ... ... барлық қызметіне қатысады. Сирек тұтынатын балықтың еттен
де пайдалы екенін көпшілігіміз біле бермейміз.
Тұқытәрізділердің кәсіптік маңызы зор, ... ... ... ... ... және басқа да балықты қолдан өсіру өсіріледі.
Сондай-ақ жерсіндіру үшін ... ... ... ... ... 66 түрі мен түр ... ... алынған.
Зерттеу мақсаты: Тұқытәрізділердің биологиялық ерекшеліктерін
анықтау.
Зерттеу міндеттері: Тұқытәрізділердің түрлерін және таралу аймақтарын
анықтау 
Зерттеу обьектісі: ... ... ... ... ... ... анықтау, болжау
Систематикалық орны
Патшалық:Жануарлар
Типі:Хордалылар - Chordata
Класс:Балықтар -Pisces
Отряд: Тұқытәрізділер - Cuprirniformes
Тұқымдас:Тұқылар - Cyprinidae
Өкілі: Ақмарқа - Aspіus aspіus
Дөңмаңдай - Нypophthalmіchthynae
Кекіребалық  - ... ... ... ...  Tіnca ... балық - Gobіtіdae
Қылыш балық -  Pelecus cultratus
Торта, қаракөз – Rutilus ...... – Cyprinus ...... ... балығы – Pseudogobio rivularis
Кәдімгі тарақ-балық –Leuciscus leuciscus
Қырлықұрсақ – Hemiculter
Көк тыран- Abramis ballerus
Қызылқанат-Scardiniuserythrophthalmus
Ақкөз ... – Abramis ... ... - Alburnus ... қара-балық, шармай-Schizothorax intermedius
Амур шабағы – Pseudorasbora parva
Жолақ ... - ... ... ... ... ... ... бор қабатынан белгілі. Көптеген авторлар
оларды ежелгі майшабақтәрізді балықтардан бөліп шығарады. Тұқытәрізіділер
тропикалық тұщысуларда ... ... және ... ... ендіктерге таралып
теңізге шыққан. Олар Африка, Азия ... ... мен ... ... ... ... мекендейді.Денесін циклоидты қабыршақ, немесе
жалаңаш. Жүзбеқанаттарында тікенді талшықтар,әдетте болмайды, егер ... ол тек ... ... ... ... ... 3200- дей түр жатады, олар 3 отрядтармағына ... ... ... ... белгілі балықтардың 15-ке жуығы осы
отрядқа жатады.
Харациндер ... ... мен ... ... ... 7 тұқымдасқа бірігетін 1300-дей тұщысу балықтары жатады.
Ұзындығы 2 см-ден 1,5 м-ге дейін. Бұлар ... ... ... ... ... ... ... ерекшеленеді. Жақалды сүйегі
бассүйекпен бірігіп ... орай аузы ... ... ... ... ... тегіс немесе майшабақтағылардай
тісті қабыршақтан тұратын қырлы. Пішіні ,түсі және қоректену сипаты өте
алуан ... ... ... ... ... көпшілігін жыртқыштар
құрайды, көпшілігінің ұзындығы 1 м-ге ... ... ... ... ... ... болады. Харациндер арасында бір лет және ... ... ... бар. ... ... ... – 200 ... жуық
уылдырық шашады. Көптеген балықтар жабысқақ уылдырықтарын өсімдікке не
тасқа төгеді. Кейбіреулері ... ... тыс ... ... ... ... су ... көбікке салады. Ал Coplina туысына
жатаын балықтардың аталықтары мен аналықтары судан ытқып шығып,уылдырығын
жаға судың ... ... ... ... ... ... уылдырық маңында суда қалып, оған су
шашаып тұрады. Кәдімгі пирвньның не бөрібалық ұзындығы 30 см ... ... ... ... ... Бұл топтанып тіршілік ететін Оңтүстік
Америка ... ірі су ... ... ... ... 50 ... немесе электрлі жыланбалықтар отрядтармағы
Орталық және Оңтүстік Американың тұщы су қоймаларын ... ... ... 50 ... біріктіреді. Олар бастауын харацин балықтарынан
алады. Отряд тармағының ... ... тұқы ... ерекшелігі-
аналь тесігінің тамағында, кеуде жүзбеқанатының алдында орналасуы, құрсақ
жүзбеқанаттарының болмауы, ал құйрық жүзбеқанаты ... Бұл ... бар ... арқа ... ... болмайды. Қабыршағы өте майда.
Көзі кішкентай дененің құйрық бөлімі ұзын әрі жіңішке.Бұл отряд тармағының
көптеген түрлері азда-көпті ... ... ... ие, олар ... ... үстінде дененің екі бүйірінде орналасады.Электр
органдарының салмағы дене салмағының 1/3-не тең. ... 50 см ... ... 400 ге ... ... ... разряды алға бағытталған, өйткені ол
қорғану емес, ... ... ... ... ... ... ... сулар мен жай ағатын, жий оттегі жетіспейтін, ... Сол ... ... атмосфералық ауамен тыныс алатын
бейімдеушіліктер пайда болған. Олар ... ... ... ... шаянтәріділер мен қоректенеді.
Тұқытектестер отряд тармағы 6 тұқымдасқа жататын 1800-дей ... Олар ... ... Америка және Африканың тұщы
суларында мекендейді. Қазба қалдықтары үштік ... ... ... ... және ... суларда кездеседі. Қоңыржай суларда
абсолюттік және салыстырмалы саны, сол сияқты алуантүрлілігі азая ... ... Әр ... ... тұщы және ... су ... ... да әртүрлі, осыған байланысты тұқытектестердің
экологиялық-морфологиялық ... көп. ... ... суық ... ... ... оттегі жетіспейтін күшті қызатын суқоймаларында (
мөңке, оңғақ), тез ... ... ( ... ... ... ... кездеседі. Көбею биологиясы бойынша да тұқытектестер әртүрлі.
Бұл ... ... ... ... өсімдікке
(оңғақ,мөңке,тыран,сазан), көпшілігі тасқа не құмға (қара балық, көкбас,
шемей, ... ... ... Кейбір балықтардың (дөңмаңдай,амур, білеубалық
) уылыдырықтары су қабатында дамиды.
1.2 Тұқытәрізділердің отряд түрлері
Ақмарқа, ақ-балық(Aspіus aspіus) тұқы ... ... Дене ... 70 см, ... 7 ... Тұрқы ұзын, екі бүйірі
сәл қысыңқы. Астыңғы жақтарының ұшындағы кішкентай ... оның ... ... жеріндегі ойыққа дәл ... ... ... ... жері қырлы, арқасы боз жасыл, екі бүйірі күміс ... ақ ... ... ... мен Қара ... ... Екі түршемен
берілген: кәдімгі ақмарқа–Каспий ... ... ... ... алабында мекендейді.Кездейсоқ кәдімгі ақмарқа Балқаш
алабында жерсіндірілген. Соңғысын Сыр, Шу ақ балығы деп те ... және ... ... ... 3-5 ... жыныстық жағынан
жетіледі.Уылдырығын (300 мыңға дейін) сәуір – мамырда ... ... ... ... шашады.Ақмарқа етінің дәмділігі жағынан ең таңдаулысы —
оңтүстік Каспий ақмарқасы (хашам). Ақмарқаның еті дәмді болғанымен ... ... ... және ысталған күйінде пайдаланылады.Құнды
кәсіпшілік түр.
Балпан балық, ... ... тұқы ... ... ... ... ... Ірі және ұсақ
түрлері бар. Дене ... 35 ... ... 400 г-ға ... 1,2 ... ұсақтарының тұрқы 10–15см, салмағы 110г-дай болады. Пішіні тыранға
ұқсас, айырмашылығы: жұтқыншақ тістері екі қатарлы, қабыршағы ... ... ... ... түсі ... немесе қызыл, кейде сұр түсті
болады.3-4жасында (ұсақ түрлері 1-2) жыныстық ... ... ... су ... ... ... ... моллюскалармен, өсімдіктермен, балдырлармен қоректенеді.
Балпан балықтың кәсіптік маңызы шамалы.
Шортантәрізді ақмарқа (Аspіolucіus esocіnus)–тұқытәрізділер ... ... ... ... әр ... ... екі түрінің бірі. Негізгі
мекені Орта ... ... ... ... ... өмір ... ... кезде Шортантәрізді ақмарқаның
қазақстандық түрі біршама азайған, соңғы 40 жылда кездеспеген. ... ... - ден ... ... - 3 кг. Дене ... жұмыр, басы ұзын (ол денесінің
ұзындығының 25%-дай мөлшеріне тең), ... ... аузы ... Астыңғы
жақтары ілгері қарай ұмсынған және олардың ортасында үстіңгі жақтарының
ортасындағы ойыққа ... ... бар. Арқа ... тік, олар ... ... орналасқан. Денесі күміс түстес, ... ... 63 ... дейін (қанатын қоспағанда), салмағы 3,5кг. 5–6 жасында
жыныстық жағынан ... ... 45– 50 см ... ...... ... ... ағысты жерлеріне, су температурасы 5–10°С
болғанда уылдырығын ... ... ... жоқ) ... ... тез ... балықтармен (сүйрік қанат, ... ... т.б.) ... ... аймағы қай жерде де өте ... ... ... ... рет 1953 ж. ... ... деген мәліметтен басқа дерек жоқ. Өте сирек кездесетін, ... ... түр ... ... ... Оңтүстік Қазақстанның
тоған шаруашылықтарында өсіріледі, онда олар Амур алабынан және ... алып ... Іле және ... ... ... онда ... көбейтетін жағдайға жеткен. Жазда көбейеді. Уылдырығы теңіздіктік.
Өсімталдығы 500 мың ... ... ... және ... ... ұзындығы 1 м-ге жуық, ... 12 ... ... ... ... ... carassius тұқы тұқымдасына ... ... ... ... ... ... ... көл тартылғанда, не су қатқанда 70 см-ге дейін су
түбіндегі ... ... ... ... не ... ... ... см-дей, салмағы 2 кг-дай. Мөңкенің бүйірі алтын сияқты сары түсті,
жүзбе қанаттары ... ал ... қара ... ... ... жағынан аналығы 3–4, ... 2–3 ... ... айларында су температурасы
17–18 °C болғанда су түбіндегі шөп арасына шашады. ... ... ... ... ... кәсіптік маңызы бар.Мөңке балық - тұщы су тұқы
балықтар туысына жатады. Ұзындығы 45 см, ... 3 кг. ... ... екі жағы алтын түстес, жыныстық жетілуі 4-5 жылға созылады.
Өсімталдығы, 300 мың ... ... ... жәндіктер
дернәсілдерімен, өсімдікпен қоректенеді. 2 түрі бар: ... ... ... ... ... қоймаларында таралған.
  ... ... ... ... Арал-Сырдария су алаптарында кездеседі.Дене
тұрқы 48 см,салмағы 1,1 кг-ға дейін.Арқасы сәл ... ... ... ... бүйірінен қысыңқы.Құрсағында (тамағынан аналь тесігіне дейін) өткір
қыры (киль) созылып жатыр.Қабыршағы майда әрі нашар ... ... ұзын әрі ... жүзбе қанаттарына дейін созылған.Ересектерінің
аузыжоғары қараған.Арқасы жасыл көк, бүйірі ақшыл түсті.Жыныстық ... 3 ... ... 16 см-дей болғанда жетіледі,араларында 1-2 жыл
кешігіп жетілетіндері де ... ... мен ... ... ... ... ... уылдырық шашу әдісі бойынша ... ... ... Каспий теңізінде олар уылдырығын бір рет сәуір
айының соңы мен мамырда ... ... ... дейін) шашаса,
Арал теңізі су алабында сәуірдің ... ... ... ... ... (су ... ... жеткенде) шашады. 11 жылдай тіршілік
етеді.Негізгі ... ... ... және ... балығы  Rhodeus sericeus сүйекті балықтар
 классының  тұқылар  ... ... ... ... Қытай,  Корея, Амур, Сахалин өзендрінде) кең таралған.
Кекіребалық көбінесе ағысы баяу ... не ... ... тіршілік
етеді.Денесі биік, бүйірі қабысыңқы, ... ... ... ... ... ... жағынан 2-ші жылы жетіледі. ... - ... ... ... шашады. Бұл кезде кекіребалықтың ұрғашысында
 уылдырық салу түтігі өсіп ... Осы ... ... ол ... ... моллюскілердің желбезек қуысына салады. Кәсіптік ... ... ... ... жем ... ... ... тұқымдасы
тармағына жататын  балық.Көкбастың екі түрі бар: ... ... ... көкбас .Қабыршақты көкбас  Қазақстанда  ...... ... ... ... ... ... Дене пішіні
ұршық ... ... ... ... ... ... сирек
қабыршақтары бар, құйрық жағының ... ... ... ... ... және ... орналасқан. Үлкен аузы басының астында
орналасқан. Астыңғы жағын өткір қырлы мүйізді қабық жапқан. ... ... ... ... ... Денесінің түсі тіршілік ортасына сәйкес ... ... арқа жағы ... ал ... жағы ... ... ... аталықтарының денесінде, басында, барлық қанаттарында
(кеуде қанатынан басқа), тілікшесінде ұрық шашарда мөлдір бүршіктер ... ... те ... осы ... бүршіктер аналықтарында да байқалады.
Ұзындығы 30 см, салмағы 560 г-дай, 11 ... ... ... 4–5 ... ... ... (аталықтары 1 жыл бұрын), біршама ірі уылдырығын
(1-5 мың) әр түрлі суда, өзеннің ағысты, тасты жеріне ... ... ... 2–3 рет ... ... ... ...  Сырдария,  Шу, Балқаш – Iле 
және Зайсан көлi су алабында тіршілік ... Дене ... ... ұқсайды: қабыршағы тек бүйір сызығы мен тілікшесінде және кеуде
қанатының үстінде болады. Аузы басының ... ... ... ... ерні
ортасынан жырық. Езуінде қысқа 1 жұп мұртшасы бар. Түсі ... ... ... ... Тіршілік ететін жеріне, дене көлеміне
қарай бүйірінде әрқалай қоңыр дақтар болады. Ұзындығы 35 см, салмағы 580 г-
дай, 12 ... ... ... 4–5 ... ... ... ... 1 жыл бұрын), ірі уылдырықтарын (1,2–12,4 мың) мамыр – тамызда
өзеннің баяу ағысты, қиыршық құмды-тасты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... өте ... болса балдырлар мен ауада ұшатын жәндіктер құрайды; дернәсілдерінің
қорегінде субүргелері, циклоптар, т.б ... ... ... ... ... ... тек әуесқойлар аулайды.
Оңғақ  - Tіnca tіnca барлық жерге дерлік таралған. Арал және
Балқаш алаптарында ... Шу, ... және Сары су ... ... ... түр. ... және жазда көбейеді,
уылдырықтарын ... су ... ... ... ... ... орташа есеппен-240 мыңға жуық. 3-4 жасында жетіледі.
Қорегі алуан түрлі: оның ... су ... ... ... молынан бар. Салмағы 1 кг-ға дейін. Кәсіпшілік түр.
Торта, қаракөз – Rutilus rutihis Төрт ... ... ... ... ... тек тұщы суда мекендейді (R. r. fluviatilis –
торта-серушка және R. r. ...... ...... екі ... негізінен жартылай өткінші балықтар ( ... – арал ...... ... арал ...... ... –каспий қаракөзі – вобла). Барлық жерде таралған Талас және
Балқаш алабында ... ... ... Бір ... ... ... мың ... дейін, әдетте 100 мыңнан аспайды,
олар өсімдікке жабысқан күйі ... ... ... фито және ... ... ... және балықтардың шабақтарын жеуі мүмкін. ... ... ... 1000 г-ға ... ... түр.
Қалынтыр сазан Cyprinus carpio екі ... ...... ... ... мекендейді. Республикамыздың барлық
су қоймаларында жерсіндірілген, оның ішінде Талас, Балқаш, ... ... ... ... ... және ... түр. Судың температурасы
14 градус болғанда көктемде ... ... шашу ... және тамыз бойы
жалғасады. Уылдырықты өсімдікке салады. ... 2,5 млн. ... ... ... ... түрі көп: балдырлар, детриттер, зоопланктондар,
бентостар, кейде шабақтар. Балықтың ұзындығы 80 см-ге жетеді,салмағы 16 ... ... ... ...... auratus C.a. gibelio ... Каспий, Ертіс алаптарының су қоймаларында, Солтүстік және Орталық
Қазақстанның тұйықталған су ... ... және ... ... ... көлі ... су ... және Шу өзенінде
жерсіндірілген. Жергілікті түр. Судың ... 14 ... ... ... ... ... және бүкіл жаз бойы өлшеммен уылдырық
шашады. Уылдырықтарын өсімдіктерге салады.3-4жылда жетіледі. ... ... ... ... ... дегенмен кейінгісі
басым. Балықтың ұзындығы 45 см-ге жетеді. Салмағы 3,2 кг. Кәсіпшілік түр.
Тыран –Abramis brama ... ... ... ... табиғи таралымы Каспий және Арал теңіздерінің
алаптары. ... ... ... ... ... және ... ... жерсіндірілген. Көктемде және ... ... ... ... өсіп келе ... және өлген су өсімдіктеріне,
тастарға және басқаларға салады. Өсімталдығы 700 мың ... ... ... 150-200 мың. 3-4 ... ... ... ... кейде
азықтарында планктон және өсімдіктер кездеседі. Салмағы 3 ... ... ... ... caprio ... ... ... және Арал теңіздер мен
Ыстықкөл көлдерінде ... ... да бар. ... ... ... ... мен оның мәдени түрі ... ... ... Ұзындығы 1 м-ге дейін жетеді.аталықтары аналықтарынан ерте пісіп
жетіледі. Ірі даралар 1,5 млн. Уылдырыққа ... ... ... ... ... су ... ... Шабақтары зоопланктонмен,
коловраткалармен және шаянтәрізділермен қоректенеді, ұзындығы 18 ... ... су ... ... ... ... Уылдырығын
шашып болғаннан кейін қарқынды қоректенуге көшеді. Қоректеніп ... ... ... өзен ... ... ... қоректенуі өте әлсіз
немесе мүлдем қоректенбейді. Іле Балқашта 20 ... ... ... ... sapa кәдімгі ақкөз балық A.s.sapa –Каспий
алабында мекендейді, арал ақкөз ... ... ... ... жіне ... ... ... көбейеді, уылдырығын
бірмезетте су асты заттарына ... ... 40мың ... ... 3-
4 ... ... бентофаг. Салмағы 600-ға дейін,ұзындығы 36-ға
дейін жетеді.Кәсіпшілік ... ... ... Abramis ballerus ... ... және Еділ мен ... су ... кездеседі. Жергілікті түр. Судың температурасы
17-18С болғанда жаздың ... ... ... 3 ... ... – 25 мың ... ... оны өсімдіктерге салады. Негізінен
зоопланктонмен, ... ... ... ... Ұзындығы 35
см-ге және салмағы 0,5 грамға жетеді. Екінші дәрежелі кәсіпшілік нысанасы.
Сүйірікқанат Capoetobramo Арал ... ... ... ... ... ... сүйірікқанат – C. k kuschakewitschi, Шу
өзенінде –C.k orintalis шу сүйірікқанаты мекендейді. ... ... ... ... дейін уылдырық шашады. Өсімталдығы Шу өзенінде 9
мыңға дейін уылдырық, Сырдарияда – одан да жоғары. Уылдырықтары ... ... ... ... ... ... су ... балдырлар, лай, жәндіктердің дернәсілдері. Ұзындығы 21 см-ге,
салмағы 150 грамға ... ... ... ... ... ... ... Қызыл Кітабына енгізілген.
Қырлықұрсақ Hemiculter Қазақстан су қоймаларында жерсіндірілген.
Арал , Балқаш, Шу ... ... ... әлі де толық
анықталмаған. Жергілікті балықтар. Көктемде және жазда уылдырық шашу өтеді.
Уылдырығын ... ... ... ... ... майда балықтармен, жәндіктермен, өсімдіктермен қоректенеді.
Ұзындығы 25 см-ге, салмағы 220 грамға жетеді. ... ... ... ... Diptychus dybowsbii аты ... ... ... қабыршақтары тек бүйір сызығының бойында, кеуде қанаттарының
негізінде және аналь ... ... ... Орта Азияның орталық
және шығыс бөліктерінің таулы өзендері мен көлдерінде мекендейді. 5 жасында
жыныстық ... ... ... ... ... ... ... денесінде, басында және қанаттарында ақ ... ... ... 5 ... 25 мың уылдырыққа дейін. ... 20 ... ... ... ... ... және ұсақ ... Ыстықкөлде маңызды кәсіптік балық. Ысталған, ... ... ... ... улы.
Күтім Rutilus Каспий алабында мекендейтін түршемен берілген R.f
kutuni. Жартылай ... ... ... бір ... ... ... ... желімденеді,кейде малта тасқа уылдырық ... -280 ... ... көбінесе -110 мың уылдырықтан аспайды.
Ұзындығы 65 см-ге жетеді, ... ... 1-1,2 кг. ... ... ... жоқ. ... ... Кітабына енгізілген. Қазіргі
кезде өзгергіш түр деп танылуда. Каспий алабының ... ... ... ... ... ... Саз, ... Сағыз) кәдімгі тарақ-балық L.l.leuciscus ... ... ... және ... ... ... (Нұра,
Сарысу, шу) сібір тарақ-балығы L.l.baicalensis мекендейді,олар ... ... ... түр. ... ерте ... уылдырық шашады.
Уылдырығын құмайт түбіне ... су ... ... салады.
Өсімталдығы – 30 мыңға дейін уылдырық, су қоймалары бойынша орташа есеппен
– 2–10 мың ... 2-3 ... ... ... ... ... қоректенеді. Салмағы 350 г-ға дейін. Құны онша емес балық.
Әуесқой балықшылар ... ... ... ... ... өзендерінде және
Қаратау жотасының су ... ... түр. ... уылдырық шашады.Өсімталдығы -36 мың уылдырыққа дейін, орташа
есеппен 2 мыңнан 23 мыңға ... 2-3 ... ... ... ... және ... ... кездеседі. Салмағы 250 г-ға жетеді.
Кәсіпшілік құны оншалықты емес балық.
Тұрпан Leuciscus cephalus Жайық және Шам ... ... түр. ... құмайт – майда тастарда уылдырық шашады.
Өсімталдығы - 193 мың ... ... Әуе ... ... ... кейде өсімдіктермен қоректенеді. Салмағы 4 кг-ға
жетеді. Кәсіпшілік құны оншалықты емес балық.
Аққайран, қара-балық Leuciscus idus екі ... ... ... ... және ... ... ... Батыс Қазақстанның өзендері мен көлдерінде мекендейді,
түркістан ...... ... ... оның ... ... ... Сарысуда, Шуда мекендейді. Жергілікті түр. Ерте
көктемде көбейеді: ... ... және ... ... 6–9 градус болғанда бірмезетте уылдырық шашады.
Өсімталдығы 186 мың уылдырыққа дейің, орташа есеппен су ... ... ... 137 ... дейін.3-4 жылда жетіледі. Қорек ауқымы кең ... ... ірі ... ... ... 2 кг-ға
жетеді. Кәсіпшілік түр.
Көл гольяны Phoxinus percnurus екі ... ... ... ... ... ... алабында және Солтүстік Қазақстанның
көлдерінде мекендейді, жергілікті түр. ... ... ... 10см ... ... түр ... гольян Phoxinus phoxinus төрт түршемне берілген: ...... ... және Шам ... ... пен ... өзенінде ) таралған: Зайсан гольяны – ... ... ... су ... ) және ... ... Балқаш гольяны
–Rh.ph.poljakovi –Балқаш алабының өзендерінде: Жетісу ... ...... ... ... және шу өзенінде таралған.
Жергілікті түр. ... және ... ... ... 3 – 4 см- ... өлшеммен шашады. Ең жоғары ... – 2,1 ... ... – 500 ... ... Ең ұзыны 65 мм. Майда әуе және су
асты омыртқасыздармен қоректенеді. Кәсіпшілік түр емес.
Қызылқанат ... ... Шам, ... ... және Арал ... ... Сарысу және Шу өзендерін
қосқанда, мекендейді. Жергілікті түр. Көктемде – жазда өлшемді ... ... ... су ... ... Өсімталдығы- 213 мың
уылдырыққа дейін, су ... ... ... есеппен – 5 мыңнан 100 мыңға
дейін. 2-3 жылда жетіледі. Қорегінде ... ... ... ... ... шамалы. Салмағы 450 г-ға жетеді. Кәсіпшілік құны оншалықты
емес балық. Әуесқойлық балықшылар нысанасы.
Ақ амур Ctenopharyngodon idella ... ... ... ... топ Іле және ... ... алабтарында құрамдасқан.
Жартылай өткінші және жергілікті балықтар бар. Мамыр-маусым айларында
өзендерде бірмезетте немесе ... ... ... ... -2,5 ... ... теңіздіктік уылдырық, ағынмен аққанда өсіп ... ... ... және ... ... ... ол зообентоспен
және майда балықтармен де қоректене алады. Денесінің ... 1 ... ... 15 ... ... ... кәсіпшілік түр.
Қызылкөз Chondrostoma nasusЖайық және Шам өзендерінде ... түр. ... ... ... көбейеді, уылдырығын бір рет бөледі.
3-4 жылда жетіледі. Ең ... ... мың ... ... ... және ... ... Салмағы 1,5 кг-нан асқан ... ... құны ... емес ... ... ... parva ... жерсіндірілген. Арал,
Балқаш, Шу,Талас алаптарында кездеседі.таралымы әлі толық белгісіз.
Жергілікті ... . ... және ... көбейеді,жалпы саны 3 мың уылдырық
болатын 10 өлшемнен аса уылдырық ... 1 ... ... ... ... ... зоопланктон, өсімдіктер. Балықтың
ұзындығы 11 см-ге жетеді. Кәсіпшілік маңызы жоқ.
Теңге -балық Gobio gobio төрт ... ... ... ... – G.g.gobio Каспий алабының ... ... ... ...... - Ертіс алабында, марқакөл ... ... - ... ... ... ... - ... алабында, Сарысу, Шу және Таласты ... ... ... Екінші жылы жетіледі. Көктемде – жазда бірмезетте немесе өлшеммен
уылдырық ... ... мың ... дейін. Уылдырықты қатты
жерге салады. Негізінен бентоспен, жәндіктермен, дентиртпен, ... ... ... 22 ... жетеді. Кәсіптік маңызы жоқ.
Қытай жағантеңге балығы Pseudogobio rivularis ... ... ... Шу, ... ... және басқа су
қоймаларындакездеседі. Таралымы әлі де ... ... ... су
түбіндегі ұяларға бірнеше жүз ... ... ... ... ... ... копепод, олигохет, жәндіктердің
дернәсілдері және имаголары, балдырлар бар. ... ... 12 ... Кәсіпшілік маңызы жоқ.
Қаяз Barbus brachycephalus екі түршесімен берілген: кәдімгі қаяз
– B.b.brachycephalus - арал және ... ... ... ... ... ... ... негізінен теңіздің оңтүстік бөлігінде
мекендейді. Өткінші балықтар. 5-8 жасында жетіледі. Өсімталдығы -1260 мың
уылдырыққа дейін. Сәуірдің соңынан тамызға ... ... ... ... ... ... ... теңіздіктік. Негізінен бентофаг,
алайда өсімдіктермен, жәндіктермен, уылдырықпен және шабақтармен ... ... ... 111 ... ... ... 22 кг-нан асады. Құнды
кәсіптік түр. Арал қаязы Қазақстанның Қызыл Кітабына енгізілген.
Болат май қаязы , ... Barbus capito ... Шу ... ... ... май қаязы B.c.conocephalus түршесімен берілген.
Арал теңізінде олар сирек кездеседі. ... тұщы су ... 4-5 ... ... ... ... су қоймаларында да уылдырық шашады
деген деректер бар. Сәуірдің ... ... ... ... ... Арал
қаязына қарағанда өсімталдығы төмен: 200мың уылдырық ... ... ... ... зообентостың да көлемі едәуір. Кейде ... ... ... 70 ... ... ... 5,5 ... Қазақстанда оның кәсіпшілік маңызы жоқ. Қазақстанның Қызыл Кітабына
енгізілген.
Кәдімгі қара-балық, шармай ... ... ... ... және ... жотасының өзендерінде мекендейді. Өткінші
және жергілікті балықтар. 3-4 жылда жетіледі. ... ... ... ... ... ... ... уылдырық шашады.
өсімталдығы -60 мың, көбінесе –20 мың ... ... ... және ... ... ... ... кездеседі. Ұзындығы 50
см-ге дейін, салмағы 1,5 кг-ға жуық. Ергежей түрлері де бар. ... жоқ. ... ... балықшылар нысанасы.
Балқаш қара-балығы Schizolhorax argentatus Балқаш көлі алабында және
Шу ... екі ... ... ... балқаш қара-балығы-S.a.argentatus
және іле қара балығы-S.a. pseudaksaiensis. Жартылай өткінші және жергілікті
балықтар. Көктемде көбейеді, уылдырық шашу ... ... ... ... ... ... ... –122 мың уылдырыққа дейін. Түршелердің
қорегінде айырмашылық бар:балқаш қара ... ... және ... іле қара ...... және ... ... 12 кг-ға дейін
жетеді. Әуесқой балықшылар нысанасы. Іле қара балығы Қазақстанның ... ... ... ... ... ... ... таулы
өзендерінде мекендейді.и жергілікті балықтар. 3-5 ... ... ... ... ... Тасты жерге өлшеммен уылдырық ... –5 мың ... ... ... су ... омыртқасыздары
басым. Балықтың ұзындығы 30 см-ге жетеді. Кәсіпшілік маңызы жоқ. ... ... ... ... ... ... dybowskii Балқаш, Алакөл, Сырдария
және Ертіс (Тарбағатайдың терістік беткейлерінде ) ... ... ... ... ... 2-4 жылда жетіледі. Көктемгі –
жазғы кезде уылдырық шашады. ... ... және ... ... ... ... -124 мың ... дейін. Нағыз бентофаг.
Балықтың ұзындығы 30 см-ге жетеді. Кәсіпшілік түр емес. Әуесқой ... ... ... ... екі ... берілген.
Кәдімгі шемей –Ch.ch.chalcoides – Каспий алабында мекендейді. Жартылай
өткінші балықтар. Өзендерде ... ... Арал май ... ... – Арал теңізінде мекендейді, Сырдарияның ... ... Екі ... ... шашу ... ... мамыр айынан
тамыз айына дейін, тұзды және тұщы суларда ,өтеді. Өсімталдығы -74 ... , ... ... 30-38 мың. ... ... фито және
зоопланктоннан балықтарға дейін. Ұзындығы 31 см –ге дейін жетеді, ... ... ... ... ... Alburnus alburnus ... ... мекендейді. Жергілікті
балықтар. 2-4 жылда жетіледі. Мөлшермен уылдырық шашады, уақыты ... ... ... ... салынады. Өсімталдығы -5,1 мың
уылдырыққа дейін. ... ең ашық ... ... фито ... ... ... уылдырықтарды және шабақтарды жеп қоюы
мүмкін. Ұзындығы 14 см-ге дейін, салмағы ... 25 ... ... түр ... ... балықшылық нысанасы.
Жолақ үкішабақтектес Alburnoides taeniatus Сырдария мен Шудың
ортаңғы ... ... ... ... 2-4 ... жетіледі.
Мөлшермен уылдырық шашады, уақыты ... ... ... ... ... Өсімталдығы -9,1 мың уылдырық. Су өсімдіктерімен,
зоопланктонмен, жәндіктердің ... ... ... 11 см ... ... салмағы көбінесе 5 г-ға жуық. Кәсіпшілк түр
емес, су қоймаларын ... ... рөл ... бөлім
Жұмыстың мақсаты:Қазақстанда мекендейтінтұқытәрізділердің түрлерін
зерттеу.
Құрал ... ... ... ... ... ... ... әдісі: бақылау, анықтау, болжау.
Жұмыстың міндеттері:
1. тіршілігі анықтау.
2. Тұқытәрізділердің түрлері және таралу ... ... ... ... ... түрлері саны өте азайып
кеткен, айрықша қорғауға алынған балықтардың түрлері мен түр ... және ... ... кітабына» енгізілген (мысалы, ақ
балық,көкбас,) т.б.
Қазақстандағы Көкшетау ... ... ... 13-15 ... ішінде мөңке, сазан, аққайран.
Семей облысындағы ірі су қоймасы – Балықты көлі. ... ... ... ... ұсақ ... де ... ... қарабалық
бар.
Қостанай мен Торғай облыстарының территориясында елуге жуық көлдер мен
оншақты өзендер бар. Торғай өзенінде ... ... ... ... ... су ... балық өсіруге өте қолайлы, суы
тұщы , онда салмағы 4-5 килограм сазан, бар.
Қарағанды тоған ... іске ... ... ... тұқының екі түрі ақ
амур мен дөңмаңдай өсіріледі.
Ақтөбе облысында – Ырғыз, Ойыл, Елек, Ұлқаяқ, Қобда, Ор, Жем ... ... ... ... , қаракөз , ақмарқа, сазан мекендейді.
Алматы және Талдықорған облыстарының территориясында да ірілі – ... - ... бар. Бұл ... кәсіптік мәні бар зор бағалы ... ... ... сазан, ақмарқа, тұқы, арал қаязы, ақ амур сияқты
балықтар жатады.
Талдықорған облысындағы ең ірі су ...... ... ... ... мекендейді.
Жамбыл облысында Аса, Талас өзендері және бұл өзендердің саласында
Белікөл, ... ... ... ... Бұл ... ... балықтар тараған. Олар - сазан, қарабалық, қаракөз және
тұқылардан ... ... ... ... ... ... территориясынан Сырдария өзені ағып өтеді. ... осы ... ... ... ... өзен-көлдерді суландырады.
Мұнда сазан, мөңке, аққайран, қаяз өседі.
Қазақстанның ... ... ... 97 түрі ... ... ішінде
тұқытәрізділердің бірнеше түрлерібар. Соның бірі – қаракөз . Қаракөз –
дене ... 30-35 ... ... 800 грамға дейін барады. Бұл – су
түбінде үйірленіп жүретін, жартылай ауыспалы балық. Қаракөз ... ... ... өзен ... су ... ... өседі. Кейбір жағдайда
уылдырық шашу үшін ... ... ... ... 10-12 ... ... ... Жайық өзендеріне өрлеп, ... ... ... 148 ... дейін уылдырық шашады. Улуларды
насекомдарды қорек етеді. Өзендерде ... ... ... 10 ... дейін өмір сүреді. Бұл балықты тар көзді сүзекті аумен,
қабада, қатешпен аулайды.
Сазан – дене ... 1 ... ... 16 – 20 ... ... өте бағалы,
кәсіптік маңызы бар балық. Бұл – ащы және тұщы ... ... ... ... та шашады. Сазанның қорегі – түрлі балдырлар, омыртқасыз
жәндіктер. Уылдырық шашқан кезде сазан қоректенбейді. Судың температурасы ... 2 ... ... ... үшін ... ... ... Олар
қыстағанда үлкен үйір болып шоғырланып жатады. Сазан 30 жылдай ... ... су ... ... шаруашылығында жақсы өседі.
Әуесқойлар сазанды ұсақ шаянның етін, нан, бұршақ, ... жем ... ... Ал, ... ... кең көз ... ... қабада,
қатештермен аулайды.
Ақмарқа – дене тұрқы 50см, орташа салмағы 2- 3 кг, ... ... ... Ақмарқа жартылай көшпелі балық, көбінесе өзенде болады. Ол өзен
тоспаларына уылдырық салады. Уылдырық шашу үшін ... үйір ... Оның ... ... ... ... ... созылады. Қыста ол
шұңқырларда жатады да,көктемде ерте ... Жас ... ол ... ... ... ... және қыста ақмарқа өте семіз келеді. Сондықтан ... оны осы ... көп ... ... ... ... - ... мен ау. Одақ бойынша жылына 8 -10 мың ... ... Еті ... ... ыстап, кептіреді, уылдырығы құнды.
Ақмарқа (жерех) шаянтәрізділермен, жәндіктермен азықтанады. ... ... ... ... және ... ... сияқты балықтармен, олардың жас
шабақтарымен қоректенеді.
Әуесқойлар ақмарқаны күзде спиннингпен және дорожкалармен (спорттық
қармақпен), ... ... ... ұсақ ... ... ... ... кездесетін арал ... ... ... ... ... бар. ... сазан, қаяз, аққайран, мөңке,
ақмарқа, қаракөз, қылыш балық, балықтары ауға көп ... ... ... ақ амур және ... ... ... – кәсіптік маңызы зор, дене ... -120 ... 22,5 ... ... жететін көшпелі балық. Теңізде су ... ... ... салу үшін Амудария мен Сырдарияға
шығады. Қаяздар бес-алты ... ... ... жетіледі. Арал қаязы
уылдырығын мамыр ... ... ... дейін шашады. Оның ағысы ... ... ... ... Қаяз бір ... ... ... үцір құрып жүзіп жүреді. Ересек қаяздар жағадан қашық, ал жас ... ... ... ... ... ... су ... қаяздың
негізгі қорегі болып саналады. Қаяздың негізгі жауы – жайын. ... ... ... ... ... аумен, сүзекімен аулайды.Қаяз
ұсақ құрттар мен құстың ішек-қарынын ілген қармаққа да түседі.
Егер 1961 жылы 2,1 мың ... қаяз ... ... жыл
сайын 300-400 центнер ауланады.
Арал ақмарқасы – денесінің ұзындығы 80 сантиметрге, салмағы 5
килограмға ... ... ... ... ... ... ... және кұзде өтеді. Уылдырығын мұз кетісімен дарияның, өзеннің тұщы
суына шашады. арал ақмарқасы ... ... Ол ... ... балық, ақкөз
сияқты балықтардың шабақтарымен қоректенеді. Еті майлы, қақтап, ... ... да ... Арал теңізінде жылына 5-7 мың центнер
ақмарқа ... ... ... – дене ... 25-30 см, ... 200-400 г. ... Арал теңізінде, Сырдария мен Амударияда және басқа да су қоймаларында
таралған. Уылдырығын сәуірден бастап екі метр ... ... ... күн ... ... ... Арал қаракөзі балдырлармен қоректенеді. Аралда
жылына ауланатын балықтың 12-20 проценті осы қаракөз. Мұнда жылына 25-35
мың ... ... ... оның етін ... ... ... уылдырығын тұздап, өңдейді.
Тұқытәрізділердің Арал теңізінде кездесетін түрі – аққайран. Дене
тұрқы 70 см, ... 6-8 кг ... ... мен ... және ... мекендейтін балық. Төрт – бес жасында өніп-өседі. Ол оттегі
тапшы су ... да ... ете ... ... – түрлі ұсақ құрттар, ұлулар, су өсімдігі.
Әуесқойлар аққайранды қармақпен, мормышка (ян ... етіп ... ... және спиннингпен аулайды. Оған жемге көбелектерді, түрлі
құрттардың личинкаларын, жүрегі ... ... ... ... ... аулайды.
Қылыш балық – дене тұрқы 20-22см, салмағы 200-400 г келетін жартылай
көшпелі ... Арал ... кең ... және оған ... ... Қылыш балықтар өзендердің атырауларында, су қоймаларында үйір
болып шоғырланып ... ... ... ... ... ... өсімдік басқан қайраңдар мен құмайт ... ... ... жас ... ... ... ... басқа өздерінен
гөрі ұсақ балықтармен, шабақтармен және ... ... ... ... ... ... ... жем де болады. Қыста үлкен үйір
болып шоғырланып, апандарға паналайды, ол ... ... ...... үшін ... ... Арал теңізінде 1958 жылы
12,3 мың, 1963 жылы 17,7 мың, 1967 жылы 4,6 мың ... ... ал ... ... бір мың ... ... қылыш балық ауланады. Бұл балықты ықпа
және құрма аулармен және сүзекімен аулайды. Сондай-ақ бұл ... құрт ... ... құртын салып қалтқылы қармақпен аулайды.
Мөңке – дене тұрқы 40 см, ... 1,1 кг, тұқы ... ... ... балықтарының бірі. Бұл балықтың екі түрінің бірі – бозша ... ... Бұл ... Арал ... құятын Амудария мен Сырдарияның алаптарын
мекендейді. Уылдырығын мамыр-маусым айларында судың ... ... ... өсімдіктің арасына шашады.
Мөңке (карась) талғамы аз ... суда ... ... Ол ... ... ... ете ... суларда да қыстай
алады.Бұл- су қоймаларында өсіруге өте қолайлы ... ... ... ... ... ... жеріндегі Каспий және Арал теңіздерінен кейінгі үшінші ірі
су қоймасы – Балқаш көлі. Бұл ... ... ... негізінен тұщы сулы,
тайыздау келеді. Көлдің батыс бөлігінің суын оған құятын Іле ... ... ... ... ... суы ... терңдей түседі Балқаш
көліне шығыс жағынан құятын Ақсу, ... ... және ... өзендерінің
атыраулары – балықтардың уылдырық шашатын және ... ... ... ...... бұл ... 33-ке жуық түрі
кездесетін болса, ... 21 (63,6%) түрі - ... ... ... ... ... балықтардың 90 ... ... арал ... ... , ақ ... дөңмаңдай, бозша
мөңке, каспий қаракөзі болып табылады. Мұндай зор табыс еліміздің басқа
көлдерінде әзірше ... ... - ... көліне алғашқы жерсіндірілген балық. Ол Шу өзенінен
әкелініп осында жіберілгенді, жақсы өніп-өсіп, қазіргі кезде ... ... ... бірі айналды.балқаш балық комбинаты бойынша 1940 жылы
113,3 мың, 1950 жылы 60 мың, 1965 жылы 103 мың, 1968 жылы 100,6 мың, ... 45 мың ... ... ... . ... бұл ... ауланатын балықтардың
60-80 проценті сазанның үлесіне тиеді. Сондай-ақ, Балқаш ... ... ... бұл ... 30 ... ... ... екен.
Балқаш көлінде сазанды жерсіндіру ойдағыдай болып шыққанының
себебі, бұл балық осы ... ... ... ... етуіне, өсіп-
көбейуіне өте қолайлы жағдай тапты. ... ... төрт ... ... өсіп ... ... ... мамыр айының ... ... 16-18 ... ... уылдырық шаша бастайды. ... ... – Іле ... ... және ... Лепсі, Ақсу
өзендерінің сағалары. Сазанның қоректенуі үшін ... ... ... су өсімдіктері үлкен рөл атқарады. Бұл балықтар қыс
айларында ... ... ... ... ... аулармен, сүзекімен және қабадамен аулайды
.
Сазан ... су ... және ... плантацияларында жақсы
өседі.
Балқаш көліне соңғы жылдары жерсіндірілген балықтарға ақ амур ... ... Олар ... 1964 жылы Амур өзенінің су қоймаларынан, және
тоған шаруашылықтарынан әкелінген. Бұл балықтар негізінен өсімдіктермен
қоректенеді. ... көлі суда ... ... ... өте бай. Сондықтан
бұл жерсініп өсетін болса, онда бұл көлден қосымша ... ... ... ... Ол үшін ... ... бұл балықтардың өніп – өсуіне
қамқорлық жасауы қажет. Әрі көл ішіндегі қалың өскен шөпті азайтып, ақ ... ... ... ... ... ... ... жақсартады.
Балқаш қаласындағы Қазақтың балық шаруашылығы ғылми – ... бір топ ... ... ... ... ... – ақ Іле ... ақ амур балығының көптеген шабақтары пайда болған.
Қазірде мұнда ақ амур санының едәуір ... ... ... Көп ... -
ақ бұл балық та кәсіптік аулау қатарына қосылады. Сөйтіп, ... ... ... мың ... ақ амур ... амур және дөңмаңдай – тоған шаруашылықтарында, күріш танаптарында
жақсы өсетін ... Бұл ... ... ... ... жүргізеді. Олар күрішке ... оның ... ... мен ... ... өсуіне жағдай
жасайды, топырақты қопсытып, оны тыңайтады, ... ... ... күрішшілерге жәрдем береді. Ақ амур, дөңмаңдай, сазан, тұқы ... ... ... ... әр гектарынан 10-12 центнерде
қосымша өнім алынатындығы анықталды.
Қазіргі кезде ақ амур ... ... ... ... ақ амурға қолайлы жағдай жасалды. Согдықтан ол мұнда кәсіптік
маңызы бар балықтың біріне айналып отыр. Сондай-ақ бұл ... ... ... да су ... өсіруге жіберіліп отыр.
Әсіресе кейінгі жылдары жасанды су ... ... ... ... ... ... (Балқаш, Бұқтырма-Зайсан,
Бейлікөл, Іле) жіберілді. Жылдық шабақтың дене ... 20-25 см, ... ... Екі ... 3 ... ... ... ақ амурдың дене тұрқы
122 см, салмағы 32 кг. Ақ амур жыныстық жағынан 4 ... ... ... амур қыс ... қыймылдамастан және қоректенбестен, тұнбаны шұқырлап
алып жатады да, мамыр айында ағысқа қарсы өрлеп, жоғары көтеріліп ... ... ... ... ... 15-16 ... ... көлге оралады. Көп шоғырланбайды. Кәсіптік маңызы зор, еті ... амур ... және ... ... – ақ ... балық, дене тұрқы бір метрге жетеді,
салмағы 16-20 кг, ... 5-6 ... ... ... ... жылдары тоған
шаруашылықтарында қолдан өсіріліп жүр.
Сонымен қатар Балқаш-Іле бассейінінде арал ... ... және ... ... кәсіптік маңызы бар жерсіндірілген ... ... ... ... ... балықтарға қажетті
азықтық қор – омыртқасыздарға – мизидтер, корофеидтер, полихеттер және
адакна мен ... ... ... ... Олар ... ... су
қоймаларына тарала бастады және олардың қоры едәуір көбейіп келеді.
Қорыта айтқанда, бұл балықты өлкеде ... ... ...... жерсіндірілген балықтар. Мұнда, әсіресе сазанның,
әкелінуі пайдалы болды. Оларды аулау әлде ... ... ... ... осы сияқты бағалы балықтардың қорын молайтып отырудағы
маңызды проблеманың бірі–олардың азық ... ... және ... ... ... су орындарын ластанудан сақтау.
Нәтижесі: Зерттеулердің қорытындылары ... ... ... ... ... және ... су алаптарында
кездеседі. Арал теңіздегі тұқытәрізділердің түрлеріне: қызылқанат, ... ... ... ... ... балығы, болат май қаязы, шемей балығы,
тыран, ақкөз ... ... ... ... жатады. Балқаш
өңірінде ақмарқа, ақ ... ... ... ... каспий қаракөзі
кездеседі. Каспий теңізіндегі тұқытәрізділерге: күтім, кәдімгі тарақ-балық,
үкі шабақ, ... ... ... ұсақ ... ... ... жәндіктер дернәсілдерімен, су өсімдігімен, ... ... ... ... ... сүйектенген балықтар тобының ең көп тараған түрлерін
қамтитын отряды осы тұқытәрізділер. Олар Евразияның, ... ... ... тұщы ... ... ... ... үштік
кезеңнен белгілі. Басым көпшілігі тропикалық және ... ... ... суларда абсолюттік және салыстырмалы
саны, сол ... ... ... азая ... анық ... типтегі тұщы және ... ... ... ... ... ... белгілі, солардың 66 түрі сирек
кездесетіндіктен Халықаралық табиғат ... ... ... ... Қазақстанды тұқытәрізділердің отаны десе де болады.Елімізде Арал,
Каспий теңіздерінде, Балқаш көлінде мекендейді. Бұл ... ...... ... ... ... ... табан, сазан, оңғақ, шемей,
тұрпа, қызылқанат ... ... ... ... мөңке әр
үйдегі аквариумдарға сән берсе, ақ амур, кеңмаңдай балықтары республика
суларын мүлде жерсініп ... ... ... ... ... ... ... алыс болмайды. Бірақта өткінші балықтар
да бар, олар ... суда ... ... шашу үшін өзен бойымен
жоғары көтеріледі, кейде 100 шақырымға дейін барады. ... ... ... ... планктондар және тағы басқалары
жатады.
Тұқытәрізділер – адам үшін қажетті белокқа бай ... ... ... ... ал ... ... ... де пайдаланылады, олардан балық
майы алынады. Ішінде улы түрлері де кездеседі. Балық ... ... ... ... оның ... ... 20 ... 70-жылдарына тура
келеді. Осыған байланысты кейбір кәсіптік маңызы зор тұқытәрізділердің
санын азайтпау үшін, олардың табиғи ... ... әр ... ... өсіру
әдістері жасалады.
Тұқытәрізділердің адам өміріндегі маңызы өте зор. Тұқытәрізділер
тамақтық, азықтық өндірумен қатар тіршіліктік маңызы бар ... ... ұн, ... ... де ... Біздің елімізде халқымыздың
әл-ауқатының жақсаруы олардың өнімдеріне деген ... ... ... ... ... заңды талапты шешуде ... мен ... ... алдында жауапты міндет бар.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
1. Қ.Қайым,Б.Муханов,Р.Сәтімбекұлы,М.Шаймарданқызы, ... 143 ... ... ... жануарлар әлемі. А.Ф Ковшарь, В.А Ковшарь Алматы кітап
2004
3. Қызықты биология ЖАНУАРЛАР ӘЛЕМІ Р. ... Р. ... ... ж
4. Зоология С. Махмұтов Алматы 2006 ж
5. ... ... ... ... О. Б. ... Г.С.
Шабдарбаева, Д.М. Хусаинов, М.Т Акоев Алматы 2013ж
6. Биология / Жалпыредакциясынбасқарған ... Е. Арын – ... - 1028 б. ISBN ... Георгиевский В.Н. Практическое руководство по ... ... 1976. – 351 ... ... И. Н., В.Ф. ... М.А. Сафонов. Практикум по физиологии
с./х. Животных.- М.: ВОАгропромиздат. 1990. – 255 с.
9. Б.Е. Есжанов, Қ.С. Мұсабеков «Териология», Алматы. 2011ж
10. ... ... ... ... ... ... ... Ысқақов С. Табиғатты қорғау дәстүріміз. Алматы «Қайнар»1973
12. К. Б. ... ... ... ... ...

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 26 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Г. Мендель белгілерінің тұқымқуалаушылық заңдары."7 бет
"Қайрақ" ЖШС шарттарындағы абердин ангус тұқымды малдардың сипаттамасы39 бет
Chenopodiaceae Vent тұқымдасының Climacoptera B. туысы C.lanata өсімдігінің түрінің морфологиялық және анатомиялық ерекшеліктері31 бет
Convolvulaceae vent. Тұқымдасының дәрілік түрлері өкілдерінің морфо-анатомиялық ерекшеліктері36 бет
Lamiaceae тұқымдасының құнды дәрілік түрі25 бет
« ОХ Заречное » шарттарында аналық ұядан алынған қара –ала тұқымдарының өнімділік сапасының салыстырмалы көрсеткіштері53 бет
«Асыл тұқымды көк түсті қаракөл қой шаруашылығында жұптау түріне байланысты селекциялық белгілерінің көрсеткіші»30 бет
«Қошқарды тұқымына қарай азықтандыру»21 бет
Адамда тұқымқуалайтын патологияға ортаның және тұқымқуалаушылықтың ролі7 бет
Адамның дербес психологиялық қалыптастырудағы тұқымқуалау мен орта факторлары6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь